Кіріспе

1954 жылы құрылғаннан бері Саентология шіркеуі көптеген дау-дамайларға қатысты, оның ішінде психиатрияға деген көзқарасы, Саентологияның дін ретінде мойындалуы, шіркеудің өзінің қарсыластары мен сыншыларына қатысты агрессивті мінез-құлқы, мүшелеріне жасалған зәбір-зиярат туралы айыптаулар және қанаушылық қаржылық тәжірибелер; мысалы, діни білім берудің жоғары құны. Көптеген жағдайларда, бұқаралық ақпарат құралдары зәбір-зияраттар туралы хабарлағанда, шіркеу өкілдері мұндай айыптауларды жоққа шығаруға тырысады.

Құпиялық

Дін өзінің символдарын, атауларын және діни мәтіндерін қолдануды қатаң бақылайды. АҚШ-тың зияткерлік меншік заңы материалды түсініктеме, пародия, білім беру мақсаттары үшін "әділ пайдалануды" рұқсат етсе де, Герри Армстронг сияқты шіркеу сыншылары шіркеу "әділ" пайдалануды, оның ішінде діннің ғарыш операсы аспектілерін, соның ішінде Ксену оқиғасын жою үшін заңсыз және заңсыз түрде заң жүйесін қолданады деп дәлелдеді. :371 383 1995 жылы "Вашингтон Пост" газетіне қарсы сотқа түскен жағдайды сыншылар мысалға келтірді. Рон Хаббардтың авторлық құқыққа ие материалдарын бақылайтын корпорация, "Пост" газетінің тілшісі шіркеудің ілімдерін сипаттамалаудан бас тарту үшін сотқа шағымданып, бұл авторлық құқықты бұзу, коммерциялық құпияны бұрмалау болып табылады және олардың "жетілдірілген технология" ілімдерінің таралуы дайын емес адамдарға "ауыр, апатты рухани зиян" келтіреді деп мәлімдеді. Post-тің пайдасына шешім шығарған судья Леони Бринкема былай атап өтті:

RTC алғаш рет сотқа тұтқынға алу ордері және уақытша тыйым салу ордері туралы өтінішпен жүгінген кезде, дау авторлық құқық және коммерциялық құпия туралы заң бойынша қарапайым мәселе ретінде ұсынылды. Алайда, сот қазір RTC-нің Lerma, DGS және Post-ті сотқа берудегі басты мақсаты – Саентологияны жалпы сынға алуды басу және оның сыншыларын мазалау екеніне көз жеткізді. Оның үстіне, қазіргі кездегі сотқа ұсынған материалдары мен ауызша жауаптарында RTC өз құпиясын қорғаудан гөрі Саентологияны сынға алуға көбірек алаңдап отырғаны анық көрінеді. АҚШ округтік судьясы Леони Бринкема, Діни технология орталығы Арнальдо Лермаға, Вашингтон Постқа, Марк Фишерге және Ричард Лейбиге қарсы, 29 қараша 1995 жыл.

Шелли Мискевидждің жұрт алдында болмаған кездері

Саентология шіркеуінің жетекшісі Дэвид Мискевидждің әйелі Шели Мискевидж 2007 жылдан бері көпшілік алдында көрінбеді. 2013 жылы бұрынғы сайентолог және ұйымды өткір сынаған актриса Лия Ремини оның жоғалуына алаңдап, Лос-Анджелес полиция департаментіне (LAPD) жоғалған адам туралы хабарлама берді. LAPD Мискевиджбен байланысып, бірнеше сағаттың ішінде істі жапты деген хабар бар. Саентология шіркеуінің өкілдері Шели Мискевиджтің тірі әрі зор денсаулықта екенін мәлімдегенімен, көптеген адамдар күмәнмен қарайды. 2022 жылы қазір зейнеткерліктегі LAPD капитаны Кори Палканың құпия полиция тергеулері туралы басқаларға хабарлағаны туралы тергеу туралы естігеннен кейін, Ремини Палканың LAPD қайырымдылық қорына Саентологиядан 20 000 долларлық чек алғанын көрсететін суреттерді, сондай-ақ LAPD Голливуд бөлімшесіндегі Саентология ақпараттық стендінің суретін жариялады. Палкамен кеңседе сөйлескен кезде Ремини Саентологиядан оған жолданған алғыс хатты және оларды мерекелік орталықтарына шақыратын қонаққа шақыруды байқады. 2024 жылдың қазіргі күніне дейін Шели Мискевиджтің қайда екені белгісіз болып қалуда.

Саентология және психиатрия

1952 жылы Саентология шіркеуінің құрылуынан бері Саентология мен психиатрия арасында көптеген даулар туды. Саентология психиатрия мен психологияға ашық түрде, көбінесе өткір қарсылық білдіреді. Саентологтар психиатрияны қатігез және бұрыс мамандық деп есептейді және рухани емдеуге негізделген баламалы күтімді қолдайды. Саентология шіркеуінің мәлімдемесінше, психиатрияның дұрыс емес және зорлық-зомбылыққа толы күтім көрсетудің ұзақ тарихы бар. Бұл топтың көзқарастары медицина және ғылым қауымдастығының сарапшылары тарапынан күмәндануға ұшырады, сынға алынып, айыпталып, сондай-ақ қоғамдық пікірталас тудырды. Саентология шіркеуінің психикалық денсаулық туралы діни емес көзқарастарға қарсылығы діни сипатта, адамдардың бірнеше өмір бойы жинаған жағымсыз тәжірибелерден зардап шеккен, әсерлі құдайлық мәңгіліктер екендігіне сенімділігіне негізделген. Саентология сонымен қатар, психикалық нормаға қатысты діни емес түсініктер ғылымға негізделмегенін, психиатрия мен психологияның талаптарына қайшы келетінін мәлімдейді. Шіркеу психиатрияға қарсы "Адам құқықтары жөніндегі азаматтар комиссиясы" (CCHR) атты ұйым құрды, ол Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында "Психиатрия: Өлім индустриясы" атты қоғамдық көрмені ұйымдастырады.

"Шабуылдаушыға шабуыл" саясаты

Саентология кез келген адамды, егер ол оны қоғамдық форумда сынаса, оған қарсы агрессивті шаралар қолдануымен танымал; ұйымның басшылары Саентологияның "екінші жақын бұру діні емес" екенін жариялады. Журналистер, саясаткерлер, бұрынғы сайентологтар және түрлі культтарға қарсы топтар 1960 жылдан бері Саентологияға қарсы бұрмалаушылық әрекеттер жасады деп айыптады, ал Саентология осы сыншыларды – дерлік ешбір ерекшеліксіз – кек алу мақсатында сот процесі және жеке құқық бұзушылық туралы қоғамдық қарсы айыптаулар түрінде жауап берді. Саентологияны сынаған көптеген адамдар жеке өмірінде қорқыту мен мазақтауға ұшырағанын хабарлады. Ұйымның іс-әрекеттері Л. Рон Хаббард құрастырған, сынға жауап берудің ресми саясатын көрсетеді, ол "шабуылшыға шабуыл" деп аталады. Хаббард бұл саясатты 1960 жылдардың екінші жартысында ұйымға қатысты үкіметтік тергеулерге жауап ретінде қалыптастырды. 1966 жылы Хаббард ұйымның мінез-құлқын сынап, Саентологияның жауларына шабуыл жасаудың "дұрыс тәсілі" туралы жазды:

Саентология мен мен

2007 жылы BBC журналисі Джон Суинидің саентология туралы түсірген деректі фильмі саентологтардың тексеруіне алынды. Суини: «Біздің BBC Panorama фильмін түсірген кезде маған айқай шақты, тыңдады, түн ортасында қонақ үйімге кірді, танымал саентологтар мені «кішіпейілсіз» деп айыптады, миымды жуды – нацистік үлгідегі азаптау камерасының макетінде мен осылай сезіндім және Лос-Анджелес көшелерінде күлкілі бейтаныстар қуып жете берді» деді. Осыдан кейін саентологтар Суини мен саентология өкілі Томми Дэвис арасындағы дау-жанжалдың видеосын таратты. Шіркеу BBC-ді Лондондағы саентология кеңсесі алдында демонстрация ұйымдастырды деп айыптайтын DVD шығарды, онда саентологтарға қатысты «террористтік өлім туралы қорқытулар» айтылған. BBC бұл айыптауларды «күлкілі және мүлдем ақылға сыймас» деп мәлімдеді. BBC бағдарламасының продюсері Сэнди Смит саентология шіркеуінің «ешқандай сынға төзе алмайтынын» айтты.

Адал ойын

Хаббард сыншыларға шабуыл жасау ережелерін бірқатар саясат хаттарында, соның ішінде сыншылар жиі келтіретін "әділ ойын саясаты" сияқты сипаттады. Бұл "басқарушы тұлғалар" (SP) деп аталатын, Шіркеудің жаулары деп жарияланған адамдарға "мүліктерінен айырылуға немесе кез келген жолмен зиян көруге, алдануға, сотқа берілуге немесе жалған айыпталуға немесе жойылғанға" рұқсат берді. (HCOPL 1967 жылғы 18 қазандағы IV санынан алынған, Төменгі жағдайларға қатысты жазалар) Аталған саясат жойылды және 1968 жылғы 21 шілдедегі HCOPL, Төменгі жағдайларға қатысты жазалармен алмастырылды. Осы сілтемеде "мүлігінен айырылып немесе кез келген жолмен зиян шегуі мүмкін, алданып, сотқа берілуі немесе жалған айыпталуы немесе жойылғанға" деген сөздер кездеспейді. Саентология сыншылары тек термин ғана емес, практика да алынып тасталды деп мәлімдейді. Бұл пікірді қолдау үшін олар "HCO Policy Letter of October 21, 1968" дегенге сілтеме жасайды, онда былай делінген: "Адамдарды FAIR GAME деп жариялау практикасы тоқтатылады. "Әділ ойын" этикалық бұйрықта көрсетілмеуі керек. Бұл жаман қоғамдық қатынастарға әкеледі. Бұл P/L SP-ге қатысты ешқандай саясатты жоймайды". Омар Гаррисонның кітабына сәйкес, 1969 жылғы 7 наурыздағы HCOPL Жаңа Зеландия үкіметінің қысымымен жасалды. Гаррисон HCOPL-ден: "Біз жеңіл этика және Қоғаммен байланысқа қарай бет бұрамыз" деп келтіреді. Гаррисон содан кейін былай дейді: "Жаңа Зеландияның тергеу комиссиясы Саентологияға қарсы ешқандай заңнамалық шара қолданбауды ұсынған осы саясат реформаларының негізінде болды". Омар Гаррисонның бұл туралы дерек көзі Дэмблтон Паульс есебі болуы мүмкін, қосымша деректер мен цитаталар осы есепте табылады. 1977 жылы Саентологияның "Қорғау кеңсесінің" – Хаббардтың әйелі Мэри Сью Хаббард басқарған ішкі қауіпсіздік күштерінің жоғары лауазымды шенеуніктері GO-да "әділ ойын" саясаты болғанын мойындады. (АҚШ-тың Кемберге қарсы, Будлонг сот шешімінің ескертпесі – Күні көрсетілмеген, 1981). 1979 және 1984 жылдары Саентологияның адвокаттары "Әділ ойын" саясаты Саентологияның негізгі сенімі екенін және осылайша діни көрініс ретінде қорғалуға лайық екенін дәлелдеді.

Өлі агенттік

Өлі агенттік – жау немесе сыншы туралы жағымсыз ақпарат немесе насихат тарату. Өлі агенттік жинағы – қарсыластың беделін түзейтін немесе жоятын құжаттардың жиынтығы. Ол Саентологияға қарсы сөйлеген адамды қаралау үшін немесе біреуді сөйлеуден тайдыру үшін "сақтандыру" ретінде қолданылады. 1970 жылдары Хаббард «шабуылға шабуыл жасау» саясатын қалыптастыруды жалғастырды және Саентологияда жиі қолданылатын термин – «өлі агенттік» деп атады. «Өлі агенттік» етістігі ретінде қолданылғанда, Хаббард оны Саентологияға қарсы жағымсыз айыптауларға қарсы тұру тәсілі ретінде сипаттады, сын мәлімдемелерін бұрып, айыптаушыға қарсы айыптаулар жасау арқылы; яғни, «шабуылға шабуыл жасау». Хаббард 1974 жылғы бюллетенде «өлі агенттік» бойынша PR (жаңалықтармен байланыс) саясатын былай анықтады:

«Айтылған сөздердің жалған екенін дәлелдеу тәсілі – «ӨЛІ АГЕНТТІК» деп аталады. Бұл – қытайлық тыңшылық туралы алғашқы кітапта жазылған. Жау агенті жалған мәлімет бергенде, оған сенгендер, бірақ енді оның жалған екенін білгендер оны өлтіреді немесе кем дегенде оған сенуді тоқтатады. Сондықтан PR сленгінде оны «Өлі агенттік» дейді». Автор: Л. Рон Хаббард, «Жауынгерлік байланыстарды басқару/Өлі агенттік», 1974 жыл.

Бұл фраза «Соғыс өнері» кітабындағы тыңшылық туралы тарауды дұрыс түсінбеуден туындаған. «Діни бостандыққа бақылау» деп аталатын, бұрын Саентологиямен байланысты сайт, alt.religion.scientology пайдаланушыларымен «өлі агенттік» қазіргі мысалы ретінде жиі келтірілді. Онда шіркеудің сыншыларына қатысты жалған, сенімсіз ақпараттар болды. New York Press газетінің хабарлауынша, бұл сайт «шіркеудің сыншыларына шабуыл жасау үшін құрылған Саентологияның жаппай тобы ретінде қарастырылды». Бір адам New York Press-ті белгілі бір адам туралы ақпаратты тексеру үшін сайтты тексеруге итермеледі, бірақ New York Press ақпаратты сенімді көзден растай алмады. Сондай-ақ, кейбір сыншыларға қарсы «DA парақшаларын» пайдалана отырып, «өлі агенттік» науқандары жүргізілді. Саентологиямен байланысты адамдар мен олардың отбасыларына кеңес беруді бастаған бұрынғы мүше Бонни Вудс, 1993 жылы Саентология шіркеуі оны «жек көрушіл науқаншы» деп айыптайтын парақшалар таратуды бастаған кезде күйеуімен бірге мақсатқа айналды. 1999 жылы шіркеу сотқа шағымдардан кейін кешірім сұрауға және Вудсқа 55 000 фунт стерлинг өтемақы төлеуге, сондай-ақ 100 000 фунт стерлинг сот шығындарын өтеуге келісті.

R2-45

"R2 45" – Л. Рон Хаббардтың "сыртқа шығудың өте тиімді процесі, бірақ қазіргі қоғам оны қолдануға қарсы" деп сипаттаған әдісіне берген атауы. Саентология доктринасында сыртқа шығу – тетанның (жанның) денеден бөлінуі. Автор Стюарт Ламонттың сөзіне сүйенсек, Хаббард R2 45-ті .45 калибрлі револьвермен адамды басынан атқанда сыртқа шығуға қол жеткізу процесі ретінде анықтаған. "R2 45 хаттары" жарияланбаған, бірақ белгілі бір тұлғаларға R2 45 қолдану туралы бұйрықтар танымал сайентология журналында жарияланған. 1968 жылдың 6 наурызында Хаббард "Жасырын схема ашылды" деген тақырыпта ішкі меморандум шығарды, онда ол он екі адамды "адамзаттың, планетаның және барлық тіршіліктің жауы" деп жариялады және "Теңіз ұйымының кез келген мүшесі олардың кез келгенімен байланысқа түссе, R2 45 аудитілеу процесін қолдануға тиіс" деп бұйырды. Меморандум кейіннен Саентология шіркеуінің ішкі журналы "Аудиторда" тағы бір есім қосылып қайта жарияланды. 1968 жылдың соңында "Аудитор" журналында жарияланған екінші R2 45 бұйрығында тағы төрт адамның есімі аталды.

Басшылардың қылмыстық жазаға кесілгені

Саентологияны қоршап тұрған дау-дамайлардың көп бөлігі ұйыммен байланысты заңдық оқиғалардың ұзақ тізімінде көрініс табады, соның ішінде Саентология ұйымының негізгі мүшелерінің қылмыстық айыптаулары бар. 1978 жылы Л. Рон Хаббардтың әйелі Мэри Сью Хаббард (сол кезде ұйымның екінші басшысы) және басқа да бірнеше сайентологтар «Ақ қар операциясы» деп аталатын, АҚШ тарихындағы ең ірі ішкі тыңшылық оқиғасын жасады деп айыпталды. Олар федералдық прокурорлардың кеңселерiне еніп, телефондарын тыңдап, Салық қызметінен құжаттар ұрлады. Мэри Сью Хаббардты және оның он серіктесін айыптаған судья олардың діни бостандыққа сүйену әрекетін былай сипаттады: шіркеудің он бір қызметкері, соның ішінде Мэри Сью Хаббард және басқа да жоғары лауазымды тұлғалар, қылмыстық істе айыпты деп танылды немесе кінәларын мойындады және екі жылдан алты жылға дейінгі мерзімге сотталды (кейбіреулері шартты жаза алды). Апелляциядан кейін E-метрлер қайтарылды, олар тек «нағыз діни кеңес беруде» қолданылуы керек және барлық метрлер мен анықтамалық материалдарда медициналық пайдасы жоқ екенін көрсететін белгі болуы керек. Сот шешімінде, Джеймс Р. Льюис жазғандай, Саентологияның «үкіметтің дінге тым көп араласуынан қорғауға» конституциялық құқығы мойынға алынды. Сол сот барысында француздық Саентология шіркеуінің басшысы да айыпты деп танылып, бір жылға шартты түрде бас бостандығынан айырылды. ФБР шіркеудің бас кеңсесіне шабуыл жасаған кезде, Саентологияның ұйымды сынаған түрлі адамдарға қарсы әрекеттерін көрсететін құжаттар табылды. Бұл құжаттардың арасында Флорида штатының Клервотер қаласының мэрі Гейб Казареске қарсы жол апаттық оқиға жасау жоспары да болды. Сондай-ақ, CSICOP сыншыл ұйымын ЦРУ-дың жасырын бөлімі деп көрсетуге тырысты. «Операция Фрикоут» жобасы Паулет Купердің, «Саентологияның жанжалы» атты кітабының авторының өмірін қиратуға бағытталған. 1988 жылы Испания үкіметі Саентология президенті Хебер Йенцшты және ұйымның басқа да он мүшесін түрлі қылмыстар бойынша тұтқындады, соның ішінде заңсыз қауымдастық, қысым көрсету, алаяқтық және еңбек заңнамасын бұзу. Йенцш кепілдікті асырып, Саентология шамамен 1 миллион доллар кепілдік төлегеннен кейін Испаниядан АҚШ-қа қайтып кетті және содан бері елге оралған жоқ. Саентология сотта он төрт жыл бойы күресті, бірақ 2002 жылы іс тоқтатылды. Францияда 2001 жылы Саентология шіркеуінің бірнеше лауазымды тұлғалары заңсыздық жасады деп айыпталды. Парламенттік баяндамада шіркеу «қауіпті культ» деп танылды. 2009 жылдың мамырында Францияда Саентологияға қарсы сот басталды, оны ұйымдасқан алаяқтықпен айыптады. Іс бір әйелдің шағымы бойынша қозғалды, ол тегін жеке тұлғалық тест тапсырғаннан кейін, оған үлкен сома төлеуге қысым көрсетілгенін айтты. Францияда шіркеу культ ретінде қарастырылады. Соттың шешімі бойынша ұйымның екі бөлімшесі мен бірнеше басшысы алаяқтық жасады деп танылып, айыппұл салынды. Франциядағы топтың басшысы Ален Розенберг екі жылға шартты түрде бас бостандығынан айырылды. Саентология шіркеуі Культ туралы хабардар ету желісін (CAN) өзінің ең маңызды жауы деп есептеді, ал 1980 және 1990 жылдары көптеген Саентология басылымдары CAN-ді (және сол кездегі өкілі Синтия Киссерді) жағымсыз жарыққа түсірді, культты бақылаушы ұйымды түрлі қылмыстық әрекеттерге айыптады. 1990 жылдардың соңында CAN банкротқа ұшырап, сайентологтар басып алғаннан кейін, Саентология мұны өзінің ең үлкен жеңістерінің бірі деп мақтанды. Бельгияда 1997 жылдан бері жүргізіліп келе жатқан сот тергеуінен кейін, 2008 жылы ұйымға қарсы сот басталды. Айыптаулардың арасында қылмыстық ұйым құру, медицинаны заңсыз түрде жүзеге асыру және алаяқтық болды. Ұлыбританияда шіркеу Лондон полициясының қызметкерлеріне мыңдаған фунт стерлингтік сыйлықтармен «әдепкі жолмен ұсыну» жасады деп айыпталды. Австралияда 1960 жылдары алты штаттың үшеуінде Саентологияға уақытша тыйым салынды; Виктория штатында да E-метрді пайдалануға тыйым салынды. Викторияда Саентологияны мемлекеттік тергеу жүргізді. Осы зерттеудің бір бөлігі ретінде жазылған өзінің баяндамасының қорытындысында Кевин Виктор Андерсон, К. К. «Саентология – бұл қиялға негізделген, жалғандық пен алдау арқылы таратылатын, алдамшы сенім жүйесі» деді. Сотқа тартылған тарап шіркеуді тыйым салуды сұрады, бірақ заңнамадағы соңғы өзгерістер бұл мүмкін емес етті. Іс екі бұрынғы мүшелер тарапынан қозғалды, олар Саентология курстары мен басқа да қызметтерге үлкен сомада ақша жұмсауға қысым көрсетілгенін айтты. Сот шешіміне қатысты пікір білдірген талапкерлердің адвокаты: «Бұл Францияда Саентология шіркеуі ұйымдасқан қылмыс жасады деп танылған алғашқы рет». Саентология өкілі сот шешімін «қазіргі заманғы инквизицияға» теңеді және шіркеу апелляция жасайтынын мәлімдеді. 2012 жылы «рухани Мекке» деп аталатын орынды он жеті жыл басқарған Дебби Кук алға шығып, шіркеуде «айқайлау, соққы салу» және «қоқыс пен су құйылып, күнәларын мойындауға мәжбүрлеу» сияқты көптеген жағдайлар болғанын айтты. Бұл әрекеттердің бәрі Калифорния штатының Хемет қаласындағы Саентологияның халықаралық базасында орналасқан «Тезек» деп аталатын жерде жүргізілді. Ол өз еркімен әкелініп, жеті аптаға қамалып қалғанын айтты. Шіркеу ол «ерікті түрде» олардың «діни тәртібі» бағдарламасына қатысқанын мәлімдеді. «Саентология және оның салдары» (Leah Remini: Scientology and the Aftermath) – 2016–2017 жылдарғы A&E телеарнасының документалдық сериалы, бұл сериал Саентология шіркеуінің бұрынғы мүшелерімен сұхбаттасу арқылы ұйымдағы зәбір-зоқымдарды зерттейді.

Лиза Макферсонның өлімі

1995 жылы Флорида штатының Клервотер қаласында, Саентологияға тиесілі Форт-Харрисон қонақ үйінде саентологтардың күтімінде болған 36 жасар Лиза Макферсонның қазасы ұйым мүшелерінің арасында ең көп талқыланған оқиға болды. Ол кезде Макферсон психикалық денсаулығымен күресіп жатқанын көрсететін белгілер білдірді; бір жағдайда, ең көп талқыланған оқиға болды. Ол кезде Макферсон психикалық денсаулығымен күресіп жатқанын көрсететін белгілер білдірді; бір жағдайда, кішкентай жол апатқа ұшырағаннан кейін барлық киімдерін шешіп тастады, кейін кеңес алу ниетімен солай істегенін айтты. Бірақ шіркеу Макферсонға психиатриялық көмек көрсетуге кедергі келтіріп, оны өз бақылауында ұстауға тырысты. Анықталғандай, ол Саентологияның «Интроспекция» бағдарламасына енгізілді, онда психоздық эпизодты басу үшін күштеп оқшаулау қолданылды. Бірнеше аптадан кейін ол ауруханаға жеткізілгенде қайтыс болды. Денсаулық сақтау мамандары жасаған сараптамада көптеген гематомалар (көк дөңестер), мұрынның сызаты және «жәндіктер/жануарлар шаққаннан» туған іздер анықталды. Өлімнің себебі өкпе тамырының бітелуі екені анықталды. Флорида билігі Саентология шіркеуіне қарсы қылмыстық іс қозғады, бірақ шіркеу Макферсонның өліміне жауапкершілікке қабылмай, айыптауларға қарсы күресті. Сотталушы тараптар ақыры қылмыстық істі тоқтатты. Төрт жылдан кейін, 2004 жылы Лиза Макферсонның отбасы сотқа берген 100 миллион долларлық азаматтық талап-арыз шешілді. Бұл сот процесі Саентологияны сынаған «Кейім» фильмін таратуға тыйым салуға әкелді, шіркеу бұл фильмтің қазылар алқасына әсер ету мақсатында жасалғанын мәлімдеді. Келісім шарттары сот шешімімен жасырын сақталды.

Элли Перкинстің өлімі

Тағы бір қылмыс, көптеп жаңалықтарда қамтылған, Элли Перкинстің қазасына қатысты. Бұл туралы "CBS" телеарнасының "48 сағат" атты жедел тергеу бағдарламасында да айтылды. Перкинс екі баланың анасы, кәсіби шыны өнершісі және Нью-Йорк штатының батысында тұратын сайентолог болған. Ол Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Саентология шіркеуінің аға аудиторы қызметін атқарды. Оның 24 жастағы ұлы Джеремидің мінез-құлқы күрт өзгеріп, алаңдатарлық болғанда, Элли психиатриялық көмекке жүгінбеді, керісінше Саентологияның қағидаларына сәйкес емдеуге тырысты. Саентологтар психиатрияның "тиімсіз" екенін айтады. Алдымен отбасы Джеремиді Калифорниядағы Саентологияның "Теңіз Ұйымына" (Sea Org) жіберді. Бірнеше айдан кейін ол үйіне оралды, себебі "Теңіз Ұйымы" оған көмектесе алмады. 2001 жылдың 14 тамызында Буффало университетінің маңынан ұсталған Джереми сот шешімімен психиатриялық сараптамадан өтті, нәтижесінде оған шизофрения диагнозы қойылды және жергілікті ауруханаға жатқызылды. Кейін Элли Перкинс соттан ұлын өзіне қайтаруды сұрады, осылайша психиатриялық емге балама іздеуге мүмкіндік алды. Сондай-ақ, ол психозға қарсы дәрілерді қабылдаудан бас тартты. Қорғаушы адвокат Джон Нучерено 2002 жылдың жазында Джеремидің жағдайы нашарлағанын мәлімдеді. Ол енді отбасы бизнесінде жұмыс істей алмады. Саентология шіркеуі Джеремиді емдеуді тоқтатты және оны ІІІ типті "потенциалды проблема тудырушы" (психоздық) деп санады. 2002 жылдың күзінде отбасы доктор Конрад Мөлфайрмен кеңесті, ол остеопат және сайентолог. Джеремиге екінші дәрежелі кісі өлтіру айыбы тағылды, бірақ психикалық ауруына байланысты жауапты емес деп танылды. 2004 жылдың 29 қаңтарында Нью-Йорк штатының Психикалық Денсаулық Сақтау Офисінің сараптамасынан кейін ол "қауіпті психикалық аурумен ауырған" деп танылды және қауіпсіз мекемеге жіберілді. Джереми қазір психотроптық дәрілер қабылдауда, бірақ сот психиатрларының айтуынша, бұл дәрілер оны толыққанды емдемеген, бірақ жағдайын тұрақтандырған. 2006 жылдың наурыз айында "LA Weekly" газетінде жарияланған хабарламада Перкинстің қайғылы өліміне Саентология шіркеуі кінәлі деп айтылды. Перкинстің өлімі туралы "48 сағат" бағдарламасы 2006 жылдың 28 қазанында көрсетілді. Одан кейін CBS телеарнасы сайентологтардан наразылықтар келгенін хабарлады.

Ноа Лоттиктің өлімі

1990 жылы 11 мамырда Ноа Лоттик, американдық орыс тілін зерткен студент, өзінің соңғы қалған ақшасын қолдарына қысып, қонақ үйдің 10-қабатынан секіріп, өз-өзіне қол жұмсады. Лоттиктің әкесі, доктор Эдвард Лоттик, Саентологиямен алғаш танысқанда оның Дейл Карнегидің әдістеріне ұқсас болғанын айтты. Бірақ ұлының қайтысынан кейін, ол ұйымды "психопаттарды дайындау мектебі" деп санады. Бехар мен Time-ға қарсы барлық шағымдар кейіннен қабылданбады. Лоттиктің әкесі ұлының өзіне қол жұмсауының себебін культтарды зерттеуге деген құлшынысы деп атады, бұл туралы ол Пенсильвания штатының Медициналық Қоғамына ұсынған дәрігерлер арасында жүргізілген сауалнаманы сипаттаған мақаласында жазды. Саентология шіркеуі Лоттиктің өліміне ешқандай жауапкершілік алмайтынын мәлімдеді. "Сент-Петербург Таймс" газетіне берген сұхбатында шіркеу өкілі Майк Риндер Лоттиктің өлімінен төрт күн бұрын ата-анасымен дауласқанын айтты. Шіркеудің миды жуу тактикасының бір мысалы – Реабилитациялық Жобалық Күш (RPF), онда шіркеу қызметкерлері жасаған күдікті қателіктерін көптеген сыншылар қорлаушылық деп сипаттайтын жағдайларда түзетуге жіберіледі. Осы айыптаулардың кейбіреулері Стивен Кенттің "Саентологияның Реабилитациялық Жобалық Күшіндегі (RPF) миды жуу" кітабында келтірілген. Л. Рон Хаббард "Миды жуу нұсқаулығының" авторы деп есептеледі.

Саентологияның дін ретінде заңдылығы

Саентологияның мәні көптеген елдерде қызу пікірталдарға түседі. Саентология шіркеуі Саентологияның толыққанды дін екенін дәлелдеу үшін кең ауқымды қоғамдық қатынастар кампаниясын жүргізеді. Ұйым өз ұстанымын қолдайтын бірқатар зерттеулер мен сарапшыларды келтіреді. Сынаушылар көптеген келтірілген зерттеулердің Саентологияның қалауынша нәтиже беру үшін тапсырыс берілгенін атап көрсетеді. Көптеген елдер (Бельгия, Канада, Финляндия, Франция, Германия, Грекия, Ирландия, Израиль, Мексика, Ресей, Ұлыбритания сияқты), Саентология шіркеуінің қызметін тыйым салмай немесе шектемей, салықтан босату, қайырымдылық мәртебесі немесе діни ұйым ретінде тану туралы өтініштерін қабылдамады; оны әртүрлі коммерциялық кәсіпорын немесе қауіпті культ деп бағалады. Саентология АҚШ және Австралияда заңды түрде дін ретінде мойындалған және әр елде діни амалдарды қорғауға арналған конституциялық қорғанысқа ие. 1993 жылғы қазан айында АҚШ Ішкі кірістер қызметі шіркеуді "тек діни және қайырымдылық мақсаттарда жұмыс істейтін ұйым" деп таныды. Шіркеу бұл салық жеңілдігін өзінің дін екендігінің дәлелі ретінде ұсынады. (Бұл тақырып Саентология шіркеуі туралы мақалада жан-жақты қарастырылған). 1982 жылы Австралияның Жоғарғы соты Виктория штатының үкіметінің Саентология шіркеуін дін емес деп жариялауға құқығы жоқ екенін шешті. Сот діннің негізгі ерекшелігі сенім мәселесі екенін, шарлатандық болған-болмағанына қарамастан, анықтады: "Шарлатандық – діни бостандықтың қажетті құны, және егер өзін ұстаз деп жариялаған адам басқаларды өзі ұсынатын дінге сендіре алса, оның адалдығының немесе ізгілігінің жоқтығы оның ізбасарлары қабылдаған сенімдердің, амалдардың және салт-дәстүрлердің діни сипатына қайшы келмейді". Португалия, Италия, Швеция және Жаңа Зеландия. Бұл пікірталас бүгінге дейін жалғасуда, сыншылардың жаңа буыны Саентологияның дін ретіндегі заңдылығына күмән келтіруде. Жазушы және баспагер Ллойд Артур Эшбах Хаббардтың: "Мен дін құруды қалаймын. Ақша сонда", - деген сөзін келтіреді. Жазушы Теодор Стерджен Хаббардтың Лос-Анджелес ғылыми-фантастикалық қоғамында осыған ұқсас мәлімдеме жасағанын хабарлады. Сондай-ақ, жазушы Сэм Московиц 1948 жылғы 11 қарашада Шығыс ғылыми-фантастикалық қауымдастығының отырысында Хаббардтың: "Ғылыми фантастика жазып байымайсыз. Бай болғыңыз келсе, дін құрып көріңіз", - дегенін айтты. Милтон А. Ротман өзінің ұлы Тони Ротманға Хаббардтың ғылыми фантастикалық конвентте дәл осылай айтқанын естігенін мәлімдеді. 1998 жылы A&E телеарнасы "Саентологияның ішінде" деген деректі фильмінде Лайл Стюарт Хаббардтың ақша табу үшін "дін бастаңыз" деп бірнеше рет айтқанын көрсетті. "Ғылыми фантастиканың визуалдық энциклопедиясы", ред. Брайан Эш, Harmony Books, 1977: [Хаббард] ақша табуға шын ниетті жазушының жазуды тоқтатып, [бір] дінді дамытуы немесе жаңа психиатриялық әдіс ойлап табуы керек екенін айта бастады. Харлан Эллисонның нұсқасы (Time Out, Ұлыбритания, № 332) Хаббардтың [Джон В.] Кэмпбелге: "Мен өзімді бай ететін дін ойлап табамын. Бір сөзді бір центке жазудан жалықтым", - дегенін айтқаны туралы аңыз бар. Ғылыми фантастиканы зерттеуші Сэм Московиц Хаббардтың осыған ұқсас мәлімдемесін өзі естігенін хабарлады, бірақ тікелей дәлел жоқ. Профессор Бенджамин Бейт Халлахмидің мақаласында Саентологияның өзінің жазбаларынан Саентологияның діни емес аспектілері талданған.

Еркін аймақтарды жою

Шіркеу "Сәулет аймағын" – Саентология шіркеуінің қатаң талаптарынан тыс Саентологияны ұстанатын түрлі топтар мен жеке тұлғаларды білдіретін терминді – басып тастау үшін шаралар қолданды және мүмкіндігі болғанда наразылық білдіргендерді жоюға тырысты. Саентология шіркеуі (CoS) авторлық құқық және тауарлық таңба заңдарын түрлі "Сәулет аймағы" топтарына қарсы пайдаланды. Skeptic Magazine журналы "Сәулет аймағын" былай сипаттады: "L. Рон Хаббардтың идеяларын Саентология шіркеуінен (CoS) тәуелсіз түрде тарату үшін бұрынғы сайентологтар құрған топ". Майами Геральд газетінде бұрынғы сайентологтардың "Сәулет аймағына" қосылу себебі Саентология шіркеуінің басшылығы "Хаббардтың бастапқы оқуларынан адасқан" деп есептегендіктері екені жазылды. Salon журналында "Қауіпсіз" есімді бір сайентологтың сөзі келтірілді: "Саентология шіркеуі мүшелеріне қатысты бақылауын жұртшылыққа жария етуді қаламайды және мүшелерінің Саентология шіркеуінен тыс жерде Саентологияны меңгеруге болатынын білгісі келмейді".

Жеке тұлғалық тесттер

2008 жылы Норвегия парламентінің депутаты Олав Гуннар Баллоның 20 жастағы қызы Ницца қаласында сайентологтар ұйымдастырған жеке тұлғаны бағалау тестінен өтіп, одан өте теріс пікір алды. Бірнеше сағаттан кейін ол өзіне-өзі қол жұмсады. Француз полициясы сайентология шіркеуін тергеуге кірісті. Баллоның өзіне-өзі қол жұмсауына, осы жеке тұлғаны бағалау тестінің себеп болуына байланысты Норвегиядағы шіркеу өкілі бұл байланысты айыптаудың әділетсіздігін баса көрсетті, сондай-ақ оның қызы бұрын тамақтану тәртібін бұзу және психикалық мәселелерге ұшырағанын мәлімдеді.

Германиядағы сайентологтарды емдеу

1993 жылы IRS Саентологияға салықтан босатылған мәртебе берген шешіміне негізделген АҚШ Мемлекеттік департаменті Германияны саентологтарды кемсіткені үшін ресми түрде сынады және 1993 жылғы есептен бастап жыл сайынғы Адам құқықтары жөніндегі есептерінде саентологтардың мазақтау мен кемсіту туралы шағымдарын тіркеуге кірісті. Содан бері АҚШ Мемлекеттік департаменті саентологтардың жеке құқықтарын бұзуға қатысты "секталық сүзгілер" арқылы бірнеше рет алаңдаушылық білдірді, яғни жұмысқа алушылар жұмысқа үміткерлерден Саентологиямен байланысы бар-жоғын білуді талап етеді. Ол сондай-ақ Германияда Саентологиямен байланысты компаниялар мен өнер иелері "үкімет бекіткен кемсітушілікке және бойкоттарға" ұшырауы мүмкін екенін ескертті. Бұрын мұндай бойкоттардың нысанасына Том Круз және джаз пианині Чик Кореа кірген. Хатқа Дастин Хоффман, Голди Хоун және тағы да басқа Голливудтың танымал тұлғалары мен басшылары қол қойды. Бұл мәселеге қатысты АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Германияның саентологтарға қатысты әрекетін сынады және Германияда саентологтардың кемсітілуін мойындады, бірақ осы әрекетті нацистердің еврейлерге жасаған қатыгездігімен салыстыруды өте орынсыз деп бағалады, бұл пікірді БҰҰ-ның адам құқықтары жөніндегі арнайы баяндамашысы да қолдады. Германия билігі бұл айыптауларды қатаң түрде жоққа шығарды. 2000 жылы Флорида штатының Клервотер қаласына сапар жасаған Гамбург ішкі істер басқармасының Саентология жұмыс тобының мүшесі Урсула Каберта да осы баспана ісінің Саентология тарапынан "саяси пайда табу үшін" және "АҚШ жүйесін теріс пайдалану үшін" жоспарланған әрекеттің бір бөлігі болғанын мәлімдеді. Германиядан Клервотерге көшіп келген саентологтар, өз кезегінде, Кабертаны Германияда "көптеген саентологтардың өмірін және мүлкін қиратқан" "жек көру науқанын" қоздырды деп айыптады және саентологтар "АҚШ-та саяси мақсатта өздерінің қиын жағдайларын асыра көрсетпеді" деп мәлімдеді. "Саентологтарға қарсы редакторлар тобына" да тақырыптар бойынша шектеу қойылды.

Саентология шіркеуінің сынға берген жауабы

Саентологияның қылмыстық мінез-құлыққа қатысты айыптауларға жауабы екі бөліктен тұрады: шіркеу ұйымдасқан қастандықпен шабуылға ұшырады, ал шіркеудің әрбір сыншысы жеке қылмыстық өткенін жасырады. Біріншіден, Саентология шіркеуі «Саентология дінін жою» мақсатымен жасалған, ірі, жаһандық қастандыққа қарсы үздіксіз күресіп жатқанын бірнеше рет мәлімдеді. Осылайша, жаулықты ортада шіркеудің аман қалуының жалғыз жолы – қатаң шаралар мен сот әрекеттері; кейде олар өзінің ертедегі мормондарға теңестіреді, олар қудалаудан қорғану үшін қару алып, әскери жасақтар құрған. Шіркеу Саентологияға қарсы ұйымдастырылған қозғалыстың ядросы психиатриялық мамандық екенін, ол депрограммалаушылармен және белгілі бір мемлекеттік органдармен (ФБР және Германия үкіметінің өкілдерімен қоса) бірігіп жұмыс істейді деп санайды. Осы қастандық жасаушылар шіркеу құрылған күннен бастап Саентологияға шабуыл жасап келеді, олардың ортақ мақсаты – мойынсұнғыш, санасы бақыланатын халықты құру. Саентологияның ресми сайтында былай делінген: text=Л. Рон Хаббардқа қарсы күштерді түсіну үшін, ол ешқашан бастамаған соғыста, психиатрияның ежелгі және құрметті ғылымына көз жүгірту қажет – бірақ ол жоғарыда айтылғандардың ешқайсысы емес. Институт ретінде ол ғасыр басына дейін тамыр тартады; жасы немесе беделі үшін құрметке лайық емес; және ол өзін емдеуші мамандық ретінде таныстыру – бұл жаңылыс. Оның миссиясы – бақылау. Л. Рон Хаббард Саентологияны сынға алғандардың барлығы қылмыскерлер екенін жариялады. Хаббард көптеген рет Саентологияның барлық қарсыластары өздерінің қылмыстық тарихын жасыруға тырысатынын және осы шабуылдарды тоқтатудың дұрыс жолы – шабуылшылардың жасырын қылмыстарын «ашып көрсету» екенін жазды. Саентология шіркеуі өзінің сыншылары мен жауларын «асырып көрсетуге» тырысатынын жоққа шығармайды; ол барлық сыншыларының қылмыстық тарихы бар екенін және олар Саентологияға қарсы жеккөрушілік пен «кішіпейілдікке» шақырады деп санайды. Хаббардтың Саентологияны сынға алғандардың барлығы қылмыскер деген сенімін 1967 жылы жазылған хатта былай деп қорытындылады: text=Енді мұны техникалық факт ретінде қабылдаңыз, үміттенген идея емес. Біз Саентологияны сынға алған адамның өмірін зерткен сайын, сол адамның немесе топтың қолданыстағы заң бойынша түрмеге қамалуы мүмкін қылмыстарын анықтадық. Саентологияны сынға алғандардың арасында қылмыстық өткені жоқ ешкімді кездестірген емеспіз. Біз мұны қайта-қайта дәлелдейміз. Автор: Л. Рон Хаббард | дереккөзі: Саентологияны сынға алушылар, 1967 жыл. Саентология өсуіне кедергі келтіруге жасалған барлық күш-жігерге қарамастан, кеңейіп, гүлденуін жалғастырып жатыр деп мәлімдейді; сыншылар шіркеудің өзінің статистикасы оның үздіксіз өсуі туралы әңгімесіне қайшы келеді деп мәлімдейді. Саентология шіркеуінің басшысы Дэвид Мискевиджтің сөздері қатаң бақыланатын жабық орындарда ішкі топқа бағытталған және гипербола, жетістіктердің тізімі, өте оң пікірлер және эзотерикалық ішкі тілмен ерекшеленеді. Саентология шіркеуі интернетте сынға жауаптардың бірнеше нұсқасын жариялады. Саентологияның қарсы айыптаулары мен сыншыларға қарсы әрекеттерінің талдаулары бірқатар веб-сайттарда қол жетімді, соның ішінде сын архиві Operation Clambake. 2013 жылы Саентология шіркеуінің адвокаттары CNN News Group-қа қарсы теріс реакция білдіріп, Лоренс Райттың «Going Clear: Scientology, Hollywood, and the Prison of Belief» кітабының жарық көргенін қамтыған оқиғаны эфирге шығарғаны үшін заңдық шаралармен қорқытты. CNN News Group хат алмасуды өз сайтында жариялады. Бұл қорқытулар сотқа шағымдануға әкелген жоқ.