Кіріспе

Марокконың оңтүстігіндегі Жүбі мүйісі (رأس جوبي, транскрипция. Raʾs Juby, lang es) – Канар аралдарының тікелей шығысында, Батыс Сахарамен шекараға жақын Марокконың оңтүстік жағалауында орналасқан мүйіс. Оның төңірегіндегі аймақ, Тарфая және Тан-Тан қалаларын қоса, Жүбі мүйісі жолағы (осы мүйістің атымен аталған), Тарфая жолағы (осы қаланың атымен аталған) немесе Текна аймағы (Текна, жергілікті сахаралық тайпа) деп аталады. Бұл аймақ қазіргі таңда халықаралық деңгейде мойындалған Марокконың ең оңтүстік бөлігін құрайды және Марокконың негізгі бөлігі мен Драа өзені және Батыс Сахара арасындағы жартылай шөлді буферлік аймақ болып табылады. Бұл жолақ 20-шы ғасырдың көп бөлігінде Испания билігінде болды, ресми түрде Мароккодағы испан протекторатының бір бөлігі ретінде қарастырылса да, көбінесе Сагуия-эль-Хамра және Рио-де-Оромен бірге Испандық Сахараның құрамында басқарылды, және осы жолақтың мәдени және тарихи байланыстары олармен тығыз болды.

Колонияға дейінгі дәуір

1767 жылы 28 мамырда Марокко сұлтаны Мохаммед бен Абдалла Испания королі Карл III-мен бейбітшілік және сауда шартына қол қойды. Шартта Марокко Нун өзенінің оңтүстігіндегі жағалауларда испан балықшыларының қауіпсіздігіне кепілдік бере алмады, себебі Марокко сол аймақтағы Текна тайпаларын бақылауға құқылы болмады (18-бап). 1799 жылы 1 наурызда Слиман сұлтан Испания королі Карл IV-пен келісімге қол қойды, онда ол Сагуя-эль-Хамра және Кейп-Джуби аймақтары өзінің иеліктеріне кірмейтінін мойындады (22-бап). 1895 жылы компания өзінің бекетін Марокко сұлтанына сатты.

Испания протектораты

1912 жылы Испания Франциямен (сол кезде Марокко істерін басқарып тұрған) Марокконың оңтүстік жағалауындағы жеңілдіктер туралы келіссөздер жүргізді. 1916 жылғы 29 шілдеде Испания ресми түрде Юби мүйісін басып алды. Испания оны Испан Сахарасы және Ифни анклавымен бірге, Испанияның Батыс Африкасы ретінде басқарды. Испанияның аумағы 12700 шаршы миль (32,893 км²) құрады және халқы 9836 адамды құрады. Оның бас қаласы испандықтар тарапынан Вилла Бенс (қазіргі Тарфая) деп аталды. Вилла Бенс әуе почтасы рейстері үшін транзиттік пункт ретінде пайдаланылды.

Мароккоға қайтару

1956 жылы Марокко толық тәуелсіздік алғаннан кейін, Испания бақылауындағы ресми түрде Мароккоға тиесілі аймақтарды беруді сұрады. 1957 жылы (Ифни соғысы) қандай да бір қарсылықтар мен шайқастар болғаннан кейін, 1958 жылы испан үкіметі Кейп-Жуби жолағын Мароккоға өткізді.

Сахара теңізі

1877 жылы шотланд инженері Дональд Маккензи алғаш рет Сахара теңізін құруды ұсынды. Маккензидің идеясы – Жюби мүйісінің солтүстігіндегі құммен қоршалған лагуналардың бірінен оңтүстікке қарай, араб саудагерлері оған Эль Джуф деп айтқан үлкен жазыққа канал қазу болатын. Маккензи бұл кең аймақтың теңіз деңгейінен төмен жатқанына және оны су басу арқылы коммерциялық қатынасқа және тіпті егіс шаруашылығына қолайлы ішкі теңіз жасауға болады деп сенді. Ол геологиялық деректерге сүйене отырып, бұл алаптың бұрын Сагуя-эль-Хамра маңындағы канал арқылы Атлант мұхитымен байланысқандығын айтты. Оның пікірінше, осы ішкі теңізге канал қосылса, Нигер өзеніне, сондай-ақ Батыс Африканың бай нарықтары мен ресурстарына қол жеткізуге болады. Ең төменгі және ең үлкені – ол Эль Джуф деп аталатын географиялық аймақтың солтүстігінде орналасқан (Махабат аль Кубра деп те аталады), оның орташа биіктігі 320 метрді құрайды. Маккензи бұл аймаққа ешқашан сапар шекпеген, бірақ қазіргі Тунис, Алжир және Египеттегі басқа да теңіз деңгейінен төмен жатқан шөлді алаптар туралы оқыған. Бұл алаптарда маусымдық құрғақ тұзды көлдер кездеседі, олар шоттар немесе себхалар деп аталады. Египеттің Каттара ойысы Солтүстік Африкадағы ең ірі ойыс болып табылады.