Harrods: Лондонның сәні мен тарихы

Кіріспе

Британдық универмаг желісі

Harrods – Англияның Лондон қаласындағы Найтсбридж ауданындағы Бромптон жолында орналасқан британдық сәнді универмаг. Ол Harrods Ltd компаниясына тиесілі, қазіргі уақытта Катар мемлекетінің егемендік байлық қоры – Катар инвестициялық органы арқылы меншікке ие. Harrods бренді Harrods компаниялар тобының басқа да кәсіпорындарына қолданылады, оның ішінде Harrods Estates, Harrods Aviation және Air Harrods. Әлемдегі жетекші универмагтардың бірі ретінде танылған бұл дүкенге жылына 15 миллион адам келеді. Дүкен бір учаскеде орналасқан және 330 бөлімнен тұрады, олардың жалпы сауда алаңы шамамен бірдей. Бұл әлемдегі ең ірі және танымал универмагтардың бірі. Harrods ұраны – Omnia Omnibus Ubique, латын тілінде «барлық адамдарға, барлық жерде барлық нәрсе» деген мағынаны білдіреді. Оның бірнеше бөлімдері, соның ішінде маусымдық Рождество бөлімі, әшекей бөлімдері және тағам залдары кеңінен танымал. Harrods 1928 жылы Халықаралық универмагтар қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі болды, ол бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді және 1935 жылға дейін қауымдастық мүшесі болып қалып қойды. Сол кездегі Harrods президенті Франк Читамы 1930 жылы қауымдастықтың президенті болды.

Тарих

1824 жылы 25 жасында Чарльз Генри Харрод Саутварк қаласындағы 228 Бороу Хай-стрит мекенжайында бизнес ашты. Ол осы бизнесті, түрліше мата сатушы, мерсер және қалыпты бұйымдар сатушы ретінде тізімдеп, кем дегенде 1831 жылға дейін жүргізді. 1825 жылы бизнес "Харрод және Уикинг, зығыр мата сатушылар, бөлшек сауда" деп тіркелді, бірақ осы серіктестік сол жылдың соңында таратылды. Оның алғашқы азық-түлік дүкені 1832 жылы 163 Upper Whitecross Street, Clerkenwell, E. С.1. мекенжайында "Harrod & Co. Grocers" атымен тіркелді. 1834 жылы Лондондағы Ист-Энд аймағында, Степнидегі 4 Cable Street мекенжайында дүкен ашып, оны шайға ерекше қызығушылық танытты. 1851 жылы жақын орналасқан Хайд-паркте өткен Ұлы көрме кезінде саудадан пайда табуға тырысқан Харрод 1849 жылы қазіргі дүкен орналасқан Бромптон ауданындағы шағын дүкенді иеленді. Екі көмекші және бір хабаршыны жұмысқа алған бір бөлмеден бастап, Харродтың ұлы Чарльз Дигби Харрод бизнесті дәрі-дәрмек, парфюмерия, кеңсе тауарлары, жеміс-жидек және көкөніс сататын өркендеген бөлшек сауда орталығына айналдырды. Харродс тез кеңейіп, көрші ғимараттарды сатып алды және 1881 жылға қарай жүз адамды жұмысқа алды. Алайда, дүкеннің қарқынды өсуі 1883 жылдың желтоқсан айының басында өрт салдарынан тоқтатылды. Бір қызығы, Чарльз Харрод сол жылы клиенттеріне Рождествоға талғампаз жеткізілімдер жасауға уәде берді және осы процесте рекордтық пайда тапты. Ықшам уақыт ішінде сол жерде жаңа ғимарат салынды, ал жақын арада Харродс алғаш рет үздік клиенттеріне несие берді, олардың арасында Оскар Уайльд, Лилли Лэнгтри, Эллен Терри, Чарли Чаплин, Ноэль Ковард, Гертруда Лоуренс, Лоуренс Оливье және Вивьен Ли, Зигмунд Фрейд, А. А. Милн және Ұлыбритания Корольдік отбасының көптеген мүшелері болды. 1921 жылы Милн өзінің ұлы Кристофер Робин Милн үшін дүкеннен 18 дюймдік Альфа Фарнелл аюын сатып алды, ол оны Эдвард деп атады, кейін Винни деп өзгертті, ол Винни-Пухтың прототипіне айналды. 1926 жылдың желтоқсан айында Харродсқа қыз бала кезінде келген Агата Кристи дүкеннің Рождестволық безендірілісіне таң қалды. Дүкен сонымен қатар көркем әдебиетте де бейнеленген, мысалы, 1992 жылғы "Мистер Бин" эпизодындағы "Құтты болсын, Мистер Бин" бағдарламасында Мистер Бин (Роуэн Аткинсон сомдаған) Рождестволық әшекейлер сатып алу үшін Харродсқа барды. Эдгар Коэнмен Лондонда кездейсоқ кездесу Харродстың дүкендегі үлесін 1889 жылы акциялық нарықта сатуына әкелді, ол үшін 120 000 фунт стерлинг (1889 жылғы 120 000 фунт стерлинг қазіргі уақытта шамамен <есептелген сомаға> тең) төленді. Жаңа компания "Харродс Сторз Лимитед" деп аталды. Сэр Альфред Джеймс Ньютон төраға, ал Ричард Бербидж басқарушы директор болып тағайындалды. Қаржыгер Уильям Мендель 1891 жылы директорлар кеңесіне кірді және бизнестің кеңею жоспарларын қаржыландыру үшін қаражат жинады. Ричард Бербиджтің орнын 1917 жылы ұлы Вудман Бербидж, ал 1935 жылы оның ұлы Ричард иеленді. 1898 жылдың 16 қарашасында Харродс өздерінің Бромптон-роуд дүкендерінде Англиядағы алғашқы "қозғалмалы баспалдақты" (эскалаторды) көрсетті; құрылғы магоний және "күміс табақталған шыныдан" жасалған қоршаулары бар тоқылған былғары конвейерлік лентасынан тұрды. Жүйкелі клиенттерге "қиындықтан" кейін жандану үшін жоғарыда бренди ұсынылды. 1959 жылы дүкен House of Fraser компаниясымен сатып алынды, ал 1985 жылы Файед ағайындылары сатып алды. Сату 8 мамырдың таңертеңгі сағаттарында аяқталды, онда Катар премьер-министрі Хамад бин Джасим бин Жабер Аль Тани келісімді бекіту үшін Лондонға келді, ол Харродстың сатып алынуы Катар холдингтерінің инвестициялық портфеліне "көп құндылық" қосатынын айтты, ал оның орынбасары Хусейн Али Аль Абдулла оны "тарихи мәміле" деп атады. Мохамед Аль-Файедтің өкілі "Файед зейнеткерлікке шығу туралы шешім қабылдағанда, ол Харродста қалыптасқан мұра мен дәстүрдің жалғасын табуын қалады" деді. Әл-Файед алты айға жуық уақыт бойы атқарған Харродс компаниясының құрметті төрағасы болып тағайындалды.

In 1824, at the age of 25, Charles Henry Harrod established a business at 228 Borough High Street in Southwark. He ran this business, variously listed as a draper, mercer, and a haberdasher, until at least 1831. During 1825, the business was listed as 'Harrod and Wicking, Linen Drapers, Retail', but this partnership was dissolved at the end of that year. His first grocery business appears to be as 'Harrod & Co. Grocers' at 163 Upper Whitecross Street, Clerkenwell, E. C.1., in 1832. In 1834, in London's East End, he established a wholesale grocery in Stepney at 4 Cable Street with a special interest in tea. Attempting to capitalise on trade during the Great Exhibition of 1851 in nearby Hyde Park, in 1849 Harrod took over a small shop in the district of Brompton, on the site of the current store. Beginning in a single room employing two assistants and a messenger boy, Harrod's son Charles Digby Harrod built the business into a thriving retail operation selling medicines, perfumes, stationery, fruits and vegetables. Harrods rapidly expanded, acquired the adjoining buildings, and employed one hundred people by 1881. However, the store's booming fortunes were reversed in early December 1883, when it burnt to the ground. Remarkably, Charles Harrod fulfilled all of his commitments to his customers to make Christmas deliveries that year—and made a record profit in the process. In short order, a new building was built on the same site, and soon Harrods extended credit for the first time to its best customers, among them Oscar Wilde, Lillie Langtry, Ellen Terry, Charlie Chaplin, Noël Coward, Gertrude Lawrence, Laurence Olivier and Vivien Leigh, Sigmund Freud, A. A. Milne, and many members of the British Royal Family. In 1921, Milne bought the 18 inch Alpha Farnell teddy bear from the store for his son Christopher Robin Milne who would name it Edward, then Winnie, becoming the basis for Winnie the Pooh. In December 1926, Agatha Christie, who visited Harrods as a girl, marvelled at the spectacle of the store's Christmas display. The store has also featured in fiction, for example Mr. Bean (played by Rowan Atkinson) visited Harrods to buy Christmas decorations in the 1992 Mr. Bean episode "Merry Christmas, Mr. Bean". A chance meeting in London with businessman, Edgar Cohen, eventually led to Charles Harrod selling his interest in the store for £120,000 (120000.0 in 1889 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) via a stock market flotation in 1889. The new company was called Harrod's Stores Limited. Sir Alfred James Newton became chairman and Richard Burbidge managing director. Financier William Mendel was appointed to the board in 1891 and he raised funding for many of the business expansion plans. Richard Burbidge was succeeded in 1917 by his son Woodman Burbidge and he in turn by his son Richard in 1935. On 16 November 1898, Harrods debuted England's first "moving staircase" (escalator) in their Brompton Road stores; the device was actually a woven leather conveyor belt like unit with a mahogany and "silver plate glass" balustrade. Nervous customers were offered brandy at the top to revive them after their 'ordeal'. The department store was acquired by House of Fraser in 1959, which in turn was purchased by the Fayed brothers in 1985. The sale was concluded in the early hours of 8 May, when Qatari Prime Minister Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani came to London to finalise the deal, saying that the acquisition of Harrods would add "much value" to the investment portfolio of Qatar Holdings while his deputy, Hussain Ali Al Abdulla, called it a "landmark transaction". A spokesman for Mohamed Al Fayed said "in reaching the decision to retire, [Fayed] wished to ensure that the legacy and traditions that he has built up in Harrods would be continued." Al Fayed was appointed honorary chairman of Harrods, a position he held for six months.

Маңызды оқиғаның уақыт реті

1824: Чарльз Генри Харрод (1799–1885) Лондонның Саутварк қаласында, Боро Хай-стрит, 228-де мата сатушы ретінде алғашқы бизнесін ашады. Ұлыбританиядан тыс жерде көп жылдар бойы жалғыз «Харродс» дүкені болып сақталды. 1914: «Харродс» Реджент-стриттегі «Дикинс & Джонс» универмагын сатып алады. 1993: ИРА террористік шабуылынан төрт адам жарақаттанады. 1994: «Хаус оф Фрейзер» мен «Харродс» арасындағы байланыс үзіледі. «Харродс» Файедтер отбасының меншігінде қалады, ал «Хаус оф Фрейзер» акциялық нарықта саудаланады. 1997: Ағылшыс соты Буэнос-Айрестегі «Харродс» дүкеніне «Харродс» тауарлық белгісімен сауда жасауға тыйым салады, бірақ 1998 жылы Лордтар палатасы Файедтің талабын қабылдаудан бас тартады. 2000: «Cunard Line» компаниясына тиесілі «Queen Elizabeth 2» кемесінде «Харродс» дүкені ашылады. 2006: «Харродс» «102» дүкені Бромптон-роудтағы бас дүкенге қарсы жағында ашылады; онда «Krispy Kreme» және «Yo! Sushi» секілді дүкендер, сондай-ақ гүл сатушылар, дәрі-дәрмек сатушы, массажист және оттегілік спа-орталық орналасқан. Дүкен 2013 жылы жабылды. 2006: Мохамедтің кіші ұлы Омар Файед «Харродс» директорлар кеңесіне қосылады. 2008: «Харродс» Хитроу әуежайында (5-терминал) ашылады. 2012: Бұрын «Харродс» тағам залында болған мүсіндер Батыс Миддлсекс аукционында сатылады. Гигантты моллюсканы қолдаған екі русалка және ағылшын еменінің астында паналаған елік пен доңыз Гривс пен Томас компаниясымен Уайт аралындағы Райд қаласы үшін жасалған әсем фонтанға қосылу үшін сатып алынады. 2017: 1893 жылдан бері жұмыс істеп келген «Harrods Bank» банкі «Tandem» компаниясына сатылып, «Tandem Bank» болып қайта аталды. 2020: Covid-19 пандемиясы кезіндегі карантин мен шектеулерден кейін «Харродс» 2020 жылы 68 миллион фунт стерлинг шығынға ұшырады, штатты қысқартты, иелеріне дивиденд төлемеді және келесі екі жыл ішінде дивиденд төленбеуі мүмкін екенін мәлімдеді, сондай-ақ ондаған мейрамхана қызметкерлерінің наразылығына тап болды.

Өнімдер мен қызметтер

Дүкеннің 330 бөлімінде өнімдер мен қызметтердің кең ауқымы ұсынылады. Ұсынылатын өнімдерге әйелдер, ерлер, балалар және нәрестелерге арналған киім, электроника, зергерлік бұйымдар, спорттық жабдықтар, қалыңдықтарға арналған киім, үй жануарларына арналған аксессуарлар, ойыншықтар (соның ішінде Рождестволық және фирмалық плюше аюлар), тағамдар мен сусындар, денсаулық пен сұлулық тауарлары, орағыш сыйлықтар, кеңсе тауарлары, үй жиһаздары, тұрмыстық техника, жиһаз және тағы да көп нәрсе кіреді. Дүкен қызметтерінің мысалы ретінде 23 мейрамхана бар, олар жоғары шайдан бастап, тапас, паб тағамынан бастап жоғары сортты асханаға дейін әртүрлі тағамдар ұсынады; "Тапсырыс бойынша" деп аталатын жеке сәлемдеме көмек бағдарламасы; сағат жөндеу қызметі; тігінші; дәріхана; косметикалық спа және салон; шаштараздық; Ella Jade ванна бөлмелерін жоспарлау және дизайн қызметі; жеке шараларды жоспарлау және қызмет көрсету; тағам жеткізу; шарап сақтаушы; арнайы пікір және сыйлық жинақтары; арнайы торттар; арнайы парфюмериялық композициялар; және арнайы ойын автоматтары. Көрсеткіш күндері дүкенге 300 000-ға жуық клиент келеді, бұл Лондонның кез келген басқа дүкенімен салыстырғанда, ағылшын тілін білмейтін елдерден келген клиенттердің ең үлкен үлесін құрайды. Harrods-та елуден астам елден бес мыңнан астам қызметкер жұмыс істейді. 2009 жылдың қазан айында Harrods Bank клиенттер тікелей дүкеннен сатып ала алатын алтын таяқшаларын және монеталарын сата бастады. Алтын өнімдері 1 граммнан 12,5 кг-ға дейін салмақпен ұсынылды және оларды Harrods Bank арқылы сатып алуға болады. Олар сондай-ақ сақтау қызметтерін, сонымен қатар алтынды болашақта Harrods-қа қайта сату мүмкіндігін ұсынды. Harrods бұрын ақылы "багаж сақтау" қызметін ұсынды, бірақ COVID пандемиясынан кейін бұл қызмет тоқтатылды.

Киім үлгісі

1989 жылы "Харродс" дүкені клиенттер үшін киім талаптарын енгізді. Дүкен киім талаптарына сай келмейтін адамдарды кіргізбеді. Тыйым салынған заттарға велосипед шорттары; жоғары кесілген шорттар, Бермуда немесе жағажай шорттары; жүзуге арналған киімдер; спорттық майкалар; қарапайым таптар немесе сандалдар; жалаңаш аяқ; ашық орта бел; немесе лас немесе ұқыпсыз киім кию кіреді. Киім талаптарына сәйкес келмегені үшін кіруге рұқсат берілмеген адамдардың арасында поп-жұлдыз Кайли Миноуг, Джейсон Донован, мохикан шашы бар әйел және "Шахтер" Донецк футбол клубының барлық ойыншылары, олар спорттық костюм киген болатын. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, "Харродс" мынадай ұстанымды қабылдады: "Дүкенге, соның ішінде біздің барлық мейрамханаларымызға кіру үшін бізде арнайы киім талаптары жоқ. Дегенмен, киімі лайықты емес деп саналған адамды кіргізбеуге құқылымыз. Спорттық киім, оның ішінде кроссовкалар, шорттар және спорттық костюмдер дүкеннің және мейрамханалардың барлық бөлімдерінде рұқсат етіледі".

Өлшемі

Дүкен бір учаскеде орналасқан және 330-дан астам бөлімде бір миллион шаршы футтан (90 000 м²) астам сату алаңына ие, бұл оны Еуропадағы ең ірі универмаг етеді. Ұлыбританияның екінші ірі дүкені, Оксфорд-стриттегі Selfridges, сату алаңы жартысынан сәл ғана артық. Салыстыру үшін, Еуропадағы екінші ірі универмаг – Берлиндегі KaDeWe-нің сауда алаңы құрайды.

Сын

Harrods және Мохамед Аль-Файед нақты жануарлар терісін сатқаны үшін сынға ұшырады, бұл Harrods дүкенінің алдында үнемі ұйымдастырылатын наразылықтарға себеп болды. Harrods – Ұлыбританиядағы тері сатуды тоқтатпаған жалғыз универмаг. 2004 жылы индуист қауымдастығы Harrods-ты үнді құдайларының суреттері бейнеленген әйелдерге арналған іш киімдерінің (Роберто Каваллидің дизайнымен) желісін сатқаны үшін қатты сынады. Аталған желі кейіннен тоқтатылып, ресми түрде кешірім сұралды. Guardian газетінің журналисі Сали Хьюз Harrods-ты "өте сексистік" деп сынады, себебі әйел қызметкерлерге әрдайым алты түрлі макияж жасау талап етілсе, еркек қызметкерлерге мұндай талап қойылмайды. Harrods қара нәсілді қауым өкілдері тарапынан сынға ұшырады, себебі Daily Telegraph газетінің хабарлауынша, Harrods қызметкерлері қара терілі әйелге шашын химиялық түрде түзетпесе жұмысқа алынбайтынын айтқан, оның табиғи шашын "кәсіби емес" деп бағалаған. Harrods-тың мейрамханалары мен кафелері клиенттердің шоттарына 12,5% қосымша қызмет ақысын қосты, бірақ кірістің толық көлемін асхана және қызмет көрсету қызметкерлерімен бөліспеді. Бірнеше қызметкер UVW кәсіподағына қосылды, ол 483 зардап шеккен қызметкердің әрқайсысы жыл сайын 5000 фунт стерлингке дейін төлемнен айырылып отырғанын мәлімдеді. 2017 жылдың қаңтар айындағы сауда кезінде кәсіподақ Harrods алдында ұйымдастырған күтпеген наразылық пен жол тосқауылынан кейін "жақсартылған tronc жүйесі" арқылы қызметкерлерге қызмет ақысының 100% берілетіні туралы хабарланды.

Сот ісі

1986 жылы Жаңа Зеландиядағы Отороханга қаласы қысқа мерзімге өзінің атын "Харродсвилл" деп өзгертті. Бұл, сол кездегі "Харродс" универмагының иесі Мохамед Әл-Файед сот арқылы Генри Харродтан, Палмерстон-Норт қаласындағы мейрамхана иесінен, оның мейрамханасының атын өзгертуге мәжбүрлегеніне қарсы наразылық болды. Генри Харродқа деген солидарлықты білдіру және басқа да ұқсас атаулары бар бизнеске қарсы шаралар күтілуіне байланысты, Оторохангадағы барлық бизнес атын "Харродс" деп өзгерту ұсынылды. Аудандық кеңестің қолдауымен Отороханга қаласы уақытша түрде "Харродсвилл" деп өзгертілді. Британдық таблоидтарда қынжылғаннан кейін, Әл-Файед сот процесін тоқтатты және Харродсвилл мен оның дүкендері бұрынғы аттарына қайта оралды. Қаланың бұл әрекеті әлемдік БАҚ-тың кең қызығушылығын тудырды, BBC World Service, сондай-ақ Грекия, Сауд Арабиясы, Австралия және Канада газеттері осы оқиғаны жариялады. 2008 жылғы 27 қазанда "Harrods Ltd v. Harrods Limousine Ltd" ісінде "Harrods" универмагы 2006 жылғы Компаниялар заңының 69(1)(b) бабына сәйкес, Компаниялар аттары жөніндегі трибуналға "Harrods Limousine Ltd" компаниясының атын өзгерту туралы өтініш білдірді, ол 2007 жылғы 14 қарашадан бері Компаниялар тізілімінде тіркелген. Өтінішке жауап беруші тарап қарсылық білдірмеді және 2009 жылғы 16 қаңтарда төреші "Harrods Limousine Ltd" компаниясының бір ай ішінде өзінің атын өзгертуі керек деп шешім шығарды. Сонымен қатар, жауап берушіге өтініш берушінің беделіне нұқсан келтіруі мүмкін, ұқсас атауы бар басқа компанияны тіркеуге қатысты ешқандай әрекет жасауға тыйым салынды. Ақырында, "Harrods Limousine Ltd" компаниясы "Harrods" компаниясының сот шығындарын өтеуге міндеттелді.

Дау

Сирия президенті Башар әл-Асадтың әйелі Асма әл-Асад, Еуропалық Одақтың оған және күйеуіне тиесілі қаржыны қатыру санкцияларына қарамастан, Харродс дүкенінде сауда жасау үшін жалған ат қолданған.