Кіріспе

Гонконг аралы
Гонконгтағы арал

Цинь-И (Tsing Yi), кейде Цинь-И аралы деп те аталады, Гонконгтың қалалық аймағындағы арал, Гонконг аралының солтүстік-батысында және Цуэнь-Ванның оңтүстігінде орналасқан. Жер ауданы шамамен 15 км² болатын арал, дерлік барлық табиғи жағалауына топырақ толтыру арқылы және Нга Инг Чау (牙鷹洲) мен Чау Цайды қосып алу арқылы едәуір кеңейтілді. Солтүстік-шығыстағы үш ірі шығанақ немесе порты – Цинь-И лагунасы, Мунь-Сай Тонг және Цинь-И шығанағы (青衣灣) жаңа қалалар салу үшін толығымен қайта жаратылды. Арал әдетте төрт бөлікке бөлінеді: солтүстік-шығыс бөлігі тұрғын үйлерге арналған, оңтүстік-шығыс бөлігі Цинь-И қаласы, оңтүстік-батысында ауыр өнеркәсіп орналасқан, ал солтүстік-батысында демалыс жолы, көлік түйіні және бірнеше кемежайлар мен кеме жасау өнеркәсібі бар. Арал Виктория шығанағының солтүстік-батысында орналасқан және оның жағалауының бір бөлігі Портты қорғау туралы жарлыққа бағынады.

Этимология

Цинь И (青衣) сөзбе-сөз "жасыл/көк/қара киім" дегенді білдіреді, бірақ сонымен қатар, бұл балықтың бір түрі, мүмкін қара дақты тісті балық, бұрынғыда жақын маңдағы суларда көп кездесетін. Адамдар осы балықтың атына байланысты аралға ат қойған. Цинь И Там (青衣潭, Цинь И терең ойыс) немесе Цинь И Там Шан (青衣潭山, Цинь И терең ойыс төбесі) кейбір ерте Қытай карталарында кездеседі. Бір кезде арал Чун Фа Лок (春花落) деп те аталған, яғни көктем гүлдерінің құлауы, немесе кейбір батыс карталарында Чун Фа аралы деп аталған. Чун Фа Лок қазір де аралдың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі жер атауы немесе бұрынғы ауыл болып табылады. Мин әулетінің үкіметтік құжаты Чун Фа Лок маңындағы суға Чун Фа Ён (春花洋) деген ат берген, яғни көктем гүлдерінің мұхиты. Мін әскері бір кезде осы жерде қарақшылар флотын жеңген. Кейбір тарихи дереккөздерде Цинь И аралы Цинь И аралының орнына, ал Чун Хуэ аралы Чун Фа аралының орнына қолданылған.

Әкімшілік

Цинь-И қаласы, Квай-Чунг қаласымен бірге, Жаңа аумақтардағы Квай-Цин ауданындағы Цуэнь-Уан жаңа қаласының бір бөлігі болып табылады. Цинь-И аралы, іс жүзінде шеткі арал болғанымен, Аралдар округіне қосылмайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Цинь-И аралы мен Квай-Чунг әдетте Цуэнь-Уанмен бірге бір әкімшілік бірлікте болды, себебі олардың арасы жақын және қарым-қатынастары тығыз болған. Дегенмен, Квай-Чунгтың ауылдары Цуэнь-Уан ауылдық комитетінің құрамына кіргенімен, Цинь-И аралының жеке Цинь-И ауылдық комитеті бар. Ауылдық комитет аудандық және аймақтық кеңестер (қазір жойылған) құрылғанға дейін саяси маңызға ие болды, ал қала халқы ауылдық халықтан көп есе артық болғаннан кейін маңызы азайды.

Халық саны

1898 жылы британдықтар Жаңа аумақтарды иеленген кезде аралда шамамен 4000 адам тұрған. Келесі жүз жыл ішінде халық саны осы көрсеткіштен 50 есеге жуық өсті; 2001 жылғы халық санауы бойынша аралдағы халық саны 55 478 үй шаруашылығында 193 432 адамды құрады. 2007 жылғы бағалау бойынша, аралда шамамен 200 400 адам бар. Жақын арада халық саны 203 300-ге жетеді деп күтілуде. Халықтың көп бөлігі Цинь-И қаласында тұрады.

География

Цинь-И аралы – оңтүстігінде Цинь-И шыңы, солтүстік-шығысында Лю То Шан орналасқан төбелі арал. Аралдың солтүстік-шығысында бұрынғы Цинь-И лагунасын айналасындағы шағын жазықтар кездеседі. Аралдағы тау жыныстары негізінен граниттен тұрады және кең ауқымды тұрғын үйлер, өнеркәсіптік және инфрақұрылымдық құрылыстардың нәтижесінде жалаңаштанды. Арал елдік саябақтар басқаруына кірмесе де, төбелі аймақтың көп бөлігі жасыл күйінде сақталған. Цинь-И шыңы өнеркәсіптік батыс және тұрғын шығыс арасындағы тосқауыл болып табылады.

Табиғат

Аралдың төбелі бөлігі көбінесе бұзылмаған күйінде сақталған және жасыл белдеу деп жарияланған. 1997 жылы аралдағы ең биік нүкте – Цин И шыңының төменгі жағындағы орманда бұрын жоғалып кеткен эндемикалық өсімдік – Гонконг кротоны табылған.

Тарих

Алғашқы кездері арал тұрғындарының басым көпшілігі шаруалар мен балықшылар болған. Халықтың басым бөлігі аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде шоғырланған. Шаруалар күріш, көкөніс және ананас өсірді, ал балықшылар аралға дейін созылып жатқан Цин И Тонгтың шағын портындағы тақтайдан жасалған жаяу жүргіншілер жолдарымен байланыстырылған қораларда өмір сүрді. Көптеген балықшылар да өздерінің қайықтарымен жақын маңдағы суларда балық аулап, өмір сүрді. Тіпті 1970 жылдары Цин И Тонг Тай Оға ұқсады, оның ерекшелігі - үйлер мен су көліктері. Гонконгтағы көптеген балық аулау ауылдарында сияқты Цин-И тұрғындары да мейірім мен теңіз құдайы Тин-Хауға табынып жүрді. Цин И Тонг жағалауында Тинь Хау ғибадатханасы салынған. Тин Хаудың туған күніне жақын маңдағы барлық сулардың балықшылары ғибадатханаға келіп, тойлайды. Ғибадатхана ақ түсті болғандықтан, оны Пак Миу деп атайды. 1920-жылдардан бастап қытай компаниясы Гринфилд Гарднның қазіргі жерінде әк зауыттарын салды. Бұл аралдағы ең көне өнеркәсіп. 1950 жылдары әк өндірісі өркендеуін жалғастырды, сонымен қатар сол кезеңде күнжара зауыты құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін басқа ауыр өнеркәсіптер де көшіп келді. 1960 жылдары бірнеше мұнай компаниялары мұнай қоймаларын аралға және Грин Айленд Цемент цемент зауытына көшірді. CLP кейіннен 1520МВт мұнаймен жұмыс істейтін Цин-И электр станциясын 1969 жылы Нам Ванда мұнай цистерналарына жақын орналасқандықтан іске қосты. Бұл арада Цин-Иде шағын кеме жасау компаниялары ашылды және аралдың солтүстік жағында қалды. 1970 жылдары аралдағы алты ірі компания бірлесіп Цин И көпіріне қосылды. Көп ұзамай көпір Гонконг үкіметінің қарамағына беріліп, он жылдан астам аралға жалғыз жол байланысы болып қалды. Кейіннен көпірдің жанында жеңіл өнеркәсіптер үшін бірнеше өнеркәсіп ғимараттары салынды. 1970-ші жылдардың соңында бірнеше кемежайлар аралдың батыс жағалауына көшірілді. 1950 жылдары Цин И аралындағы Вок Тай Ван нудистер үшін жұмақ болды, сондықтан Цин И Гонконгтағы нудизммен синоним болды. Цин И көпірі салынғаннан кейін Гонконг үкіметі аралда жаңа қала салу жобасын бастады. Нәтижесінде Ченг Чинг, Ченг Хонг және Мейфэр бақтары үйіріліп салынған. Майфер-Гарден мен Ченг-Чинг елдiң жиында орналасқан Mobil мұнай қоймасы тұрғындардың қауiпсiздiгiне үлкен алаңдаушылық туғызды. Кейбір әлеуметтік қызметкерлер мен тұрғындар үкіметке қоймаларды басқа жерге көшіруді ұсынды. Үкімет Mayfair Garden жобасының соңғы кезеңін тоқтатуға шешім қабылдады. Контейнерлік терминал 9-ға дейін қойма сол жерде болды. Кейіннен қала дамуының бағыты солтүстікке қарай ауысты. Екі балықшылар порты, Цин И Тонг және Мун Цай Тонг тұрғын үй пайдалануға берілді. Көптеген балықшылар тайфуннан қорғалған жерде тұрған қайықтарынан Чэнь Чин иесінің құрлықтағы жаңа тұрғын үй блогы Чин Тао үйіне көшірілді. Ауыл тұрғындары өз ауылдарын қайта құру үшін бірнеше белгіленген аймаққа біріктірілді. Қалалардың қарқынды дамуына байланысты негізгі секторлардың барлығы жойылып кетті. Цин И ипотекасы, Чен Он ипотекасы, Чен Фат ипотекасы, Чин Тай соты және Цин И бақшасы барлық қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан кейін салынған. Чинг-Вах соты Ченг-Хонг елімінің маңында салынған. Сонымен қатар Цин-И көпірі қатты ауыртпалық көріп, оның құрылымы көбейген көлік қозғалысын жеңе алмады. Көпірдің әр бағытында тек бір бағыттағы жол болды. Жол қозғалысының тығыны қоғамда өзекті мәселеге айналып, кейіннен наразылық тудырды. Соңында, Цин-И Солтүстік көпірі, Цуэнь-Ван қаласына байланысты, тығырықты жеңілдету үшін, сондай-ақ жергілікті тұрғын үй тұрғындарының өсуін қамтамасыз ету үшін салынған. Цин И үнемі одан әрі дамытылып, Гринфилд бақшасы, Серен бақшасы, Броудвью бақшасы және Чхунг Ханг естені салынды. Гонконг халықаралық әуежайын ауыстыру туралы соңғы шешім жаңа даму сериясын тудырды: әуежай темір жолы, Тинг Кау көпірі Тинг Кау мен Солтүстік Жаңа аумақтарға, Цин Ма көпірі Ма Ван мен Лантау аралына, Рамблер арнасының көпірі Коулун мен Гонконг аралына, Цин И көпірі оңтүстік жағында Цин И көпірі. Аралда жаңа тұрғын үй жобалары, Тиволи бақшасы, Гранд Горизонт, Маунт-Хейвен, Вилла Эспаланада, Тьерра-Верде және Ченг-Ванк есемдігі аяқталды. 2004 жылы Цин Ий жағажайлары салынғанына дейін жағалауға жақын жердің соңғы бөлігі он жылға жуық уақыт бойы бос қалды. Гонконгтың жергілікті мәдени қызығушылықтары қытай музыкасы мен биі, жаяу жүру және қытай жаттығулары кешке көрінеді. 2000 жылдардан 2004 жылға дейін Контейнерлік терминал 9 аралдың оңтүстік-батыс жағалауында, тұрғын үй блогымен бірге, Рамблер Крест салынды. Жақын жерде, және орталық Викторияның көрінісінде, 2004 жылы даулы диоксин өртеу зауыты іске қосылды, бұл Цин И және Гонконг аралының тұрғындарының алаңдаушылығын тудырды.

Көлік

Цинь-И аралы Гонконгтағы көлік түйіні болып табылады.

Теміржол

Цинь-И станциясы Цинь-И аралының солтүстік-шығыс бөлігінде, Цинь-И қаласында орналасқан. Ол MTR Тун Чунг желісі мен Әуежай экспресімен қамтамасыз етіледі. Сондай-ақ, бұл аралдағы жалғыз теміржол станциясы.

Кемежай

Цинь-И көпірі салынып біткенге дейін Гонконгтың материгіне жалғыз пароммен ғана баруға болады еді. Цинь-И пирсі Цинь-И қаласының жанында, құрғақ жерді кеңейтуге дейін салынған. Пирс, құрғақ жер кеңейтілгеннен кейін жағалаудың өзгеруіне байланысты, Гринфилд Гарден жанындағы жағалауға көшірілді. Бұрынғы «Гонконг және Яумати» паром компаниясы Цуэнь Ван, Цинь-И және Централь арасындағы аэроглиссер қызметін ұсынды. Компанияның желісі аяқталғаннан кейін «Гонконг және Коулун» паромдары маршрутты өздеріне алды және оны пайдалануда. Жол және теміржол көлігінің, әсіресе MTR Tung Chung желісінің (пирске бірнеше жүз метр қашықтықта орналасқан станциясы бар) қарқынды дамуына байланысты барлық паром қызметтері тоқтатылды. Ол енді тұрғындарды Цуэнь Ван мен Центральға тасымайды. Қазір пирс жалпы қолданысқа ашық, балықшылар мен туристер үшін түсіріп тастау орны ретінде және үкіметтік қайықтарды тоқтату үшін пайдаланылады.

Діни ғимараттар

Тинь Хау ғибадатханасы (青衣天后古廟); ғибадатхана бастапқыда Цинь И Тонг маңында орналасқан. Цинь-Иді құрғату арқылы кеңейткеннен кейін ол қазіргі Чунг Мей Ло Ук ауылының жанында Ха Ко Танға (下高灘) көшірілді. Чун Кван ғибадатханасы (真君廟); Чун Кванға арналған. Ғибадатхана Цинь И полиция бөліміне жақын жерге көшірілді. Цин Так Тонг Таморо ғибадатханасы (清德堂達摩廟); Цин И лютерандық ауылындағы Бодхидхарма ғибадатханасы. Тай Вонг ғибадатханасы (大王古廟), Цинь И лютерандық ауылындағы даостық ғибадатхана. Тай Ям Неонг Неонг ғибадатханасы (太陰娘娘廟); Цинь И лютерандық ауылындағы Ай құдайы Шеунг Нгоға (嫦娥) арналған даостық ғибадатхана. Әулие Тома елші шіркеуі; Цинь И иелігі мен Цинь И саябағының жанындағы католик шіркеуі 1999 жылдың шілде айында аяқталды. Цин И - Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) бөлімі; шіркеу Теңіз алаңы мен Сент-Полс ауылының жанында орналасқан. Цин Лам шіркеуі (青霖堂), Балықшылар ауылы мен Сент-Полс ауылының жанындағы протестант шіркеуі; бұл ғимараттар бұрын "Балық шаруашылығы ұйымының Цинь И балықшыларының балаларға арналған бастауыш мектебі" болған.

Арнайы мектептер

ПЛК Чан Пак Кын мырза мен әйел мектебі Цин И

Медициналық қызмет

Денсаулық сақтау департаменті Цинь-И қаласында екі жалпы амбулаториялық емхананы басқарады. Біріншісі – Чен Хон тұрақжайындағы Цинь И Чен Хон клиникасы, ал екіншісі – Цинь И бағының жанындағы Цинь И қалалық клиникасы. Аралда сондай-ақ ана мен бала денсаулығы орталығы да бар, ол Цинь И Чен Хон клиникасының тікелей жанында орналасқан. Әр тұрғын үй кешенінде кем дегенде бір жеке клиника бар. Қала құрылысы жоспары бойынша Цинь И ауруханасы Чхун Ханг тұрақжайының жанында салынуы тиіс еді, бірақ Аурухана басқармасының қаржылық қиындықтарына байланысты бұл жоспар тоқтап қалды.

Сауда-саттық

Аралдағы барлық мемлекеттік және жеке тұрғын үй кешендерінің өзіндік сауда орталықтары немесе базарлары бар. Гонконг Тұрғын үй Басқармасының Cheung Fat сауда орталығы бір кезде ең ірі сауда орталығы болған, бірақ кейіннен MTR корпорациясының Maritime Square сауда орталығы аралдың сауда орталығына айналды.

Кеме жасау

Цинь-Иде 1980 жылдан бері батыс жағында Гонконг Біріккен док зауыты орналасқан.