Кіріспе

Сусыз зат

Зат сусыз деп аталады, егер оның құрамында су болмаса. Химиядағы көптеген процестер судың болуынан бұзылуы мүмкін, сондықтан суы жоқ реагенттер мен техникаларды қолдану маңызды. Бірақ практикада толық құрғақтыққа қол жеткізу өте қиын; сусыз қосылыстар атмосферадан суды бірте-бірте сіңіріп алады, сондықтан оларды сақтауға ерекше көңіл бөлу керек.

Қатты заттар

Көптеген тұздар мен қатты заттарды жылумен немесе вакуумда кептіруге болады. Дессикаторларды реагенттерді құрғақ жағдайда сақтау үшін де қолдануға болады. Көп қолданылатын құрғатушы заттарға фосфор пентоксиді және кремний гелі жатады. Химиктерге сезімтал реакциялар үшін құрғақ әйнек ыдыстар да қажет болуы мүмкін. Мұны әйнек ыдыстарды пеште, отта немесе вакуумда кептіру арқылы жасауға болады. Құрғақ қатты заттарды мұздату кептіру арқылы да алуға болады, бұл процеске лиофилизация да делінеді.

Сұйықтықтар немесе еріткіштер

Көп жағдайда судың болуы реакцияның өтуіне кедерес келтіруі немесе қажетсіз өнімдердің түзілуіне себеп болуы мүмкін. Мұны болдырмау үшін, белгілі бір реакцияларды жүргізерде сусыз еріткіштерді қолдану қажет. Сусыз еріткіштерді қолдануды талап ететін реакциялардың мысалдары – Гринард реакциясы және Вурц реакциясы. Еріткіштер әдетте дистилляция арқылы немесе реактивті металдармен немесе металл гидридтерімен реакцияластыру арқылы кептіріледі. Бұл әдістер қауіпті болуы мүмкін және зертханалардағы өрттердің жиі кездесетін себебі болып табылады. Көбірек заманауи техникаларға молекулалық ілгектерді немесе бағаналық тазарту жүйесін пайдалану жатады. Молекулалық ілгектер еріткіштерді кептірудің көптеген әдеттегі әдістерінен гөрі әлдеқайда тиімді, қауіпсіз және оларды қолдану үшін арнайы жабдықтар қажет емес. Суды еріткіштен тазартуға арналған бағаналық құрылғылар (әдетте Grubb's бағаналары деп аталады) жақында қолжетімді болды, бұл классикалық кептіру әдістерінен туындайтын қауіптерді (сумен реакцияға түсетін заттар, жылу) азайтады. Сусыз еріткіштер химиялық жеткізушілерден сатып алуға болады және құрғақтығын сақтау үшін герметикалық контейнерлерге салынған. Әдетте, сусыз еріткіштерде шамамен 10 ppm су болады және олар дұрыс сақталмаса, ылғалдылығы артады. Органикалық ерітінділерді кептіру үшін әртүрлі кептіргіштерді қолдануға болады. Әдетте, өңдеуден кейін органикалық экстракт магний сульфаты немесе осыған ұқсас кептіргішпен кептіріледі, бұл қалған судың көп бөлігін жоюға мүмкіндік береді. Сусыз сірке қышқылы мұздық сірке қышқылы деп аталады.

Газдар

Стандартты температура және қысым жағдайында газ күйінде болатын бірнеше заттар көбінесе шоғырланған сулы ерітінділер ретінде қолданылады. Газды күйін нақты көрсету үшін, заттың атына "сусыз" деген сөз қосылады: Газ тәрізді аммиак әдетте сусыз аммиак деп аталады, оны судағы ерітіндісінен, шаруашылық аммиак ерітіндісінен, сондай-ақ аммоний гидроксидінен ажырату үшін. Газ тәрізді хлорсутектік газ әдетте сусыз деп аталады, оны судағы ерітіндісінен, яғни тұз қышқылынан ажырату үшін. Су түзілетін реакцияларды Dean-Stark аппараты арқылы құрғақ күйде ұстауға болады.