Кіріспе
Гормондық жүйе
Ренин-ангиотензин жүйесі (РАЖ) немесе ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесі (РААЖ) – қан қысымын, сұйықтық және электролиттер тепе-теңдігін, сондай-ақ жүйелік тамырлардың қарсылығын реттейтін гормондық жүйе. Бүйректерге қан ағыны төмендеген кезде, бүйректегі жұқа қабықты жасушалар проренин прекурсорын (қазірдің өзінде қанда бар) ренинге айналдырып, тікелей қан айналымына бөліп шығарады. Плазмадағы ренин бауырдан шығарылған ангиотензиногенді декапептидке, ангиотензин I-ге айналдырады. Ангиотензин I кейіннен тамыр эндотелий жасушаларының бетінде, негізінен өкпеде табылған ангиотензин конверттеуші фермент (АФФ) арқылы октапептидке, ангиотензин II-ге айналады. Ангиотензин II-нің өмір сүру ұзақтығы шамамен 1-2 минутты құрайды. Содан кейін, қызыл қан жасушаларында және көптеген тіндердің тамырлық төсектерінде кездесетін ангиотензиназалар оны гептапептидке, ангиотензин III-ке жылдам түрлендіреді. Ангиотензин III қан қысымын арттырады және бүйрек үсті безінің альдостерон секрециясын ынталандырады; оның бүйрек үсті безін ынталандыру белсенділігі 100%-ға, ал ангиотензин II-нің вазопрессорлық белсенділігі 40%-ға тең. Ангиотензин IV-те адренокортикальдық және вазопрессорлық әрекеттері бар.
Ангиотензин II – қан тамырларын тарылтатын, нәтижесінде қан қысымын арттыратын қуатты вазоконстриктивті пептид. Ангиотензин II альдостерон гормонының секрециясын да ынталандырады.
Белсенділендіру
Жүйе қан көлемінің жоғалтылуы немесе қан қысымының төмендеуі (мысалы, қан кету немесе дегидратация) кезінде қосылуы мүмкін. Бұл қысымның төмендеуін каротид синусындағы барорецепторлар қабылдайды. Сондай-ақ, ол сүзгідегі натрий хлоридінің (NaCl) концентрациясының төмендеуі немесе сүзгі ағынының азайуы арқылы да белсендірілуі мүмкін, бұл макула денсаны жұқақталған гломерулдың жасушаларына ренин шығару туралы сигнал беруге итермелейді. Егер бүйректің тығыз макуласындағы жұқақталған гломерул аппаратының перфузиясы төмендесе, онда жұқақталған гломерул жасушалары (гранулярлық жасушалар, гломерулярлық капиллярдағы өзгертілген перициттер) ренин ферментін бөліп шығарады. Ренин ангиотензиногеннен – глобулярлы ақуыздан – декапептидті бөліп алады. Бұл декапептид ангиотензин I деп аталады.
Ангиотензин I кейін ангиотензин түрлендіруші фермент (АТФ) арқылы октапептидке, ангиотензин II-ге айналады, ол дененің барлық капиллярларының эндотелий жасушаларында, сондай-ақ өкпеде және бүйректің эпителий жасушаларында болатындығы айтылады. 1992 жылы жүргізілген бір зерттеуде АТФ барлық қан тамырларының эндотелий жасушаларында табылған. Ангиотензин II – ренин-ангиотензин жүйесінің негізгі биоактивті өнімі, ол интрагломерулярлық мезангиальды жасушаларындағы рецепторларға байланысады, бұл жасушаларды және оларды қоршаған қан тамырларын жиырылуға әкеледі; сондай-ақ, зоналы гломерулоза жасушаларындағы рецепторларға байланысып, бүйрек қабығындағы зоналы гломерулозадан альдостеронның бөлінуіне себеп болады. Ангиотензин II эндокриндік, автокриндік/паракриндік және интракриндік гормон ретінде әрекет етеді.
Angiotensin I is then converted to an octapeptide, angiotensin II by angiotensin converting enzyme (ACE), which is thought to be found mainly in endothelial cells of the capillaries throughout the body, within the lungs and the epithelial cells of the kidneys. One study in 1992 found ACE in all blood vessel endothelial cells. Angiotensin II is the major bioactive product of the renin–angiotensin system, binding to receptors on intraglomerular mesangial cells, causing these cells to contract along with the blood vessels surrounding them; and to receptors on the zona glomerulosa cells, causing the release of aldosterone from the zona glomerulosa in the adrenal cortex. Angiotensin II acts as an endocrine, autocrine/paracrine, and intracrine hormone.
Жүрек- қан тамырлары әсері
I ангиотензиннің белсенділігі аздап болуы мүмкін, бірақ II ангиотензин – негізгі биологиялық белсенді зат. Ангиотензин II организмге әртүрлі әсер етеді: организмнің барлық бөлігінде ангиотензин II артериолалардың қуатты вазоконстрикторы болып табылады. Бүйректерде ангиотензин II гломерулалық артериолаларды тарылтады, эфференттік артериолаларға әсері афференттік артериолаларға қарағанда күштірек. Денедегі көптеген капиллярлық төсектердегідей, афференттік артериолалардың тарылуы артериолалық кедергіні арттырады, жүйелік артериялық қан қысымын көтереді және қан ағымын азайтады. Дегенмен, бүйрек қан ағыны төмендесе де, жеткілікті мөлшерде қанды сүзгілеуді жалғастыру қажет, сондықтан гломерулалық қан қысымын жоғары ұстау механизмі қажет. Осы үшін ангиотензин II эфференттік артериолаларды тарылтады, бұл қанды гломерулада жинақтауға мәжбүрлейді, гломерулалық қысымды арттырады. Осылайша, гломерулалық сүзгілеу жылдамдығы (GFR) сақталады және бүйрек қан ағыны төмендесе де, қан сүзгілеу жалғаса береді. Гломерулалық сүзгілеу жылдамдығының (GFR) бүйрек плазмалық ағынына (RPF) қатынасы болып табылатын сүзгілеу фракциясы артқандықтан, төменгі ағыстағы перитубулярлық капиллярларда плазма сұйықтығының мөлшері азаяды. Бұл өз кезегінде гидростатикалық қысымды төмендетіп, перитубулярлық капиллярлардағы онкотикалық қысымды (сүзгіленбеген плазма ақуыздарына байланысты) арттырады. Перитубулярлық капиллярлардағы гидростатикалық қысымның төмендеуі және онкотикалық қысымның артуы түтікшелік сұйықтықтың қайта сіңуін күшейтеді. Ангиотензин II бүйрек медулласының қан ағымын азайтады. Бұл бүйрек медулласындағы NaCl және мочевинаның шаюын азайтады. Осылайша, медулладағы NaCl және мочевинаның жоғары концентрациясы түтікшелік сұйықтықтың сіңуін арттырады. Сонымен қатар, сұйықтықтың медуллаға қайта сіңуі Генле ілмегінің қалың өрмелеу бөлімінде натрийдің пассивті қайта сіңуін арттырады. Ангиотензин II проксимальді түтікшедегі және Генле ілмегінің қалың өрмелеу бөліміндегі жасушалардың апикальды мембраналарында (түтікшелік қуысқа қарап тұрады) орналасқан стимуляторларды/алмастырғыштарды және жинақтаушы түтікшелердегі каналдарды ынталандырады. Бұл соңында натрийдің қайта сіңуін арттырады. Ангиотензин II бүйрек түтікшелері жасушаларының гипертрофиясын ынталандырады, бұл натрийдің одан әрі қайта сіңуіне әкеледі. Бүйрек үсті безінде ангиотензин II альдостеронның бөлінуін тудырады. Альдостерон бүйректегі түтікшелерге (мысалы, дистальды бүктеліп жатқан түтікшелер мен кортикальды жинақтаушы түтікшелерге) әсер етеді, олардың несептен көбірек натрий мен суды қайта сіңіруіне себеп болады. Бұл қан көлемін арттырады, демек, қан қысымын арттырады. Натрийдің қанға қайта сіңуі үшін калий түтікшелерге бөлініп, зәрдің құрамына өтеді және шығарылады. Ангиотензин II антидиуретикалық гормонның (АДГ) бөлінуін тудырады. Бүйректерден тыс ренин көбінесе қан айналымынан алынады, бірақ кейбір тіндерде жергілікті түрде бөлінуі мүмкін; оның прекурсоры проренин тіндерде жоғары экспрессияланады және айналымдағы прорениннің жартысынан астамы бүйректен тыс пайда болады, бірақ оның физиологиялық рөлі, рениннің прекурсоры ретіндегі қызметінен басқа, әлі де белгісіз. Бауырдан тыс жерде ангиотензиноген қан айналымынан алынады немесе кейбір тіндерде жергілікті түрде экспрессияланады; ренинмен бірге олар ангиотензин I құрайды, ал жергілікті түрде экспрессияланатын ангиотензин түрлендіру ферменті, химаза немесе басқа ферменттер оны ангиотензин II-ге айналдыра алады. Бұл процесс жасушаішілік немесе интерстициалдық болуы мүмкін. Сонымен қатар, орталық және шеткі жүйке жүйесі симпатикалық нейротрансмиссия үшін ангиотензинді пайдалана алады. Басқа да экспрессия орындарына репродуктивті жүйе, тері және ас қорыту мүшелері жатады. Жүйелік жүйеге бағытталған дәрі-дәрмектер осы жергілікті жүйелердің экспрессиясына оң немесе теріс әсер етуі мүмкін. Ангиотензин II рецепторларының антагонисттері, сондай-ақ ангиотензин рецепторларының блокаторлары деп аталатын препараттар, ангиотензин II-нің оның рецепторларына әсер етуін болдырмау үшін қолданылады. Гипертонияға тікелей ренин ингибиторларын да қолдануға болады. Ренинді тежеуші препараттар – алискирен және зерттелудегі ремикирен. Ангиотензин II-ге қарсы вакциналар, мысалы CYT006 AngQb, зерттелген.
Throughout the body, angiotensin II is a potent vasoconstrictor of arterioles. In the kidneys, angiotensin II constricts glomerular arterioles, having a greater effect on efferent arterioles than afferent. As with most other capillary beds in the body, the constriction of afferent arterioles increases the arteriolar resistance, raising systemic arterial blood pressure and decreasing the blood flow. However, the kidneys must continue to filter enough blood despite this drop in blood flow, necessitating mechanisms to keep glomerular blood pressure up. To do this, angiotensin II constricts efferent arterioles, which forces blood to build up in the glomerulus, increasing glomerular pressure. The glomerular filtration rate (GFR) is thus maintained, and blood filtration can continue despite lowered overall kidney blood flow. Because the filtration fraction, which is the ratio of the glomerular filtration rate (GFR) to the renal plasma flow (RPF), has increased, there is less plasma fluid in the downstream peritubular capillaries. This in turn leads to a decreased hydrostatic pressure and increased oncotic pressure (due to unfiltered plasma proteins) in the peritubular capillaries. The effect of decreased hydrostatic pressure and increased oncotic pressure in the peritubular capillaries will facilitate increased reabsorption of tubular fluid. Angiotensin II decreases medullary blood flow through the vasa recta. This decreases the washout of NaCl and urea in the kidney medullary space. Thus, higher concentrations of NaCl and urea in the medulla facilitate increased absorption of tubular fluid. Furthermore, increased reabsorption of fluid into the medulla will increase passive reabsorption of sodium along the thick ascending limb of the Loop of Henle. Angiotensin II stimulates / exchangers located on the apical membranes (faces the tubular lumen) of cells in the proximal tubule and thick ascending limb of the loop of Henle in addition to channels in the collecting ducts. This will ultimately lead to increased sodium reabsorption. Angiotensin II stimulates the hypertrophy of renal tubule cells, leading to further sodium reabsorption. In the adrenal cortex, angiotensin II acts to cause the release of aldosterone. Aldosterone acts on the tubules (e. g., the distal convoluted tubules and the cortical collecting ducts) in the kidneys, causing them to reabsorb more sodium and water from the urine. This increases blood volume and, therefore, increases blood pressure. In exchange for the reabsorbing of sodium to blood, potassium is secreted into the tubules, becomes part of urine and is excreted. Angiotensin II causes the release of anti diuretic hormone (ADH), Outside the kidneys, renin is predominantly picked up from the circulation but may be secreted locally in some tissues; its precursor prorenin is highly expressed in tissues and more than half of circulating prorenin is of extrarenal origin, but its physiological role besides serving as precursor to renin is still unclear. Outside the liver, angiotensinogen is picked up from the circulation or expressed locally in some tissues; with renin they form angiotensin I, and locally expressed angiotensin converting enzyme, chymase or other enzymes can transform it into angiotensin II. This process can be intracellular or interstitial. In addition, both the central and peripheral nervous systems can use angiotensin for sympathetic neurotransmission. Other places of expression include the reproductive system, the skin and digestive organs. Medications aimed at the systemic system may affect the expression of those local systems, beneficially or adversely. Angiotensin II receptor antagonists, also known as angiotensin receptor blockers, can be used to prevent angiotensin II from acting on its receptors. Direct renin inhibitors can also be used for hypertension. The drugs that inhibit renin are aliskiren and the investigational remikiren. Vaccines against angiotensin II, for example CYT006 AngQb, have been investigated.