Кіріспе
S IVB (S four B) - Saturn V зымыран тасымалдағышының үшінші сатысы және Saturn IB зымыран тасымалдағышының екінші сатысы. Оны Douglas Aircraft Company компаниясы құрастырған, оның бір J2 қозғалтқышы болған. Айға ұшу миссиялары үшін ол екі рет іске қосылды: біріншісі екінші сатыдан ажыралысқаннан кейін Жер орбитасына енгізу үшін, ал екіншісі айға қарай ұшу траекториясына шығару (TLI) үшін.
The S IVB (pronounced "S four B") was the third stage on the Saturn V and second stage on the Saturn IB launch vehicles. Built by the Douglas Aircraft Company, it had one J 2 rocket engine. For lunar missions it was fired twice: first for Earth orbit insertion after second stage cutoff, and then for translunar injection (TLI).
Тарих
S IVB Сатурн I зымыранының жоғарғы сатысынан (S IV) дамытылды және Сатурн V зымырасының бірінші сатысы ретінде жобаланды. S IV алты RL 10 қозғалтқышынан тұрды, бірақ S IVB сияқты сұйық сутек пен сұйық оттегі отынын қолданды. Бұл бастапқыда C4 деп аталған жоспарланған зымыранның төртінші сатысы болуы тиіс еді, сондықтан S IV деп аталды. 1960 жылдың 29 ақпанына дейін сатыны жасауға 11 компания өтініш берді. NASA әкімшісі Т. Кит Гленнан 19 сәуірде Дуглас Ұшақ Корпорациясына келісімшарт беруге шешім қабылдады. Конвейр екінші орынды иеленді, бірақ Гленнан сұйық сутегімен жұмыс істейтін зымыран нарығын монополиялауды қаламады, себебі Конвейр Atlas Centaur зымыранының Centaur сатысын құрастырып жатқан еді. Соңында, Маршалл Ғарыш Ұшу Орталығы үш сатыдан тұратын және S IVB деп аталған жаңартылған S IV сатысымен жабдықталған, бір J 2 қозғалтқышы бар C 5 зымыранына (кейін Сатурн V деп аталды) көшуге шешім қабылдады, бұл S IV-дегі 6 RL 10 қозғалтқыштарының жиынтығынан өзгеше. Дуглас S IVB-ға арналған келісімшартты оның S IV-ке ұқсас болғандықтан алды. Осымен қатар, S IVB-ді екінші саты ретінде пайдаланатын және Apollo ғарыш кемесін Жердің төменгі орбитасында сынау үшін қолданылатын C IB (Saturn IB) зымыранын жасау туралы шешім қабылданды. 12 дана 200 сериялы және 16 дана 500 сериялы S IVB сатыстары, сондай-ақ 3 сынақ сатысы салынды. NASA қосымша 4 дана 200 сериялы сатыстарды (SA 213-тен SA 216-ға дейін 4 жаңа Saturn IB зымыранының құрамында) сатып алу жұмыстарын жүргізіп жатты, бірақ 1968 жылдың тамызында S IVB аппараттық бөліктері құрастырылмас бұрын қаржыландыру орындалмады және тапсырыс жойылды.
Қосалқы қозғалтқыш жүйесі
Қозғалысты бақылау, қуатты ұшу кезінде J 2 қозғалтқышының иілгіштігі арқылы, ал ұшудан кейінгі кезеңде екі APS модулі арқылы қамтамасыз етілді. APS модульдері ұшудан кейінгі кезеңдерде үш осьті басқару, J 2 қозғалтқышы жұмыс істегенде айналуды басқару және J 2 қозғалтқышының екінші іске қосылуы үшін жанармайды дайындау үшін қолданылды.
Салынған кезеңдер
200 сериясы Серия нөмірі Қолданылу Басталу күні Қазіргі орны Ескертулер Сурет S IVB S "Батльшип" статикалық сынақ сатысы Алабама штатының Ардмор қаласындағы Ғарыш орталығында S IB 11 сатысының үстіне орнатылған. AL. Сынақ үлгісі қалың тот баспайтын болаттан жасалған резервуарлармен жасалған (ұшу сатылары жұқа алюминий резервуарларды қолданар еді) ерте отын құю және қозғалтқыш сынақтары үшін. 1964 жылдың ортасында құрастырылуы аяқталды, сол жылдың қыркүйегінде сынақтар басталды. S IVB F Құрылтайларды сынау сатысы 1990 жылдары жойылған сияқты. 1965 жылдың басында аяқталды, сол жылдың соңында (J 2 қозғалтқышысыз) Кейп-Канавералдағы LC 34 және LC 37 жер үсті қондырғыларын тексеру үшін пайдаланылды. 1965/1966 жылдары KSC-де SA 500F аясында ұқсас сынақтарды аяқтады. 1970 жылы Skylab динамикалық сынақ көлігіне айналдырылды. S IVB D "Динамикалық" сынақ сатысы АҚШ Ғарыш және ракеталық орталығы, Хантсвилл, Алабама. 1964 жылы аяқталды. 1965 жылдың қаңтарында Маршалл Ғарыш ұшу орталығына жеткізілді; 1967 жылы SA 500D аясында құрылымдық сынақтар үшін де пайдаланылды. Бірінші S IVB ұшқан; суборбиталды Сатурн IB миссиясы. S IVB 202 AS 202 1966 жылғы 25 тамыз Суборбиталды сынақ; Атлант мұхитында соқтығысты. Суборбиталды Сатурн IB миссиясы; J 2 қозғалтқышының тұтануы S IB сатысындағы камерамен тіркелді. S IVB 203 AS 203 1966 жылғы 5 шілде Миссияның соңында аралық сынақ кезінде орбитада жарылды; қалдықтары ыдырады. Сұйық сутектің салмақсыздық жағдайындағы мінез-құлқын сынау үшін ешқандай жүк тасымалдамады. 500 сериялы S IVB-де J 2 қайта іске қосу мүмкіндігін растау үшін қолданылған деректер. S IVB 204 Аполлон 5 (алғашқыда Аполлон 1 үшін арналған) 1968 жылғы 22 қаңтарда LM 1-ді Жердің төменгі орбитасына ұшқышсыз сынақ үшін жіберді; ыдырады. S IVB 205 Аполлон 7 1968 жылғы 11 қазан Жердің төменгі орбитасынан ыдырады. S IVB 206 Скайлаб 2, (Скайлаб экипажы) 1973 жылғы 25 мамыр Жердің төменгі орбитасынан ыдырады. 39B-ден ұшырылған алғашқы Сатурн IB. 206 және 210 сатылары 1966/67 жылдары өндірілді, содан кейін 1971 жылға дейін Хантингтон-Бичте сақталды. KSC-ға жіберілгенге дейін қайта жаңартылып, екінші рет жердегі сынақтан өтті. S IVB 509 Аполлон 14 1971 жылғы 31 қаңтар Ай беті* S IVB 510 Аполлон 15 1971 жылғы 26 шілде Ай беті* S IVB 511 Аполлон 16 1972 жылғы 16 сәуір Ай беті* S IVB 512 Аполлон 17 1972 жылғы 7 желтоқсан Ай беті* S IVB 513 Аполлон 18 (күшін жойды) Джонсон Ғарыш орталығы SA 513 жиынтығының қалған екі сатысы Скайлаб ғарыш станциясын Жердің төменгі орбитасына жіберді. S IVB 514 Аполлон 19 (күшін жойды) Кеннеди Ғарыш орталығы S IVB 515 Аполлон 20 (күшін жойды), кейіннен Скайлаб B-ге айналдырылды. Ұлттық Әуе және Ғарыш мұражайы Скайлаб B ғарыш станциясына айналдырылды, Скайлабқа резервтік нұсқа ретінде. Скайлабтан кейін бірнеше рет ұшыру ұсынылды, бірақ қаржыландыру жүзеге аспады және станция пайдаланылмады. (* Орналасқан жері үшін Айдағы жасанды нысандар тізіміне қараңыз.)
Деривативтер
Ares I зымыранның екінші сатысы және ұсынылған Жерден шығу сатысы (EDS) S IVB сатысының кейбір қасиеттерін мұраға алған болар еді, себебі екеуінде де J 2X деп аталатын жаңартылған J 2 қозғалтқышы болған. Соңғысы 500-сериялы нұсқасындағыдай, жүкті орбитаға шығарып, кейіннен ғарыш кемесін Айға қарай ұшыру функцияларын орындаған болар еді. MS IVB – Марс маңынан өту миссиясында қолданылуы жоспарланған S IVB сатысының модификациясы еді, бірақ ол ешқашан өндірілген жоқ.