Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1935 жылғы халықаралық дағдарыс
International crisis in 1935
Абиссиния дағдарысы, Италияда Вальвал оқиғасы деп те аталады, 1935 жылы Вальвал қаласы үшін туған даудан бастау алған халықаралық дағдарыс еді. Бұл дау фашистік үкімді Италия Корольдігі мен Эфиопия империясы (сол кезде көбінесе "Абиссиния" деп аталған) арасындағы қақтығысқа ұласты. Ұлттар Лигасы Италияға қарсы шешім шығарды және экономикалық санкциялар енгізуге дауыс берді, бірақ олар толыққанды қолданылған жоқ. Италия санкцияларды елемеді, Лигадан шықты, Ұлыбритания және Франциямен арнайы келісімдер жасады, соңында Екінші итало-эфиопия соғысында жеңіске жеткеннен кейін Абиссинияны аннексиялап, басып алды. Бұл дағдарыс Ұлттар Лигасының беделін түсірді деп жалпыға белгілі.
The Abyssinia Crisis, also known in Italy as the Walwal incident, was an international crisis in 1935 that originated in a dispute over the town of Walwal, which then turned into a conflict between the Fascist ruled Kingdom of Italy and the Ethiopian Empire (then commonly known as "Abyssinia"). The League of Nations ruled against Italy and voted for economic sanctions, but they were never fully applied. Italy ignored the sanctions, quit the League, made special deals with the United Kingdom and France and ultimately annexed and occupied Abyssinia after it had won the Second Italo Ethiopian War. The crisis is generally regarded as having discredited the League.
Валвал оқиғасы
1928 жылғы Италия-Эфиопия келісімінде Италияның Сомали елі мен Эфиопия арасындағы шекара Банадир жағалауынан 21 лига қашықтықта және оған параллель деп көрсетілген (шамамен 73,5 миль (118 км)). 1930 жылы Италия 21 лига шегінен тыс, Шығыс Огадендегі Вальваль оазисінде бекініс салған. Бұл бекініс екі елдің арасындағы шекаралық аймақта орналасқан, ол толық анықталмаған және қазір Эфиопияның ішінде жатыр. 1934 жылдың 29 қыркүйегінде Италия мен Абесиния бір-біріне қарсы кез келген шабуылдан бас тарту туралы ортақ мәлімдеме жасады. Сомалилік гарнизон бастығы кері шегінуден бас тартып, Уардер гарнизонының командирі капитан Циммарутаға оқиға туралы хабарлады. Келесі күні, Британдық Сомалиленд пен Эфиопия арасындағы шекараны зерделеу барысында, ағылшын-эфиопиялық шекара комиссиясы Вальвальға жетті. Комиссия жаңадан келген итальяндық әскерлермен кездесті. Шекара комиссиясының британдық мүшелері наразылық білдірді, бірақ халықаралық жағдайды ушықтырмау үшін кері шегінді. Дегенмен, шекара комиссиясының эфиопиялық мүшелері Вальвальда қалды. 5 желтоқсаннан 7 желтоқсанға дейін, себептері әлі анықталмаған, итальяндық қызметтегі сомалилік гарнизон мен қарулы эфиопиялықтар арасында қақтығыс болды. Италиялықтардың мәлімдемесіне сәйкес, эфиопиялықтар сомалиліктерге мылтық және пулеметпен шабуыл жасаған. Эфиопиялықтардың айтуынша, итальяндықтар оларға шабуыл жасап, екі танк пен үш ұшақпен қолдау көрсеткен. Нәтижесінде, шамамен 107 эфиопиялық және 50 итальяндық және сомалилік қаза тапты. Екі тарап та қақтығыстан қашуға тырыспады; эфиопиялықтар итальяндық гарнизонды қарулы шабуылмен қорқытып, ал итальяндықтар эфиопиялық лагерь үстінен екі ұшақ жіберді. Олардың бірі қысқа пулемет атысын жасады, бірақ ешкім байқаған жоқ, себебі ұшқыш капитан Циммарутаны эфиопиялықтардың арасында көріп, оның тұтқынға алынғанын ойлады.
The Italo–Ethiopian Treaty of 1928 stated that the border between Italian Somaliland and Ethiopia was 21 leagues from and parallel to the Banaadir coast (approximately 73.5 mile (118 km)). In 1930, Italy built a fort at the Walwal oasis in the eastern Ogaden, well beyond the 21 league limit. The fort was in a boundary zone between the nations, which was not well defined, and is now about inside Ethiopia. On 29 September 1934, Italy and Abyssinia released a joint statement renouncing any aggression against each other. The Somali NCO leading the garrison refused to withdraw and alerted Captain Cimmaruta, the commander of the garrison of Uarder, away, what had happened. The next day, in the course of surveying the border between British Somaliland and Ethiopia, an Anglo–Ethiopian boundary commission arrived at Walwal. The commission was confronted by a newly arrived Italian force. The British members of the boundary commission protested but withdrew to avoid an international incident. The Ethiopian members of the boundary commission, however, stayed at Walwal. From the 5th of December to the 7th, for reasons which have never been clearly determined, there was a skirmish between the garrison of Somalis, who were in Italian service, and a force of armed Ethiopians. According to the Italians, the Ethiopians attacked the Somalis with rifle and machine gun fire. According to the Ethiopians, the Italians attacked them and were supported by two tanks and three aircraft. In the end, approximately 107 Ethiopians and 50 Italians and Somalis were killed. Neither side did anything to avoid confrontation; the Ethiopians repeatedly menaced the Italian garrison with the threat of an armed attack, and the Italians sent two planes over the Ethiopian camp. One of them fired a short machine gun burst, which no one on the ground noticed, after the pilot saw Captain Cimmaruta in the midst of the Ethiopians and thought that he had been taken prisoner by them.
Соғыс және оккупация
1935 жылғы 3 қазанда Ұлттар Лигасы екі тарапты да Вальваль оқиғасынан ақтап шығарғаннан кейін, Эритреядан итальяндық қарулы күштер соғыс жарияламастан Эфиопияға басып кірді, бұл Эфиопияның Италияға соғыс жариялауына және осылайша Екінші Итальян-Абиссин соғысының басталуына әкеп соқты. 7 қазанда, кейін "Ридделл оқиғасы" деп аталатын жағдайда, Ұлттар Лигасы Италияны агрессор деп жариялады және Италияға қарсы экономикалық санкциялар салу процесін бастады. Дегенмен, санкциялар шектеулі болды, себебі олар мұнай сияқты бірнеше маңызды материалдарды беруге тыйым салған жоқ және Лиганың барлық мүшелері оларды қолдамады. Лигаға Канада делегаты Уолтер Александр Ридделл санкцияларға болат пен мұнайды қосуды ұсынды, бұл әлемдік баспасөзді "Канадалық бастама" және Италияға қарсы мұнай санкцияларын қолдау үшін Канада премьер-министрі Уильям Лайон Маккензи Кінгтің батыл шешімі туралы жазуға итермеледі. Ридделл өздігінен әрекет еткенімен, Маккензи Кінг оны дереу жоққа шығарды, ол ешқандай шешім қабылдамағанын, ештеңе туралы шешім қабылдамағанын және Женевадағы "Канадалық бастама" туралы естімегенін мәлімдеді. Бұл жоспар БАҚ-қа тараған кезде Ұлыбритания мен Францияда наразылық пен қатты сын тудырды. Хоар мен Лавальды абиссиниялықтарды сатқандықпен айыптады, екеуі де отставкаға кетті. Келісім күшін жойды, бірақ Ұлыбритания мен Франция Ұлттар Лигасының принциптерін жете бағаламағаны туралы пікір қалыптасты. Соғыс жалғасты, ал Муссолини одақ үшін неміс диктаторы Адольф Гитлерге жүгінді. 1936 жылдың наурыз айында Гитлер Версаль келісімімен тыйым салынған Рейн аймағына әскерін енгізді. Француздар енді тікелей өздерінің шекарасындағы неміс агрессиясына қарсы итальяндық қолдауға соншалықты мұқтаж болды, олар санкциялармен қосымша шаралар қабылдамайтын болды. Франция Абиссинияны Муссолиниге беруге дайын болғандықтан, оның әскерлері соғысты Еуропаның қалған бөлігінен айтарлықтай қарсылықсыз жалғастыра алды. Хайле Селассие 2 мамырда елден қуылды. Италияның Эфиопия астанасы Аддис-Абебаны 1936 жылғы 5 мамырда басып алғаннан кейін Ұлттар Лигасы қолданған барлық санкциялар алынып тасталды. Эфиопия кейіннен басқа итальяндық колониялармен бірігіп, Италияның Шығыс Африкасы (Africa Orientale Italiana, немесе AOI) құрамына кірді. Эфиопия ресми түрде басылған жоқ және шетелдік мемлекеттерден көмек сұрады, мысалы, Хайле Селассиенің 1936 жылғы 7 маусымдағы Ұлттар Лигасына жолдауы. Нәтижесінде, 1937 жылы алты мемлекет Италияның оккупациясын мойындамады: Қытай, Жаңа Зеландия, Кеңес Одағы, Испания, Мексика және АҚШ. Италияның Эфиопияны бақылауы толық болған жоқ, себебі партизандық қозғалыс жалғасты, оны кейіннен британдықтар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өздерінің пайдасына пайдаланды. Алайда 1940 жылға қарай Италия елдің үштен екі бөлігін толық бақылауына алды.
On 3 October 1935, shortly after the League had exonerated both parties in the Walwal incident, Italian armed forces from Eritrea invaded Ethiopia without a declaration of war, which prompted Ethiopia to declare war on Italy and thus started the Second Italo–Abyssinian War. On 7 October in what would come to be known as the "Riddell Incident", the League of Nations declared Italy to be the aggressor and started the slow process of imposing economic sanctions on Italy. The sanctions were limited, however, since they did not prohibit the provision of several vital materials, such as oil, and were not carried out by all members of the League. The Canadian delegate to the League, Walter Alexander Riddell, suggested for the League to add steel and oil to the sanctions, which caused the world press to speak of the "Canadian initiative" and of the bold decision taken by Canadian Prime Minister William Lyon Mackenzie King in pressing for oil sanctions against Italy. Riddell, who had acted on his own, was promptly disavowed by Mackenzie King, who characteristically announced that it was absolutely untrue that he made a decision, he had made no decision about anything and he had never heard of the "Canadian initiative" in Geneva. The plan caused an outcry and heavy public criticism in the United Kingdom and France when the plan was leaked to the media. Hoare and Laval were accused of betraying the Abyssinians, and both resigned. The pact was dropped, but the perception spread that the United Kingdom and France were not serious about the League's principles. The war continued, and Mussolini turned to the German dictator, Adolf Hitler, for an alliance. In March 1936, Hitler marched troops into the Rhineland, which had been prohibited by the Treaty of Versailles. The French were now so desperate to get Italian support against German aggression directly on their border that they would not take any further action with sanctions. Since France was prepared to give Abyssinia to Mussolini, his troops were able to continue their war relatively unchallenged by the rest of Europe. Haile Selassie was forced into exile on 2 May. All of the sanctions that had been put in place by the League were dropped after the Italian capture of the Ethiopian capital, Addis Ababa, on 5 May 1936. Ethiopia was then merged with the other Italian colonies to become Italian East Africa (Africa Orientale Italiana, or AOI). Ethiopia never officially surrendered and pleaded for help from foreign nations, such as Haile Selassie's 7 June 1936, address to League of Nations. As a result, six nations did not recognize Italy's occupation in 1937: China, New Zealand, the Soviet Union, Spain, Mexico and the United States. Italian control of Ethiopia was never total because of continued guerrilla activity, which the British would later use to their advantage during World War II. However, by 1940, Italy had the complete control of three quarters of the country.