Афиналық саяхатшы Аристид (б.з.д. 530-468) – "әділ" деп танымал, Парсы соғысындағы батырлығымен және даналығымен көзге түскен ежегіткі тұлға. Тарихтан оқу!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Афиналық генерал және мемлекет қайраткері (б.з.д. 530–468 ж.)
Athenian general and statesman (530–468 BC)
Аристид (,/æ//r//ɪ/'s//t//aɪ//d//iː//z/ ARRihSTYdeez; Ἀριστείδης (Aristeídēs), ; б.з.д. 530–468 ж.) – ежелгі Афина мемлекет қайраткері. "Әділ" (δίκαιος, díkaios) деген лақап атымен белгілі, ол Афинаның классикалық дәуірінің бастапқы кезеңінде өркендеп, парсы соғысындағы әскери шеберлігімен танылды. Ежелгі тарихшы Геродот оны "Афинадағы ең жақсы және ең ардақты адам" деп сипаттаған, ал Платонның Сократ диалогтарында да оған зор құрмет көрсетілген.
Aristides (,/æ//r//ɪ/'/s//t//aɪ//d//iː//z/ ARRihSTYdeez; Ἀριστείδης (Aristeídēs), ; 530–468 BC) was an ancient Athenian statesman. Nicknamed "the Just" (δίκαιος, díkaios), he flourished at the beginning of Athens' Classical period and is remembered for his generalship in the Persian War. The ancient historian Herodotus cited him as "the best and most honourable man in Athens", and he received similarly reverent treatment in Plato's Socratic dialogues.
Өмірбаян
Аристид орташа жағдайдағы отбасының мүшесі болды, оның әкесі Лисимах еді. Жастық шағында ол мемлекет қайраткері Клистеннің ізбасары болды. Б.з.д. 490 жылы Марафон шайқасында өзінің туған тайпасы Антиохиге қолбасшылық еткенде алғаш рет көзге түскен. Осы шайқастағы ерлігі үшін ол келесі жылға (489-488 ж.б.з.д.) архонт эпоним болып сайланған деседі. Афинаны құрлықтағы күш ретінде сақтауды мақсат тұтқан консервативті саясат ұстанған ол Темистокл ұсынған теңіз саясатына қарсы болды. Плутархтың сөзінше, Аристид пен Темистокл арасындағы бәсекелестік олардың жастық кезінде басталып кеткен. Екі көшбасшы арасындағы шиеленіс Аристидтің остракизмге ұшырауымен аяқталды, бұл оқиға б.з.д. 485-482 жылдар аралығында болған. Деректерге сүйенсек, сол кезде Аристидті танымайтын сауатсыз сайлаушы оған жақындап, остракизм үшін дауыс беру кезінде оның есімін жазуын сұрады. Аристид одан өзіне жасаған зұлымдық бар ма деп сұрағанда, ол «Жоқ, мен оны тіпті танымаймын, бірақ оны әр жерде «әділ» деп естігенде маған қынжыл келеді» деді. 480 жылдың басында Аристид Афинаны парсы шабуылдарынан қорғау үшін жер аударылғандарды қайтару туралы жарлықты пайдаланып, 480-479 ж.б.з.д. жылдары қолбасшы болып сайланды. Б.з.д. 480 жылдың қыркүйегінде Саламис шайқасында ол Темистоклге адал қолдау көрсетіп, Пситталея аралына афиналық жаяу әскерін түсіріп, ондағы парсы гарнизонын талқандау арқылы жеңіске үлес қосты. Оған бас қолбасшылық беріліп, жаңа құрылған (478 ж.б.з.д.) конфедерация – Делиан лигасының жарналарын белгілеуде толық еркіндік берілді. Оның әділ деп танылған бағалауы Лиганың көп бөлігінде салық салу жүйесінің негізі болып қалды. Ол Афинадағы ықпалды есімді сақтап, Темистоклмен жақсы қарым-қатынаста болды, тіпті Афина қабырғаларын қайта жаратуда спарталықтарды алдауға көмектескен деседі. Платонның «Теетет» диалогында Сократ атақты Аристидтің немересі Аристидтің жайлы жағымсыз пікір білдіреді, оны ерте қамқорлығынан шығып, кейіннен өзінің ақымақтығын түсінген шәкірт ретінде мысалға келтіреді.
Aristides was a member of a family of moderate fortune; his father's name was Lysimachus. Early in life he became a follower of the statesman Cleisthenes. He probably first came to notice as strategos in command of his native tribe Antiochis at the Battle of Marathon of 490 BC. In consequence of the distinction which he then achieved he is said to have won the election as archon eponymos for the ensuing year (489488). Pursuing a conservative policy to maintain Athens as a land power, he was one of the chief opponents of the naval policy proposed by Themistocles. According to Plutarch, the rivalry between Aristides and Themistocles began in their youth. The conflict between the two leaders ended in the ostracism of Aristides at a date variously given between 485 and 482 BC. It is said that, on this occasion, an illiterate voter who did not recognise Aristides approached the statesman and requested that he write the name of Aristides on his voting shard to ostracize him. The latter asked if Aristides had wronged him. "No," was the reply, "and I do not even know him, but it irritates me to hear him everywhere called 'the Just'." Early in 480, Aristides profited by the decree recalling exiles to help in the defence of Athens against Persian invaders, and was elected strategos for the year 480–479 BC. In the Battle of Salamis of September 480 BC, he gave loyal support to Themistocles, and crowned the victory by landing Athenian infantry on the island of Psyttaleia and annihilating the Persian garrison stationed there. they gave him the chief command and left him with absolute discretion in fixing the contributions of the newly formed (478 BC) confederacy, the Delian League. His assessment, universally accepted as equitable, continued as the basis of taxation for the greater part of the League's duration. He continued to hold a predominant position in Athens. At first he seems to have remained on good terms with Themistocles, whom he allegedly helped in outwitting the Spartans over the rebuilding of the walls of Athens. In Plato's dialogue Theaetetus, Socrates refers to Aristides, the grandson of the famous Aristides, less positively, bringing him as an example of a student who leaves his care too soon and realizes later that he is a fool.
Ескерткіштер мен бейнелеулер
Бостон қаласындағы Луисбург алаңында Аристидтің мүсіні орналасқан. Шарль Брокастың 1806 жылғы Аристидтің суреті француздық Тулуза қаласындағы Огюстен музейінде сақталады.
There is a statue of Aristides in Louisburg Square in the American city of Boston. An 1806 painting of Aristides by Charles Brocas [fr] is at the Musée des Augustins in the French City of Toulouse.