Кіріспе

Америкалық және канадалық футболшы және жаттықтырушы, спорт басшысы Джеймс Эдвард Финкс (31 тамыз 1927 – 8 мамыр 1994) – американдық және канадалық футболшы, жаттықтырушы және басшы.

Ерте өмір және ойыншы

Финкс Миссури штатының Сент-Луис қаласында дүниеге келді, Иллинойс штатының Салем қаласындағы орта мектепті бітірді және Талса университетінде білім алды. 1949 жылғы НФЛ драфтында «Питтсбург Стиллерз» командасының 12-шы раундта таңдалғаннан кейін, ол бірнеше жыл қорғаушы және квотербек ретінде ойнады, ал 1955 жылғы маусымнан кейін карьерасын аяқтады. 1948 жылы «Цинциннати Редс» командасы оны қақпашы ретінде таңдады және ол бұл ұсынысты қабылдады, бірақ кейін футбол ойнау үшін «Питтсбург Стиллерз» командасына ауысты.

Колледж жаттықтырушысы және CFL мансабы

Финкс 1956 жылы Нотр-Дам университетінде Терри Бреннанның көмекші жаттықтырушысы болып жұмыс істеді, содан кейін ол Канада футбол лигасының «Калгари Стампедерс» командасына өтті, онда 1957 жылдың 31 қазанында бас менеджер болғанға дейін ойыншы-жаттықтырушы ретінде қызмет етті. Финкс «Стампедерс» командасын жеңіске қабілетті командаға айналдырды. Ол Калгариді 1960-шы жылдары CFL-дегі ең табысты командаға айналдырған көптеген ойыншылармен келісім жасады, бірақ команда 1971 жылға дейін Грей кубогын жеңіп алған жоқ. Ол сондай-ақ кейіннен NFL-де Финкстің басшылығымен ойнаған квотербек Джо Капппен де келісімшартқа отырды.

NFL бас кеңсесі мансабы

1964 жылы Финкс «Миннесота Викингс» командасының бас менеджері болып тағайындалды. 1968 жылы «Миннесота» алғашқы NFL Орталық дивизионының чемпионатында жеңіске жетті, бұл келесі 14 жылда 11 дивизиондық чемпионат ұтқан команда мен төрт Супер Боулға қатысқан команданы құратын династияның басталуын білдірді. 1969 жылы «Викингс» 14 ойынның 12-сінде жеңіске жетіп, NFL чемпионатында жеңіске жетті, бірақ Супер Боул IV-те Америка футбол лигасының «Канзас-Сити Чифс» командасына 23:7 есебімен жеңілді. Финкс құрастырған «Викингс» командасының күші «Күлгін адам жегіштер» деп белгілі болған төрт қорғаушыдан тұрды. Бұл топтың алғашқы ойыншысы, қорғаушы Джим Маршалл, Финкс келгенге дейін 1961 жылы ауысу арқылы «Викингс» командасына келді. 1964 жылы жаңа бас менеджер шабуылға екі үміткер ойыншыны қосты: NFL драфтының бірінші турында Карл Эллер және ауысу арқылы Гэри Ларсен. Ол 1967 жылы драфтта Алан Пейджді таңдап, «Күлгін адам жегіштер» тобын толықтырды. 1967 жылы Норм Ван Броклин бас жаттықтырушы лауазымынан кетті, ал Финкс бірден 10 маусым бойы CFL-дің «Виннипег Блю Бомберс» командасын сәтті жаттықтырған Бад Грантты жалдады. Сол жылы Финкс CFL-ден жаңа квотербек Джо Капты шақырды. Капп Финкс бас менеджер болған кезде «Калгари Стампедерс» командасында ойнаған. 1969 жылғы NFL чемпионатында Капп «Балтимор Колтс» командасына қарсы рекордтық жеті тачдаун пасын берді және командасының жеңісіне үлкен үлес қосты. 1972 жылы Финкс «Нью-Йорк Джайентс» командасымен тағы бір қауесетті ауысу жасады, бұл жолы ол 1967 жылы саудалаған Фрэн Таркентонды қайтарды. 1973 жылы «Викингс» «Даллас Каубойс» командасын жеңіп, NFC чемпионатында жеңіске жетті, бірақ Супер Боул VIII-де «Майами Долфинс» командасына 24:7 есебімен жеңілді. Бұл Финкс үшін «Викингс» командасымен өткен соңғы ойын болды, ол сол маусымда «Жылдың NFL атқарушы директоры» атанды. 1972 жылы өте табысты жұмысы үшін клуб вице-президенті болып тағайындалған Финкс 1974 жылдың мамыр айында отставкаға кетті, себебі «Викингс» Ван Броклинге тиесілі акцияларды беруден бас тартты, сондай-ақ NFL комиссары Пит Розеллдің барлық команда иелері кеңседе болуы керек деген шешіміне байланысты.

Кейінгі мансап

1986 жылдың 14 қаңтарында Финкс 19 жылдық тарихында ешқашан жеңіске жетпеген «Нью-Орлеан Сентс» командасын басқарды. Оның бірінші қадамы – жаңа бапкерді тағайындау болды, ол Джим Мора еді. Финкстің табысы Миннесотада немесе Чикагодағыдан гөрі Нью-Орлеанда тезірек келді. Екінші маусымда «Сантс» 12 ойын жеңіп, тарихында алғаш рет жеңіске жетті. Финкс екінші рет NFL жылдың үздік атқарушы директоры атанды. 1989 жылы NFL комиссары Пит Розель зейнеткерлікке шыққанда, Финкс оның орнына басты кандидат болды. Ол алты иеленушінің іздеу комитеті (Веллингтон Мара, Ламар Хант, Арт Моделл, Роберт Паринс, Дэн Руни және Ральф Уилсон) ұсынған жалғыз үміткер еді. Алайда, таңдау процесінде көбірек үн беруді қалаған 11 жаңа иеленушінің тобы дауыс беруден бас тартты, бұл Финкске комиссар болу үшін қажетті 19 дауысқа ие болуына кедергі келтірді. Алты айдан кейін екінші отырыс өтті, ол Финкс үшін 13 дауыспен, ал адвокат Пол Тальябуе үшін 13 дауыспен аяқталды. Үшінші отырыста екі топ Тальябуені комиссар етіп, ал Финксті футбол операцияларына жауапты президент етіп тағайындау туралы келісімге келді. Алайда Финкс бұл қызметтен бас тартты және Тальябуе белгісіз дауыс санымен сайланды.

Өлім

Финкс 1994 жылы Луизиана штатының Метари қаласында өкпе рагынан қайтыс болды. Джим Финкс 1995 жылы Профутбол Даңқ залына енгізілді. Финкстің Даңқ залына ілігуі негізінен «Миннесота Викингс», «Чикаго Беарс» және «Нью-Орлеанс Сентс» франшизаларымен жеткен жетістіктеріне байланысты болды. Ол бұрын «Викингс» және «Беарс» командаларын Супер Боулға қатысатын деңгейге көтерген, ал «Сентс» франшиза тарихында алғаш рет жеңіс тұтып, жеңімпаз атанды. Оның ең ұзақ қызмет еткен кезеңі «Миннесота Викингс» командасында өтті. Оның ұлы Джим Финкс кіші 2009 жылы «COLORS: Pro Football Uniforms of the Past and Present» атты кітаптың авторы болды.