Кіріспе
Испан теологы Мелхор Кано (1509 ж.? – 30 қыркүйек 1560 ж.) – испандық схоластикалық теолог. Каноның ең маңызды теологиялық еңбегі – оның өлімінен кейін жарық көрген «De locis theologicis» (Саламанка, 1563) еңбегі, ол Саламанка мектебінің жаңа схоластикасына зор үлес қосты.
Melchor Cano (1509? – 30 September 1560) was a Spanish Scholastic theologian. Cano's most important theological work was his posthumously published De locis theologicis (Salamanca, 1563), a major contribution to the New Scholasticism of the Salamanca school.
Клирикалық қызмет
Мельхор Кано Таранкон қаласында (Жаңа Кастилия) дүниеге келді; 1523 жылы ол Саламанкадағы Доминикан орденіне кірді, онда оны Франсиско де Витория оқытты. Ол Вальядолиде (1534–43) және Алкалада (1543–46) сабақ берді, содан кейін Виториядан кейін Саламанкадағы теология профессоры болды. Кано терең білімді және жаңашыл адам еді. Оның жалғыз қарсыласы Бартоломе Карранса болды, ол да доминикандық, кейіннен Толедо архиепископы болды. Университетте мектептер екі профессордың жақтастары арасында бөлінді; Кано өзінің қарсыласын аяусыз қатыгездікпен қуды және оның бауырына жасалған діни бұрмалаушылық ісіне қатысты. Ол Трент соборына қатысып, евхаристия және тәубе туралы пікірталастарға қатысты (онда индульгенциялар мәселесі талқыланды). 1552 жылы Кано иезуиттердің тілегі бойынша Канар аралдарының епископы болып тағайындалды, себебі олар оның өз ордендеріне қарсылығынан оны Испаниядан шығарып жібергісі келді; Римде бұл тағайындауға қатысты алаңдаушылық болды, ал келесі жылы Кано епископтық қызметтен бас тартты.
Теологиялық кеңес
Испания королі Филипп II-ге жеке ықпалының арқасында ол көп ұзамай елге қайтарылды және Кастилиядағы орденінің провинциалы болды. 1556 жылы ол өзінің танымал "Теологиялық кеңесін" (Consultatio theologica) жазды, онда патшаға папалықтың әкімшілік билікке жасаған қатысушылықтарына қарсы тұруға және абсолюттік монарх ретінде өз құқықтарын қорғау үшін шіркеу кірістерін басқаруда түбірінен өзгерістер жасауға кеңес берді, осылайша Испанияның Римге тәуелділігін азайтуға болады. Мұны ескере отырып, Папа Павел IV оны "құныққан ұл" деп атады. 1557 жылы Кано Кастилияның доминикан провинциалы болып сайланды, бірақ Ватикан бұл тағайындауды бекітуден бас тартты; ол 1559 жылы қайта сайланды, ал алғашқы бас тартудан кейін Ватикан тағайындауға келісім берді.
Де Локис теологис
Каноның беделі оның өлімінен кейін жарық көрген "De Locis theologicis" (Саламанка, 1562) еңбегіне негізделген, ол өзінің саласында теңдесі жоқ. Бұл нағыз Ренессанс туындысында Кано догматикалық теологияны мектептердің пайдасыз тартыстарынан азат етуге тырысты; кейінгі схоластикалық теологтардың ойсыз пікірлерін жою арқылы дінді бастапқы қағидаттарға қайтаруға және теологияны ғылыми тұрғыдан зерттеу үшін қағидалар, әдіс, үйлестіру және жүйе құруға ұмтылды. Ол деректердің сенімділігін талқылағанда, тарихи құжаттардың сенімділік принциптерін зерттеуді бастағандардың бірі болды. Оның айтуынша, егер барлық салмақты тарихшылар бір фактіге келіссе, онда оған сену керек, тіпті ол ықтимал болмаса да. Әйтпесе, "Жер орталық теңізді мекендейтін халықтар мұхиттың бар екенін жоққа шығарар еді, немесе тіпті пілдер туралы айтқан адамды қысымға алар еді".