Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ойлау формасының, мазмұнының немесе ағынының бұзылуы
Disorder of thought form, content or stream
Ойлау бұзылысы (ОБ) – тілге, ойлау және қарым-қатынасқа әсер ететін танымдық бұзылу. 2015 және 2017 жылдарғы психиатриялық және психологиялық сөздіктер ойлау бұзылыстарын идеялардың жеткіліксіздігін, жаңа сөздерді, паралогияны (логикалық емес немесе қате ойларды білдірумен сипатталатын ойлау бұзылысы), сөз арасауы мен қате пікірлердің барлық бұзылыстарын қамтиды деп анықтады. Екі нақты термин ұсынылды: мазмұндық ойлау бұзылысы (МТБ) және формальды ойлау бұзылысы (ФТБ). МТБ – бірнеше фрагменттелген қате пікірлермен сипатталатын ойдың бұзылуы ретінде анықталды, ал ойлау бұзылысы термині көбінесе ФТБ-ге сілтеме жасау үшін қолданылады: ойдың формасының (немесе құрылымының) бұзылуы. Ұйымдаспаған ойлау деп те аталатын ФТБ, ұйымдаспаған сөйлеуге әкеледі және шизофрения мен басқа да психоздардың (көңіл-күйдің бұзылуы, деменция, мания және неврологиялық аурулар сияқты) маңызды белгісі ретінде танылады. Ұйымдаспаған сөйлеу ойдың ұйымдаспағандығына алып келеді. Ойлау бұзылыстарына ойдан жаңылсу, қысымды сөйлеу, сөздің жеткіліксіздігі, жанамалық, сөздерді қайталау және ойдың тоқтауы жатады. Формальды ойлау бұзылысы ойдың мазмұнына емес, формасына әсер етеді. Галлюцинациялар мен қате пікірлерден айырмашылығы, бұл психоздың байқалатын, объективті белгісі. Ол когнитивтік нейробиология, нейролингвистика және психиатрия салаларында зерттеулерге қызығушылық тудырған танымдық, тілдік және эмоционалдық бұзылыстардың жиынтығын көрсетеді. Турет синдромында ойлау мен сөйлеудің бұзылуы, мысалы, дыбыстау немесе эхолалия болуы мүмкін; басқа белгілер делирий кезінде кездеседі. Бұл екі топ арасында клиникалық айырмашылық бар. Психозбен ауыратын науқастар бұзылған ойлау туралы хабардар болмауы немесе алаңдамауы мүмкін, ал басқа бұзылыстары барлар айқын ойлай алмайтындықтарын біліп алаңдайды.
A thought disorder (TD) is a disturbance in cognition which affects language, thought and communication. Psychiatric and psychological glossaries in 2015 and 2017 identified thought disorders as encompassing poverty of ideas, neologisms, paralogia (a reasoning disorder characterized by expression of illogical or delusional thoughts), word salad, and delusions—all disturbances of thought content and form. Two specific terms have been suggested—content thought disorder (CTD) and formal thought disorder (FTD). CTD has been defined as a thought disturbance characterized by multiple fragmented delusions, and the term thought disorder is often used to refer to an FTD: a disruption of the form (or structure) of thought. Also known as disorganized thinking, FTD results in disorganized speech and is recognized as a major feature of schizophrenia and other psychoses (including mood disorders, dementia, mania, and neurological diseases). Disorganized speech leads to an inference of disorganized thought. Thought disorders include derailment, pressured speech, poverty of speech, tangentiality, verbigeration, and thought blocking. Formal thought disorder affects the form (rather than of the content) of thought. Unlike hallucinations and delusions, it is an observable, objective sign of psychosis. It reflects a cluster of cognitive, linguistic, and affective disturbances that have generated research interest in the fields of cognitive neuroscience, neurolinguistics, and psychiatry. Disturbances of thinking and speech, such as clanging or echolalia, may also be present in Tourette syndrome; other symptoms may be found in delirium. A clinical difference exists between these two groups. Patients with psychoses are less likely to show awareness or concern about disordered thinking, and those with other disorders are aware and concerned about not being able to think clearly.
Формальды ойлаудың бұзылуы
Формальды ойлау бұзылысы (ФОБ) дезорганизацияланған сөйлеу деп те аталады. Бұл – шизофренияның ерекше белгісі және дезорганизацияланған ойлаудың айғағы. Балалардың формальды ойлау бұзылыстарын бағалау шкаласы (K FTDS) балаларда және олардың балалық шағындағы формальды ойлау бұзылыстарын анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл шкала өте кең және көп уақытты қажет ететін болса да, нәтижелері егжей-тегжейлі және сенімді. Нэнси Андреасен ТД-ны ой-тіл-коммуникация бұзылысы (ОТК бұзылысы) деп атаған. Ойлау, тіл, коммуникация (ОТК) шкаласында FОБ-тың жеті домені сипатталған, ал вариацияның көп бөлігі екі немесе үш доменмен түсіндіріледі. Клиникалық психологтар әдетте FОБ-ты пациенттермен еркін сөйлесу арқылы бағалайды және пациенттің ауызша жауаптарын бақылайды. FОБ жиі шизофрения диагнозын қою үшін қолданылады; көлденең қима зерттеулерде шизофрениямен ауыратын пациенттердің 27-ден 80 пайызына дейін FОБ белгілерін көрсетеді. Шизофренияның ерекше белгісі бола тұра, ол басқа психикалық аурулардың арасында да кең таралған; шизоаффективті бұзылысы бар адамдардың 60 пайызына дейін және клиникалық депрессиясы бар адамдардың 53 пайызы FОБ белгілерін көрсетеді, бұл оның шизофренияға ғана тән емес екенін көрсетеді. Дені сау адамдардың шамамен 6 пайызы FОБ-тың жеңіл түрін көрсетеді. FОБ-тың сипаттамалары әртүрлі ауруларда әртүрлі болады. Көптеген зерттеулерде маниадағы FОБ маңызсыз араласулармен және айқын комбинаторлық ойлаумен сипатталатыны көрсетілген, көбінесе шизофрениямен ауыратын пациенттерде байқалмайтын ойыншылдық пен бейшаралықпен бірге. Шизофрениямен ауыратын пациенттердегі FОБ дезорганизация, неологизм, ағылшын тіліндегі "fluid thinking" (сұйық ойлау) және сөз табудағы қиындықтармен шатасу сипатталады. 2023 жылға дейін жүргізілген FОБ-тың ең толық лонгитюдтік зерттеуі шизофрения мен басқа психоздық аурулар арасындағы ойлау бұзылысының лонгитюдтік бағытындағы айырмашылықты анықтады. Зерттеу сонымен қатар әлеуметтік, еңбек және білім беру саласындағы алдын ала бағалаулар мен FОБ-тың лонгитюдтік бағыты арасындағы байланысты көрсетті.
Formal thought disorder (FTD) is also known as disorganized speech. Evidence of disorganized thinking, it is a hallmark feature of schizophrenia. The Kiddie Formal Thought Disorder Rating Scale (K FTDS) can be used to assess the presence of formal thought disorder in children and their childhood. Although it is very extensive and time consuming, its results are in great detail and reliable. Nancy Andreasen preferred to identify TDs as thought language communication disorders (TLC disorders). Up to seven domains of FTD have been described on the Thought, Language, Communication (TLC) Scale, with most of the variance accounted for by two or three domains. Clinical psychologists typically assess FTD by initiating an exploratory conversation with patients and observing the patient's verbal responses. FTD is often used to establish a diagnosis of schizophrenia; in cross sectional studies, 27 to 80 percent of patients with schizophrenia present with FTD. A hallmark feature of schizophrenia, it is also widespread amongst other psychiatric disorders; up to 60 percent of those with schizoaffective disorder and 53 percent of those with clinical depression demonstrate FTD, suggesting that it is not exclusive to schizophrenia. About six percent of healthy subjects exhibit a mild form of FTD. The characteristics of FTD vary amongst disorders. A number of studies indicate that FTD in mania is marked by irrelevant intrusions and pronounced combinatory thinking, usually with a playfulness and flippancy absent from patients with schizophrenia. The FTD present in patients with schizophrenia was characterized by disorganization, neologism, and fluid thinking, and confusion with word finding difficulty. The most comprehensive longitudinal study of FTD by 2023 found a distinction in the longitudinal course of thought disorder symptoms between schizophrenia and other psychotic disorders. The study also found an association between pre index assessments of social, work and educational functioning and the longitudinal course of FTD.
Мүмкін себептері
Формальды ойлау бұзылысының себептерін түсіндіру үшін бірнеше теориялар жасалған. FTD семантикалық жад арқылы нейрокогнициямен байланысты деген ұсыныс бар. Шизофрениядағы FTD тіл желісінің құрылымдық және функционалдық бұзылыстарымен байланысты екені анықталды, мұнда құрылымдық зерттеулер екі жақты сұр заттың жетіспеушілігін көрсетті; екі жақты төменгі маңдай сүйек гирусы, екі жақты төменгі париетал лобулы және екі жақты жоғарғы уақытша гирустағы жетіспеушіліктер FTD-мен байланысты. FTD-нің пайда болуы әлеуметтік оқыту көзқарасынан қарастырылған. Сингер мен Уинн отбасылық қарым-қатынас үлгілері FTD дамуын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады дейді; бұзылған әлеуметтік өзара әрекеттесу баланың әлем туралы біртұтас, тұрақты психикалық бейнелерін қалыптастыруын бәсеңдетеді, FTD даму қаупін арттырады.
Several theories have been developed to explain the causes of formal thought disorder. It has been proposed that FTD relates to neurocognition via semantic memory. FTD in schizophrenia has been found to be associated with structural and functional abnormalities in the language network, where structural studies have found bilateral grey matter deficits; deficits in the bilateral inferior frontal gyrus, bilateral inferior parietal lobule and bilateral superior temporal gyrus are FTD correlates. The origins of FTD have been theorised from a social learning perspective. Singer and Wynne said that familial communication patterns play a key role in shaping the development of FTD; dysfunctional social interactions undermine a child's development of cohesive, stable mental representations of the world, increasing their risk of developing FTD.
Емдеу әдістері
FTD-ны емдеу үшін антипсихотикалық дәрілер жиі қолданылады. Антипсихотикалық емдеудің тиімділігін зерттеулердің көп бөлігі синдромдар мен симптомдарға әсерін көрсетпесе де, алты ескі зерттеу антипсихотикалық емнің FTD-ға тигізетін әсерін көрсетеді. Бұл зерттеулер мен клиникалық тәжірибе антипсихотиктердің оң немесе теріс FTD белгілері бар пациенттерге көбінесе тиімді ем болуы мүмкін екенін, бірақ барлық пациенттер де оларға жауап бермейтінін көрсетеді. Когнитивті-мінездік терапия (КМТ) – FTD-ны емдеудің тағы бір әдісі, бірақ оның тиімділігі жеткілікті зерттелмеген. Дегенмен, алдын ала мәліметтер FTD КМТ-ның тиімділігіне кедерілмес дейді. Бұлар шизофрения және басқа да ауруларда (мысалы, мания немесе депрессия) немесе шаршаған немесе стрессте болған кез келген адамда кездесуі мүмкін. Ойлау бұзылысын анықтау үшін сөйлеу үлгілерін, симптомдардың ауырлығын, олардың жиілігін және туындаған функционалдық шектеулерді қарастыру қажет.
Antipsychotic medication is often used to treat FTD. Although the vast majority of studies of the efficacy of antipsychotic treatment do not report effects on syndromes or symptoms, six older studies report the effects of antipsychotic treatment on FTD. These studies and clinical experience indicate that antipsychotics are often an effective treatment for patients with positive or negative FTD, but not all patients respond to them. Cognitive behavioural therapy (CBT) is another treatment for FTD, but its effectiveness has not been well studied. However, provisional evidence suggests that FTD may not preclude the effectiveness of CBT. They can occur in schizophrenia and other disorders (such as mania or depression), or in anyone who may be tired or stressed. To distinguish thought disorder, patterns of speech, severity of symptoms, their frequency, and any resulting functional impairment can be considered.
Курс, диагноз және болжамы
TD тек шизофренияда пайда болады деп есептелген, бірақ кейінгі зерттеулер оның басқа психиатриялық жағдайларда (манияны қоса алғанда) және психикалық ауруы жоқ адамдарда да кездесуі мүмкін екенін көрсетті. Шизофрениямен ауыратын әрбір адамда TD болады деп айтуға болмайды; бұл жағдай ауруға тән емес. TD-ның әртүрлі түрлері мания, депрессия және шизофрениямен ауыратын адамдарда әртүрлі жиілікпен кездеседі. Маниясы бар адамдарда ең айқын белгі – қысыммен сөйлеу, ал жолдан шығу, түйісу және сөздің ұғымсыздығы шизофрениямен ауыратын адамдардағыдай болады. Олар көбірек қысыммен сөйлейді, алаңдап, жағдайға қарай әрекет етеді. Депрессиямен ауыратын адамдарда TD сирек кездеседі; ең айқын белгілері – сөйлеудің кедейлігі, сөйлеу мазмұнының кедейлігі және жағдайға байланысты әрекет ету. Андреасен симптомдарды түрлеріне бөлудің диагностикалық маңыздылығын атап көрсетті; толыққанды әсерлік белгілері жоқ теріс TD шизофренияны көрсетеді. Ол сондай-ақ теріс және оң белгілерді бөлудің болжамдық құндылығын атап өтті. Маниялық науқастарда TD-ның көп бөлігі бағалаудан кейін алты ай ішінде жоғалады; бұл маниядағы TD шизофрениядағыдай ауыр болғанымен, жақсаруға бейім екенін көрсетеді. Аурудың басталуындағы айқын TD нашар болжамды білдіреді, соның ішінде: Ойлау бұзылысын емдеуге психотерапия, мысалы когнитивті-мінездік терапия (КМТ) және психотроптық препараттар қолданылуы мүмкін. DSM 5 психоздың негізгі белгілері ретінде қате түсініктер, галлюцинациялар, ойлау процесінің бұзылуы (формальды ойлау бұзылысы) және ұйымдаспаған немесе аномальды моторлық мінез-құлық (кататонияны қоса алғанда) жатады. FTD шизофрения және көңіл-күйдің бұзылуында жиі кездеседі, ал сөйлеу мазмұнының кедейлігі шизофренияда көбірек кездеседі. Шизофрения және биполярлы мания сияқты психоздар, егер адам басқа пайда үшін ауруды жалған көрсетсе (малингерлік), клиникалық көріністерімен ерекшеленеді; малингерлер ой мазмұнын жолдан шығу немесе қауымдастықтардың босауы сияқты формальды бұзушылықтарсыз жалғандай көрсетеді. Аутизм спектрінің бұзылуы (АСБ), диагностикасы үшін симптомдардың үш жасқа дейін пайда болуын қажет етеді, ерте пайда болған шизофрениядан ажыратуға болады; 10 жасқа дейінгі шизофрения өте сирек кездеседі, ал АСБ-мен ауыратын науқастарда FTD байқалмайды. Алайда, аутизмге шалдыққан адамдарда шизофренияда кездесетін тілдің бұзылуы байқалуы мүмкін; 2008 жылғы зерттеуде аутизмге шалдыққан балалар мен жасөспірімдер бақылау тобына қарағанда әлдеқайда логикалық емес ойлау және бос қауымдастықтарды көрсетті. Роршах тестілері бұзылған науқастарда TD-ны бағалау үшін пайдалы болып табылады. Герман Роршах бұл тестті шизофренияны диагностикалау үшін жасады, себебі шизофрениямен ауыратын адамдар Клексографиялық сиялы дақтарды ойлау процестері қалыпты деп саналатын басқа адамдардан мүлдем басқаша түсіндіргенін анықтады, және ол TD-ны диагностикалау үшін ең көп қолданылатын бағалау құралдарының біріне айналды. TD белгілері бұзылған сөйлеуден шығарылады, себебі бұзылған сөйлеу бұзылған ойлаудан туындайды деген болжам бар. TD әдетте психозбен байланысты болғанымен, ұқсас құбылыстар басқа да бұзылыстарда пайда болуы мүмкін, бұл дұрыс диагноз қоюға кедерілдіреді. TD және оның басқа оң симптомдармен байланысын тым оңайлату туралы сын-пікірлер, шизофрения симптомдарын теріс немесе оң симптомдарға бөлуге қатысты. Үш топ теріс симптомдар, психоздық симптомдар және дезорганизациялық симптомдар деп аталды. Алайда, оң-теріс симптомдардың арақатынасы шизофренияны толығырақ сипаттауға мүмкіндік береді.
It was believed that TD occurred only in schizophrenia, but later findings indicate that it may occur in other psychiatric conditions (including mania) and in people without mental illness. Not all people with schizophrenia have a TD; the condition is not specific to the disease. that different subtypes of TD occur at different frequencies in those with mania, depression, and schizophrenia. People with mania have pressured speech as the most prominent symptom, and have rates of derailment, tangentiality, and incoherence as prominent as in those with schizophrenia. They are likelier to have pressured speech, distractibility, and circumstantiality. People with depression have relatively fewer TDs; the most prominent are poverty of speech, poverty of content of speech, and circumstantiality. Andreasen noted the diagnostic usefulness of dividing the symptoms into subtypes; negative TDs without full affective symptoms suggest schizophrenia. She also cited the prognostic value of negative positive symptom divisions. In manic patients, most TDs resolve six months after evaluation; this suggests that TDs in mania, although as severe as in schizophrenia, tend to improve. A prominent TD at illness onset suggests a worse prognosis, including: Treatment for thought disorder may include psychotherapy, such as cognitive behavior therapy (CBT), and psychotropic medications. The DSM 5 includes delusions, hallucinations, disorganized thought process (formal thought disorder), and disorganized or abnormal motor behavior (including catatonia) as key symptoms of psychosis. FTDs are commonly found in schizophrenia and mood disorders, with poverty of speech content more common in schizophrenia. Psychoses such as schizophrenia and bipolar mania are distinguishable from malingering, when an individual fakes illness for other gains, by clinical presentations; malingerers feign thought content with no irregularities in form such as derailment or looseness of association. Autism spectrum disorders (ASD) whose diagnosis requires the onset of symptoms before three years of age can be distinguished from early onset schizophrenia; schizophrenia under age 10 is extremely rare, and ASD patients do not display FTDs. However, it has been suggested that individuals with ASD display language disturbances like those found in schizophrenia; a 2008 study found that children and adolescents with ASD showed significantly more illogical thinking and loose associations than control subjects. Rorschach tests have been useful for assessing TD in disturbed patients. Hermann Rorschach developed this test to diagnose schizophrenia after realizing that people with schizophrenia gave drastically different interpretations of Klecksographie inkblots from others whose thought processes were considered normal, and it has become one of the most widely used assessment tools for diagnosing TDs. Symptoms of TD are inferred from disordered speech, based on the assumption that disordered speech arises from disordered thought. Although TD is typically associated with psychosis, similar phenomena can appear in different disorders and leading to misdiagnosis. A criticism related to the separation of symptoms of schizophrenia into negative or positive symptoms, including TD, is that it oversimplifies the complexity of TD and its relationship to other positive symptoms. The three clusters became known as negative symptoms, psychotic symptoms, and disorganization symptoms. Positive negative symptom diametrics, however, may enable a more accurate characterization of schizophrenia.