Кіріспе
Неміс социологы Ульрих Бек (15 мамыр 1944 жыл - 1 қаңтар 2015 жыл) – неміс социологы, өмірінде әлемдегі ең көп сілтеме жасалған әлеуметтік ғалымдардың бірі. Оның еңбектері қазіргі заманда бақылаудан шығу, білімсіздік және белгісіздік мәселелеріне арналған, сонымен қатар ол «қауіпті қоғам» және «екінші модернизм» немесе «рефлексивті жаңару» терминдерін қалыптастырды. Бек сонымен қатар, әлеуметтанулық зерттеулерде басымдық құратын ұлттық перспективаларды жоюға тырысты, бұл ретте қазіргі әлемнің өзара байланыстылығын мойындайтын космополитизмді қолдады. Ол Мюнхен университетінде профессор болды, сондай-ақ Париж қаласындағы Fondation Maison des Sciences de l’Homme (FMSH) және Лондон экономика мектебінде қызмет етті.
Ulrich Beck (15 May 1944 – 1 January 2015) was a German sociologist, and one of the most cited social scientists in the world during his lifetime. His work focused on questions of uncontrollability, ignorance and uncertainty in the modern age, and he coined the terms "risk society" and "second modernity" or "reflexive modernization". He also tried to overturn national perspectives that predominated in sociological investigations with a cosmopolitanism that acknowledges the interconnectedness of the modern world. He was a professor at the University of Munich and also held appointments at the Fondation Maison des Sciences de l’Homme (FMSH) in Paris, and at the London School of Economics.
Өмір
Бек 1944 жылы Германияның Столп қаласында (қазіргі Польшаның Слупск қаласында) дүниеге келді және Гановерде өсті. Ол Фрайбург университетінде заң мамандығымен оқуын бастады, ал 1966 жылдан бастап Мюнхен университетінде әлеуметтану, философия, психология және саясаттану пәндерін оқыды. 1972 жылдан бастап докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Мюнхенде әлеуметтанушы ретінде жұмыс істеді. 1979 жылы университет лекторының ғылыми атағын алу үшін диссертация қорғады. Ол Мюнстер (1979–1981) және Бамберг (1981–1992) университеттерінде профессор болып жұмыс істеді. 1992 жылдан өмірінің соңына дейін Бек Мюнхен университетінің социология институтының директоры және социология профессоры болды. Ол көптеген халықаралық сыйлықтар мен наградаларға ие болды, соның ішінде Германия социологиялық қоғамының кеңесі мен атқару комитетіне сайланды. 1995 жылдан 1997 жылға дейін Бавария және Саксония аймақтарының болашаққа қатысты мәселелер жөніндегі комиссиясының мүшесі болды. 1999 жылдан бастап DFG зерттеу бағдарламасының рефлексивті заманауилық тақырыбы бойынша баяндамашысы болды. 1999 жылдан 2009 жылға дейін Бек Германия ғылыми қорының (DFG) қаржыландыруымен және бақылауымен Мюнхен аймағындағы төрт университеттің бірлескен 536-шы рефлексивті жаңғырту зерттеу орталығының өкілі болды. Бектің тиісті зерттеулердегі тақырыптардың кең ауқымы негізіндегі салааралық рефлексивті жаңғырту теориясы эмпирикалық тұрғыдан тексерілді. Рефлексивті жаңғырту теориясының негізгі идеясы – қазіргі заманғы индустриалдық дәуірдің өркендеуі бүкіл әлемде жағымсыз әсерлерді тудырады, бұл заманауи ұлттық мемлекеттерді саяси әрекеттерге күдік тудыруға, өзгертуге және ашуға мүмкіндік беретін институционалдық негіз мен координацияны қамтамасыз етеді. Ол Германияда және әлем бойынша әлеуметтанушы және қоғамдық ойшыл ретінде белсенді болды, Еуропалық Одақ, климаттың өзгеруі және ядролық энергия мәселелері бойынша пікірталастарға қатысты. Өмірінің соңында ол және оның халықаралық зерттеу тобы «Климаттың өзгеруі зертханасындағы методологиялық космополитизм» (Cosmo Climate зерттеу жобасы) деген 5 жылдық зерттеу жобасын бастағаннан кейін 1,5 жыл өткен еді, онда Бек жетекші зерттеуші болды. Ол осы зерттеу жобасы үшін 2018 жылы аяқталуы жоспарланған ERC Advanced Grant сыйлығын алды. Бекпен бірге социологтар Дэвид Тайфилд және Андерс Блок жобаның жұмыс топтарын басқарды. Жоба Еуропа-Азия зерттеу желісі (EARN) арқылы Шығыс Азиядағы түрлі зерттеу орталықтарымен халықаралық ғылыми-зерттеу ынтымақтастығын дамытуға көмектесті. EARN-мен бірлесіп, Бек және социолог Санг Джин Хан 2015 жылдан бастап Сеул қалалық әкімдігі үшін 2 жылдық жобаны жетекшілік ететін болды. Бек Мюнхендегі еврей орталығының қамқорлар кеңесінің мүшесі және PEN International ұйымының Германия бөлімінің мүшесі болды. Ол неміс әлеуметтанушысы Элизабет Бек Гернсхаймге үйленген. Ол 2015 жылдың 1 қаңтарында 70 жасында миокард инфарктінен қайтыс болды.
Ғылыми-зерттеуге арналған үлестер
25 жыл бойы Бек келесі сұраққа жаңа диагноз қойды: радикалды жаһандық өзгерістер (қоршаған ортаның қырылуы, қаржы дағдарысы, жаһандық жылыну, демократия мен ұлттық мемлекеттік институттардың дағдарысы) жағдайында әлеуметтік және саяси ойлар мен іс-қимыл жаңа заманауилықпен қалай байланыстырылады? Бекке радикалды заманауилық өзінің негіздеріне шабуыл жасайды. Ұлт-мемлекет және отбасы сияқты институттар «іштен» жаһандануға ұшырайды. Бек модернизация, экологиялық проблемалар, жекелендіру және жаһандануды зерттеді. Мансабының кейінгі кезеңінде ол жаһандық капитализмнің күшеюі, кәсіподақтардың ықпалының төмендеуі және еңбек процесінің икемделуі жағдайында еңбек жағдайларының өзгеруін зерттеуге кірісті – бұл космополитизм тұжырымдамасына негізделген жаңа теория. Бек сонымен қатар неміс және ағылшын тіліндегі әлеуметтануға бірқатар жаңа терминдерді енгізді, оның ішінде «тәуекел қоғамы», «екінші заманауилық», рефлексивті модернизация және бразилияндыру (Brasilianisierung). Бекке сәйкес, қазіргі заманғы барлық саяси ойлар саяси ойлар мен әлеуметтанудың (және басқа да әлеуметтік ғылымдардың) әдістемелік ұлтшылдығынан туындайды. «Тәуекел қоғамы» термині 1980 жылдары Ульрих Бек пен Энтони Гидденс есімдерімен байланыстырылды. Бек пен Гидденс пікірінше, заманауи қоғамның дәстүрлі өндірістік таптық құрылымы бұзылуда. Жаһандану барлық тапқа жататын адамдарды алаңдататын тәуекелдерді тудырады; мысалы, радиоактивтілік, ластану және тіпті жұмыссыздық. Әулетті үйлер осы тәуекелдерден өзін қорғауға тырысады, бірақ кейбір тәуекелдерден (мысалы, жаһандық экологиялық өзгерістер) қорғана алмайды. Кедейлер осы тәуекелдерге ұшырайды. Бек тәуекелдердің әлеуметтік тұрғыдан құрылатынын және кейбір тәуекелдердің, мысалы, терроризм, бұқаралық ақпарат құралдарында жиі талқыланғандықтан, қауіптірек деп есептелетінін атап көрсетеді. «Тәуекел қоғамы» тәуекелдерді талдауға және алдын ала бағалауға әкеледі. Бек «Социал Вельт» (1980 жылдан бері неміс тілінде) социологиялық журналының редакторы болды, 150-ге жуық мақаланың авторы және көптеген кітаптардың авторы немесе редакторы.
Спинелли тобы
2010 жылдың 15 қыркүйегінде Бек Еуропалық парламенттің Еуропалық федерализмді қайта жандандыру жөніндегі Спинелли тобының бастамасын қолдады. Еуропа федералистер одағы және оның жастар ұйымы – «Жас еуропалық федералистер» 60 жылдан бері Еуропа федерализмі идеясын «бірліктегі әртүрлілік идеясына негізделген Еуропа федерациясы ғана Еуропа құрлығының бөлінуін жеңе алады» деген сеніммен насихатап келеді. Бұл бастаманы қолдайтындардың ішінде Жак Делор, Даниэль Кон-Бендит, Гай Верхофштадт, Эндрю Дафф және Эльмар Брок сияқты көрнекті тұлғалар бар.