Кіріспе

Американдық кокер-спаниель – спорттық иттер тұқымы. Ол ағылшын кокер-спаниелімен тығыз байланысты спаниель типті ит; екі тұқым 20-шы ғасырда АҚШ мен Ұлыбританиядағы тұқымдық стандарттардың өзгешелігіне байланысты бөлініп кетті. Америка Құрама Штаттарында бұл тұқым көбінесе кокер-спаниель деп аталады, ал әлемнің басқа бөліктерінде оны ескі ағылшын туысынан ажырату үшін американдық кокер-спаниель деп атайды. "Кокер" сөзінің Англияда ағашқұс аулауда қолданылуынан шыққандығы айтылады, ал "спаниель" сөзінің Испаниядағы тегінен дамығандығы саналады. Америкаға алғашқы спаниель 1620 жылы "Мейфлауэр" кемесімен келген, бірақ алғашқы кокер-спаниель 1878 жылы ғана Америкалық Кеннел Клубында (AKC) тіркелген. Үш жылдан кейін ұлттық тұқымдық клуб құрылды, ал қазіргі тұқымның атасы саналатын Ч. Обо II шамамен осы кезде дүниеге келді. 1920 жылдарға қарай ағылшын және американдық кокер түрлері айқын айырмашылықтарға ие болды, ал 1946 жылы AKC ағылшын типін жеке тұқым ретінде мойындады. Ұлыбританиядағы Кеннел Клубы американдық кокер-спаниельді ағылшын типінен бөлек тұқым ретінде 1970 жылы ғана мойындады. Американдық кокер 1940-1950 жылдары және қайта 1980 жылдары АҚШ-та ең танымал тұқым болды, жалпы сомасы 18 жыл бойы көшбасшылықты сақтап тұрды. Олар Вестминстер Кеннел Клубының иттер көрмесінде төрт рет үздік атаққа ие болды, 2017 жылы Круфтс көрмесінде үздік атақ алды және бірнеше рет АҚШ президенттерімен байланысты болды, олардың ішінде Ричард Никсон мен Гарри С. Труман болды. 2021 жылы кокер-спаниель Америкалық Кеннел Клубында тіркелу бойынша 29-орынды иеленді. Бұл тұқым AKC мойындаған спорттық иттердің ең кішкентайы, ал ерекше пішінді басы оны бірден тануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, оның ағылшын туысынан айқын ерекшеліктері бар. Орташа жұмысқа қабілетті интеллекке ие, бірақ шоу стандартына сәйкес өсірілуінің нәтижесінде енді идеалды жұмысшы ит емес. Бұл тұқымның өкілдері жүрек, көз және құлақ аурулары сияқты көптеген денсаулық мәселелеріне ұшырайды.

Тарих

"Спаниель" деген сөз 12 ғасырдың соңында Испаниядан Англияға әкелінген иттердің бір түрін атау үшін пайда болған, ал сөздің "спан" бөлігі оның шыққан еліне сілтеме жасайды. 14 ғасырдың ортасынан бастап сақталған жазбалар таңдаулы өсірудің бұрыннан бар екенін көрсетеді, бұл тұқым екі ерекше түрге бөлінді: су спаниелі және құрлық спаниелі. 1801 жылға қарай құрлық спаниелінің кішкентай түрі Кокер немесе Кокинг Спаниелі деп аталды, себебі оны ағаш құрғақтарын (woodcock) қоймалау үшін пайдаланған. Тарихи мәліметтерге сәйкес, алғашқы спаниель 1620 жылы Англияның Плимут қаласынан шыққан "Мэйфлауэр" кемесімен Солтүстік Америкаға жеткізілді. Америкада тіркелген алғашқы кокер-спаниель – бауыр және ақ түсті "Капитан" есімді ит, ол 1878 жылы Америка Кеннел клубында тіркелді. 1881 жылы Америка Кокер-спаниель клубы құрылды, ол кейіннен Америка Спаниель клубы (ASC) болып өзгерді және қазір Америка Құрама Штаттарындағы иттердің ең көне тұқымдық клубы ретінде танылады. 1920 жылдарға қарай екі түр арасында айқын айырмашылықтар байқалды. Америкалық кокерлердің тұмсығы кішірек, жүні жұмсақ, ал иттердің жалпы салмағы жеңіл және кішкентай болды. Осы айырмашылықтар соншалықты анық болды, 1935 жылы өсірушілер Англия Кокер-спаниель клубын құрып, екі спаниель түрі арасындағы шараптандыруды шектеді. Америкадағы кокер-спаниельдің екі түрі 1946 жылға дейін, Америка Кеннел клубы Англия Кокер-спаниелін жеке тұқым ретінде мойындағанға дейін, бір тұқым ретінде көрсетілді, онда Англия түрі негізгі тұқымның бір түрі ретінде қарастырылды.

Ұлыбританияға оралу

Бастапқыда Ұлыбританияда 1950-1960 жылдары американдық базаларға әскери қызметшілермен бірге келген бірнеше американдық кокерлер болды. Сонымен қатар, елшілік қызметкерлері мен үйлеріне оралған бизнесмендер де бірнеше кокерді әкеліп келді. Ұлыбританияның Кеннел клубында алғаш тіркелген американдық кокер-спаниель – 1956 жылдың 17 қаңтарында туған, Герберт Л. Штайнберг өсірген Араминго Аргонавт болды. Клуб итті көрмеге жіберуге рұқсат бермес бұрын, екі судья оның ағылшыз кокері емес, американдық кокер екенін растады. 1960 жылдары олар сирек кездесетін тұқым ретінде көрсетілді, яғни олардың жеке сыныбы болмады және тек түрлі сыныптарда ғана қатыса алды. Осыған Араминго Аргонавт та кірді, ол 1960 жылы Crufts көрмесінде "Бұл көрмеде жіктелмеген кез келген түр" деген сыныпта көрсетілген алғашқы американдық кокер-спаниель болды. 1968 жылы Кеннел клубы оларды "Кокерден басқа кез келген аңшыл ит" санатында көрсетуге келісті және американдық кокердің "Спаниель (Кокер)" тұқымының бір түрі емес екенін мәлімдеді. 1966 мен 1968 жылдар аралығында шамамен 100 тіркелім тіркелді. 1940 жылы Брюсидің жеңісі американдық кокер-спаниельдің АҚШ-та ең танымал ит тұқымына айналуымен бірге болды, және олар 1952 жылға дейін осы мәртебесін сақтап қалды. Америкалық кокердің танымалдылығы 1980 жылдары қайта артты, ол 1984 жылдан 1990 жылға дейін ең танымал тұқым болды. Соңғы жылдары оның танымалдығы төмендеді, 2005 жылы Америкалық Кеннел клубы бойынша 15-орында болды. Оның соңғы жеңісі 2017 жылы Crufts көрмесінде "Көрменің ең жақсысы" атағын жеңіп алған кезде болды. Американдық кокер-спаниельдер АҚШ Президентімен де байланысты болған. 1952 жылы АҚШ сенаторы Ричард Никсон 23 қыркүйекте "Чекерс" сөйлеген кезде американдық кокер-спаниель елге танымал болды. Дот есімді американдық кокер-спаниель Ратерфорд Б. Хейсқа тиесілі бірнеше иттердің бірі болды, ал Феллер есімді қоңыр түсті ит Гарри С. Трумэн үшін дау тудырды, себебі ол президентке қажетсіз сыйлық ретінде берілді, кейіннен ол Ақ үйдің дәрігеріне сыйланды. Жақында Зик есімді кокер Билл Клинтон Арканзас штатының губернаторы болған кезде оның үйінде тұрды.

Сыртқы келбеті

Американдық кокер-спаниель – американдық Кеннел клубы спорттық ит ретінде таныған ең кішкентай ит. Орташа биіктігі құрсаудың жоғары жағынан бастап ... дюймді құрайды. Бұл қалыпты пропорциялары бар, денесі мен құлақтарында орташа ұзындықтағы жібектей жұмсақ түк өседі, ол аяқтары мен құрсағында ілініп тұрады (бұл «түк» деп аталады). Құлақтары төмен қарай түседі. Тұқымдық стандартқа сәйкес, еркектердің биіктігі ... дюймнен, ал әйелдердің ... дюймнен жоғары болса, конформация көрмелерінде қабылдауға болмайды. Американдық кокер-спаниельдердің орташа салмағы шамамен ... фунтты құрайды, при этом самки обычно весят немного меньше самцов. Сонымен қатар, американдық кокерлердің түктері мерл деп аталатын өрнекте болуы мүмкін, бірақ бұл өрнек американдық Кеннел клубымен танылмайды. Американдық кокерлердің көздері дөңгелек, бас сүйегі күмбезді, тұмсығы қысқа және қас қабалары ағылшын кокерлеріне қарағанда анық көрінеді, ағылшын кокерлерінің басы сеттерге ұқсас. Түстеріне келетін болсақ, американдық сортында қара түсті түстер ағылшын сортына қарағанда сирек кездеседі, бірақ американдық сортта жиі кездесетін қара түсті ағылшын тұқымында мүлдем кездеспейді, бірақ қызыл түске жақын деп саналатын ағылшын кокер-спаниельдері де бар. Ағылшын тұқымы да сәл ірілеу, олардың биіктігі ... дюймді құрайды. Бұл тұқым Стэнли Кореннің «Иттердің интеллекты» кітабында 20-шы орынды иеленеді, бұл жақсы «Жұмысқа немесе Бағынуға қабілеттілік» немесе үйренуге бейімділікті көрсетеді. 1950 және 1960 жылдары түрлі тұқымдарға жүргізілген IQ тестілерінде американдық кокердің өзін-өзі ұстауға және қоздырғышқа кешіктірілген реакция көрсетуге қабілеттілігі бойынша ең жақсы нәтиже көрсеткені анықталды, бұл қасиет тұқымның аң аулау кезінде құсты тауып, команда бойынша оны қоздыруға дейін тоқтату қабілетімен байланысты болды. Дегенмен, олар өздерінің аяқтарымен заттарды манипуляциялауда, мысалы, тағамды ашуда немесе жіпті тартуда ең нашар нәтиже көрсетті. Егер жас кезінде дұрыс әлеуметтендірілсе, американдық кокер адамдармен, балалармен, басқа иттермен және басқа үй жануарларымен жақсы қарым-қатынаста бола алады. Бұл тұқымның өкілдері бастапқыда аң аулау иттері ретінде қолданылған, бірақ көрме иттері ретінде танымалдылығы артты. Олар тұқымдық стандартқа сәйкес өсірілді, нәтижесінде ұзын түк сияқты белгілі бір қасиеттер пайда болды, бұл оларды енді идеалды жұмыс иті етпейді.

Денсаулық

Ұлыбританияда 2024 жылы жүргізілген зерттеуде осы тұқымның өмір сүру ұзақтығы 13,3 жылды құрады, ал таза тұқымды иттерде бұл көрсеткіш орташа есеппен 12,7 жыл, ал будандастырылған тұқымды иттерде 12 жылды көрсеткен. АҚШ ветеринариялық деректеріне сүйенген зерттеуде американдық кокер-спаниельдің глаукомаға бейім екендігі анықталды, бұл аурудың кездесуі 5,52% құрайды, бұл барлық тұқымдар арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Американдық кокер-спаниельдерде тамақтану арқылы дамитын дилатациялық кардиомиопатия кездесуі мүмкін, ол аминқышқылы тауриннің қандағы төмен деңгейімен байланысты. Бұл дилатациялық кардиомиопатияның түрі көп жағдайда итке таурин қосымшасы берілген кезде қайта қалпына келеді. Американдық кокер-спаниельдер келесі дерматологиялық ауруларға бейім: аллергиялық тері аурулары, тері бүктелерінің қабынуы (интертриго), Malassezia дерматиті, меланома, сыртқы құлақ қабынуы (отит), плазмацитома, бастапқы кератинизация ақаулары, май безінің ісігі (аденома) және А витаминіне жауап беретін дерматоз. Американдық кокер-спаниельде гипотиреоз ауруына да бейімділік бар.

Танымал мәдениетте

"Леди мен бомж" фильмінде американдық кокер-спаниель тұқылы Леди кейіпкері бар. Австралия-Америка телесериалы "Raggs" кейіпкері Трилби – американдық кокер-спаниель. "Turbo Dogs" сериалының Магс кейіпкері – американдық кокер-спаниель.