Кіріспе

Кварц туысына жататын шатаянтты асыл тас. Асыл тас

Жолбарыс көзі (немесе жолбарыс көзі деп те аталады) – әдетте алтыннан қызыл-қоңыр түске дейін болатын, жібектей жылтырлы метаморфты тау жынысынан тұратын шатаянтты асыл тас. Кварц тобының мүшелері ретінде, жолбарыс көзі және оған ұқсас көк түсті минерал – бүркіт көзі, кварц кристалдарының және көбінесе лимонитке айналған өзгерген амфибол талшықтарының параллель өсуінен жібектей, жылтыр көрінісін алады.

Жолбарыстың көзінің басқа түрлері

Арық темір – негізінен арық көзі, қызыл жасмық және қара гематиттен тұратын өзгертілген тау жынысы. Түстер мен жылтырдың толқынды, қарама-қарсы жолақтары әдемі өрнек құрады және ол негізінен зергерлік бұйымдар жасау мен әшекейлеуге қолданылады. Арық темір – әр түрлі қолданыстарда, мысалы, мұжыннан бастап пышақ саптарына дейін қолданылатын танымал сәндік материал. Арық темір негізінен Оңтүстік Африка және Батыс Австралияда өндіріледі. Арық көзі негізінен кремний диоксидінен тұрады және көбінесе темір оксидімен боялады. Оның меншікті салмағы 2,64-тен 2,71-ге дейін. Ол кроцидолиттің өзгеруі нәтижесінде пайда болады. АҚШ-тың Аризона және Калифорния штаттарындағы серпентин кен орындарында хризотил талшықтарынан – асбест түрінен – боялған жолақтар кездеседі. Бұл тастар "Аризона жолбарыстың көзі" және "Калифорния жолбарыстың көзі" атауларымен сатылады. "Питерзит" саудалық атауы амфибол талшықтары бар сынық немесе брекшиатты халцедонға қолданылады және Намибия мен Қытайдан арық көзі ретінде таныстырылады.

Мәдени бірлестіктер

Кейбір аймақтарда осы тасқа қатысты зұлым көзден сақтайды деген сенім бар. Римдік әскерлер шайқаста қорғану үшін өрнектелген жолбарыс көзін тағушы еді.

Кесу, өңдеу және еліктеу

Әдетте, асыл тастар олардың жарқырауының ең жақсы көрінісін көрсету үшін кабошон кесуіне ие болады. Қызыл тастар жұмсақ жылулық өңдеу арқылы жасалады. Қара тастардың түсін жақсарту үшін азот қышқылымен өңдеу арқылы жасанды түрде ағартылады. Бал түсті тастар бағалы мысық көзі хризоберилі мен цимофанды еліктеу үшін қолданылған, бірақ жалпы әсері көбінесе сенімсіз болады. Жолбарыс көзін еліктеу үшін жасанды оптикалық талшықты шыны жиі қолданылады және ол әртүрлі түстерде шығарылады.