Кіріспе

Уотергейт ісқерлігіне қатысқан бес адамның бірі, олардың ұсталуы Ричард Никсонның президенттік қызметінің аяқталуына себеп болды. 1892–1894 жылдары Нью-Йорк қор биржасының президенті.

Франк Энтони Стургис (9 желтоқсан 1924 – 4 желтоқсан 1993), туған кезде Франк Анджело Фиорини есімді болған, Ричард Никсонның президенттік өкілеттігінің аяқталуына әкеп соққан бес Уотергейт ісқерінің бірі болды. Ол АҚШ қарулы күштерінің бірнеше саласында қызмет етті, 1958 жылғы Куба революциясында қатысты, Орталық барлау агенттігінің жасырын жедел жұмыскері ретінде жұмыс істеді және Джон Ф. Кеннедиге жасалған қастандықтың ұйымдастырушысы болды деген күдік туды.

Ерте өмір және әскери қызмет

Бала кезінде отбасымен Филадельфияға (Пенсильвания штаты) көшіп келді. 1942 жылдың 5 қазанында 17 жасар Фрэнк Анджело Фиорини АҚШ Теңіз корпусына қосылып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы Бірінші Теңіз шабуылшылары батальонында полковник "Қызыл Майк" Мерит Эдсонның қол астында қызмет етті. 1942 жылдың 14 сәуірінде Уильям Донован, Ақпарат координаторы (Стратегиялық қызметтер кеңсесінің алдағысы), барлау жинау, партизандық әрекеттер арқылы жапондықтарды мазалау, Әскери әуе күштері үшін нысаналарды анықтау және құлаған одақтас авиаторларды құтқару үшін бөлімдерді белсендірді. Осының нәтижесінде Стилвеллдің қытай күштері, Уингейттің шабуылшылары және Мерриллдің мародерлері соғысқа қатысты, ал Фрэнк партизандық тактиканы және барлауды жинауды үйренді, бұл оның кейінгі оқиғаларында пайдалы болды. 1945 жылы капрал шенімен құрметпен босатылып, Вирджиния политехникалық институтына түсті, бірақ колледжді тастап, 1946 жылдың 5 маусымында Норфолк полициясына қосылды. Көп ұзамай ол пара алудың сыбайлас жемқорлық жүйесін анықтап, басшыларына хабарлады, олар оған заңсыз әрекеттерге көз жұмуға кеңес берді. 1946 жылдың 5 қазанында ол сержантымен жанжалдасып, сол күні қызметтен кетті. Келесі 18 ай бойы Норфолк қаласындағы Гавана Мадрид тавернасын басқарды, ол негізінен кубалық теңізшілерге қызмет көрсетті. 1947 жылдың 9 қарашасында Фиорини Норфолк әскери-теңіз базасында АҚШ Теңіз резервіне қосылып, тавернада жұмыс істеп жүріп ұшуды үйренді. 1948 жылдың 30 тамызында құрметпен босатылып, келесі күні АҚШ Армиясына қосылды. Ол бірден Батыс Берлинге жіберілді, онда КСРО Берлин блокадасы кезінде құрлық жолдарын жапқан еді, және ол генерал Люциус Клейдің құрмет қарауының мүшесі болды. 1949 жылдың 11 мамырында КСРО құрлық жолдарын қайта ашқаннан кейін екі апта өткен соң Фиорини құрметпен босатылды. Теңіз шабуылшысы ретінде Фиорини жаудың тылында барлау жұмыстарын жүргізді, ал Берлин мен Гейдельбергте Армияда қызмет еткен кезінде жоғары құпия рұқсаты болды және Совет Одағын басты нысана еткен барлау бөлімінде жұмыс істеді. Фиорини Ресейдің қауіпті екеніне сене бастады және өмір бойы белсенді жауынгер болды. 1952 жылы Норфолкке оралғаннан кейін, ол Cafe Society тавернасын басқаруға жұмысқа орналасты, содан кейін оның иесі Милтон Басспен серіктесіп, Вирджиния Бичтегі The Top Hat түнгі клубын сатып алып, басқарды. 1952 жылдың 23 қыркүйегінде Фрэнк Фиорини Вирджиния штатының Норфолк қаласының округтік сотына өз атын Фрэнк Энтони Стержис деп өзгерту туралы өтініш берді, 1937 жылы анасының үйленген әкесі Ральф Стержистің тегін қабылдады. Оның жаңа есімі 1949 жылы Э. Говард Ханттың "Бимини Рун" романының кейіпкері Хэнк Стержиске ұқсас болды, оның өмірі Фрэнк Стержистің 1942-1949 жылдардағы өмірімен белгілі бір жағынан сәйкес келеді.

Кубаға көшіп, Кастроның күштеріне қосылады

1956 жылы Стержис Кубаға көшіп, Мексика, Венесуэла, Коста-Рика, Гватемала, Панама және Гондурас елдеріне сапарлады. 1957 жылы Майамиге көшкен ол, араласқан әйелі арқылы бұрынғы Куба президенті Карлос Приомен танысты. Прио диктатор Фульхенсио Батистаға қарсы күрескен кубалықтармен бірге билікке оралу жоспарларын жасады. Фрэнк Вирджиния штатының Норфолк қаласында туған ескі досы Ричард Сандерлинмен қайта кездесті. Майамиге қоныстанғаннан кейін, екеуі Фидель Кастроның көтерілісшілеріне қару-жарақ жеткізумен айналысты. Олар Кастроны қолдау үшін Мексикаға қаржы жіберді. 1957 жылы Кастроның 26 шілде қозғалысы ЦРУ бас инспекторы Лайман Киркпатрик пен олардың өкілдерінің арасында кездесу ұйымдастырды, оны Бакарди корпорациясының атқарушы директоры Пепин Бош көмектесті. Прио Стержиске Кубаға барып, Кастроға қосылып, Майамидегі эмигранттарға хабар беруді тапсырды. Стержис Кубаға барды және Кастромен кездесті. Ричард Сандерлин Ориенте провинциясындағы Сьерра-Маэстра тауларына сапарлап, Кастроның көтерілісшілерін әскери стратегия, тактика, қару-жарақпен жұмыс істеу және қолға-қол соғысқа үйретті. 1958 жылы Франк Сантьягодағы АҚШ консулдығында ЦРУ-мен байланыс орнатты. Ол агенттікке ақпарат беруші ретінде жұмыс істеді, оның бақылаушысы Сэм Женс болды. Стержис Кубаға қару-жарақ жеткізумен де айналысты, сондықтан заңсыз қару-жарақ ұстағаны үшін тұтқындалды, бірақ айыптаусыз босатылды. 1959 жылы Стержис Кубадағы казинолармен байланыс жасады және кейбіреулер оның Кубадағы мафиози Трафикантетің адамы Льюис МакУиллимен кездескенін айтады. Ол Тропикана казиносының менеджерімен де танысты, ол Джек Рубимен жақсы таныс екенін мойындады. Стержис Сьерра-Маэстра тауларында Кастро мен оның 400 көтерілісшісімен кездесті. Стержис Кастроның әскерін партизандық соғысқа үйретуді ұсынды. Кастро ұсынысты қабылдады, бірақ оған қару-жарақ пен оқ-дәрі де қажет болды, сондықтан Стержис қару-жарақ саудасына кірісті. 1958 жылдың наурыз айында Стержис Сьерра-Маэстра тауларында оқу лагерін ашты, онда ол Че Гевара мен 26 шілде қозғалысының басқа да көтерілісшілерін партизандық соғысқа үйретті. Кастро билікті басып алғаннан кейін, 1959 жылдың 11 қаңтарында Сан-Хуан төбесіндегі көтерілісшілердің ату отряды 71 қарсыласын бульдозермен қазылған 12 метрлік арыққа тастады. Стержис өлім жазасына қатыспағанымен, ол жаппай қабірдің үстінде мылтық ұстап тұрған суретіне түсті. Оның досы Ричард Сандерлин Рауль Кастроның Екінші майданының дайындығын аяқтады және Батиста армиясына қарсы ұрыс операцияларына партизандық отрядты жетектеді. Кастро Стержисті құмар ойындарының басқарушысы және әуе күштерінің қауіпсіздік және барлау басқармасының директоры етіп тағайындады, сонымен қатар 26 шілде қозғалысындағы капитан лауазымын берді. 1959 жылдың 2 маусымында Стержис Алан Макдональдпен бірге Майамиге барды, "Хаванадағы казиноларды иеленген американдық құмар ойыншыларын тергеуді қадағалады". Олар Metropolitan Criminal Intelligence Supervisor Frank Kappel-ден "Мейер және Джейк Лански, Джо Силези, Джо Риверс және Сантос Трафиканте" туралы ақпарат сұрады, ол Куба үкіметінің ресми жазбаша өтінішінен кейін алты күннен соң берілді. Ол Кубаға революцияны ұйымдастыруға көмектесу үшін Венесуэладан жеткізілген екі адаммен танысты және олардың коммунистер екенін анықтады. Ол Камило Сиенфуэгос сияқты коммунистерге қарсы болғандарды іздестіре бастады, Рауль Кастро мен Че Гевара коммунистер екенін білгенімен, Фидель Кастроға сенімді емес еді. Келесі айда Стержис Революциялық әуе күштерінің бас команданті Педро Луис Диас Ланспен бірге қашып кетті және олар Кастроға қарсы эмигранттардың оппозициясына қосылды. Бірнеше айдан кейін Стержис Кастроға қарсы листовка тарату операциясына қатысты. Стержис Антикоммунистік бригада құрды, Ханс Таннер өзінің "Контрреволюциялық агент" кітабында бұл ұйымды "Кубадан шығарылған қонақ үйлер мен құмар ойындарының иелері қаржыландырды" деді. Маямидегі шекаралық патруль Стержистің ЦРУ-ның Серхио Рохастың (Британиядағы Кубаның бұрынғы елшісі) Кастроны құлату үшін қаржыландыратын операциясына қатысқанын хабарлады. Стержис ЦРУ-ға Шошқалар шығанағына шабуыл жасауға көмектескеніне дәлелдер жеткіліксіз болғанымен, ол президент...

1972 жылы Уотергейт тонау

1972 жылы 17 маусымда Стержис, Вирджилио Гонсалес, Эухенио Мартинес, Бернард Баркер және Джеймс В. Маккорд кіші Вашингтондағы Уотергейт кеңсе кешенінде орналасқан Демократиялық партияның ұлттық науқандық кеңселеріне электрондық тыңдау құрылғыларын орнату кезінде ұсталды. Ақ үйдің ЦРУ офицері Э. Говард Ханттың телефон нөмірі ұрылардың мекенжай кітапшаларынан табылды. Журналистер бұл бұзушылықты Ақ үймен байланыстыра алды. Ұрылар бірнеше апта бұрын сол жерге кіріп, істен шыққан құрылғыны жөндеу және қосымша құжаттарды фотоға түсіру үшін қайта оралған. "Вашингтон пост" газетінің тілшісі Боб Вудвордқа үкіметте жұмыс істейтін ақпарат көзі (Deep Throat) президент Ричард Никсонның жоғары лауазымды көмекшілерінің ұрыларға оның саяси қарсыластары туралы ақпарат алу үшін төлем жасағанын айтты. Стержис 1976 жылы шыққан "Президенттің барлық адамы" фильмінде, Уотергейт жанжалының оқиғаларын баяндайтын Рон Хейл рөлінде бейнеленді.

Түрмеде және кейінгі тергеулер

1973 жылдың қаңтар айында Стержис, Хант, Гонсалес, Мартинес, Баркер, Г. Гордон Лидди және Джеймс В. Маккорд заговор жасау, ұрлық және телефондық сымды тыңдау қылмыстары үшін сотталды. Стержис 1973 жылы Макс Гонсалес және Джерри Бьюкененмен бірге Майамидегі (73 597 CR CA) федералды сотта Техас штатында ұрланған автомобильдерді Мексикаға тасымалдағаны үшін сотталды. Бұл, 1975 жылдың 10 наурызында Есірткі құралдарына қарсы күрес басқармасының (DEA) аймақтық директоры Дэвид В. Коста судья Клайд Аткинске Стержистің DEA-мен құпия түрде ынтымақтасқанын көрсететін хат жіберуіне себеп болды. Стержис Флорида штатының Эглин қаласындағы ең төменгі қауіпсіздік деңгейіне ие федералды түрмеде 14 ай өтті. Түрмеден босатылғаннан кейін Стержис Майами полициясының жеделхабаршысы ретінде қызмет етті және доктор Орландо Боштың Кастроға қарсы әрекеттері туралы ақпарат беруді жалғастырды. Сент-Джорджтың мақаласы 1974 жылдың тамызында "Тру" журналында жарияланды. Стержис Уотергейт тонаушыларына Демократиялық партия кеңселерінен белгілі бір құжатты табуға нұсқау берілгенін мәлімдеді. Бұл құжат – "Кастро үкіметінің құпия хаттамасы" болды, онда ЦРУ-дың жасырын операцияларының толық мәліметтері қамтылған. Стержис: "Кастро үкіметі ЦРУ тіпті американдық саяси жетекшілерге де осы операциялар туралы толық шындықты айтпады деп күдіктенді" деді. Стержистің бұқаралық ақпарат құралдарында мақтан тұтуына жауап ретінде ЦРУ 1975 жылдың 30 мамырында ол ешқашан олармен "ешқандай байланыста болмағанын" мәлімдеді. 1975 жылдың 20 маусымында "Нью-Йорк Дейли Ньюс" газетінің тілшісі Пол Мескилге берген сұхбатында Стержис: "Мен тыңшы болдым. Мен Куба, Панама, Гватемала, Доминикан Республикасы және Гаити сияқты бірнеше елде үкіметтерді құлатуға бағытталған қастандықтар мен заговорларға қатыстым. Мен Кастро үшін де, оған қарсы да қару-жарақ пен адамдарды Кубаға контрабандалық жолмен әкелдім. Мен барлау қызметінің құпия құжаттарына кірдім, құпия құжаттарды ұрлап, фотоға түсірдім. Міне, шпиондар осылай жұмыс істейді" деді. Президент Джимми Картер Стержиске кешірім беруден бас тартты.

Кеннедидің қастандық жасады деген айыптар

Стержис президент Джон Кеннединің қатылымына қатысты әртүрлі айыптауларға ұшырады. Ол сонымен қатар Кеннединің өлтірілуіне басқа адамдар да қатысқандығын айтты.

Алғашқы айыпталу: Стержис "үш босқындардың" бірі

"Даллас Морнинг Ньюс", "Даллас Таймс Херальд" және "Форт-Уорт Стар Телеграм" газеттері Кеннедиге жасалған қастандығынан кейін Техас мектеп кітап қоймасының жанында полиция күзетінде болған үш күдіктіні суретке түсірді. Бұл адамдар кейін "үш саяхатшы" деп аталды. Винсент Буглиосидің сөзіне сүйенсек, олардың қастандысқа қатысы бар деген күдік теоретик Ричард Э. Спрагтан бастау алды. Ол 1966 және 1967 жылдары суреттерді жинап, кейін Клей Шоу ісін терген Джим Гаррисонға тапсырды. Гаррисон 1968 жылғы 31 желтоқсанда "The Tonight Show" бағдарламасында бүкіл елге көрсетілген үш адамның суретін ұстап, олардың қастандысқа қатысы болуы мүмкін екенін айтты. Кейін, 1974 жылы қастандықты зерттеушілер Алан Дж. Веберман мен Майкл Канфилд бұл адамдардың суреттерін күдіктілермен салыстырып, олардың екеуінің Уотергейт ісіне қатысқан Хант пен Стёргис екенін мәлімдеді. Комедияшы және азаматтық құқық қорғаушы Дик Грегори 1975 жылы Веберман мен Канфилдтен алған салыстырмалы суреттер арқылы Хант пен Стёргиске қатысты айыптауларға ұлттық БАҚ назарын аударды. Суреттерді алғаннан кейін Грегори баспасөз мәслихатын өткізді, ол кеңінен жарияланды және оның айыптаулары Rolling Stone және Newsweek журналдарында жарияланды. 1975 жылы Рокфеллер комиссиясы Хант пен Стёргистің ЦРУ атынан Кеннедиге жасалған қастандысқа қатысқаны туралы айыптауды тергегенін хабарлады. Комиссияның соңғы есебінде "құқық бұзушылардың" Хант пен Стёргиске ұқсас екенін айтқан куәгерлердің "суреттерді анықтаудағы біліктілігі орташа адамнан жоғары емес" екені көрсетілді. Олардың есебінде сондай-ақ ФБР агенті Линдал Л. Шейнфелттің, ФБР фотолабораториясының "фотоанықтама және фототалдау саласындағы ұлттық сарапшысы", суреттерді салыстыру нәтижесінде бұл адамдардың ешқайсысы Хант немесе Стёргис емес деген қорытындыға келгені айтылды. 1979 жылы Құрлық жөніндегі палаталық комиссия сот антропологтарының "саяхатшылардың" суреттерін Хант пен Стёргистің, сондай-ақ Томас Валли, Дэниел Карсвелл және Фред Ли Крисманның суреттерімен қайтадан салыстырып, талдағанын хабарлады. Комиссия мәлімдемесіне сәйкес, Крисман ғана саяхатшыларға ұқсаған, бірақ ол қастандығы жасалған күні Дили Плазада болмаған деп шешілді. Ол өзінің тергеуі барысында, қастандысқа дейін он апта бұрын Джек Рубидің Фидель Кастромен Кубаның Гавана қаласында кездесіп, АҚШ-тың басып кіру қаупін бейтараптандыру мақсатында "Президентті жою" мәселесін талқылағанын анықтады. Стёргистің сөзіне қарағанда, кездесуге Рауль Кастро, Че Гевара, Рамиро Вальдес және "Ресей КГБ-ның агенты болған деп саналатын аргентиналық әйел" қатысқан. Джек Рубидің інісі Эрл бұл айыптауларды "ақылға сыймас", "күлкілі" және "толыққанды жалған" деп сипаттады. 1977 жылы Билл О'Райли жүргізген телеинтервьюде Стёргис Александр Баттерфилдтің ЦРУ шенеуніктерімен айтарлықтай "байланысы" болғанын айтты және ол Л. Флетчер Прутитің ұстанымын қолдады, ол Баттерфилдтің ЦРУ атынан әрекет еткені туралы мәлімдемесімен бүкіл елде танымал болды.

Марита Лоренц: Стержис Освальдпен бірге

1977 жылдың қыркүйегінде Марита Лоренц Нью-Йорк Daily News газетінің журналисі Пол Мескилге 1963 жылдың күзінде Майамидің Литтл-Хавана ауданындағы «Операция 40» қауіпсіз үйінде Освальдпен кездескенін айтты. Нью-Йорк Пост газетінің Стив Данлевиге берген сұхбатында, кепілдікке шыққаннан кейін Стержис Лоренцке коммунистік агенттер оған қарсы айыптаулар жасауға қысым көрсеткенін айтты. Сол аптаның соңында Манхэттендегі қылмыстық сотта прокурор судьяға кеңсесі мәжбүрлеу немесе қанауға қатысты ешқандай дәлел таппағанын мәлімдегеннен кейін Стержиске қойылған айыптар алынып тасталды.

Өлімнен кейінгі айыптаулар: Ханттың "өлім алдындағы мойындауы"

2007 жылы Хант қайтыс болғаннан кейін Джон Хант пен Дэвид Хант олардың әкесі өзі және басқалар Джон Ф. Кеннедиді өлтіруге қатысты құпия сөз байласқаны туралы бірнеше мәлімдеме жасағанын мәлімдеді. 2007 жылғы 5 сәуірде жарық көрген Rolling Stone журналында Джон Хант әкесі айыптаған адамдарды, оның ішінде Стерджис, сондай-ақ Корд Мейер, Дэвид Санчес Моралес, Дэвид Атли Филлипс, Уильям Харви және "француздық мылтықшы, шөбі бар төбе" деп атаған кісі өлтірушіні атады, оны көптеген адамдар Люсиен Сарті деп есептейді. Екі ұл әкесі "Американдық тыңшы: ЦРУ-дағы құпия тарихым, Уотергейт және одан әрі" атты естеліктерінен осы ақпаратты жойғанын, себебі жалған куәлік беруден қорқу үшін солай жасағанын айтты. Ол ұшақтағы бомбаны жару үшін детонатордың түймесін басқан адам ретінде танылды.

Кейінгі өмірі

1979 жылы Стержис Анголаға барып, Куба мен Кеңес Одағы қолдаған коммунистік үкіметке қарсы күрескен көтерілісшілерге көмектесіп, партизандық соғыс тактикасын үйретті. 1981 жылы ол Гондурасқа АҚШ қолдаған Контраларды оқыту үшін барды, олар Куба мен Кеңес Одағы қолдаған Никарагуаның Сандинист үкіметімен, Сальвадор армиясымен және Гондурас өлім отрядтарымен күресіп жатқан болатын. Ол Анголаға тағы бір сапар жасап, Холден Роберто үшін Анголаның шұрайлы жерінде көтерілісшілерді даярлады. Ол венесуэлалық террорист Карлос «Жақұт»пен байланыс жасады. 1989 жылы Тунисте Ясир Арафатты кездестірді. Арафат бейбітшілік жоспарының кейбір бөліктерін бөлісті, ал Стержис елге оралғаннан кейін ЦРУ оны тексерді. 1993 жылғы 5 желтоқсанда жарияланған «The New York Times» газетінің некрологында Стюргистің адвокаты Эллис Рубин Стюргис Майамидегі ардагерлер ауруханасына түскеннен кейін бір аптадан соң, 69 жасқа толуына бес күн жетпей қатерлі ісіктен көз жұмғанын айтты. Дәрігерлер оның өкпесінен басталып бүйрекке жеткен қатерлі ісікке шалдыққанын анықтады және ол әйелі Ян мен қызы Отаумен қалды.