Ришелье өзені: Квебек ағысы және табиғаты

Кіріспе

Ришелиеу өзені (ʁiʃ(ə)ljø) – Канаданың Квебек провинциясындағы өзен; Сент-Лоуренс өзенінің оң жақ саласы, Монтморенси өзеніне құяды. Өзен Шамплен көлінен басталып, Квебек арқылы солтүстікке қарай ағып, Сент-Лоуренс өзеніне құяды. Бұрын француз тілінде Ирокез өзені және Шамбли өзені деп аталған, ал кейін Людовик XIII тұсындағы қуатты министр кардинал Ришелье есімімен аталады. Ришелиеу өзені – Сент-Лоуренс өзенінің оңтүстік жағалауындағы ең ірі саласы және Квебектің оңтүстік бөлігінің кең аумағын суландырады. Суайдынының Квебек бөлігі (жалпы ауданының шамамен 15%) 18 көл мен тоғанды, сондай-ақ Ришелиеу өзенінің 40 өзені мен саласын қамтиды. Ришелиеудің негізгі салалары: Акадия, Оңтүстік Гурон және Лаколль. Өзеннің орташа су шығыны...

Өзеннің суайдынының Квебек бөлігінде сегіз аймақтық округтік муниципалитетте (ағылшын тілінде RCM немесе француз тілінде MRC) және 65 муниципалитетте 340 000-ға жуық адам тұрады. Халық тығыздығы (140 адам/км²) Квебек провинциясының көптеген аймақтарына қарағанда жоғары. Бұл аумақтың 70%-дан астамы ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Дәстүр бойынша Ришелиеу үш негізгі бөлікке бөлінеді: Шамблиде өзен кеңейіп, Шамбли алқабын құрайды, ол су спорты үшін танымал. Төменгі Ришелиеу (Шамбли мен Сент-Лоуренс өзені арасында). Бұл бөлікте өзен Оттербёрн Парк, Белоэль, Мон-Сен-Хилар қалаларынан және Макмастервилл, Сен-Шарль-сюр-Ришелье және Сен-Дени-сюр-Ришелье муниципалитеттерінен өтеді. Сент-Орс маңында өзен қайтадан күрт төмендейді, содан кейін Сент-Пьер көлінің оңтүстік-батысында орналасқан Сорел-Трейсиде Сент-Лоуренс өзеніне құяды. Ришелиеу өзенінің бойында бірнеше аралдар орналасқан. Ең танымалдарының бірі – О-Ну арылы, ол Жоғарғы Ришелиеуда орналасқан және Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші саналатын Леннокс фортын қамтиды. Төмен ағысында Сен-Жан-сюр-Ришельеге жақын Сен-Люк аймағындағы Сен-Тереза арылы Ришелиеудағы ең үлкен арал (ұзындығы шамамен ... және ең үлкен ені ...). Бұрын ауыл шаруашылығымен айналысқан бұл аймақ қазір негізінен тұрғын үйлермен құралған. Мұнда 1665 жылы салынған, бірақ 18 ғасырдың соңында тасталып, қазір жоғалып кеткен Сен-Тереза форты орналасқан. Ришелиеу – Квебектен оңтүстікке қарай ағатын үш өзеннің бірі, ал қалған екеуі – Шатогуэй және Шаудиер. Көктемде мұз еру кезінде, солтүстік бөлігі әлі де мұзды болғанда мұз бітелуіне байланысты су тасқыны болуы мүмкін.

The Richelieu River (ʁiʃ(ə)ljø) is a river of Quebec, Canada, and a major right bank tributary of the St. Lawrence River. It rises at Lake Champlain, from which it flows northward through Quebec and empties into the St. Lawrence. It was formerly known by the French as the Iroquois River and the Chambly River, and was named for Cardinal Richelieu, the powerful minister under Louis XIII. The Richelieu River is the largest tributary of the south or right shore of the Saint Lawrence River and drains a large area of southern Quebec. The Quebec portion of the watershed (about 15% of its total area) includes 18 lakes and ponds, as well as forty rivers and tributary streams of the Richelieu. The main Richelieu tributaries are rivers: Acadia, South Huron and Lacolle. The river's mean discharge is
Nearly 340,000 people across eight Regional county municipalities (RCM in English or MRC in French) and 65 municipalities, live in the Quebec portion of the watershed of the river. The population density (140 inhabitants per km2) is very high compared to that of most other regions of the province of Quebec. Just over 70% of this area is used for agricultural purposes. By convention, the Richelieu is generally divided into three main sections: In Chambly, the river widens and forms the Chambly Basin, a popular area for nautical activities. The Bas Richelieu (lower Richelieu, between Chambly and the Saint Lawrence River). In this section, the river passes the cities of Otterburn Park, Beloeil, Mont Saint Hilaire and municipalities McMasterville, Saint Charles sur Richelieu and Saint Denis sur Richelieu. In Saint Ours, the river is again characterized by a sudden drop before emptying into the Saint Lawrence River at Sorel Tracy, southwest of Lake Saint Pierre. Several river islands are along the route of the Richelieu River. Arguably the most famous, Île aux Noix is in the Haut Richelieu and houses Fort Lennox, considered a national historic site of Canada. Downstream, the Sainte Thérèse Island near Saint Jean sur Richelieu (in Saint Luc's sector), is the largest island on the Richelieu (its length is about and a maximum width of ). Formerly agricultural, it is now largely residential. It previously was the site of Fort Sainte Thérèse, built in 1665, but this was abandoned at the end of the 18th century and has now disappeared. The Richelieu is one of three rivers flowing from Quebec south to north, the other two being the Châteauguay and Chaudière. Ice jams can form in the spring with the melting of ice in the south while the north is still frozen, causing floods.

Геология

Ришелье өзенінің аңғары 450 миллион жыл бұрын палеозой дәуірінің кембрий кезеңінде қалыптасқан шөгінді тау жыныстарына негізделген. Жыныс құрамында шиферлі саз және құмтас басым. Сланц – бұрынғы тау жыныстарының механикалық ыдырауынан пайда болған шөгінді жыныс. Құмтастар кварц түйіршіктерінен тұрады және әрқашан жағалау аймағында шөгіндінің нәтижесі болып табылады. Ютика шифері көбінесе мика жалаты мен маңызды кварц мөлшерін қамтиды. Ютика шифері шифер газын өндіруге өте қолайлы. Лотарингия тобының жыныстары қара сұр түсті, және құмтас линзалары да кездеседі. Аймақтың көп бөлігін қамтитын осы жыныстар (Брео субформациясы) Лотарингия тобына жатады. Бұл топта (Шамбли субформациясы) аймақтың жас шөгінді жыныстары бар: жоғарғы бөліктері қызыл түске айналатын шиферлер мен "кальциттенген" жыныстардың тізбегі. Тарихи тұрғыдан алғанда, аймақтағы тау жыныстарының қалыптасуы ордовик геологиялық дәуірінің соңындағы теңізге бату процесімен байланысты, бұл теңіз шөгінділерінің пайда болуына әкелді. Кейін тектоникалық күштердің әсерінен көтерілген аймақ ордовик кезеңінің соңынан үшінші кезеңнің соңына дейін ұзақ уақыт бойы эрозияға ұшырады. Содан кейін, төртінші кезеңде қалың мұз қабатымен жабылғаннан кейін, Сент-Лоуренс жазығы мұздықтардың салмағынан негіздің құлауынан кейін Шамплен теңізімен суға батты. Саз бен құм шөгінділерін қалдырғаннан кейін теңіз деңгейі төмендеді, негіз қалпына келтілді және аймақ қазіргі күйінде қалды. Аңғарда айқын рельефтің бірнеше бөліктері бар, олар қалың саз шөгінділерімен жабылған. Бұл жазықтар бір кезде Сент-Лоуренс аңғарының аллювиал жазығының бір бөлігі болған, ол қазіргіден гөрі үлкен болған. Геологиялық тұрғыдан салыстырмалы түрде жақын уақытта мұз басу рельефті өзгертті, ал кейіннен Шамплен теңізінің мұздықтан кейінгі шөгінділерімен азайтылды. Өзеннің геологиялық құрылымының ең ірі бөлігін Монтерегиан төбелері де құрайды. Сонымен қатар, Ришелье өзенінің жағалауының шамамен жартысы табиғи күйінде сақталған. Аймақтың гидрогеологиялық жағдайы екі негізгі классқа бөлінеді: су өткізгіш және су өткізбейтін. Бірінші жағдайда, құдықтарды салуға болатын құм және қиыршық тас қабаттары табылады, олар теориялық тұрғыдан қоғамдық желіге немесе өнеркәсіпке қуат беруге қабілетті. Екінші жағдайда, тек жеке құдықтарды салуға мүмкіндік беретін қабаттар бар. Үшінші категория пайда болды – су өткізбейтін горизонттың астындағы су өткізгіш қабаттар, олар көбінесе өте өнімді сулы горизонттар болып табылады. Су өткізгіш құм және қиыршық тас әртүрлі көздерден жиналған және аймақтың 18 пайызын құрайды. Су өткізбейтін шөгінділер аймақтың 62 пайызын алып жатқан шоғырландырылмаған шөгінділерден тұрады. Оларға тығыз саз немесе сазды матрицалы, Шамплен теңізінің сазы үшін мұздық шөгінділері, ұсақ ағымдық және органикалық шөгінділер жатады.

The valley of the Richelieu river is based on sedimentary rocks formed during the Cambrian of the Paleozoic era around 450 million years ago. The bedrock consists of shale clay and sandstone. The shales are sedimentary rocks from the mechanical disintegration of preexisting rocks. The sandstones are composed of quartz grains joined together and are always the result of deposition of shoreline. The Utica shale usually contain an abundance of mica flakes and important content of quartz. The Utica shale is especially conducive to shale gas exploitation. Those of Lorraine group are dark gray color, and contain also sandstone lenses up to thick. These are the rocks of the Lorraine Group (sub formation Breault) that cover most of the area. This group (sub formation Chambly) contains the younger sedimentary rocks of the region: a series of shales and "calcaireuses" that turn red in the upper parts. Historically, the formation of rocks in the region is due to its immersion, towards the end of the Ordovician geological era, which led to the establishment of marine sediments. Then raised by tectonic forces, the entire region has been subjected to a long erosion since the end of the Ordovician to the late Tertiary. Subsequently, after being covered with a thick layer of ice during the Quaternary, the lowlands of the St. Lawrence was overwhelmed by the Champlain Sea in the wake of the collapse of the foundation underlying, therefore, the weight of glaciers. After dropping clays and sands, the sea had to decline, following the recovery of the base, and left the area in its current state. The valley has a few pronounced relief that is covered with a large clay deposit of up to thick. The lowlands were once part of plain of alluviums of St. Lawrence valley, greater than it is today. In a relatively recent geological time, glaciation changed the relief which subsequently was reduced by sediment deposits dating from the post glacial of Champlain Sea. The most prominent of the watershed of the river geological formation is also formed by the Monteregian Hills. In addition, nearly half of the banks of the Richelieu River are kept in natural state. Regarding the hydrogeology of the area, there are two major classes of surficial: permeable and little or no permeability. In the first case, we find sand and gravel formations for the establishment of wells that can theoretically power a community network or industry. In the second case, there are formation that permit at most the implementation of individual wells. A third category has emerged, that of permeable surficial buried underlying impermeable horizon, which are often highly productive aquifers. Permeable surficial sand and gravel together from various sources and represent 18 percent of the entire region. The little furniture or not permeable deposits consist of unconsolidated sediments which occupy 62 percent of the area. It includes the compact clay or silty matrix till, glaciolacustrine sediments for the Champlain Sea clay, fine current and organic sediment floodplain sediments.

Арғы жер

Қалалық және ауыл шаруашылығы аймақтарында негізінен скунстар, егершелер, тілсіздіктер және мармоттар сияқты ұсақ сүтқоректілер кездеседі. Су алабының 16%-ын құрайтын ормандық аумақтарда әртүрлі жануарлар мекендейді: олардың ішінде американдық норка, бұғы, бобр, бақалар бар. Бірақ, жануарлар дүниесінде ең көп кездесетін түрлер – құстар. Өзен солтүстік-оңтүстік бағытта ағатындықтан, ол көші-қон жолы болып табылады, сондықтан көптеген көшіп бара жатқан құстарды байқауға болады. Сен-Жан-сюр-Ришелье маңында құстар тоқтау үшін арнайы аймақ орналасқан, және жыл мезгіліне байланысты, құс қадағалаушылар әртүрлі құс түрлерін көре алады. Мысалы, күзде мыңдаған қаздар мен үйректердің келуін көруге болады, сондай-ақ, келімсек және алтын бүркіт (көмескі түрлерге жатады) және керей құстар да кездеседі. Флораға қатысты, өзеннің су жиналатын алабы шаған-жылға аралының биоклиматтық доменіне жатады. Оған қант ағашы, күміс ағаш, хиккори, қара емен және ақ емен, американдық ельм және қара күл, сондай-ақ көптеген бұталар мен шөптесін өсімдіктер кіреді. Олардың бірнешеуі қауіпті немесе жойылып бара жатқан түрлер деп саналады. Бұл қысқы аплектрель (Aplectrum hyemale), пияз (Allium tricoccum) және Канада лилиясы (Lilium canadense) жағдайына қатысты. 1990 жылдардың соңында өзен сағасында су кестесі табылған. Бұл инвазивті түр, өте жылдам көбейіп, жануарлар мен өсімдіктердің тіршілігіне қауіп төндіреді. Квебек тұрақты даму, қоршаған орта және саябақтар министрлігі онымен күресуде, және 2001 жылы осы мәселені шешу бойынша науқан басталды. CIME Haut Richelieu сияқты серіктестер осы өсімдіктің таралуын жинау арқылы бақылап отыр.

Балық

Ришелье өзенінде 50-ден астам балық түрі қоныстанды. Олардың көптегені қауіп төндірілген немесе жойылып бара жатқан түрлерге жатады, мысалы, мыс қызыл жылқы, өзен қызыл жылқысы және стерлең. Квебекке ендемик болып табылатын мыс қызыл жылқының (Moxostoma hubbsi) соңғы шағылысу орындарының бірі осы өзенде орналасқан. Гобы сияқты басқа түрлер экзогенді болып табылады, яғни олар сырттан келген және жасанды түрде, көбінесе Сент-Лоуренс өзенімен жүретін балластык су тасымалдайтын кемелер арқылы экожүйеге енгізілген. Олар зиянды немесе инвазивті түрлер саналады, суды жайлап, жергілікті түрлермен бәсекелесіп, өзен экожүйесінің тұтастығына қауіп төндіреді. Соңғы он жылда құрып бара жатқан түрлерді қорғау мақсатында бірнеше шаралар қолға алынды. Олардың қатарында 2001 жылы салынған Вианни Лежендр балық өткелі бар, ол балықтардың Сен-Ур каналындағы бөгеттен өтуіне көмектеседі. Атақты ихтиолог Вианни Лежендрдің құрметіне аталған бұл инновациялық құрылым балықтардың әртүрлі түрлерін, әсіресе қауіп төндірілген түрлерді қабылдауға арналған. Бұл өткел құрып бара жатқан түрлерді қалпына келтіру туралы хабардарлықты арттыру үшін де пайдаланылуы мүмкін. 2002 жылы мыс қызыл жылқыны алғаш сипаттаған натуралист Пьер Этьен Фортен атындағы қорық құрылды, ол осы түрдің көбею орындарын қорғауға бағытталған. Көбею маусымында (маусымның соңынан шілде айының соңына дейін) қорыққа кіруге тыйым салынған. 1998 жылы Квебек Тұрақты даму, қоршаған орта және саябақтар министрлігі (MDDEP) жүргізген зерттеуге сәйкес, өзен суларындағы ластағыш заттар мен улы элементтердің болуы балықтар үшін де "стресстік" жағдай тудырады. Өзеннің бірнеше жерінде балықтардың 13 пайыздан астамында аномалиялар анықталды, бұл ихтиологиялық қоғамның "нашар денсаулығын" көрсетеді. Дегенмен, балық жейтін балықтардың және жолақты килифиш сияқты сезімтал түрлердің көп болуы MDDEP-ті балықтардың тұтастығы индексін "орташа" деңгейде ұстауға мәжбүр етті (Сен-Жан-сюр-Ришельеден басқа, онда ол "төмен" деп бағаланды). Мыс қызыл жылқы сияқты, Ришелье өзенінің су алабындағы бақылаушы түрлердің қатарында қара балық, тас балық және шығыс лампасы да бар, олардың болуы судың және су ортасының сапасын көрсетеді. 1998 жылғы есепте ұсынылған деректер 2011 жылға дейін анықтама ретінде қолданылып келеді. Кейбір экожүйелердің осалдығы спорттық және демалыс шараларын жүргізуге кедергі келтірмейді. Өзендегі кейбір балықтардың мөлшері балық аулау үшін өте тартымды. Алайда, бұл қызмет реттелген: басқа түрлермен қатар, стерлең, рыцарь, диірмен және жолақты басс үшін тұрақты және салалық шектеулер мен тәуліктік шегі қолданылуы мүмкін.

The Richelieu River is home to more than fifty species of fish. Many of them are considered threatened or endangered as copper redhorse, river redhorse and sturgeon. One of the last spawning of copper redhorse (Moxostoma hubbsi), a species endemic in Quebec is also found in the river. Other species, such as goby, are exogenous. In fact, they come from an external medium and were accidentally introduced into the ecosystem, often water discharge ballast vessels that ply the St. Lawrence River. Considered harmful or invasive, they colonize the water, funds and compete with native species (local) and a threat to the integrity of the ecosystem river. During the last decade, several methods have been implemented to protect endangered species. These projects include 2001, the fish ladder Vianney Legendre which was built to help fish to pass the dam canal Saint Ours. Named to honor the memory of Vianney Legendre, renowned ichthyologist, the structure of an innovative nature has been designed to accommodate different species of fish, especially those threatened. This scale can even be used to raise awareness of the endangered species recovery. In 2002, the wildlife refuge Pierre Étienne Fortin (naturalist who first described the copper redhorse) was created to protect a breeding copper redhorse. Access to the refuge is prohibited during the breeding season which runs from late June to late July. Finally, every summer since 2006, as part of a patrol project established by the Committee for consultation and development of the basin of the River (COVABAR) sensitizing agents plying the river in order to inform boaters the precarious situation of the copper redhorse and remind them regulations and measures in place to protect her

In addition, invasive species and increasing human presence are not only responsible for the fragility of some populations. According to a report from the Quebec Ministry of Sustainable Development, Environment and Parks (MDDEP) conducted in 1998, the presence of pollutants and toxic agents in the waters of the river is also a "stressful" for fish. In several places in the river, a disturbing proportion of fish (over 13%) had abnormalities, which would signal a "precarious state of health" of the community ichthyological. However, the significant presence of fish eating fish and some vulnerable species such as banded killifish, brought MDDEP to maintain the integrity index fish "average" (except in the Saint Jean sur Richelieu, where he was considered "low"). Chub black chin, stonecat and lamprey East are also part of sentinel species in the watershed of the Richelieu River, like copper redhorse, whose presence is an indication of the quality of water and aquatic. The data presented in the 1998 report are still used as a reference in 2011. The fragility of some ecosystems does not preclude the practice of sports and leisure activities. Some fish from the river can reach impressive and relevant to angling sizes. This activity is regulated, however : regular and sectoral restrictions and daily bag limits may apply between other sturgeons, the knights, millers and striped bass.