Кіріспе

Әртүрлі материалдарды ұнтақтап, бүркіп шығаратын шағын, ауамен жұмыс істейтін құрал. Аэробуш – көбінесе бояу, бірақ сондай-ақ сия, бояғыш және тонды кремдер сияқты әртүрлі материалдарды ұнтақтап, шашырататын кішкентай, ауамен жұмыс істейтін құрал. Спрей бояу аэробуштан дамыған және оның бір түрін қолдану арқылы жасалған деп есептеледі.

Тарих

2000-шы жылдардың ортасына дейін аэрографтың 1893 жылы ойлап табылғаны кеңінен жарияланды, бірақ Нью-Йорк университетінің консервация департаментімен бірлесіп жүргізілген зерттеулер және профессор Маргарет Холбен Эллистің жеке қолдауынан кейін, егжей-тегжейлі тарих пайда болды, бұл көптеген сарапшыларды өз анықтамаларын жаңартуға мәжбүр етті. Қысылған ауа қажеттілігіне байланысты, алғашқы аэрограф деп аталатын спрей бояу құрылғысын 1876 жылы (патент нөмірі 182,389) Ньютон қаласынан (Массачусетс штаты) Фрэнсис Эдгар Стэнли патенттеген. Бұл диффузор/атомизатор сияқты жұмыс істеді және үздіксіз ауамен қамтамасыз етілмеді. Стэнли мен оның егіз інісі кейіннен фотосуреттік пластиналарды үздіксіз қаптау процесін ойлап тапты (Stanley Dry Plate Company), бірақ олар Stanley Steamer ойлап тапқандарымен көбірек танымал. Бұл "бояу таратушы/атомизаторды" қолданған көркем суреттердің қандай да бір мысалы әлі табылмады. Профессор Энди Пеналуна дайындаған зерттеулерге сәйкес, қысылған ауамен жұмыс істейтін алғашқы құрал "бояу таратушы" деп аталды, оны Абнер Пилер "акварель және басқа да көркемдік мақсаттар үшін" жасады және үздіксіз ауа беру үшін қолмен басқарылатын компрессорды пайдаланды. Бұл құрал, зергерлік шеберханасындағы ескі бұрандалар мен дәнекерлеу факелдері сияқты қосалқы бөлшектерге негізделген, өте қарапайым болды. Mt. Моррис, Иллинойс штатында жұмыс істейтін прототипті жасауға төрт жыл кетті. Уолкап бұл жұмысты "ауа щеткасы" деген атпен қайта патенттеді, бұл атау оның әйелі Фиби Уолкапқа тиесілі болды. Зерттеулерге сәйкес, "Air Brush" атауының ресми тууы 1883 жылдың 6 қазанында сағат 19:00-де жаңа Air Brush Manufacturing Co. компаниясының мүдделі тараптарының кездесуімен байланысты, сол кезде атау ресми түрде қабылданды. Бүгінгі таңда бұл күн әлем бойынша аэрограф өнерін тойлау үшін қолданылады, # хэштегімен бөліседі. Уолкаптың әйелі кейіннен Иллинойс өнер мектебін құрды, онда бүкіл әлемнен келген студенттерге аэрограф техникасы үйретілді. Сол жалға алынған 4 қабатты ғимаратта Либерти Уолкаптың басшылығымен Rockford Air Brush құрылды. Басқалармен қатар, Уолкаптар американдық импрессионист шебері Уилсон Ирвинге Рокфордтағы Air Brush мектебінде аэрограф техникасын үйретті. Бірінші нақты "атомдаушы" типті аэрографты Чарльз Бурдик 1893 жылы ойлап тапты және оны Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде Thayer and Chandler өнер материалдары компаниясы көрсетті. Бёрдик АҚШ-та Fountain Brush Company компаниясын құрып, нарыққа аэрографтардың алғашқы сериясын шығарды. Алайда, Бёрдик бастапқыда Уолкаптың дизайнын саусақпен басқарылатын құралға айналдырды, және оның көптеген дизайндары Уолкаптың әзірлегендеріне ұқсас болғандықтан, Air Brush атауы үшін заңдық дау туды. Бұл құрылғы қазіргі заманғы аэрографқа ұқсас, қалам сияқты көрінеді және Пилердің құрылғысынан өзгеше жұмыс істейді. Аэрограф, Бурдиктің алғашқы компаниясы, бүгінгі күнге дейін Англияда аэрографтарды жасап, сатады. 2000 жылы Thayer and Chandler компаниясын Badger Air Brush Co. сатып алды. Badger Air Brush компаниясы Thayer and Chandler компаниясының сапалы аэрограф тапаншаларын, құралдарын және компрессорларын шығару дәстүрін Franklin Park, Иллинойс штатында жалғастыруда.

Дизайн

Аэробуш жылдам қозғалатын (сығылған) ауа ағынын вентури арқылы өткізу арқылы жұмыс істейді, бұл ауа қысымын жергілікті түрде төмендетуге (сору) мүмкіндік береді, соның арқасында бояу нормативтік атмосфералық қысымдағы байланысты резервуардан тартылады. Ауаның жоғары жылдамдығы бояуды өте ұсақ тамшыларға айналдырады, ол өте нәзік бояу мөлшерін реттейтін компоненттің басынан өтеді. Бояу қағазға немесе басқа беттерге жеткізіледі. Оператор бояудың мөлшерін өзгермелі иінтіреу арқылы бақылайды, ол бояу мөлшерін реттейтін компоненттің басқару элементі болып табылатын өте нәзік, конус тәрізді иненің орнын өзгертеді. Бояудың өте ұсақ дисперсиясы суретшіге аэробушпен жұмыс істеп, өте тегіс түс кешу эффектілерін жасауға мүмкіндік береді. Бұл техника екі немесе одан көп түсті біріктіруге мүмкіндік береді, бір түс біртіндеп екінші түске айналады. Штамптар мен фрискеттерді пайдаланбастан, аэробушпен жасалған суреттер жеңілдік сезімін береді, түстер арасында және алдыңғы және артқы жақ түстері арасында жұмсақ шекаралар болады. Шебер аэрограф фотореализм суреттерін жасауға немесе кез келген сурет салу ортасын имитациялауға қабілетті. Мұндай шеберлікке қосымша құралдар, мысалы, маскалар мен фрискеттер, сондай-ақ мұқият жоспарлау қажет. Кейбір аэробуштар 20 psi (1,38 бар) қысымды қолданады, ал басқалары 30-35 psi (2-2,4 бар) қысымды қолданады. Автомобильдерді бояу үшін қолданылатын үлкен "спрейлерге" қалың бояуды аз мөлшерде еріткішпен жеткілікті түрде дисперстеу үшін 100 psi (6,8 бар) немесе одан да көп қысым қажет. Олар үлкен аумаққа жылдам және қалың жабынды жағуға қабілетті. Тіпті акрил бояуларын қолданатын шағын суретші аэробуштарымен де суретшілер дисперстелген бояуды тыныс алудан сақтану керек, себебі ол ауада бірнеше минутқа дейін қалықтап, өкпеге терең енуі мүмкін. Автомобильдерге арналған спрейлер үшін бояушының таза ауамен дем алуы өте маңызды, өйткені автомобиль бояуы акрилге қарағанда өкпе үшін әлдеқайда зиянды. Кейбір спрейлер, жоғары көлемді төмен қысымды (HVLP) спрейлер деп аталады, бірдей бояу көлемін жеткізу үшін осындай жоғары қысымды қажет етпейтіндей етіп жасалған.

Түрлері

Аэрографтар әдетте үш қасиеті бойынша жіктеледі. Бірінші қасиет – бояудың ағынын бастау үшін пайдаланушының атқаратын әрекеті. Екіншісі – бояуды аэрографқа беру механизмі. Үшіншісі – бояу мен ауаның қосылатын жері.

Ашылу әрекеті

Көптеген аэрографтарды екі түрге бөлуге болады: бір рет немесе екі рет әрекет ететін. Ең қарапайым аэрографтар бір рет әрекет тетігімен жұмыс істейді, онда триггерді басу арқылы аэрограф арқылы ауа ағыны іске қосылып, бояу дереу шығарылады. Аэрографтың бояу ағыны мен бүрку үлгісі триггер әрекетінен бөлек реттеледі. Бұл аэрографтың инесінің бояу ұшындағы орналасуын реттеу арқылы жүзеге асырылады, сыртқы араластырушы аэрографтың бояу ұшын бұру арқылы (мысалы, Badger 350 немесе Paasche Model H – бір рет әрекет ететін сыртқы араластырушы аэрографтардың жақсы мысалдары) немесе ішкі араластырушы аэрографтың инесін орнату дискісін бұру арқылы (мысалы, Badger 200 немесе Iwata SAR – бір рет әрекет ететін ішкі араластырушы аэрографтардың жақсы мысалдары). Бояу көлемі мен бүрку үлгісі аэрографты пайдаланушы орнатуды қайта реттегенге дейін белгілі бір деңгейде сақталады. Бояу кезінде бояу көлемін және бүрку үлгісін реттеу мүмкін, бірақ бұл конструкциялық емес. Бір рет әрекет ететін аэрографтарды пайдалану оңай және әдетте арзан, бірақ олар пайдаланушы үлкен, біркелкі бояу қабатын жағудан гөрі көркемдік жұмыстар жасағысы келгенде шектеулер тудырады. Екі рет әрекет ететін (немесе қос әрекет ететін) аэрографтар триггерде ауа мен бояуды бір мезгілде реттеуге мүмкіндік береді, триггерді басу арқылы ауаны іске қосып, сонымен бірге триггерді алға-артқа қозғау арқылы бояу мен бүрку үлгісін реттеуге болады. Бояуды бүрку кезінде бояу ағынын реттеу мүмкіндігі, сонымен қатар пайдаланушының бояу бетінен қашықтығын өзгертуі, бүрку үлгісін қайта реттеуді қажет етпей, жіңішке және кең сызықтарды өзгертуге мүмкіндік береді (бір рет әрекет ететін аэрографпен қажеттідей). Бұл бүркуды жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді және әртүрлі көркемдік эффектілерді жасауға көмектеседі. Осы типтегі аэрографты пайдалану үшін тәжірибе керек, триггерді басқару және техниканы меңгеру қажет. Бірақ бұл күш-жігерге тұрарлық, өйткені аэрография көбірек көркемдік мүмкіндіктерді ұсынады. Екі рет әрекет ететін аэрографтар (мысалы, Badger Patriot 105, Paasche VL, Iwata CM C – бәрі де екі рет әрекет ететін аэрографтардың жақсы мысалдары) бір рет әрекет ететін аэрографтарға қарағанда күрделі конструкцияға ие, сондықтан олар көбінесе қымбатқа түседі.

Араластыру нүктесі

Аэробустар ішкі және сыртқы араластырылатын түрлерге бөлінеді. Ішкі араластырылатын аэробуста бояу мен ауа аэробустың корпусының ішінде (ұшында) араласып, бояудың іріктеулі, ұсақ тамшылы "бұлт" түзеді. Сыртқы араластырылатын аэробуста ауа мен бояу ұштан тыс жерде араласады, нәтижесінде іріктеулі, жалпырақтанған шашырау пайда болады. Сыртқы араластырылатын аэробустар арзанға түседі және тұтқыр бояулармен немесе лактармен үлкен аумақтарды бояуға ыңғайлы, ал ішкі араластырылатын аэробустар қымбатқа түседі және жұқа бояулармен ұсақ жұмыстар жасауға қолайлы.

Спрейлеуші тапаншалар

Аэрограф спрей тапаншасын жасауға әкелді: әдетте бояудың көп көлемін беретін және үлкен аумақтарды бояуға арналған ұқсас құрылғы. Алғашқы бояу шашырату машинасы 1887 жылы ойлап табылды. ДеВилбисс және Бинкс фирмаларының жабдықтары заманауи спрей тапаншаларының типік мысалы болып табылады. Аэрозольдік бояу баллонына қарапайым тұтқа адаптерін қосу арзан балама спрей тапаншасын жасауға мүмкіндік береді.

Техника

Аэрография техникасы – қалқан немесе трафарет қолданылғанда немесе қолданбағанда, белгілі бір болжамды нәтижені тұрақты түрде алу үшін аэрографияны, материалды, ауа қысымын және бүркілетін бетке қашықтықты еркін басқаруды білдіреді. Аэрография техникасы қолданылатын аэрография түріне (бір әрекетті немесе екі/қос әрекетті) байланысты өзгешеленеді. Екі әрекетті аэрография техникасы ауа шығару үшін аэрографияның үстіңгі жағындағы триггерді көрсету саусағымен басуды және бояу шығару шегіне дейін оны біртіндеп кері тартуды қамтиды. Ең маңызды процестік динамика – әрқашан тек ауамен бастау және тек ауамен аяқтау. Осы қағиданы сақтау арқылы бояу көлемін, сызық енін және оның сипатын дәл бақылауға болады. Кәсібилер үнемі қолданатын ең маңызды аэрографиялық соққы – қылыш тәрізді соққы. Бұл кеңінен басталып, тар сызықпен аяқталатын соққыны сипаттайды, ол аэрографияны тіреуге алыс ұстап, сызық салынғанда оны біркелкі жақындату арқылы жасалады. Бір әрекетті аэрография техникасы атауын операция үшін тек бір әрекет қажеттігінен алған. Триггерді басу бояу мен ауаның белгілі бір пропорциясын шығарады. Сызықтың әртүрлі еніне жету үшін ұшты және соплоны ауыстыру немесе бүркіме көлемін бүркіме ені өзгергенде қолмен реттеу қажет. Дұрыс бір әрекетті аэрография техникасының ең маңызды аспектісі – триггер басылғаннан кейін және босатылғаннан кейін де қолды қоздыра беру. Бұл "қоңырау" тәрізді сызықтың пайда болуын болдырмайды.

Көркемсурет және иллюстрация

Аэрограф технологиясының пайда болуынан бері коммерциялық суретшілер мен иллюстраторлар аэрографтардың өте сапалы бейнелер мен жоғары реализмді жасауға мүмкіндік беретінін байқады. Суретшілер әдетте аэрографты кескіш трафареттермен немесе қолмен ұсталатын заттармен бірге қолданып, бояудың қағазға (немесе цифрлық баламаларға) ағынын бақылап бөгеу арқылы жұмыс істейді, әсіресе фантастика және ғылыми-фантастикалық суретшілер осылай етеді. Бүгінде аэрографпен жасалған суреттерді жарнамада, басылымдарда (мысалы, кітап мұқабаларында), комикстерде және графикалық романда кездестіруге болады.

Фоторетушировка

Аэрографты фотосуреттерді өзгерту үшін ұзақ жылдар бойы пайдаланған, ал аэрограф пайда болғанға дейін пастельді қарындаштарды қолдану арқылы ұқсас эффектке қол жеткізілген. Стенлидің алғашқы эскизі осыған сілтеме жасады: «Менің өнертабысым су бояуларымен, Индия сиясымен және қарындашпен фотосуреттерді аяқтауға қолданылатын атомайзерлерді жақсартуға қатысты». Шебер қолдарда аэрограф суретте кеңінен ретушь жасалғанын немесе «өзгертілгенін» көрсету белгілерін жасыруға көмектеседі. 20 ғасырдағы Кеңес Одағында Сталиннің тазартулары және кейіннен десталинизация нәтижесінде, сол кезеңдегі шенеуніктердің көптеген фотосуреттері кеңінен өңделген; көбінесе адам фигуралары толығымен алынып тасталған. «Аэрографпен өңделген» термині тарихты жаза бастарту, яғни бірдеңе болмағандай етіп көрсету мағынасын алды. Қазіргі академиялық дискурста суреттен элементтерді жою процесі нысанды жою деп аталады. «Аэрографталған» немесе «аэрографталған фотосурет» термині модельдің кемшіліктері жойылған немесе олардың сыртқы түрі жақсартылған гламурлық фотосуреттерді сипаттау үшін де қолданылады. Бұл термин көбінесе шынайы емес әйелдік сұлулықты бейнелейтін суреттерді сынау мақсатымен қолданылады және әсіресе Playboy және кейіннен Maxim журналдарындағы суреттерге қатысты жиі кездеседі. Бүгінгі күнгі цифрлық бейнелеу технологиясын пайдалану арқылы мұндай суреттерді өңдеу әдетте растрлық сурет редакторымен жасалады, ол шебер ретушердің қолында одан да нәзік жұмыс жасауға қабілетті. Жоғары сапалы ретушь индустриясында аэрографтық техника көбінесе төменгі деңгейлі практика деп есептеледі, оның сапасы ең маңызды сән фотосуреттеріндегідей жоғары емес.

Қабырға кескіндері

Аэрографтар қабырға суреттерін салуға да қолайлы.

Әуесқойлық

Аэробустар көбінесе масштабты модельдеуге әуес адамдар модельдерді бояу үшін қолданады, себебі олармен жіңішке қабаттар түсіруге, сондай-ақ тозған түр, дақтар сияқты жартылай көрінетін әсерлерді жасауға болады. Заманауи аэробустардағы бояудың ұсақ бөлшектерге айналуы жұмсақ шеттері бар өрнекті бояуды дәл көшіруге мүмкіндік береді, мұны қолмен бояумен жасау өте қиын (мысалы, Люфтваффе ұшақтары). Көптеген радиобасқарылатын модельдермен айналысатындар Лексан корпустарында көркем туындылар жасау үшін аэробустарды пайдаланады. Бояу жұмыстары қарапайым бір түсті бояудан бастап, егжей-тегжейлі көркем жұмыстарға дейін жетеді. Аэробустар косплей, костюм жасау және реквизиттерді дайындауда жиі қолданылатын құралға айналды.

Тарих

Аэрографиялық макияж Голливуд фильмдерінде кем дегенде 1930 жылдардан бері қолданылып келеді. Монте Вестмор кейде «Желмен кеткендер» фильмі үшін осы техниканы жасаған деп есептеледі, бірақ оның інісі Уолли оны кем дегенде бес жыл бұрын «Кодтан бұрынғы» фильмдерде, мысалы «Ванитадағы қырқындар» фильмінде қолданған. Аэрографиялық макияж жоғары ажыратымды теледидар мен цифрлық фотографияның пайда болуымен қайтадан танымал болды, онда камера бұрынғыдан да көп детальдарды көреді. Өнімнің қалың қабатталмауы үшін, толық жабу үшін, аэрографиялық щеткамен жабыны жоғары, бірақ жұқа сұйық тондық кремдер қолданылады. Бұл сондай-ақ арнайы эффекттер макияжы үшін, сондай-ақ жаназалау индустриясы үшін де өте танымал техника. Алкоголь негізіндегі сұйықтықтар су өткізбейтін макияжға ең жақсы жарайды; осы макияж ұзақ сақталады, майдануға төзімді, түсі бай және жасырмайды. Бірақ алкоголь негізіндегі тондық кремдер тым матовый болуы мүмкін және терінің құрғауына әкелуі мүмкін. Олар сондай-ақ, шамадан тыс қышу немесе қимылсыздық салдарынан тозады. Су негізіндегі сұйықтықтар клоун макияжына өте жақсы, яғни қысқа мерзімді көркемдік немесе теріге қауіпсіз макияж үшін, оларды қолдану оңай және теріге минималды зиян келтіре отырып, оңай алып тастауға болады, бірақ су негізіндегі макияж ұзаққа созылмайды және терлеумен тіпті оңай кетіп қалады. Силикон негізіндегі аэрографиялық тондық крем, S/B тондық кремі, кәсіби және премиум сауда маркаларының аэрографиялық өнімдерінде, негізінен тойға арналған макияжға немесе ересек теріге қолданылады. Силикон негізіндегі тондық кремдердің артықшылығы орташа және жоғары жабу деңгейі. Силикон негізіндегі аэрографиялық тондық кремнің тағы бір артықшылығы – ол терінің текстурасын имитациялайды, макияждың көзге түсетін белгісін қалдырмай, модельге табиғи көрініс береді. Силикон негізіндегі аэрографиялық тондық кремдер салыстырмалы түрде суға төзімді, бірақ толыққанды су өткізбейді; олар теріні тым құрғатып жібермейді және жұмсақ макияж тазартқышымен салыстырмалы түрде оңай қолданылады және алынады.

Уақытша аэробұшталған татуировкалар (TAT)

Аэрографтарды уақытша аэрография татуировкаларын жасауға да пайдалануға болады. Суретші бояуды үлгі (трафарет) арқылы теріге шашыратады. Көбінесе, нәтижесіндегі сурет тұрақты татуировкаға ұқсайды, бірақ ешқандай ауыртпалық немесе ыңғайсыздық тудырмайды. Бұрын, уақытша татуировкалар бір аптаға дейін сақталуы мүмкін еді, бірақ қазір ең жақсы бояулар екі аптаға дейін немесе одан да ұзаққа созылуы мүмкін.

Аэрофильсті күйдіру

Аэрографтар арнайы күйдіретін ерітінділерді жағу үшін қолданылады, бұл күнге шықпайтын күйдірудің бір түрі болып табылады және табиғи күн күйдірудің көрінісін имитациялайды. Бұл, ұзақ мерзімді күнге ұшыраудың зиянды әсерлеріне қарағанда қауіпсіз және денсаулыққа пайдалы балама ретінде насихатталады. Оны көбінесе күнге күйдірудің басқа да баламаларын ұсынатын компаниялар, мысалы, солярийлер жасайды.

Тұмсық сурет

Аэрографтар адамның және жасанды тырнақтарға сурет салу үшін де қолданылады, жасанды тырнақтар кейіннен адамның нақты тырнағына жабыстырылады.

Киім-кешек

Т-дәкелерге аэрография жасау танымал – көптеген Т-дәкелерге аэрография жасайтын дүкендер бояу ұстайтын кез келген матаға сурет салуды ұсынады, оның ішінде джинсы, джинсы күртелер, былғары киімдер, жастықшалар және худилер. Аэрографиямен боялған киімдерді шығаратын белгілі өндірушілердің бірі – Марк Эко, ол киім компаниясын құрған кезде Т-дәкелерге аэрография жасаған.

Автомобильдік

Аэрографтар автомобильдердің, мотоциклдердің және шлемдердің қабырғаларына, графикалық және басқа да көркем суреттерді сырқату үшін қолданылады. Бұл өнер түрі кем дегенде елуінші жылдардан бері бар, бірақ соңғы кезде «Rides» және «American Chopper» сияқты телешоулардың арқасында оның танымалдығы артып келеді. Көптеген кәсіби суретшілер жоғары сапалы, гравитациялық таратқышты аэрографтар арқылы автокөліктерге арналған негіздерді пайдалануды ұсынады. Кәсіби суретшіні жалдау құны орналасқан жеріне, шеберлігіне және беделіне қарай бірнеше жүз доллардан бірнеше мың долларға дейін өзгеруі мүмкін.

Планеталық картография

Аэрографты қолдану 1960 жылдары Ай және басқа планеталарды ғылыми бейнелеуде жаңа тәсіл болды. USGS Астрогеология бөлімі NASA Аполлон миссияларын қолдау мақсатында аэрографтық карталар жасады.

Көше суретшілері

Көптеген көше суретшілері туристерге арналған жазулар мен суреттер жасау үшін аэрографты пайдаланады, мысалы, Жаңа Орлеандағы Джексон алаңының маңында. 1970 жылдардың ортасында Флорида штатының Панама-Сити-Бич қаласы әлемдегі аэрография орталығы болды, онда жүздеген суретшілер футболкаларға жекелей суреттер салды.

Қауіпсіздік

Тыныс алғанда, ұсақ шашыраған бояу мен еріткіштер денсаулыққа қауіпті жағдайлар тудыруы мүмкін. АҚШ Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау басқармасы сияқты реттеуші ережелер жұмыс орындарында қауіпсіз пайдаланудың алдын алу үшін қатаң талаптарды белгілейді.