Сэмюэл Нанн: Американ саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

1938 жылы туған американдық заңгер және саяхатшы, греблямен айналысушы.

Сэмюэл Август Нанн кіші (8 қыркүйек 1938 жылы туған) – АҚШ сенаторы болған американдық саясаткер (1972–1997), Демократиялық партияның мүшесі. Конгрестен кеткеннен кейін Нанн ядролық, биологиялық және химиялық қарулармен болатын апатты шабуылдарды болдырмау үшін жұмыс істейтін қайырымдылық ұйымы Nuclear Threat Initiative (NTI) -ны бірлесіп құрды және оның тең төрағасы болып табылады. Оның саяси тәжірибесі мен ұлттық қорғаныс саласындағы біліктілігі оған Джон Керри мен Барак Обама партияларының үміткерлері болып сайланғаннан кейін президенттікке үміткерлердің серігі болу мүмкіндігін берді деген хабар бар.

Ерте өмір

Нанн Джорджия штатының Мейкон қаласында Мэри Элизабеттің (қызметтік аты Кэннон) және Перри қаласының (Джорджия) прокуроры және мэрі болған Сэмюэл Август Нанннің ұлы болып дүниеге келді. Нанн Перриде өсті. Ол конгрессмен Карл Винсонның шөбере інісі. Нанн «Игл Скаут» болған және Американың «Бой Скауттарынан» «Ерекше Игл Скаут» сыйлығын алған. Орта мектепте Нанн баскетбол командасының капитаны болды және команданы штаты бойынша чемпионатқа жетектеді. 1956 жылы Нанн Джорджия Техникалық институтына түсті, онда «Фи Дельта Тета» студенттік ұйымының мүшесі болды. 1959 жылы ол Эмори университетіне ауысып, 1961 жылы бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін 1962 жылы Эмори университетінің құқық мектебін бітірді. Ол қысқа мерзімге Конгресс штабында да жұмыс істеді. Нанн Перриге (Джорджия штаты) қайтып оралды, онда заңгерлік қызметпен айналысып, отбасының шаруашылығын басқарды. Ол Перри сауда-өнеркәсіп палатасының президенті болды.

Саяси мансап

Нанн алғаш рет 1968 жылы Грузия штатының Өкілдер палатасына мүше болып саясатқа қадам басты. АҚШ Сенатындағы қызметі кезінде Нанн АҚШ Сенатының Қарулы Күштер комитетінің және Тергеу жөніндегі тұрақты кіші комитетінің төрағасы болды. Ол сонымен қатар Ақпарат және Шағын бизнес комитеттерінде де жұмыс істеді. Оның заңнамалық жетістіктерінің қатарында марқұм сенатор Барри Голдуотермен бірлесе жасалған Қорғаныс министрлігін қайта ұйымдастыру туралы заң мен Нанн-Лугардың қауіпті қаруларды таратпау бағдарламасы бар. Ол әлеуметтік және экономикалық мәселелерде партиясымен пікір келіспеушіліктер жиі кездестірді. 1993 жылғы бюджет заңына қарсы шықты, ол бюджет тапшылығын азайту үшін салықтарды көтеру туралы қағидаларды қамтыды. Хиллари Клинтонның жалпыға ортақ денсаулық сақтау жүйесін құру әрекетіне тікелей қолдау не қарсылық білдірмеді, бірақ ұсынылған міндетті сақтандыру талабына қатысты өткір наразылық білдірді. Нанн президент Билл Клинтонның гомосексуалдарға әскерде ашық қызмет етуге рұқсат беру ұсынысын тоқтатуға белсенді түрде атсалысты. ЛГБТ белсендісі Дэвид Микснер Клинтонның әскерилерге қатысты жоспарына қарсы болған Наннды «ескіше фанатик» деп атады, бұл Ақ үйді де ашуландырды. 2008 жылы Нанн Пентагонның гомосексуалдардың әскерде ашық қызмет ету мәселесін зерттейтін жаңа зерттеуін қолдады: «Менің ойымша, кез келген кадрлық саясатқа 15 жыл өткен соң, оған қайта қарау қажет – оның қалай жұмыс істейтінін, қиын сұрақтарды қоюды және әскерден пікір алуды қарастыру керек. Пентагонның зерттеуінен бастаңыз». Opensecrets.org мәліметтері бойынша, Сэм Нанн 1989-1994 жылдар аралығындағы саяси мансабында шамамен 2,4 миллион доллар алған. Оның негізгі демеушілері қаржы, сақтандыру, жылжымайтын мүлік секторы (жалпы сомасы 411 665 доллар, соның ішінде Goldman, Sachs & Co-дан 46 660 доллар), қорғаныс өнеркәсібі, заңгерлер мен лоббистер, алкогольді және алкогольсіз сусындар индустриясы (Кока-Кола қоса алғанда) және ауыл шаруашылығы секторы болды. Ол мектепте дұға оқуды, залалсыздандыру төлемдерін шектеуді, АҚШ Конституциясын теңгерімді бюджетті талап ету үшін өзгертуді және өлім жазасына қатысты шағымдарды шектеуді қолдады. Аборт, қоршаған орта, қару-жарақ бақылауы және әрекет ету сияқты мәселелерде Нанн көбінесе либералды ұстанымды таңдады. Ол иммиграцияны арттыруға үнемі дауыс берді. Оның ең даулы дауыстарының бірі – Перс шығанағындағы соғысқа қарсы дауысы болды. 1994 жылдың қыркүйегінде Нанн, бұрынғы президент Джимми Картер және Біріккен Штабтардың Бас штабының бұрынғы төрағасы Колин Пауэллді президент Билл Клинтон Гаитиге генерал-лейтенант Рауль Седрастың әскери диктатурасын орнынан ығыстыру үшін жіберуді сұрады. 1994 жылы Клинтон Гаити үкіметінен орнынан кетуді және демократиялық билікті қалпына келтіруді талап етті. 1994 жылдың қыркүйегінде Клинтон елді қоршау үшін ірі әскери күштерді жіберді. Гаитиге әскерлер жеткенге дейін Клинтон Картер, Нанн және Пауэлл бастаған делегацияны Седрасты орнынан кетуге және елден кетуге шақыру үшін жіберді. Седрас келісіп, үкіметті тапсырды, ал ол және оның жақын серіктері қазан айында елден кетті. Бірнеше күннен кейін американдық әскерлер елдің сайланған президенті Жан Бертранд Аристидіні астанаға сүйемелдеді. Содан кейін Клинтон Нанн делегациясын елге әскери соққыдан сақтағаны үшін мақтады. «Барлығыңыз білетіндей, менің өтінішім бойынша президент Картер, генерал Колин Пауэлл және сенатор Сэм Нанн диктаторлардың кетуіне көмектесу үшін Гаитиге барды. Соңғы екі күнде мен олармен үнемі байланыстамын. Олар тынымсыз еңбек етіп, тәулігіне 24 сағат жұмыс істеді. Мен оларға барлық американдықтар атынан осы маңызды міндетті атқарғаны үшін алғыс айтқым келеді», - деді Клинтон. 1996 жылдың соңында Сенаттан кеткеннен кейін Нанн әріптестерінен екі партиялық мақтау алды. Вирджиния штатының республикалық сенаторы Джон Уорнер: «Сенатор Нанн ұлттық қауіпсіздік және сыртқы саясат саласындағы жетекші сарапшылардың бірі ретінде өзін тез арада танытты. Ол біздің елімізде және бүкіл әлемде жаһандық ойшыл ретінде танымал болды. Менің ойымша, ол болашақта, қайда жүрсе де, жаһандық ойшыл ретінде ең үлкен үлесін қосады. Оның ұлттық қауіпсіздік мәселелеріне деген көзқарасы бір ғана негізгі критериймен басшылыққа алынды: Сэм Нанн Америка Құрама Штаттарының мүддесі үшін не істеу керек деп санайды».

Nunn first entered politics as a member of the Georgia House of Representatives in 1968. During his tenure in the U. S. Senate, Nunn served as chairman of the U. S. Senate Committee on Armed Services and the Permanent Subcommittee on Investigations. He also served on the Intelligence and Small Business Committees. His legislative achievements include the landmark Department of Defense Reorganization Act, drafted with the late Senator Barry Goldwater, and the Nunn Lugar Cooperative Threat Reduction Program, who often broke with his party on a host of social and economic issues. He opposed the budget bill of 1993, which included provisions to raise taxes to reduce the budget deficit. He neither supported nor opposed Hillary Clinton's attempt to establish universal health care, though he spoke out very strongly against the proposed insurance mandate. Nunn actively worked to block President Bill Clinton's proposal to allow homosexuals to serve openly in the military. LGBT activist David Mixner openly referred to Nunn as an "old fashioned bigot" for opposing Clinton's plan to lift the military, though this was also reported to have angered the White House. In 2008, Nunn endorsed a new Pentagon study to examine the issue of homosexuals serving openly in the military: "I think [when] 15 years go by on any personnel policy, it's appropriate to take another look at it—see how it's working, ask the hard questions, hear from the military. Start with a Pentagon study." According to opensecrets. org, Sam Nunn received about $2.4 million during his 1989–1994 political career. His main contributors were the finance/insurance/real estate sector (totaling $411,665; $46,660 was received from Goldman, Sachs & Co.), the defense industry, lawyers and lobbyists, the alcohol and non alcoholic beverages industry (including Coca Cola), and the agriculture sector. He voted in favor of school prayer, capping punitive damage awards, amending the U. S. Constitution to require a balanced budget, and limiting death penalty appeals. On certain issues like abortion, the environment, gun control, and affirmative action, Nunn took a more liberal line. He consistently voted in favor of increased immigration. One of his most controversial votes was his vote against the Gulf War. In September 1994, Nunn, former President Jimmy Carter and former Chairman of the Joint Chiefs of Staff Colin Powell were asked by President Bill Clinton to go to Haiti to force the departure of the military dictator Lieutenant General Raoul Cédras. In 1994 Clinton publicly demanded that the Haitian government step aside and restore democratic rule. Clinton deployed a large military force to surround the country in September 1994. Just before the troops reached Haiti, Clinton sent a delegation led by Carter, Nunn and Powell to urge Cédras to step down and leave the country. Cédras agreed and surrendered the government, and he and his top lieutenants left the country in October. Just days later, American forces escorted the country's elected president, Jean Bertrand Aristide, into the capital. Afterwards, Clinton lavished praise on Nunn's delegation for averting a military strike on the nation. "As all of you know, at my request, President Carter, Gen. Colin Powell, and Sen. Sam Nunn went to Haiti to facilitate the dictators' departure. I have been in constant contact with them for the last two days. They have worked tirelessly, almost around the clock, and I want to thank them for undertaking this crucial mission on behalf of all Americans", Clinton said. Upon his exit from the Senate at the end of 1996, Nunn was the recipient of bipartisan praise from his colleagues. Republican Senator John Warner of Virginia concluded, "Senator Nunn quickly established himself as one of the leading experts in the Congress and, indeed, all of the United States on national security and foreign policy. He gained a reputation in our country and, indeed, worldwide as a global thinker, and that is where I think he will make his greatest contribution in the years to come, wherever he may be, in terms of being a global thinker. His approach to national security issues has been guided by one fundamental criteria: What Sam Nunn believes is in the best interest of the United States of America."

Конгресстен кейінгі өмір

Нанн 2001 жылы Ядролық қауіпті жою бастамасын құрды және 2017 жылдың маусымына дейін оның тең төрағасы және бас директоры болып қызмет етті, содан кейін ол Тед Тернер мен Эрнест Дж. Мониспен бірге тең төраға болды. Ядролық қауіпті жою бастамасымен жұмыс істеуден басқа, Нанн мемлекеттік саясат саласындағы қызметін жалғастыруда. Ол Джорджия Технологиялық институтындағы Сэм Нанн Халықаралық қатынастар мектебінде ерекше профессор болып жұмыс істейді, онда ол екі жылда бір рет өткізілетін Сэм Нанн саясаты форумын ұйымдастырады. Бұл форумға технология, мемлекеттік саясат және халықаралық қатынастар саласындағы көрнекті ғалымдар, үкімет және жеке сектор өкілдері ел үшін маңызды мәселелерді талқылау үшін жиналады. Нанн Американың ұлттық қауіпсіздігі және сыртқы саясаты саласындағы екі партиялық келісімді қалпына келтіруге бағытталған "Қауіпсіз Америка үшін серіктестік" коммерциялық емес ұйымының кеңесіне белсенді мүше болды. Ол климаттың өзгеруінен бастап, күшейтілген тексеру тәжірибелері мен ядролық қаруды таратпау сияқты маңызды мәселелер бойынша ұйымның екі партиялық саяси мәлімдемелеріне қол қойды. Сонымен қатар, Нанн Вашингтондағы Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының қамқоршылар кеңесінің төрағасы болып қызмет етеді. CSIS-те Нанн және бұрынғы сенатор және АҚШ қорғаныс министрі Уильям Коэн американдықтардың назарын АҚШ-тың шешуі керек маңызды мәселелерге аудару мақсатындағы дөңгелек үстел талқылауларына қатысты. Коэн-Нанн диалогтарында жетекші ой-санаушылар, мемлекеттік саясат сарапшылары, танымал журналистер және көрнекті ғалымдар қатысты. Нанн – "King & Spalding" заң фирмасының зейнеткер серіктесі. Ол "Coca-Cola" компаниясының басқарма мүшесі болды. 2005 жылы Нанн бұрынғы сенатор Фред Томпсонмен бірге ядролық қару мен материалдардың артық болуының қаупі туралы "Соңғы мүмкіндік" атты жаңа фильмді насихаттады. Фильмді "Ядролық қауіпті жою бастамасы" өндірді және 2005 жылдың қазан айында HBO телеарнасында көрсетілді. Ол Калифорнияның Комонвелл клубында өзінің мақсаттарын толық баяндады. Нанн, Уильям Перри, Генри Киссинджер және Джордж Шульцпен бірге үкіметтерді ядролық қарусыз әлемді қабылдауға шақырды және "Wall Street Journal" газетінде жарияланған бес мақаласында осы мақсатқа жету үшін шұғыл қадамдардан тұратын амбициялық бағдарламаны ұсынды. Осы мақсатта төрт адам "Ядролық қауіпсіздік жобасын" құрды. Нанн 2008 жылдың 21 қазанында Гарвард Кеннеди мектебінде сөйлеген сөзінде былай деді: "Мен ядролық державалар арасындағы қасақана соғыс емес, қайтарылмайтын мекенжайы жоқ террористтер туралы көбірек алаңдаймын. Өзін-өзі өлтіруге дайын топты тоқтата алмайсыз. Біз басқа дәуірде өмір сүріп жатырмыз. Әлем өзгергенін түсінуіңіз керек". 2010 жылы төрт адам "Ядролық қауіпті жою бастамасы" өндірген "Ядролық ауытқу нүктесі" атты деректі фильмде түсті. Фильм "Wall Street Journal" газетінде жарияланған идеяларды бейнелейді және ядролық қарусыз әлемге деген олардың міндеттемесін және осы мақсатқа жету үшін қабылдануы мүмкін қадамдарды нығайтады. Нанн ядролық апаттың алдын алу жөніндегі халықаралық Люксембург форумының қадағалау кеңесінің мүшесі болды, ол ядролық қаруды, материалдарды және жеткізу құралдарын таратпау жөніндегі жетекші сарапшыларды біріктіретін коммерциялық емес ұйым. Сонымен қатар ол коммерциялық емес, партиялық емес ғылыми-зерттеу институты Азия зерттеулерінің ұлттық бюросының кеңесші кеңесінде қызмет етті. 2013 жылдың маусым айында Нанн Ресеймен ядролық қаруды шектеу туралы жаңартылған келісімді қолдау үшін өз дауысын қосты. 1992 жылғы Нанн-Лугар келісімінің мерзімі екі ел арасындағы саяси шиеленістің артуы кезінде аяқталды. Нанн президенттер Обама мен Путиннің ядролық ережелерді жаңарту туралы шешімін құттықтады, сонымен қатар химиялық және биологиялық қаруларды шектеу туралы келісімге қол жеткізу үшін одан әрі жұмыс істеуге шақырды. Нанн Грузия тарихи қоғамының кураторлар кеңесінің мүшесі болды. Ол "Theranos" компаниясының кеңесші кеңесінің мүшесі болды, бұл – алаяқтық биотехнологиялық компания.

Nunn founded the Nuclear Threat Initiative in 2001 and served as co chair and CEO until June 2017, when he became co chair with Ted Turner and Ernest J. Moniz. In addition to his work with the Nuclear Threat Initiative, Nunn continues his service in the public policy arena as a distinguished professor in the Sam Nunn School of International Affairs at Georgia Tech. There, he hosted the biennial Sam Nunn Policy Forum, a policy meeting that brings together noted academic, government, and private sector experts on technology, public policy, and international affairs to address issues of immediate importance to the nation. Nunn was an active advisory board member for the Partnership for a Secure America, a not for profit organization dedicated to recreating the bipartisan center in American national security and foreign policy. He signed a number of the organization's bipartisan policy statements on important issues ranging from climate change to enhanced interrogation practices and nonproliferation. Additionally, Nunn serves as Chairman Emeritus of the board of trustees for the Center for Strategic and International Studies in Washington, D. C. At CSIS Nunn and former Senator and United States Secretary of Defense William Cohen joined for a series of public roundtable discussions designed to focus Americans on the seminal issues that the United States must face. The Cohen Nunn Dialogues featured top thought leaders, public policy experts, prominent journalists, and leading scholars. Nunn is a retired partner in the law firm of King & Spalding. He was a board member of The Coca Cola Company. In 2005, Nunn teamed up with former Senator Fred Thompson to promote a new film, Last Best Chance, on the dangers of excess nuclear weapons and materials. The film was produced by the Nuclear Threat Initiative and aired on HBO in October 2005. He gave a full presentation outlining his goals at the Commonwealth Club of California. Nunn—along with William Perry, Henry Kissinger, and George Shultz—called upon governments to embrace the vision of a world free of nuclear weapons, and in five Wall Street Journal op eds proposed an ambitious program of urgent steps to that end. The four created the Nuclear Security Project to advance this agenda. Nunn reinforced that agenda during a speech at the Harvard Kennedy School on October 21, 2008, saying, "I'm much more concerned about a terrorist without a return address that cannot be deterred than I am about deliberate war between nuclear powers. You can't deter a group who is willing to commit suicide. We are in a different era. You have to understand the world has changed." In 2010, the four were featured in a documentary film entitled Nuclear Tipping Point, also produced by the Nuclear Threat Initiative. The film is a visual and historical depiction of the ideas laid forth in the Wall Street Journal op eds and reinforces their commitment to a world without nuclear weapons and the steps that can be taken to reach that goal. Nunn was a Member of the Supervisory Council of the International Luxembourg Forum on Preventing Nuclear Catastrophe, a not for profit organization uniting leading experts on non proliferation of nuclear weapons, materials and delivery vehicles. He also served on the Board of Advisors for the National Bureau of Asian Research, a non profit, nonpartisan research institution. In June 2013, Nunn added his voice to public support for an updated nuclear arms limitation agreement with Russia. The 1992 Nunn Lugar agreement had just expired at a time of increasing political tension between the two nations. Nunn applauded the determination of presidents Obama and Putin to renew its core provisions, while urging further work to agree on chemical and biological weapons limits also. Nunn served as a member the Board of Curators for the Georgia Historical Society. He was an advisory board member of Theranos, a fraudulent biotech company.

2008 жылғы президенттік немесе вице-президенттікке үміткер болу туралы болжамдар

2007 жылдың 19 тамызында Нанн 2008 жылғы алғашқы сайлау аяқталғаннан кейін, екі партияның да мүмкін үміткерлері анықталған соң ғана президенттікке кандидат болу туралы шешім қабылдайтынын мәлімдеді. Дегенмен, Наннның Ақ үйге үміткер болу мүмкіндігі туралы әңгімелер 2008 жылдың 18 сәуірінде, ол демократтық үміткер Барак Обаманы қолдаған кезде тоқталды. Вице-президенттікке қатысуға ниеті жоқ екенін бұрыннан айтса да, Нанн кейбір саяси сарапшылар мен саясаткерлер тарапынан Обаманың серігі ретінде талқыланды. 2008 жылдың 4 маусымында «The Guardian» газетінде жарияланған сұхбатында бұрынғы президент Джимми Картер Наннның (өз інісі – грузин) Обаманың вице-президенттікке ықтимал үміткері болуын жақтады. Бағандар жазушысы және бұрынғы Рональд Рейган мен Джордж Буштің сөздерін жазушысы Пегги Нунан да Наннға қолдау көрсетті. 2008 жылдың 22 тамызында CNBC телеарнасына берген сұхбатында миллиардер инвестор Уоррен Баффетт Обаманың вице-президенттікке Наннды таңдауын қолдады.

Жеке өмір

Нанн бұрынғы Колин О'Брайенге үйленген. Нанн болашақ әйелімен АҚШ-тың Париждегі елшілігінде, ол Орталық барлау агенттігінде жұмыс істеген кезде танысқан. Олардың екі баласы бар: Мэри Мишель Нанн және Сэмюэл Брайан Нанн. Мишель Нанн Points of Light ұйымының бас директоры, сондай-ақ CARE ұйымының бас директоры қызметін атқарады және 2014 жылы Сенатқа сайлануға үміткер болған, бірақ сәтті болмады. Ли Якокканың "Талкинг Стрейт" (1988) кітабында айтылғандай, Chrysler корпорациясы шақырым өлшегіштері қосылмас бұрын компания басшылары басқарған жаңа көліктерді сату фактісі бойынша тексерілді. Chrysler бас директоры Якокка бастапқыда бұл мәселеге алаңдамады, бірақ 1987 жылы Наннмен болған кездесуде Нанн өзінің жаңадан сатып алған Chrysler Fifth Avenue көлігі туралы айтқаннан кейін бірнеше күн ішінде Якокка бұл мәлімдемелер бойынша жан-жақты тергеу бастады, сондай-ақ көптеген Chrysler иелеріне кепілдік мерзімін ұзартты және ресми түрде кешірім сұрады. 1989 жылы Нанн 1964 жылы мас күйде көлік апатына ұшырағаны туралы хабар тарады. Бұл ақпарат АҚШ Қорғаныс министрінің лауазымына бұрынғы сенатор Джон Тауэрдің бекітілу тыңдауы кезінде жарияланды. Нанн Тауэрдің ішімдікке құмарлығына байланысты Тауэрге қарсы болды. Сенатор Наннның 2002 жылы әйелдердің мүшелікке өтініш білдірген эксклюзивті, тек ерлерден құралған Augusta National Golf Club-қа мүшелігі кеңейтілген науқанның орталық тақырыбына айналды. Клуб 1990 жылы алғашқы афроамерикалық мүшесін қабылдады, бірақ әйелдер үшін әлі де жабық болды. Клуб әйелдерге мүшелік беруге қысым көрсетілмейінше, Мастерс турнирін жарнамасыз көрсетуді жөн көрді. Нанн – масон.