Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Черногорияның ежелгі патшалық астанасы
Old Royal Capital of Montenegro
Цетинье (,) – Черногориядағы қала. Бұл Черногорияның бұрынғы патшалық астанасы (приестоника / приjестоница) және Черногория президентінің ресми резиденциясы бар бірнеше ұлттық мекеменің орналасқан жері. 2023 жылғы халық санауы бойынша қалада 12 460 адам, ал Цетинье муниципалитетінде 14 465 тұрғын тұрады. Цетинье – Цетинье муниципалитетінің орталығы. Қала әктас тауларымен, соның ішінде Черногория тарихындағы аңызға толы Ловчен тауымен қоршалған кішкентай карст жазығында орналасқан. Цетинье 15 ғасырда негізделді және Черногория мәдениетінің алғашқы ошағына айналды. Черногорияның құрметті астанасы мәртебесіне ие болуының себебі – Черногорияның ұзақ жылдар бойы қызмет еткен бұрынғы астанасы ретіндегі тарихи мұрасы.
Cetinje (, ) is a town in Montenegro. It is the former royal capital (prijestonica / приjестоница) of Montenegro and is the location of several national institutions, including the official residence of the president of Montenegro. According to the 2023 census, the town had a population of 12,460 while the Cetinje Municipality had 14,465 residents. Cetinje is the centre of Cetinje Municipality. The city rests on a small karst plain surrounded by limestone mountains, including Mount Lovćen, the legendary mountain in Montenegrin historiography. Cetinje was founded in the 15th century and became a cradle of the culture of Montenegro. Its status as the honorary capital of Montenegro is due to its heritage as a long serving former capital of Montenegro.
Атауы
Черногория, Босния, Хорватия және Сербия тілдерінде ол Cetinje (архаикалық Цетинѣ / Cetině); итальян тілінде Cettigne; грек тілінде Κετίγνη (Ketígni); түрік тілінде Çetine; ал албан тілінде Cetina деп аталады. Жазба деректерге сәйкес, XVII ғасырдың соңына дейін жазық бойымен Цетина өзені ағып, қаланың бір бөлігі сол өзеннің атымен Цетиньско поле (Цетинье даласы) деп аталды. Цетиньско поле-де сол кезде кішкентай елді мекен болған, кейіннен жаңадан құрылған қала осы елді мекеннің атымен Цетинье деп аталды. Тарихи құжаттарда Цетинье алғаш рет 1440 жылы тілінген.
In Montenegrin, Bosnian, Croatian, and Serbian, it is known as Cetinje (archaically Цетинѣ / Cetině); in Italian as Cettigne; in Greek as Κετίγνη (Ketígni); in Turkish as Çetine; and in Albanian as Cetina. According to the written data, by the end of the XVII century, down the plain flowed the River Cetina, so that part of the town was called by that river Cetinjsko polje (The field of Cetinje). In Cetinjsko polje, at that time there used to be a small inhabited village, by which the later newly created town got name Cetinje. In the historical documents, Cetinje is mentioned for the first time in 1440.
Негізін қалау
Cetinje 1482 жылы құрылды, Иван Crnojević өзінің астанасын Ободтан, Crnojević өзенінің үстінен төбелерге тереңдеп, Ловчен тауының етегіндегі далада, қорғануға қолайлы жерге көшірді. Сол жылы ол жаңа жерде сарай салдырды, сондай-ақ 1484 жылы жеке мүлік ретінде монастырь құрды (Мәсіх анасына арналған). Оның сарайы мен монастыры Черногориядағы алғашқы ренессанс стиліндегі ғимараттар болып табылады. 1485 жылы Осман шапқыншылығына байланысты Crnojević Зета епархиясының орталығын Вранжинадан Cetinje қаласына көшіруге мәжбүр болды. Қала Cetina өзенінің құрметіне аталған. Зета епархиясы Cetinje қаласында митрополиттік дәрежеге көтерілді. Зета алғаш рет 1499 жылы Осман билігіне бағынды, ал 1514 жылы Осман империясы оны Монтенегро санджағының құрамына қосты.
Cetinje was founded in 1482, when Ivan Crnojević moved his capital from Obod above the Crnojević River to deeper into the hills to a more easily defended location in a field at the foot of Mount Lovćen. He had his court built at the new location that year and also founded a monastery (dedicated to the Mother of Christ) as a personal endowment in 1484. His court and the monastery are the first recorded renaissance buildings in Montenegro. Crnojević was forced to move the seat of the Eparchy of Zeta from Vranjina to Cetinje due to the Ottoman invasions, in 1485. The town was named after the Cetina river. The bishopric of Zeta was elevated to a metropolitanate in Cetinje. Zeta was first put under Ottoman rule in 1499, then annexed by the Ottomans in 1514, organized into the Sanjak of Montenegro.
Ерте заманауи кезең
Келесі екі ғасырда Цетинье қаласының дамуы тоқтап қалды. Ол Венеция мен Осман империясының шабуылдарына жиі ұшырады. Осылайша, XVI және XVII ғасырларда қала көптеген ауыртпалықтарды бастан өткерді. Осы кезеңде Черноевичтер әулетінің сарайы мен монастыры қиратылды. Тек 17 ғасырдың соңында, 1697 жылы, Данило Петровичтің қайта құрған Петрович әулетінің билігімен Цетинье қайтадан гүлдене бастады.
In the next two centuries, the development of Cetinje stagnated. It was very often subject to attack by Venice and the Ottomans. The city therefore endured many privations in the course of the 16th and 17th centuries. During this period the court and the monastery of the Crnojevići dynasty were destroyed. It was only at the end of the 17th century, in 1697, that Cetinje began to flourish again under the rule of the Petrović dynasty, refounded by Danilo Petrović.
Қазіргі заман
Бостандық соғыстарын жетекшілік етіп, елдегі бірлікті нығайта отырып, Данило мен оның мұрагерлері Сетиньені одан әрі дамытуға жеткілікті күш жұмсай алмады. Тек Петр II Петрович Ньегош билігі кезінде ғана одан да үлкен жетістіктерге қол жеткізілді. 1838 жылы оның жаңа патшалық резиденциясы – Бильярда (Бильярд үйі) салынды. Сетинье жаңа үйлер салу арқылы кеңейтілді, бұл біртіндеп нағыз қала құрылысына әкелді. Жаңадан орнатылған түрлі еуропалық елдермен, соның ішінде француз, орыс, британ, итальян және австро-венгер елдерімен қарым-қатынастар орнатуға байланысты шетелдік консулдықтар үшін арналған көптеген заманауи ғимараттар салынды. Князь Никола I Петрович билігі кезінде Цетинье көптеген қоғамдық ғимараттар салынған кезде үлкен өркендеді. Солардың ішінде алғашқы қонақ үй – «Локанда», содан кейін жаңа хан сарайы, Қыздар институты және аурухана болды. Осы кезеңде алғашқы жалға берілетін үйлер де пайда болды. 1860 жылғы халық санағында Цетиньеде 34 шаруашылық тіркелді. 1852 және 1853 жылдары Осман шабуылдарын тоқтатқаннан кейін, Цетинье 1861-1862 жылдардағы Черногория-Осман соғысы кезінде Осман Омар-пашаның әскерлерімен басып алынды. Алайда, Осман билігі Черногорияда он жылдан аспады, өйткені 14 жылдан кейін «Ұлы соғыс», екі ел арасындағы үшінші қақтығыс, Черногорияның жеңісімен аяқталды, және бұрынғы Черногория территориясының көп бөлігі олардың бақылауына қайта оралды. Черногорияның тәуелсіздігі 1878 жылғы Берлин конгресінде мойындалды, нәтижесінде Цетинье еуропалық елдің астанасы болды. 1878 мен 1914 жылдар аралығында Цетинье барлық жағынан гүлденді. Көптеген белгілі зиялылар басқа оңтүстік славян аймақтарынан келді және мәдени, білім беру және өмірдің басқа да салаларына үлес қосты. 1910 жылы Черногория патшалық болып жарияланды. Бұл Цетиньенің дамуына үлкен әсер етті. Осы кезде мемлекеттік биліктің символы – Үкімет үйі салынды. Сол жылы халық санағы әлемдегі ең кішкентай астананың халқы 5,895 адамға жеткенін көрсетті. Соғыс аралық кезеңде Цетинье аумағын кеңейтті, өйткені ол енді Зета аймағының орталығы болды. Бірақ Черногория Парламенті әкімшілік органдарды Титоградқа (бұрынғы және қазіргі Подгорица) орналастыру туралы шешім қабылдағанда, Цетинье ауыр дағдарысқа ұшырады. Белгілі бір өнеркәсіптік секторларды салумен және қаланың дәстүрлі және әлеуетті мәдени және туристік мүмкіндіктерін дамытуды ескермеу арқасында, одан да тұрақты өркендеу үшін берік негіз құру мүмкіндігі жоғалды. 1944 жылдың қараша айында коммунистік күштер Цетиньені басып алғанда, қалада ешкімнен қорқуға немесе жасыруға себеп жоқ деп сенген адамдар ғана қалды. Дегенмен, коммунистер Цетиньені басып алғаннан кейін, 1944 жылдың 13 қарашасы күні түнде сотсыз-ақ 28 Цетинье тұрғынын атып өлтірді. Олардың барлығы Хумчидегі Цетиньенің «Жаңа зиратында» жазаланды. 2022 жылдың 12 тамызында Цетиньеде жаппай оқ жарылысы болды, нәтижесінде он бір адам, соның ішінде қылмыскер де қаза тапты, ал тағы алты адам жарақат алды. Бұл Черногориядағы ең қорқынышты жаппай оқ жарылысы.
Leading the wars of liberation and strengthening the unity in the country occupied Danilo and his successors, so they were unable to devote enough effort to the further development of Cetinje. It was only during the rule of Petar II Petrović Njegoš that far greater progress was made. In 1838 his new royal residence called Biljarda (Billiard house) was built. Cetinje was enlarged by building new houses that gradually led to genuine urbanization. Many modern buildings designed for foreign consulates were built due to the newly established relations with various European countries, including the French, Russian, British, Italian and Austro Hungarian consulates. Cetinje made great progress under the rule of Prince Nikola I Petrović when numerous public edifices were built. Those include the first hotel, called ‘Lokanda’, then the new Prince's palace, the Girls’ Institute and the hospital. This period also saw the first tenancy houses. In the 1860 census Cetinje had 34 households. After initially holding off Ottoman incursions in 1852 and 1853, Cetinje was captured by Ottoman Omar Pasha's forces during the Montenegrin–Ottoman War of 1861–62. Ottoman rule over Montenegro did not last much more than a decade however, as 14 years later the "Great War", the third successive contest between the two nations, ended in Montenegrin victory, with most previously Montenegrin territory returning to their control. Montenegrin independence was recognized at the Congress of Berlin of 1878 and consequently Cetinje became the capital of a European country. Between 1878 and 1914 Cetinje flourished in every sense. Many renowned intellectuals from other South Slavic parts came to stay there and made a contribution to the cultural, educational and every other aspect of life. Montenegro was proclaimed a kingdom in 1910. This had a great effect on Cetinje's development. At this time the Government House, the symbol of state power, was built. The population census from the same year recorded a massive growth in the world's smallest capital, registering 5,895 inhabitants. In the Interwar period, Cetinje expanded its territory, as it was now a centre of the Zeta region. But when it was decided by the Parliament of Montenegro that the administrative organs should be located in Titograd (previously and presently Podgorica), Cetinje went through a harsh crisis. By building certain industrial sections and at the same time neglecting the development of the city's traditional and potential cultural and tourist capacities, the chance to create a strong basis for more solid prosperity was lost. When Communist forces captured Cetinje in November 1944 the only population that stayed in the town were people who believed they have no reason to fear or hide from anybody. Still, as soon as Communists captured Cetinje, in the night of 13 November 1944, they shot without any trial 28 citizens of Cetinje. They were all summarily executed at "New Cemetery" of Cetinje in Humci. On 12 August 2022, a mass shooting occurred in Cetinje, in which eleven people died, including the perpetrator, and six others were injured. It is Montenegro's deadliest mass shooting.
Әкімшілік
Цетинье қаласын мэр және Ескі Корольдік астананың басқарушы органы басқарады. 2021 жылдың желтоқсанынан бері Ескі Корольдік астана Цетинье қаласының мэрі Никола Джурашкович (СДП).
Cetinje is governed by mayor and the Old Royal Capital Government. Since December 2021, the mayor of Old Royal Capital Cetinje is Nikola Đurašković (SDP).
Ұлттық институттар
Подгорица Черногорияның астанасы болғанымен, Цетинье Черногорияның көптеген ұлттық мекемелерінің орналасқан жері болып табылады. Черногория президентінің ресми резиденциясы Цетиньеде орналасқан, қабырғаларының түсіне байланысты ол Көк сарай деп аталады. Цетиньеде Черногория ұлттық мұражайы, ұлттық кітапхана және мемлекеттік мұрағат орналасқан.
Although Podgorica is the capital of Montenegro, Cetinje is the seat of numerous national institutions of Montenegro. The official residence of the president of Montenegro is in Cetinje, called the Blue Palace owing to the colour of its walls. Cetinje is the seat of Montenegrin, National Museum of Montenegro, National library and State archives.
Әкімшілік және операциялық органдар
Жергілікті әкімшіліктің әкімшілік және операциялық органдары – хатшылықтар, әкімшіліктер, басқармалар, дирекциялар және қызметтер. Ескі патшалық астана Цетиньеде алты хатшылық бар: Жергілікті басқару хатшылығы, Қаржы және кәсіпкерлік даму хатшылығы, Кеңістіктік жоспарлау және қоршаған ортаны қорғау хатшылығы, Коммуналдық қызметтер мен көлік хатшылығы, Мәдениет және спорт хатшылығы және Әлеуметтік мәселелер мен жастар хатшылығы. Басқа әкімшілік органдар: Мемлекеттік кірістерді басқару басқармасы, Мүлік дирекциясы, Инвестициялар және даму дирекциясы және Ақпараттық жүйелер орталығы. Операциялық органдар: Қала әкімінің қызметі, Бас әкімшінің қызметі, Қалалық басқарушының қызметі, Қоғаммен байланыс бюросы, Жалпы істер қызметі, Қорғау қызметі және Коммуналдық полиция.
Administrative and operational bodies of local administration are secretaries, administrations, directorates, managements and services. There are six secretariats in the Old Royal Capital Cetinje: The Secretariat for Local Government, The Secretariat of Finance and Enterprise Development, The Secretariat of Spatial Planning and Environment Protection, The Secretariat for Utilities and Transport, The Secretariat for Culture and Sport and The Secretariat for Social Affairs and Youth. Other administrative bodies are Management of public revenue, Directorate for Property, Directorate of Investment and Development and Center for Information System. Operational bodies are Mayor's Service, Service of Chief Administrator, The City Manager's Service, Public relations Bureau, Common Affairs Service, Protection service and Communal Police.
Жергілікті бөлімшелер
Ескі патшалық астанада Цетинье және Риека Crnojevića деген екі қалалық елді мекен бар. Ескі патшалық астана Цетинье 23 жергілікті қауымдастыққа (mjesne zajednice) бөлінген, онда азаматтар жергілікті қауымдастыққа қатысты мәселелерді шешуге қатысады.
There are two city settlements in the Old Royal Capital – Cetinje and Rijeka Crnojevića. Old Royal Capital Cetinje is divided into 23 local community bodies (mjesne zajednice) in which the citizens participate in decisions on matters of relevance to the local community.
Елді мекендер
Cetinje prijestonica екі қалалық елді мекенге бөлінеді: Cetinje және Rijeka Crnojevića, және 92 ауылдық елді мекен: Bajice, Barjamovica, Bijele Poljane, Bjeloši, Bobija, Boguti, Bokovo, Češljari, Čevo, Dide, Dobrska Župa, Dobrsko Selo, Dodoši, Donja Zaljut, Donje Selo, Dragomi Do, Drušići, Dubovik, Dubovo, Dugi Do, Dujeva, Đalci, Đinovići, Erakovići, Gađi, Gornja Zaljut, Gornji Ceklin, Grab, Gradina, Građani, Izvori, Jankovići, Jezer, Kobilji Do, Kopito, Kosijeri, Kranji Do, Kućišta, Lastva, Lipa, Lješev Stub, Majstori, Malošin Do, Markovina, Meterizi, Mikulići, Milijevići, Mužovići, Njeguši, Obzovica, Očinići, Oćevići, Ožegovice, Pačarađe, Pejovići, Petrov Do, Poda, Podbukovica, Prediš, Prekornica, Prentin Do, Prevlaka, Proseni Do, Radomir, Raičevići, Resna, Riječani, Rokoči, Rvaši, Ržani Do, Smokovci, Šinđon, Štitari, Tomići, Trešnjevo, Trnjine, Uba, Ubli, Ublice, Ugnji, Ulići, Velestovo, Vignjevići, Vojkovići, Vrba, Vrela, Vuči Do, Zabrđe, Začir, Zagora, Žabljak Crnojevića және Žanjev Do.
Цетинье шамамен алаңда (Цетинье алаңы) орналасқан, теңіз деңгейінен орташа биіктігі болса. Адриатика теңізінен әуемен шамамен, ал Скадар көлінен қашықтығы шамамен. Қазір ол Подгорица – Цетинье – Будва негізгі жолында орналасқан, бұл оны Черногорияның ішкі аймақтарына және Черногория жағалауына жол ашады.
Cetinje is situated in the karst field (Cetinje field) of about , with average height above sea level of It is of airline far from Adriatic Sea and from Skadar Lake. Now, it is on the main road Podgorica Cetinje Budva, which makes it open to the inside of Montenegro and Montenegrin coast.
Климат
Сетиньеде мұхиттық климат (Кёппен климаттық жіктелуі: Cfb) басым, жаз айлары салыстырмалы түрде құрғақ және жылы, ал қыстары жұмсақ және ылғалды. Сетинье мол жауын-шашынымен әйгілі және жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 3500 мм болатын Еуропадағы ең жаңбырлы қалалардың бірі. Жауын-шашын көп болғанына қарамастан, Сетинье алқабы мен оның төңірегінде жер бетінде су ағындары жоқ және су көздері сирек. Бұл карст рельефінің және геологиялық құрылымының салдары.
Cetinje has an oceanic climate (Köppen climate classification: Cfb), with relatively dry and warm summers, and mild and wet winters. Cetinje is well known for its plentiful precipitations, and is one of the rainiest towns in Europe with around of precipitation annually. Although abundant in precipitation, the Cetinje field and its surroundings do not have water flows on the surface and water sources are scarce. This is a consequence of the karst configuration and its geologic structure.
Демография
Черногорияның статистикалық кеңсесінің мәліметтері бойынша, 2023 жылы Цетинье қаласында 12 460 адам тұрды. Тұрғындар саны бойынша Цетинье – Черногориядағы жергілікті өзін-өзі басқарудың орташа өлшемдегі бірліктерінің бірі. Цетинье муниципалитетінің халқы 14 465 адамды құрайды.
According to the Montenegro statistical office, in 2023 in the town of Cetinje lived 12,460 inhabitants. According to the number of inhabitants, Cetinje is one of the medium units of local government in Montenegro. Cetinje Municipality has a population of 14,465.
Ұлты
Этностық топтар саны пайыздық көрсеткіші
Моңғолдар 12 705 91,3%
Сербтер 539 3,9%
Албандар 37 0,3%
Хорваттар 37 0,3%
Ромалар 28 0,2%
Басқалар және жарияланбағандар 572 4,1%
Барлығы 13 918 100%
EthnicityNumberPercentage Montenegrins 12,705 91.3% Serbs 539 3.9% Albanians 37 0.3% Croats 37 0.3% Roma 28 0.2% other and undeclared 572 4.1% Total 13,918 100%
Тіл
Тілдер саны, пайыздық үлесі Черногориялық 11,656 83,8% Сербиялық 1,426 10,2% Серб-Хорват 226 1,6% Басқа және жарияланбаған 610 4,4% Барлығы 13,918 100%
LanguageNumberPercentage Montenegrin 11,656 83.8% Serbian 1,426 10.2% Serbo Croatian 226 1.6% other and undeclared 610 4.4% Total 13,918 100%
Қоғамдық жұмыстар
Онжылдықтар бойы тоқыраудан кейін, жаңа қала әкімдігі инфрақұрылымды, бизнесті жандандыру және Сетиньені мәдени, туристік және басқа да салаларда кеңінен насихаттау мақсатында көптеген жобаларды бастады. Олардың ішінде Цетинье тарихи орталығын (Негізгі көше – Ньегошева, Басты қала алаңы, Студенттер алаңы), «Сұлу Цетинье» (Черногориядағы алғашқы энергия тиімділігі жобасы), қалалық базарды қайта жаңарту, Липа үңгірін бағалау, Черногориядағы алғашқы аурухана ғимаратын күрделі жөндеу, толығымен жаңа инженерлік желілер жүйесін салу, қалаға кіреберістегі жаңа басты жолды салу, аймақтағы ең ірі бейнелеу өнері университетінің кешені сияқты жобалар бар. Соңғы жылдары Цетинье тегін Wi-Fi желісімен қамтылған Черногориядағы алғашқы қала атанды.
After the decades of stagnation, the new city government began a lot of projects with the intention to revitalise the infrastructure, business and to gain a higher promotion of Cetinje in cultural, touristic and other parts. Some of that projects were the reconstruction of Cetinje Historical Core (Main Street – Njegoševa, Main Town Square, Students' Square), Beautiful Cetinje (first energy efficiency project in Montenegro), reconstruction of the City Market, valorisation of Lipa Cave, renovation of the first hospital building in Montenegro, building a completely new utilities system, construction of a new main road at the entrance to the town, the largest fine arts university complex in the region etc. During the past period, Cetinje became first Montenegrin city which is covered by the free wi fi signal.
Жылжыту
Цетиньені Черногорияның ғана емес, бүкіл аймақтың мәдени және өнер астанасы ретінде ілгерілету мақсатында 2012 және 2013 жылдары қала әкімдігі Пирс Броснан, Марина Абрамович, Жерар Депардье, Николас Линдхерст және Рем Колхас сияқты әлемдік деңгейдегі танымал өнер шеберлерінің қатысуымен бірқатар шаралар ұйымдастырды. Олар осы кезеңде Цетиньеге қонақ ретінде келді. Алдағы ең маңызды жоба – Котор қаласынан Цетиньеге дейінгі канат жолы. Байқау 2016 жылдың тамыз айында жарияланды.
To promote Cetinje as not only cultural and artist capital of Montenegro but the whole region too, during 2012 and 2013 the city government organized events in which participated globally famous artists such as Pierce Brosnan, Marina Abramović, Gerard Depardieu, Nicholas Lyndhurst and Rem Koolhaas, who were guests of Cetinje during that period. The most significant project for the future is a cable car from Kotor to Cetinje, and tender was launched in August 2016.
Көлік
Сетинье Подгорица мен Будвамен үш қатарлы тас жолдар арқылы байланысты. Екі қала да шамамен Цетиньеден бірдей қашықтықта орналасқан. Подгорицаға баратын тағы бір жол Скадар көлінің жағалауымен салынған. Сонымен қатар, Цетиньеден Которға дейінгі тарихи ескі жол бар, ол сапасы жақсы емес, бірақ Котор шығанағына көрініс ашады. 2018 жылдың көктеміне қарай оны жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатты. Бұрын Скадар көлінің жағалауымен Цетиньеден Барға дейін жолаушылар мен жүк тасымалдаған темір жол болған. Алайда, бұл темір жолдың қалдықтары сақталмаған. Тиват әуежайы шамамен қашықтықта, онда Белград пен Цюрихке тұрақты рейстер бар, ал жазғы маусымда Тиват әуежайына күн сайын ондаған чартерлік рейстер орындалады. Подгорица әуежайы да шамамен қашықтықта, және ол жыл бойы Еуропаның ірі қалаларына тұрақты рейстер ұсынады.
Cetinje is connected to Podgorica and Budva through three lane motorways. Both towns are about away from Cetinje. Another road to Podgorica is built on the coast of Skadar lake. There is also a historic old road from Cetinje to Kotor, which is not of premium quality, but which overlooks the Bay of Kotor. As of Spring 2018, this was being upgraded. Previously there was a railway line from Cetinje to Bar along the banks of Lake Skadar, which transported both passengers and cargo. There are no remains of this railway line. Tivat Airport is away, and there are regular flights to Belgrade and Zürich, and dozens of charter planes land daily at Tivat airport during the summer season. Podgorica Airport is away, and it has regular flights to major European destinations throughout the year.
Мәдениет
Цетинье бес ғасыр бойы Черногорияның мәдени және білім беру орталығы болып келді. Республикада бес институт бар: Дзюрже Крноевич орталық ұлттық кітапханасы, Черногорияның ұлттық мұражайы, Черногория мұрағаты, Мәдени мұраны сақтау республикалық институты және Зетски Дом Черногория патшалық ұлттық театры. Бұл институттардың бәрі зор әдеби байлықты сақтап, өңдеп, оны көпшілікке қолжетімді етеді, сонымен қатар Черногорияның барлық аймағында жылжымалы және жылжымайтын мәдени ескерткіштерді қорғайды. Қаладағы ең көне және көп уақыт бойы ең маңызды мәдени орын – Цетинье монастыры.
Cetinje has been the cultural and educational centre of Montenegro for five centuries. There are five republic institutions: Đurđe Crnojević Central National Library, the National Museum of Montenegro, the Archives of Montenegro, the Republic Institute for Preserving Cultural Heritage and the Zetski Dom Montenegrin Royal National Theatre. All these institutions keep, process, and provide public access to enormous literary treasure, and protect both mobile and immobile cultural monuments throughout Montenegro. The oldest – and for a long time the most important – cultural institution in the town is the monastery of Cetinje.
Сәулет және қалалық мұра
Цетени, салыстырмалы түрде жас қала ретінде пайда болуы мен дамуы, оның ескі тарихи ядросы қала құрылысы және сәулет мұрасына зор назар аударады. Оның құрылысы мен дамуына елдегі даулы тарихи, әлеуметтік және экономикалық оқиғалар ықпал етті. Цетени елді мекен ретінде 500 жылдан бері бар, бұл жақын маңдағы ежелгі кезеңдегі жағалау агломерациясының дамуымен салыстырғанда көп емес. Дегенмен, осы бес ғасыр – бір халықтың тұтас тарихы, ол қаланың дамуы арқылы өзінің пайда болу, өрлеу, тоқырау және құлдырау кезеңдерін жазды. Цетени қалалық агломерация ретінде кенеттен қалыптасқан деуге болады, бұл оны ерекше етеді. Шындығында, он тоғызыншы ғасырдың жетпісінші жылдарынан бастап, шамамен елу жыл бойы, қалалық контексте, үй-бақша типті тұрғын үйлермен және дамыған мансардасы бар бір қабатты және екі қабатты үйлерден тұратын, жабық қалалық блоктар құрылып, дамыды. Осы типтегі қалалық блоктар мен тұрғын үйлердің дамуымен қатар, қаланың маңызды қоғамдық сәулеті де қалыптасты, ол шетелдік құрылысшылардың әртүрлі сәулеттік стильдерді қолдану арқылы салғандығы және қазір де қаланың архитектуралық тірегі болып табылады. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында, Черногория мемлекеттігінің жоғалғанымен және қаланың сәулет дамуының тоқырауымен сипатталған кезеңде, Цетени қалыптасқан дәстүрді жалғастырды, содан кейін қаладағы тұрғын үйлер мен жабық қалалық блоктардың дәстүрлі түрі сақталды, бірақ олар алғашқы заманауи көп қабатты тұрғын үйлерді және сол кездегі қоғамдық өмірге қажетті заманауи мемлекеттік мекемелерді салды. Цетени дамуының ең қарқынды және маңызды кезеңі, он тоғызыншы ғасырдың жетпісінші жылдарынан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, сол кезде Еуропаның ең кішкентай ескі астанасы болған қала, сол кездегі еуропалық мегаполистердің қағидалары бойынша құрылып, дамыды. Қаланың сәулеттік қызметіне көптеген шетелдік сәулетшілер, инженерлер, құрылысшылар мен шеберлер қатысты. Цетенидің осы кезеңдегі дамуы көптеген маңызды тарихи және әлеуметтік оқиғалармен байланысты болды. Осылайша, он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысы Цетени дамуында мемлекеттік биліктің және оның еуропалық мәдениет пен халықаралық танылуға ұмтылу кезеңін белгіледі. 1878 жылы Берлин конгресінде Черногорияның тәуелсіз мемлекет ретінде танылуы, оның негізінде ұлттық, экономикалық, әлеуметтік, мәдени, қоғамдық және кеңістіктік жоғарғы құрылымның қарқынды құрылуы басталды, бұл экономикалық күштің артуына және мемлекеттік аппарат пен биліктің қайта ұйымдастырылуы мен жетілдірілуіне әкелді. Осы кезеңде Цетени, ескі патшалық астана ретінде, одан да үлкен ұлттық және халықаралық маңызға ие болды және оның қарқынды әлеуметтік-экономикалық, институционалдық және қалалық дамуын бастан кешірді. Ғарыштық тұрғыдан шағын және жас қала ретіндегі мүмкіндіктері мен күш-жігерін ескере отырып, Цетени Черногорияның басқа қалаларының тұжырымдамалық, әлеуметтік және қалалық трансформациясы тұрғысынан маңызды орынға ие, әсіресе он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысынан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін. Осыған және қазіргі уақытта салыстырмалы түрде сақталған ескі қалалық мұра туралы фактілерге сүйене отырып, Цетенинің маңызды сәулет мұрасы бар қалалардың қатарына кіретіні дәлелденеді.
The onset and development of Cetinje, as a relatively young city, with its old historical core draws a lot of attention to urban and architectural heritage, on its construction and development influenced stormy historical, social and economic events in the country. Cetinje, as a settlement has existed for 500 years, which is not much compared to the development of the coastal agglomeration of the ancient period in the immediate surrounding. However, these five centuries – the whole history of a people, who, through the development of city recorded moments of their origin, ascent, stagnation and downs. For Cetinje as urban agglomeration, can be said to have formed suddenly, which makes it very specific. In fact, since the seventies of the nineteenth century, for almost fifty years, there was, in the urban context, designed and typological characteristic areas formed with urban type residential home ground floor and storey house with developed attic, created and developed in closed urban blocks, where line of life in them was street – house – garden. Along with the development of this type of urban city blocks and residential buildings, has developed substantial public architecture of the city, which was built under the great influence of foreign builders with the application of various architectural styles and which then and now, is a representative architectural backbone of the city. Between the two world wars, which characterized by the loss of Montenegrin statehood and noticeable stagnation of the architectural development of the city, Cetinje continues the tradition of formed, then already traditional type of urban residential houses and closed urban blocks, but they build the first modern multi storey residential buildings for collective housing, and modern public institutions necessary for the then social life. In the fastest and most important period of the development of Cetinje, since the seventies of the nineteenth century until the First World War, which was then the smallest European old capital, was created and developed city on the principles the European metropolises of that time in whose architectural activity of the city was engaged many foreign architects, engineers, builders and craftsmen. The development of Cetinje in this period was followed by many important historical and social events. So the second half of the nineteenth century in the development of Cetinje marked period of state power and its pursuit of the European culture and international recognition. Recognition of Montenegro as an independent state, at the Berlin Congress in 1878., on the basis of which greatly expanded, he began a period of rapid creation of a national, economic, social, cultural, societal and spatial superstructure which caused increasing of economic power and the reorganization and improvement of the state apparatus and the authorities. During this period, Cetinje, as the old royal capital, gains in an even greater national and international significance and experiencing its rapid socio – economic, institutional, and urban development. Without taking into consideration possibility and efforts which Cetinje is realized as spatially small and young city, it occupies an important place in terms of conceptual, social and urban transformation of other cities in Montenegro, particularly since the second half of the nineteenth century until the First World War. On the basis of that and the facts about today's relatively preserved old urban heritage, is justified the fact which Cetinje ranks among the cities with significant architectural heritage.
Цетиньедегі баспаханалар
Цетиньеде бай баспа және полиграфия дәстүрі бар. Черноевичтердің баспаханасы (1492–1496) және онда басылған кітаптар Черногорияның мәдениеті мен тарихы үшін, сондай-ақ басқа православие Балқан халықтарының мәдениеті үшін зор маңызға ие. Оның ең маңызды үлесі – кириллица әрпінің таралуына жасаған көмегі. Осылайша, ол әлемдік мәдениет тізбегіндегі маңызды саты болып табылады. Бұл ұлы баспа дәстүрін жалғастырған бірнеше баспахана болды. Олар: 1833–1839 жылдары жұмыс істеген Негош баспаханасы және 1858 жылы құрылған Мемлекеттік баспахана. Ол 1952 жылы қайта аталды. Содан бері ол «Обод» деп аталады. Құрылғаннан бері бүгінгі күнге дейін Цетинье баспаханалары 3000-нан астам кітап шығарды, бұл Черногорияның мәдени мұрасына зор үлес қосты. Бірінші черногориялық әдеби және ғылыми жылдық – «Грлица» (Көгершін) 1835 жылы жарық көрді, ал бірінші черногориялық газет – «Черногория» 1871 жылы құрылды. Содан бері 60 түрлі газет және 30-нан астам журнал басылып шықты. 1914 жылы 6 мыңнан аз тұрғыны бар Цетиньеде 6 түрлі күнделікті газет шығарылды.
Cetinje has a rich publishing and printing tradition. The Printing House of Crnojevići (1492–1496) and the books published there are of great importance for Montenegrin culture and history as well as for the culture of other Orthodox Balkan peoples. Its greatest contribution refers to spreading Cyrillic type. Thus, it represents an important link in a chain of world culture. There were a number of printing houses that continued this great printing tradition. These are: Njegoš Printing House, which operated between 1833 and 1839 and the State Printing House which was founded in 1858. It was renamed in 1952. Since then it has been known as Obod. Since their foundation to the present day, Cetinje printing houses have published over 3,000 books, a major contribution to the Montenegrin cultural heritage. The first Montenegrin literary and scientific annual, Grlica (Turtledove), was published in 1835, while the first Montenegrin newspaper, ‘The Montenegrin’, was established in 1871. Since then, sixty different newspapers and over thirty magazines have been published. In 1914, as a town of fewer than 6,000 inhabitants, Cetinje supported six different daily newspapers.
Кітапханалар
Черногорияның ең көне кітапханалары, ең құнды ескі кітаптар мен құжаттар сақталатын жерде, Цетиньеде орналасқан. Бұл Цетиньені халықаралық жағынан танымал етеді. Олардың арасындағы ең көнесі – Цетинье монастырының кітапханасы, ол 15 ғасырдың соңында, Crnojevići баспаханасы жұмыс істей бастаған кезде құрылған. Бүгінде онда кириллицамен жазылған 75 ескі қолжазба, 4 инкунабула және көптеген ескі діни кітаптар сақтаулы. Черногориядағы алғашқы қоғамдық оқу залы – 1896 жылы құрылған Цетинье оқу залы. Ол құрылғаннан бері Черногорияның мәдени орталығы болып табылады. Бұл оқу залының нәтижелі қызметін қалалық кітапхана және 63 000-нан астам кітап пен мерзімді басылымдар ұсынатын Ньегош оқу залы жалғастырды. Цетиньедегі мектеп кітапханалары да ұзақ тарихқа ие. Бүгінде Ньегош бастауыш мектебі деп аталатын Цетиньедегі ең көне мектеп кітапханасы 1834 жылға дейін, діни колледждің кітапханасы мен Carica Marija қыздар институтының кітапханасы 1869 жылға дейін, ал гимназияның кітапханасы 1880 жылға дейін саяды.
The oldest libraries of Montenegro, where the oldest books and documentation of great value are preserved, are located at Cetinje. This makes Cetinje internationally recognized as well. The oldest library among these is the Library of Cetinje Monastery, which was founded by the end of the 15th century at the time when the Printing House of Crnojevići started operating. Today, seventy five old manuscripts written in Cyrillic, then four incunabula, and many old liturgical books are kept there. The first public reading room in Montenegro known as The Reading Room of Cetinje was founded in 1896. Since its founding it has been the cultural centre of Montenegro. The fruitful activity of this reading room was continued by the Town Library and the Njegoš reading room, which offers over 63,000 books and volumes of periodicals. The school libraries of Cetinje also have a long tradition. The library of the oldest school at Cetinje today known as Njegoš Elementary School dates back to 1834, the library of the clerical college and the Carica Marija Girls’ Institute dates back to 1869, and the library of the Gymnasium to 1880.
Негізгі көрікті жерлер
Цетиньеде көптеген тартатын орындар бар, соның ішінде Цетинье монастыры, Влашка шіркеуі (1450 жылы салынған, оның қоршауы жаудан тартып алынған мылтықтардың домалақтарынан жасалған), Бильярда, бірнеше мұражайлар, Зетски дом патша театры және тарихи шетелдік елшіліктер. Көптеген ескі елшіліктер мен басқа да әкімшілік ғимараттар қазір түрлі мектептерге айналдырылған, ал қалада көптеген жастар бар. Цетиньеге жақын (шамамен) бұрынғы Югославиядағы ең үлкен үңгірлердің бірі – Липа үңгірі (Lipska pećina) орналасқан. Оның кіреберісі Липа ауылында, ал шығуы Адриатика теңізінің үстіндегі тауларда. Цетинье муниципалитеті мен "Lipa Cave" компаниясының жобасы бойынша үңгір қалпына келтіріліп, 2015 жылдың шілдесінде көпшілікке ашылды. Бүгінде үңгір Словениядағы Постойна үңгіріне ұқсас, Цетинье мен Черногориядағы ең танымал туристік орындардың бірі. Цетиньедегі ең көп таралған бағыттардың бірі – Ловчен тауындағы Петр II Петрович Ньегоштің мавзолейі. Мавзолейге Cetinje қаласынан көлікпен жетуге болады. Айналасындағы шаған, емен және липа ормандарынан басқа, Ловчен ұлттық паркінің ерекше таза ауасы бар. Мавзолей Езерский шыңында (Jezerski vrh) орналасқан, биіктігі 228 метр, және ол әлемдегі ең биік мавзолей болып саналады. Соңғы жылдары Цетинье қаласының ескі тарихи бөлігін ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енгізу жоспары қарастырылуда. Осы арқылы Цетинье ескі тарихи бөлігін және ғимараттарының қасбеттерін қайта жаңартуға үміттеніп отыр. Цетинье туристер арасында күннен-күнге танымал болып келеді, сондықтан жергілікті тұрғындар үйлерін жарқын түстермен бояуға кірісті, ал жергілікті билік Cetinje қаласының ғимараттарын, базарларын және қасбеттерін қалпына келтіру үшін бірқатар жобаларды бастады.
Cetinje has a number of attractions, including Cetinje Monastery, Vlaška church (built in 1450, with its fence made out of barrels of captured enemy rifles), Biljarda, several museums, Zetski dom royal theatre and historic foreign embassies. Many of the old embassies and other administrative buildings are now schools of various kinds, and the town has many young people. Close to Cetinje (about ) the Lipa cave (Lipska pecina) is situated, one of the biggest caves in the former Yugoslavia. Its entrance is located in the village of Lipa and it ends in the mountains directly over the Adriatic Sea. After project of Municipality of Cetinje and company 'Lipa Cave', the cave is restored and opened for public in July 2015. Today the cave is one of the biggest tourist attractions in Cetinje and Montenegro, similar to Postojna Cave in Slovenia. One of the most visited destinations of Cetinje is the mausoleum of Petar II Petrović Njegoš on the mountain Lovćen. The mausoleum is accessible by car from Cetinje, which is away. Apart from the surrounding natural environment of beech, oak and linden tree forests, there is a unique freshness of Lovćen national park. The mausoleum is situated at the Jezerski vrh (Jezerski peak), in the height of , and it officially represents the highest mausoleum in the world. In the past few years there has been a plan of enlisting the old historic core of the city of Cetinje as a UNESCO world heritage site. With this, Cetinje hopes to rebuild and restore the old historic core and the façades of its buildings. Cetinje is becoming more and more popular with tourists so the locals started painting their houses in vivid colors, the local government started quite a number of projects to restore the buildings, the markets and façades of the city of Cetinje.
Дін
Цетинье – Черногория және теңіз жағалауы епархиясының, сондай-ақ Сербия Православ шіркеуі мен Черногория Православ шіркеуінің тамыр орталығы. Черногория және теңіз жағалауы епархиясының орталығы Цетинье монастырында орналасқан. Черногория Православ шіркеуінің орталығы Груда ауданындағы шағын шіркеуде орналасқан.
Cetinje is also the seat of the Eparchy of Montenegro and the Littoral of the Serbian Orthodox Church, and Montenegrin Orthodox Church. Seat of the Eparchy of Montenegro and the Littoral is situated in Cetinje Monastery. Seat of the Montenegrin Orthodox Church is situated in the Chapel in Gruda quarter.
Фестивальдар
Бүгінде Цетинье Черногорияның ең танымал мәдени оқиғаларының бірі – «Ескі патшалық астанадағы жаз» фестиваліне отан тапқан. Бұл маусымнан қыркүйекке дейін жыл сайын өтетін, шамамен 100 шарадан тұратын суретшілер фестивалі. Осы кезеңде, қатысушылар қаланың ең маңызды жерлерінде, сондай-ақ ауылдарда да аймақтық жұлдыздардың концерттеріне қатыса алады. «Ескі патшалық астанадағы жаз» фестивалі аясында «Royal Fest» (хард-рок, альтернативті), «Cetinje Jazz Fest», «Espressivo» (классикалық музыка), «Cucka jeka» (Kobilji Do), «Riječka noć» (Rijeka Crnojevića), «Njeguško ljeto» (Lovćen және Njeguši), «Folklor» сияқты фестивальдер ұйымдастырылады. «Ескі патшалық астанадағы жаз» фестиваліне шамамен 50 000 адам қатысады. Жыл бойы «Рождестволық концерттер» (7/8 қаңтар), Тәуелсіздік күні (21 мамыр), «MIT Fest» (альтернативті театр фестивалі) және тағы да басқа фестивальдер мен шаралар өтеді.
Today, Cetinje is home of one of the most popular cultural events in Montenegro – 'Summer at the Old Royal Capital'. It is the artist festival with almost 100 events, which held yearly, from June to September. During that period, visitors can attend the gigs of regional artist stars at the most significant city locations, but in the villages too. During the 'Summer at the Old Royal Capital', there are festivals like 'Royal Fest' (hard rock, alternative), 'Cetinje Jazz Fest', 'Espressivo' (classical music), 'Cucka jeka' (Kobilji Do), 'Riječka noć' (Rijeka Crnojevića), 'Njeguško ljeto' (Lovćen and Njeguši), 'Folklor' etc. Events during the 'Summer at the Old Royal Capital' attend about 50,000 visitors. There are more festivals and events during the whole year, like 'Christmas Concerts' (7/8 January), Independence Day event (21 May), 'MIT Fest' (alternative theatre festival) etc.
Спорт
Сетиньедегі ең танымал спорт түрлері – футбол, гандбол және баскетбол.
The most popular sports in Cetinje are football, handball and basketball.
Футбол
Цетиньедегі футболдың Черногориядағы ең көне футбол клубы – FK Lovćen Cetinje-мен байланысты ұзақ тарихы бар. ФК Ловчен 1913 жылғы 20 маусымда құрылған. Бұл Черногорияның ең табысты футбол клубтарының бірі. Клубтың өткендегі ең жақсы нәтижелері Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, бірнеше рет Черногория чемпионатында жеңіс алып, 1956 жылы бірінші ұлттық лигаға іріктеу турнирінде көрсетілген. 1947 жылы Ловчен жасөспірімдер клубының чемпионы атанды. Қазіргі таңда FK Lovćen Черногорияның бірінші лигасына қатысады. 2013/14 маусымында Ловчен екінші орынды жеңіп алды. 2014 жылғы 21 мамырда Ловчен Черногория кубогын ұтып алып, клуб тарихындағы тұңғыш ұлттық жүлдеге ие болды. Цетиньедегі тағы бір клуб – 1975 жылы құрылған FK Cetinje. Олар Черногорияның үшінші лигасынде ойнайды және "Свети Петра Цетински" стадионын Ловчен клубымен бөліседі.
Football in Cetinje has a very long tradition associated with FK Lovćen Cetinje, oldest football club in Montenegro. FK Lovćen was founded on 20 June 1913. It is one of the most successful football clubs in Montenegro. The best results in the past were achieved before WW2, when they won few Montenegrin Championships, and in 1956 in qualifications for the first national league. In 1947, Lovćen was juvenile club champion. FK Lovćen now competes in the Montenegrin First League. During the season 2013/14, Lovćen won second place. On 21 May 2014, Lovćen won the Montenegrin Cup, which was the first national trophy in the club's history. Another club from Cetinje is FK Cetinje, formed in 1975. They play in the Montenegrin Third League and share the Stadion Sveti Petar Cetinjski with Lovćen.
Гандбол
1949 жылы құрылған "Ловчен" гандбол клубы Черногориядағы ең көне гандбол клубтарының бірі. Онжылдықтар бойы, әсіресе 80-жылдардан бері, "Ловчен" Черногорияның ең табысты ерлер гандбол клубына айналды, сонымен қатар Цетинье қаласының ең көп жүлделі командасы болып табылады. "Ловчен" гандбол мектебі көптеген тамаша қарамонталық, югослав және еуропалық ойыншыларды тәрбиеледі. 1988 жылдан бүгінгі күнге дейін "Ловчен" Югославия ССР, Югославия Федеративтік Республикасы және Черногорияның Бірінші гандбол лигасында 23 маусым ойнады. Цетинье клубы бес рет чемпиондық атаққа ие болды – 1999/00, 2000/01, 2006/07, 2011/12 және 2012/13 маусымдарында. Клуб тарихындағы ең көп жүлделерді "Ловчен" ұлттық кубокта жеңіп алды. Цетинье клубы Югославия Федеративтік Республикасы кубогында 2 рет, ал Черногория кубогында 5 рет жеңімпаз атанды. "Ловчен" 2001/02, 2002/03, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13 маусымдарының кубоктарын сақтап тұр. "Ловчен" өңірлік SEHA лигасының құрылғаннан бері мүшесі. Бүгінде "Ловчен" Черногориядан SEHA лигасының жалғыз өкілі. SEHA лигасының алғашқы маусымында "Ловчен" 6-шы орынға таңғажайып нәтижемен енді. Одан кейінгі жылы "Ловчен" маусымды сол көрсеткіште аяқтады. 2013/14 маусымында SEHA лигасының жаңа талаптарына сәйкес, SRC Lovćen залы қайта жаңартылып, сыйымдылығы 1500-ден 2020-ға дейін арттырылды. "Ловчен" гандбол клубы 1997 жылдан бері Еуропалық гандбол жарыстарының тұрақты қатысушысы. Клубтың ең үлкен жетістігі 2000/01 жылғы EHF Чемпиондар лигасының ширек финалында THW Kiel командасымен күш сынасуы болды. Бүгінгі күнге дейін "Ловчен" Еуропалық жарыстарда 65 матч өткізді. "Ловчен" клубының "B" командасы – "HC Cepelin Lovćen", ол бұрын Бірінші лигада өнер көрсеткен. Бүгінде "Cepelin Lovćen" Екінші лигада ойнайды.
Formed at 1949, Handball club “Lovćen” is among oldest handball clubs in Montenegro. During the decades, especially from 80's until today, Lovćen became most successful Montenegrin men's handball club, but the most trophied team from Old Royal Capital Cetinje. There is huge number of great Montenegrin, Yugoslav and European players which produced handball school of Lovćen. From the 1988 until today, Lovćen played 23 seasons in the First Handball League of SFR Yugoslavia, FR Yugoslavia and Montenegro. Five times, club from Cetinje won the champions' title – in the seasons 1999/00, 2000/01, 2006/07, 2011/12 and 2012/13. Most trophies in the club history, Lovćen won in the national Cup. Club from Cetinje holds 2 winner titles in the Cup of FR Yugoslavia and five in the Montenegrin Cup. Lovćen hold Cup trophies from the seasons 2001/02, 2002/03, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13. Lovćen is member of Regional SEHA League since its inception. Today, Lovćen is the only SEHA League member from Montenegro. In their first SEHA League season, Lovćen made surprising result, with final placement on 6th position. Year after that, Lovćen finished season on the same table position. In the season 2013/14, because of new SEHA League criteria, SRC Lovćen hall was reconstructed, with changing capacity from 1,500 to 2,020. Handball club Lovćen is permanent member of European handball competitions since 1997. The greatest result Lovćen made during the EHF Champions League 2000/01 when they participated in the quarterfinals against THW Kiel. Until today, Lovćen played 65 games in European Competitions. "B" team of Lovćen is HC Cepelin Lovćen, which in past competed in First league. Today, Cepelin Lovćen is playing in Second league.
Баскетбол
Баскетбол клубы "Ловчен" – Цетиньедегі ең көне спорт клубтарының бірі. Ол 1947 жылы құрылған. Ең жақсы нәтижелер 1997/98 маусымында көрсетілді, ол кезде клуб Ұлттық баскетбол лигасының 6-орынын иеленді. Бұл "Радивое Корач кубогы" атты халықаралық жарысқа қатысуға мүмкіндік берді. Бүгінде клуб Черногорияның бірінші А лигасысында өнер көрсетеді. Екінші клуб – 1997 жылы құрылған "БК Цетинье".
Basketball club Lovćen is one of the oldest sport clubs in Cetinje. It was founded in 1947. The best results were achieved in 1997/98 season, when it was scored at the 6th place of the National basketball league. This provided participation at international competition “Radivoje Korac Cup.”
Today, it competes in the first A league of Montenegro. Second club is BC Cetinje, formed in 1997.
Басқа спорт түрлері
Бұрын Цетиньеде "Ловчен" волейбол клубы болған. Ол Республикалық лигада өнер көрсетіп, сол спорт түріндегі ең үздік қарамонтаниялық клубтардың қатарында болды. "Ловчен" волейбол клубы қазіргі таңда активті емес. Бүгінде ондаған активті клубтар бар. "Ловчен" үстел теннисі клубы соңғы төрт онжылдық ішінде Қарамонтаниядағы ең табысты екі үстел теннисі клубының бірі саналады. Басқа клубтар: "Ловчен" жарыс командасы, "Крногорац" дзюдо клубы, "Ловчен" каратэ клубы, "Ловчен" бокс клубы, "Ловчен" әйелдер баскетбол клубы және тағы да басқалары.
During the past, in Cetinje existed Volleyball club "Lovćen". It competed in Republic League and was among best Montenegrin clubs in that sport. VC "Lovćen" is not active anymore. Today, there are dozens of active clubs. Table tennis club "Lovćen" is among two most successful table tennis clubs in Montenegro during last four decades. Other clubs are Racing team "Lovćen", Judo club "Crnogorac", Karate club "Lovćen", Boxing club "Lovćen", Women basketball club "Lovćen" and others.
Орындар
Cetinje қаласында бірнеше спорттық нысан бар. Cetinje қаласындағы негізгі спорттық нысандар:
Cetinje has a number of sporting venues. The main sporting venues on Cetinje are:
«Свети Петра Сетинье» стадионы, 5 192 орынға шақталған. Cetinje спорт орталығы – көп функциялы жабық спорт кешені. Оның сыйымдылығы 2 020 орындық. «FK Lovćen» футбол клубының жаңа шағын футбол алаңы, 1 000 орындық, түнгі ойындар үшін жарықтандырумен жабдықталған.
Stadion Sveti Petar Cetinjski, with capacity of 5,192 seats. Sports Center Cetinje, a multi functional indoor sport facility. It has a capacity of 2,020 seats. New small football field of FK Lovćen, with capacity of 1,000 seats with lights for night games.