Кіріспе

Уганда этносы Адхола халқы, сондай-ақ Джопадхола деп те аталады, бұл Луо халықтарының нилоттық этносы болып табылады және Шығыс Уганданың Тороро ауданында тұрады. Олар елдің жалпы халқының шамамен сегіз пайызын құрайды.

Жопадхола дәстүрлі әділқазылық

Кландар тәуелсіз сот деп аталатын коти ұғымын қайта жасайды, билік бөлінісінің қысқартылған құқықтық доктринасын қолданады және төменгі деңгейдегі үкіметтің (жергілікті кеңестер) және сот ерекшеліктерін ішінара еліктейді. Басқа кейбір кішігірім луо тайпаларынан өзгеше, осы өздігінен оқшаулану оларға банту және атекер қауымдастықтары арасында өз тілдері мен мәдениетін сақтауға көмектесті. Аңыз бойынша, кениялық луо тайпасының басшысы Оуини, жопахола тайпасының басшысы Адхоланың інісі болған. Ол ағасымен бірге Кения мен Танзанияға бармай, Торороға қоныстанды.

Неке

Жопадола тайпасында некелер шартты түрде жасалатын, ал ер адамдар әйелдерді іздеуге міндетті емес еді. Әкесі ұл туған кезде, оның міндеті жаңа туған қыз баласы бар ата-ананы іздеу болып табылды, осылайша екі отбасы арасында берік қарым-қатынас орнатылып, жігіттің ата-анасы қыздың үйіне жиі баратын және түрлі рәсімдер ұйымдастырылатын. Қыздың ата-анасы некеге келісім берген соң, жігіттің әкесі қыздың қолына білезік салып, оның некеге берілгенін көрсететін. Ұл 18 жасқа, ал қыз 16 жасқа толғанда, жігіттің ата-анасы оған қыздың үйін көрсетеді. Ұлдың қызды үйіне алып келуі күтіледі, егер қарсылық болса, күш қолдануға тура келеді.

Тіл

Жопадхола халқы ачоли, Уганданың алур және Кенияның дхолуо тілдерімен өзара түсінісе алатын тілде сөйлейді. Обот Офумби, А. К. К., Сильвер Танга Падхола, Шығыс Африка әдебиет бюросы, Найроби, 1959. Огот, Б. А., «Оңтүстік Луо тарихы», Шығыс Африка баспасы, Найроби, 1967. Оуор Морин, «Тәуелсіз дәстүрлі сот құру: Угандадағы Жопадхола рулық соттарын зерттеу», «Африка құқығы журналы» (2012) 56/2, 215–242 беттер.