Кіріспе

Үндістандағы туризмді шолу

Үндістандағы туризм елдің жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) 4,6%-ын құрайды. Басқа салалардан өзгеше, туризм Үндістан Үкіметі үшін басымдық сала емес. Forbes журналы Үндістанды «Әлемдегі 50 ең әдемі ел» рейтингінде 7-орынға қойды. Дүниежүзілік саяхат және туризм кеңесінің есебуынша, 2021 жылы туризм Үндістанның ЖІӨ-сінің 5,8%-ын құрады немесе 32,1 миллион жұмыс орнын қамтамасыз етті. Бұл көрсеткіш пандемияға дейінгі деңгейден төмен болғанымен, 2020 жылы тіркелген күрт құлдыраудан кейін 2021 жылы ел экономикасы айтарлықтай өсімді көрсетті. Сектордың 2031 жылға дейін жылдық өсу қарқыны 7,8% (ЖІӨ-нің 7,2%-ы) құрады деп күтілуде. 2019 жылы Үндістан $44,8 миллиард көлеміндегі жаһандық саяхат медицинасы нарығының 5-ші ірі ойыншысы ретінде танылды. 2014 жылы 184 298 шетелдік пациент медициналық көмек алу үшін Үндістанға келді. Туризм министрлігінің мәліметтері бойынша, 2022 жылы Үндістанға 6,19 миллион, ал 2021 жылы 1,52 миллион шетелдік турист келді, бұл 2019 жылғы 10,93 миллионнан 44% төмендеуді көрсетеді. Үндістанда ішкі туризмнің үлкен әлеуеті бар, сондықтан ол шетелдік туристерге көптеп тәуелді емес. Бұл Үндістанды әлемдегі ең көп саяхатталатын 22-ші елге, ал Азия мен Тынық мұхиты аймағында 8-ші орынға қойды. 2012 жылы барлық штаттар мен одақтық аумақтарға жасалған ішкі туристік сапарлардың саны 1 036,35 миллионға жетті, бұл 2011 жылмен салыстырғанда 16,5% өсімді құрады. 2012 жылы National Geographic Traveller журналы Керала штатын «дүниедегі он жұмақтың» бірі және «өмір бойы көруге тиіс 50 орынның» бірі деп атады. 2014 жылы Тамил Наду, Махараштра және Уттар-Прадеш штаттары туристер арасында ең танымал болды. 2015 жылы шетелдік туристер ең көп барган қалалар Дели, Мумбаи, Ченнаи, Агра және Джайпур болды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, әлемдік деңгейде Дели шетелдік туристер саны бойынша 28-орында, Мумбаи 30-орында, Ченнаи 43-орында, Агра 45-орында, Джайпур 52-орында және Калькутта 90-орында тұр. Дүниежүзілік экономикалық форумының 2021 жылғы «Саяхат және туризмнің даму индексі» (бұрынғы «Саяхат және туризмнің бәсекеге қабілеттілік есебі») Үндістанды 117 елдің ішінде 54-орынға қойды. 2019 жылы жарияланған «Саяхат және туризмнің бәсекеге қабілеттілік есебінің» соңғы басылымы Үндістанды 140 елдің ішінде 34-орынға қойды. Бұл есепте Үндістанның туризм секторының бағалық бәсекеге қабілеттілігі 140 елдің ішінде 13-орында тұрғаны көрсетілді. Сондай-ақ, Үндістанның әуе көлігі инфрақұрылымының (33-орын) және жер және теңіз порты инфрақұрылымының (28-орын) жақсы деңгейде екені, елдің даму сатысын ескере отырып, атап өтілді. Елдің табиғи ресурстары (14-орын) және мәдени ресурстары мен іскерлік сапарлар (8-орын) бойынша да жоғары көрсеткіштер тіркелді. Дүниежүзілік туристік ұйымның мәліметінше, 2012 жылы Үндістанның туризмнен түскен кірістері әлемде 16-орында, ал Азия мен Тынық мұхиты елдері арасында 7-орында тұрды. Туризм министрлігі туризмді дамыту және насихаттау жөніндегі ұлттық саясатты әзірлейді. Бұл процесте министрлік саланың басқа да мүдделі тараптарымен, оның ішінде әртүрлі орталық министрліктермен/агенттіктермен, штаттармен, одақтық аумақтармен және жеке сектор өкілдерімен кеңеседі және ынтымақтасады. Ауылдық, круиздік, медициналық және экологиялық туризм сияқты арнайы туристік өнімдерді ілгерілету үшін белсенді жұмыс жүргізілуде. Бутан, Мальдив және Непал азаматтары Үндістанға кіру үшін виза алуға міндетті емес. Ауғанстан, Аргентина, Бангладеш, Солтүстік Корея, Ямайка, Мальдив, Маврикий, Моңғолия, Непал, Оңтүстік Африка және Уругвай азаматтары Үндістан визасын алу кезінде алым төлеуге міндетті емес. 2020 жылғы пандемия кезеңінде Үндістанға тек 23 елден саяхаттауға мүмкіндік болды, ал қазір Үндістан паспортының иегерлері 60 елге визасыз саяхаттауға құқылы. Нагаланд және Сикким штаттарына, сондай-ақ Аруначал-Прадеш, Химачал-Прадеш, Джамму және Кашмир, Манипур, Мизорам, Раджастан және Уттаракханд штаттарының кейбір бөліктеріне кіру үшін қорғалған аймаққа рұқсат (PAP) қажет. Андаман және Никобар аралдарына және Сиккимнің кейбір бөліктеріне кіру үшін шектеулі аймаққа рұқсат (RAP) қажет. Лакшаддип аралдарына бару үшін арнайы рұқсат алу қажет.

Электрондық туристік виза

Туризмді ынталандыру мақсатында 2014 жылдың қараша айында Үндістан Үкіметі жаңа виза саясатын енгізді, бұл саясат туристер мен қызмет сапарымен келгендерге 28 халықаралық әуежайда "визаны келу кезінде" алуға мүмкіндік берді. Мұндай виза алу үшін сапарға келмес бұрын онлайн режиміде Электрондық саяхат рұқсатына (ETA) ие болу қажет болды, Үндістан консулдығына немесе виза орталығына бару қажеттігі болмады. 2015 жылдың сәуірінде "визаны келу кезінде" схемасы жаңсақ түсініктіктерді болдырмау үшін "электрондық туристік виза" (немесе "e TV") деп қайта аталды. Электрондық туристік виза алу үшін турист Үндістан Үкіметінің қауіпсіз веб-сайтына сапар күніне кемінде 4-30 күн бұрын онлайн өтініш беруі керек. Мақұлданған жағдайда, саяхат құжаттарымен бірге мақұлданған визаны басып алып жүру қажет. Бұл виза ETA иелеріне, АҚШ, Ұлыбритания, Жапония және Канада азаматтарын қоспағанда, Үндістанның кез келген жеріне кіруге және 90 күнге дейін болуға мүмкіндік береді. Аталған елдердің азаматтары бір ретте 180 күнге дейін бола алады. Бір күнтізбелік жылда ETA екі рет алуға болады. 2015 жылдың 15 тамызында бұл мүмкіндік Андорра, Аргентина, Армения, Аруба, Бельгия, Боливия, Колумбия, Куба, Шығыс Тимор, Гватемала, Венгрия, Ирландия, Ямайка, Мальта, Малайзия, Моңғолия, Монако, Мозамбик, Нидерланды, Панама, Перу, Польша, Португалия, Сейшель, Словения, Испания, Шри-Ланка, Сент-Люсия, Сент-Винсент және Гренадиндер, Суринам, Швеция, Тайвань, Танзания, Түрік және Кайкос аралдары, Ұлыбритания, Уругвай және Венесуэла азаматтарына да қолданылатын болды. Бұл мүмкіндіктің көлемі болашақта шамамен 180 елге дейін кеңейтілуі тиіс. Жаңа виза саясатының нәтижесінде 2015 жылдың қазан айында 56 477 турист электрондық туристік визамен келді, бұл 2014 жылдың қазан айында (мүмкіндік енгізілмес бұрын) келген 2 705 турист санымен салыстырғанда 1987,9% жоғары. 2015 жылдың қаңтар-қазан айлары аралығында электрондық туристік визамен 258 182 турист келді, бұл 2014 жылдың осы кезеңіндегі 21 995 турист санынан 1073,8% көп (электрондық туристік виза қолданылмай тұрған кезде).

Ішкі туристер

2021 жылы штаттарға/ОАҚ-тарға ішкі туристердің сапары 67 763 2981 (шамамен 677 миллион) құрады, бұл 2020 жылы 61 021 6157 (шамамен 610 миллион) сапарымен салыстырғанда 11,05% өсімді көрсетті.

Шетелдік туристердің келуі және шетел валютасының табысы

+ Үндістанға шетелдік туристердің келуі (1997–2022) Жыл Келу (миллионда) % өзгерісі 1997 2.37 3.8 1998 2.36 −0.7 1999 2.48 5.2 2000 2.65 6.7 2001 2.54 −4.2 2002 2.38 −6.0 2003 2.73 14.3 2004 3.46 26.8 2005 3.92 13.3 2006 4.45 13.5 2007 5.08 14.3 2008 5.28 4.0 2009 5.17 −2.2 2010 5.78 11.8 2011 6.31 9.2 2012 6.58 4.3 2013 6.97 5.9 2014 7.68 10.2 2015 8.03 4.5 2016 8.80 9.7 2017 10.04 14.0 2018 10.56 5.2 2019 10.93 3.5 2020 2.74 −74.9 2021 1.52 −55.4 2022 6.19 307.2

+ Үндістанда туризмнен түскен шетелдік валюталық кірістер (1997–2020) Орын Штат/Одақтық аумақ Сан (миллионда) Үлес (%) 1 Гуджарат 1.782 0.70 2 Махараштра 1.511 7.60 3 Батыс Бенгалия 1.041 2.08 4 Дели 0.829 5.0 5 Уттар-Прадеш 0.657 5.6 6 Тамилнад 0.414 7.4 7 Раджастхан 0.404 6.2 8 Керала 0.354 0.2 9 Пенджаб 0.333 8.4 10 Мадхья-Прадеш 0.202 3.8 Топ 10 штаттың жалпы сомасы 7.478 7.3 Басқалары 1.111 2.97 Жалпы сома 8.591 100

+ 2022 жылы Үндістандағы ішкі туристік сапарлар саны бойынша топ 10 штат/Одақтық аумақтарының үлесі Орын Штат/Одақтық аумақ Сан (миллионда) Үлес (%) 1 Уттар-Прадеш 317.91 8.37 2 Тамилнад 218.58 2.63 3 Андхра-Прадеш 192.72 1.13 4 Карнатака 182.41 5.4 5 Гуджарат 135.81 7.85 6 Махараштра 111.30 6.43 7 Раджастхан 108.33 6.26 8 Батыс Бенгалия 84.54 8.8 9 Телангана 60.75 5.1 10 Уттаракханд 54.64 3.16 Топ 10 штаттың жалпы сомасы 1467.00 84.75 Басқалары 264.01 15.25 Жалпы сома 1731.01 100