Кіріспе
Каноэ поло, сондай-ақ каяк поло деп те аталады, каноэ спортының бәсекелестік түрлерінің бірі. Ойыншылар мен жақтаушылар осы спортты жай ғана "поло" деп те атайды. Әр командада алаңда бес ойыншы (және үш қосалқы ойыншы) болады, олар қарсыластарының судан екі метр биіктікте орналасқан қақпасына допты тигізу үшін жарысады. Допты қолмен лақтыруға немесе ескекпен итеруге болады, осылай ойыншылар арасында пас беруге және қақпаға соққы беруге мүмкіндік ашылады. Алаңды жүзу бассейнінде немесе кез келген тегіс су кеңістігінде орнатуға болады, оның өлшемдері 35 метрге 23 метр болуы керек. Каяк поло каноэмен және допты басқару дағдыларын командалық ойынмен үйлестіреді, онда тактика мен позициялық ойын жеке спортшының жылдамдығы мен физикалық дайындығымен қатар маңызды рөл атқарады. Бұл ойынға жақсы командалық жұмыс қажет, сонымен қатар каноэдегі жалпы дағдыларды және осы спортқа тән ерекше техникаларды дамытуға көмектеседі. Каяктер поло үшін арнайы жасалған, олар әдеттегі каяктерге қарағанда жылдам және жеңіл, бұл олардың маневрлік қабілетін арттырады. Поло ескегінің жиектері қалың және дөңгелектелген, бұл жарақат алудың алдын алуға көмектеседі. Ескектер де өте жеңіл, олар допты тарту және басқару мүмкіндіктерін ескере отырып жасалған. Каяктердің алдыңғы және артқы бөліктеріндегі буферлер, дене қорғанысы, шлем және бетке арналған қорғаныш міндетті түрде қолданылады. Халықаралық каноэ федерациясының кейбір Еуропа елдерінде, әсіресе Ұлыбританияда қолданылатын терминологияда "каноэ" термині "каяк" дегенді де білдіруі мүмкін. Осы ойында қолданылатын қайықтар екі жақтан ескекпен жылтыратылады және "каяк" деп аталады.
Canoe polo, also known as kayak polo, is one of the competitive disciplines of kayaking. The sport is also known simply as "polo" by its players and supporters. Each team has five players on the pitch (and up to three substitutes), who compete to score in their opponent's goal, which is suspended two meters above the water. The ball can be thrown by hand or flicked with the paddle to pass between players and shoot at the goal. Pitches can be set up in swimming pools or any stretch of flat water, which should measure 35 meters by 23 meters. Kayak polo combines boating and ball handling skills with a contact team game, where tactics and positional play are as important as the speed and fitness of the individual athletes. The game requires excellent teamwork and promotes both general canoeing skills and a range of other techniques unique to the sport. The kayaks are specifically designed for polo and are faster and lighter than typical kayaks which give them superior maneuverability. The blades of a polo paddle have thick rounded edges to prevent injury. Paddles are also very lightweight and designed with both pulling power and ball control in mind. Nose and tail boat bumpers, body protection, helmets, and faceguards are all compulsory. In International Canoe Federation nomenclature used in some European countries, chiefly the United Kingdom, the term canoe can refer to a kayak too. The boats in this game are paddled with a double bladed paddle and are called "kayaks".
Тарих
Спорттың пайда болуы XIX ғасырдың соңында Ұлыбританияда болды, 1875 жылы "Punch" журналында "Polo on the Sea" деген сурет жарияланды. Дегенмен, қазіргі заманғы спорттың тууы 1970 жылы Лондондағы Кристалл Палас Ұлттық спорт орталығында өткен Ұлттық каноэ көрмесіндегі демонстрациялық шара деп есептелуі мүмкін. Кристалл Палас шарасында туған қызығушылыққа жауап ретінде Британдық каноэ одағының алғашқы Ұлттық каноэ поло кіші комитеті құрылды, және осы комитет ойынның қазіргі заманғы негізін жасады. Ұлттық чемпионаттар жыл сайын Ұлттық каноэ көрмесінде өткізіліп, бұл шара 1987 жылы Германияның Дуйсбург қаласында өткен демонстрациялық ойындарға каноэ полоның қосылуына әкелді. Үндістанда каноэ-поло спортын 2008 жылы Шринагардағы Кашмир университеті бастады, сол кезде университеттің су спорты жаттықтырушысы Мұхаммед Юсуф Шринагардағы Нигеен көлінің суларында Кашмир университеті мен Исламия колледжі арасында таныстыру матчын өткізді. Кейін бұл шара университеттің жылдық су спорты күнтізбесіне енгізілді. Сондай-ақ, J&K Су спорты қауымдастығы Кашмир аймағында осы спортты кеңінен дамытуда.
Ерекшеліктері
Бұл ойын қазір барлық мекенделген құрлықтардағы көптеген елдерде демалыс және бәсекелестік спорты ретінде танымал. Бұл спорттан екі жылда бір рет Әлем чемпионаттары, ал Әлем чемпионаттары арасында жыл сайын Еуропа, Азия, Африка және Америка құлықтары чемпионаты өткізіледі. Халықаралық жағынан осы спортты Халықаралық каноэ федерациясының каноэ поло комитеті каноэ спортының бір саласы ретінде ұйымдастырады. Ойын көбінесе су полосы, баскетбол және каноэ спортының біріндірілісі деп сипатталады. Ойын тактикасы мен жүргізілу әдісі баскетболға немесе су полосына ұқсас, бірақ допты ұстаған қарсыласты тоқтатуға немесе голға 6 метрлік аймақта позиция үшін күресуге болатын қайықтардың қосымша қиындығы бар.
Қызметкерлер
Екі төреші (әр қаптамада бір-бір төреші) бар, және олар қайықпен емес, жаяу жүреді. Есепті есепке алушы сақтайды, ал уақытты бақылаушы ойын уақытын және айыптарды тіркеп отырады. Гол сызықтарын екі судья қадағалайды. Ойын басталар алдында тексерушілер барлық жабдықты ережелерге сәйкестігіне қарай тексеріп шығады.
Ауыртпалық
Каноэ полосы үй ішінде, бассейндерде немесе ашық алаңда 35 метрге 23 метр болатын алаңда ойналады. Алаңның шекаралары мүмкіндігінше жүзбелі арқандармен (көгалдардағы жолақтарға ұқсас) белгіленеді, бірақ кішірек жерлерде бассейн шеттері жиі қолданылады. Әрбір қақпаның алдындағы шамамен 6 метрлік аймақ – аймақ деп аталады. Осы аймақта қорғаушы ойыншылар қақпаны шабуылшылардан қорғау үшін тактикалық құрылымдар құрайды.
Уақыт
Ойын ресми түрде 14-тен 20 минутқа дейін, екі 7-ден 10 минутқа дейінгі жартыдан тұрады. Командалар ойын ортасымен ауысады, ол 1-ден 3 минутқа дейін созылады. Әр жартылай "шабуылмен" басталады, онда әр команда өз қақпасының сызығына тұрады және төреші допты алаңның ортасына тастайды. Әр командадан бір ойыншы допты ұтып алу үшін шабуылдайды.
Атыс сағаты
Ойынды жылдамдату үшін ату сағаты қолданылуы мүмкін. Шабуылдаушы команданың қақпаға 60 секунд ішінде соққы беруі керек, әйтпесе допты жоғалтады. Ату сағаты қарсы команда допты тартып алғанда немесе шабуылдаушы команда допты жоғалтқанда қайта бапталады. Ату сағаты – қағидаларға жақында ғана қосылған, және жабдықтың қымбаттылығы мен күрделілігіне байланысты барлық жерде қолданылмайды.
Тактикасы
Бірнеше шабуыл және қорғаныс тактикалары бар, олардың әрқайсысының өзгеше нұсқалары кездеседі.
Қауіпсіздік
Жүктеме: 1 немесе 2 ойыншы аймақтың бір жағына шабуылдайды, қорғаныс ойыншыларын жақындатып, 3-ші ойыншыға жаңа бос орынға жүгіруге мүмкіндік жасайды, 4-ші ойыншыдан пас алып, қақпаға тікелей соққы береді. Қақпа алдындағы ойыншы: Ойыншы қақпаның тікелей астында, қақпашының жанында орналасады. Мақсаты – осы позицияны сақтап, жылдам пас алып, содан кейін қақпаға қысқа, тікелей соққы беру немесе қорғанысты бұзып өтуге мүмкіндік алған басқа ойыншыға пас беру. Жұлдыз: Ойыншылар аймақтың төңірегінде орналасып, бірінен кейін бірі жүгіріп кіреді, қорғаныс ойыншысы әр ойыншыны тоқтатуға тырысады, ал шабуылдаушы команда ойыншылар жүгіріп келе жатқанда допты айналдырып, соққы беру қаупін тудырады. Егер дұрыс орындалса, 5-ші ойыншы аймаққа жүгіріп кіре алады, оны тоқтатуға ешқандай қорғаныс ойыншысы болмайды, 4-ші ойыншыдан пас алып, қақпаға тікелей соққы бере алады.
Қорғау
3–1: Үш ойыншы қақпашының үстіне қатар тұрады, біреуі қақпашының оң жағында, біреуі сол жағында және біреуі тікелей қақпашының үстінде. Бұл формация қақпаның екі жағы мен ортасын қорғап, өте мықты қорғаныс шебін құруға мүмкіндік береді. Қалған ойыншы допты қысымға салу және қорғаныс шебіндегі бос кеңістіктерге ойыншылардың жүгіріп кіруін тоқтату мақсатымен аймақтың жоғарғы бөлігінде күзетшілікке тұрады. 2–2: Екі ойыншы қақпашының алдына және екі жағына орналасып, қақпаға қауіп төндіретін шабуылдаушы ойыншылардың жолын кеседі. Қалған екі ойыншы одан әрі алға және ортаға қарай жылжиды, мақсаттары – аймаққа кіріп келе жатқан ойыншыларды тоқтату және шабуылшыларға қысым көрсету. Жоғарыдан қарағанда бұл формация Рождество шыршасына ұқсайды. Мақсаты – шабуылшыларды алыстан соққы жасауға және қателіктерге мәжбүр ету арқылы допты қайтарып алу, сонымен қатар қақпаны қорғау. Бес ойыншы қорғанысқа: Әр ойыншы, қақпашыны қоса алғанда, қарсыластың бір ойыншысын қадағалайды, допты және барлық пасқа қысым көрсетеді, қателікке ұшыратуға немесе допты ұрлап алуға тырысады.
Қателіктер
Ережелердің көпшілігі ойыншылардың қауіпсіздігіне қатысты немесе ойынды жылдам әрі қызықты ету үшін жасалған. Заңсыз ауыстыру және ойын алаңына кіру: бір уақытта ойын алаңына тек 5 ойыншыға рұқсат етіледі. Ойыншыны ауыстыру кезінде ойыншы алаңнан толығымен шығуы керек (барлық киіммен қоса), содан кейін басқа ойыншы алаңға кіре алады. Заңсыз допты ұстау: Ойыншы допты ұстағаннан кейін бес (5) секунд ішінде оны басқа ойыншыға пас беру арқылы немесе допты босату нүктесінен көлденең өлшенгенде кемінде бір метрге жылжытуға мүмкіндік беретін бір лақтыру арқылы доптан құтылуы керек. Заңсыз қолмен ұстау: Қолмен ұстаудың түрлеріне, допты ұстап тұрған ойыншыны ұстамау, немесе допты екінші ойыншымен бөлісіп ұстау, қарсыластың арқасына, жоғарғы қолына немесе қабырғасына бір ашық қолдан басқа денемен жанасу, немесе ұсталған ойыншыға қауіп тудыру кіреді. Заңсыз каякпен соққы беру: Каякпен соққы берудің кез келген түрі, егер каяк пен қарсыластың басы немесе денесі арасында маңызды жанасу болса, немесе ойыншыға қауіп тудырса, доптан 3 метрден арықта болған немесе доп үшін күреспейтін ойыншыны соққыға салу. Падльді заңсыз пайдалану: Қарсыластың қолы жеткенде допты падльмен ойнау немесе ойнауға тырысу, қарсыластың денесіне тию, немесе ойыншыға қауіп тудыру мүмкіндігі бар падльді пайдалану. Заңсыз итермелеу: Ойыншы тұрып тұрғанда немесе орнын сақтап тұрғанда, қарсыластың каягымен үздіксіз жанасу арқылы немесе гол сызығының артына итеру арқылы оның денесі жарты метрден астам жылғанда. Заңсыз кедергі келтіру: Ойыншы қарсыласының қозғалысына белсенді түрде немесе қасақана кедергі келтіргенде, егер екі ойыншының да допқа үш метрден жақын болмаса, немесе доп үшін күреспейтін ойыншы, доп үшін күресіп жатқан қарсыласының қозғалысына кедергі келтірсе. Заңсыз ұстап алу: Ойыншы қарсыластың каягына қолын, қолын, денесін немесе падлін қойып, қарсыластың ойыншысын немесе жабдықтарын ұстап, немесе алаңдағы жабдықты (гол, бүйірлік сызықтар, бассейн қабырғасы) пайдаланып, қарсыласты қорғану арқылы қолдау немесе итермелеу. Әдепсіз мінез-құлық: Ойыншылар наразылық білдіру, кек алу, ұятсыз немесе қорлаушы тіл қолдану, тактикалық кешігу, қарсыластың жабдықтарына кедергі келтіру, допты алаңдан шығарып жіберу, немесе төрешілер ойынға зиянды деп санайтын кез келген әрекет жасау. Қателіктің ауырлығын анықтау үшін үш негізгі қағида қолданылуы мүмкін. Қасақана жасалған бұзушылық – Заңсыз ойыннан аулақ болуға тырыспаған бұзушылық. Кез келген қасақана бұзушылық үшін, ең төменде жасыл карточка алу керек, бірден немесе келесі ойын тоқтатылғанда, егер артықшылық сақталса. Қауіпті бұзушылық – Қарсыластың қолына, басына немесе денесіне маңызды соққы беру, бұл жеке жарақатқа әкелуі мүмкін және заңсыз. Маңызды соққы – Жабдыққа зақым келтіруі немесе жеке жарақатқа әкелуі мүмкін кез келген күшті соққы немесе үздіксіз соққы.
Жабдық
Каноэ-поло ойнау үшін арнайы жабдықтар қажет. Қажетті заттар: Доп: Су полосы добы су бетінде жүзуге мүмкіндік беретін, жүзуге арналған материалдан жасалады. Сыртқы қабығы ойыншыларға қосымша ұстау үшін текстураланған. Доптың мөлшері ерлер, әйелдер және жасөспірімдер ойынында әртүрлі болады. Жүзуге көмектесетін құралдар: Жүзуге көмектесетін құрал ойыншылардың денесін жарақаттан қорғау үшін қолданылады және ойыншының алдыңғы, бүйірлері мен арқасында 1 дюйм қалыңдықтағы көбік болуы керек. Барлық жүзуге көмектесетін құралдар ойыншыны басқа ойыншылар, төрешілер және көрермендерге анықтау үшін нөмірленген. Жүзуге көмектесетін құралдар екі жағынан кері бұрылатын және команданың негізгі және қосымша түстерімен боялған. Бұл қарсыластарға өздерінің құралдарын кері бұрып, қарсы команданың негізгі түсі бірдей немесе ұқсас болған жағдайда, өздерінің резервтік түстерінде ойнауға мүмкіндік береді. Қасқа және бетке арналған қорғаныс: Қасқалар мен бетке арналған қорғаныштар ойыншылардың басын және бетін ауыздықтардың немесе басқа каноэлердің кездейсоқ соқтығысынан болатын жарақаттардан қорғау үшін міндетті. Қақпалар: Қақпалар (биіктігі 1 метр, ені 1,5 метр) – тормен жабдықталған және судан 2 метр биіктікте ілінген. Қақпашы рөліндегі ойыншы қақпаны тік ұстап, құмшақпен қорғайды. Қақпашыға қатысты арнайы ережелер бар, мысалы, шабуылдаушы командаға оған кедергі келтіруге немесе итеруге рұқсат етілмейді. Қақпашылар қолданатын құмшақтардың ұзындығы басқа ойыншылардың құмшақтарынан көбінесе ұзын болады. Каноэ: Арнайы каноэ қолданылады. Олар көміртекті кевлар немесе оған ұқсас жеңіл материалдан жасалған. Бұл оларды басқа каноэлерге қарағанда жылдам және маневрлі етеді. Каноэдің екі шетіне де 1 дюйм қалыңдықтағы қорғаныш көбік орнатылған, бұл жоғары жылдамдықпен жарақаттану мен зақымданудың алдын алуға көмектеседі. Құмшақ: Құмшақ ойыншыларды ойын барысында жылжыту үшін қолданылады. Оны допты итеру және ойнау үшін де пайдалануға болады. Жарақат алу қаупін азайту үшін қарсыластың қол жеткізе алатын қашықтықта құмшақпен ойнауға қатаң тыйым салынады. Спрейлік палуба: Спрейлік палуба каноэнің кокпитін бекіту үшін және ойын кезінде каноэге су кірмеуі үшін қолданылады.
Ball: A water polo ball is constructed of buoyant material to allow it to float on the water. The cover is textured to give players additional grip. The size of the ball is different for men's, women's and junior games. Buoyancy aids: A buoyancy aid is used to protect the players' torso from injury, and must provide an inch of foam on the front, sides and back of the player. All buoyancy aids are numbered to make the player identifiable to the other players, referees and spectators. Buoyancy aids are reversible and are colored with the team's primary and secondary colors on each side. This allows opponents to reverse their buoyancy aids and play in their away colors if the opposing team's primary color is the same or similar. Helmet and face guard: Helmets and face guards are compulsory to protect players head and face from injury caused by accidental contact from paddles or other kayaks. Goals: The goals (measuring 1 meter high by 1.5 meters wide) are a frame with a net, suspended 2 meters above the water. A player, acting as goal keeper, defends the goal with their paddle by sticking it up vertically. Special rules concern the goal keeper, such as: the attacking team not being allowed to interfere with or jostle them. The length of the paddles used by the goal keepers are often longer than those used by other players. Kayak: A special kayak is used. They are constructed from carbon Kevlar or a similarly lightweight material. This makes them faster and more manoeuvrable than other kayaks. They are fitted with an inch of protective foam around both ends of the kayak to prevent injury and damage at high speeds. Paddle: A paddle is used to propel the players during the game. The paddle can be used to flick and play the ball. Paddles are strictly forbidden of being played within an arms reach of an opposing player to reduce the risk of injury. Spray deck: A spray deck is used to secure the cockpit of the kayak and prevent water filling the kayak during play.