Көшледі Қала – Филиппиннің ең халқы көп қаласы

Кіріспе

Жоғары урбанизацияланған қала, Филиппиннің Метро Маниласындағы қала.

Кесон қаласы (/UK/'/k//eɪ//z//ɒ//n/, /US/'/k//eɪ//s//ɒ//n//, // //s//ɔː//n//, // //s//oʊ//n/; ), сондай-ақ Кесон қаласы және Q. C. (филиппин тілінде Kyusi деп оқылады және айтылады) деп те аталады, Филиппиндегі ең көп халқы бар қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, онда 2 960 048 адам тұрады. Ол 1939 жылдың 12 қазанында құрылды және Филиппиннің екінші президенті Мануэль Л. Кесонның құрметіне аталды. Қала Маниланың орнын басатын Филиппиннің ұлттық астанасы болуы тиіс еді, себебі Манила тығыз халқынан, тұрғын үй тапшылығынан, нашар санитариялық жағдайынан және көлік қанағаттандырмаушылығынан зардап шегіп келді. Кесон қаласын құру үшін бірнеше барио Калоокан, Марикина, Сан-Хуан және Пасиг қалаларынан бөлініп шықты, сонымен қатар Филиппин үкіметі осы мақсат үшін сатып алған сегіз үлкен иелік қосылды. Ол 1949 жылдың 12 қазанында ресми түрде ұлттық астана деп жарияланды, және бірнеше үкіметтік мекемелер мен ұйымдар Маниладан шығып, жаңа астанаға көшіп келді. Бұл қаланың солтүстікке қарай кеңеюін қажет етті, нәтижесінде Калооканнан Новаличес бөлініп шықты, осылайша ол екі жалғаспайтын бөлікке бөлінді. Сан-Матеодан және Монтальбанның бір бөлігінен де бірнеше барио алынды. Алайда, 1976 жылдың 24 маусымында №940 Президенттік жарлық қабылданды, ол ұлттық астана мәртебесін Манилаға қайтарды, ал бүкіл Метро Манила үкіметтің ордасы деп белгіленді. Кесон қаласы өзінің мәдениетімен, ойын-сауық индустриясымен және БАҚ-тарымен танымал және оны "Жұлдыздар қаласы" деп атайды. Ірі телерадиокомпаниялардың штаб-пәтерлері мен студиялары осы қалада орналасқан. Сондай-ақ, сауда, білім, зерттеу, технология, саясат, туризм, өнер және спорт салаларында да танымал. Бірнеше ұлттық үкіметтік органдар, соның ішінде Филиппин өкілдер палатасының орны – Батасанг Памбанса кешені, қаланы үй деп атайды. Кесон қаласы жоспарлы қала. Оның жалпы ауданы құрайды, онда қоғамдық тұрғын үйлердің жетіспеушілігі байқалады, нәтижесінде мыңдаған қала тұрғындары, әсіресе Бинондо, Интрамурос, Киапо, Сан-Николас және Тондо орталық аудандарында, тығыз орналасқан бейресми қоныстанушылар қауымдастықтарында тұрып жатыр. Олар елордада қолжетімді және лайықты тұрғын үйдің жетіспеушілігінен зардап шегіп келді. Маниланың қайта қарастырылған Бёрнхам жоспары жаңа кампустың Манила қаласының шекарасынан тыс, "Маниланың артындағы биіктікте" орналасуын көздеді. Жаңа орын ретінде Магдалена иелігіне іргелес жатқан Марикина иелігінің шамамен 600 гектар жерді алып жатқан бір бөлігі таңдалды. Таңқаларлығы, Кесон бұл заңға қол қоймай, оны заң күшіне енгізуге рұқсат берді. Кубао, Дилиман, Камунинг, Жаңа Манила және Сан-Франциско-дель-Монте Сан-Хуаннан алынды; Балара, Барранка (Бараңка), Хесус-де-ла-Пеньа, Крус-на-Лигас, Таньонг және жаңа UP кампусының орны Марикинадан алынды; ал Либис бариолары мен сайёттары, Огонг (Угонг-Норте) Пасигтен алынды. Бұл заң бойынша, Уак-Уак гольф клубы мен Кантри-клубтың аумағы Мандалуёнгқа қайтарылуы керек еді, ал төменгі Барранка мен Хесус-де-ла-Пенья бариолары Марикинаға қайтарылды. Алайда, Крем лагері Сан-Хуаннан алынып, Кесон қаласына берілді. Төртбұрыштың солтүстік-шығыс бұрышында 25 гектар эллипстік алаңды құрайтын үлкен дөңгелек жол болды, онда Капитолий ғимаратының салынуы жоспарланған. Үлкен Манила қаласы 1975 жылы Метро Маниланың құрылуының негізі болды. Тынық мұхиты соғысы кезінде жапон императорлық күштері Филиппинді жаулап алғаннан кейін, Үлкен Манила қаласы 1942 жылы он екі округке қайта ұйымдастырылды, олардың екеуі Кесон қаласын бөлу арқылы құрылды: Сан-Франциско-дель-Монте, Галас және Ла-Ломадан тұратын Балинтавак; және Дилиман, Дилиман, Кубао және Университет ауданынан құралған Дилиман. Сол жылы Кэзон институтының науқастары Интрамуростағы Сан-Хуан-де-Диос ауруханасына көшірілді және жапондық әскерилер аурулар мен жарақаттанғандарды емдеу үшін осы мекемені пайдаланды. 1945 жылы Ұлы Манила қаласы президент Серхио Осменьямен таратылды, осылайша біріктірілген қалалар мен қалаларды бөліп, соғыс алдындағы мәртебесін қайта алды. Қаланы құраған аймақты Филиппиндік атқарушы комиссия басқаратын. Сол жылы АҚШ армиясы, Филиппин одақтастық армиясы және Филиппин полициясының көмегімен танылған партизандық бөлімшелер біріктірілген филиппин және американдық әскерлері бірнеше айдың ішінде Кэзон қаласын азат етіп, қайтадан басып алды, жапон императорлық күштерін қуып жіберді. Новаличесте, сол кезде Калооканның құрамында болған, және нығайтылған Жаңа Манилада қатты шайқастар болды. Шағын шабуылдар Талипапа бариосында және Университет ауданында болды.

Quezon City (/UK/'/k//eɪ//z//ɒ//n/, /US/'/k//eɪ//s//ɒ//n//, // //s//ɔː//n//, // //s//oʊ//n/; ), also known as the City of Quezon and Q. C. (read and pronounced in Filipino as Kyusi), is the most populous city in the Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 2,960,048 people. It was founded on October 12, 1939, and was named after Manuel L. Quezon, the second president of the Philippines. The city was intended to be the national capital of the Philippines that would replace Manila, as the latter was suffering from overcrowding, lack of housing, poor sanitation, and traffic congestion. To create Quezon City, several barrios were carved out from the towns of Caloocan, Marikina, San Juan and Pasig, in addition to the eight vast estates the Philippine government purchased for this purpose. It was officially proclaimed the national capital on October 12, 1949, and several government departments and institutions moved out of Manila and settled into the new capital city. This necessitated the expansion of the city northward, carving out Novaliches from Caloocan which divided it into two non contiguous parts. Several barrios were also taken from San Mateo and parts of Montalban. However, on June 24, 1976, Presidential Decree No. 940 was enacted, which reverted national capital status to Manila while the whole of Metro Manila was designated as the seat of government. Quezon City is known for its culture, entertainment industry and media, and is aptly called the "City of Stars". Major broadcasting networks have their headquarters and studios in the city. It is also known for its commerce, education, research, technology, politics, tourism, art and sports. Several national government branches including the Batasang Pambansa Complex, the seat of House of Representatives of the Philippines, calls the city home. Quezon City is a planned city. It covers a total area of , It lacked public housing, where thousands of the city's residents lived in congested informal settler communities, especially in the central districts of Binondo, Intramuros, Quiapo, San Nicolas and Tondo. who were suffering from a shortage of affordable and decent housing in the capital. The revised Burnham Plan of Manila envisioned the new campus to be located just outside Manila's city limits at 'the heights behind Manila'. A portion of Mariquina Estate, which was adjacent to Magdalena Estate, was chosen as the new site with an approximate area of 600 hectares. Surprisingly, Quezon allowed the bill to lapse into law because he did not sign it. Cubao, Diliman, Kamuning, New Manila, and San Francisco del Monte were taken from San Juan; Balara, Barranca (Barangka), Jesus de la Peña, Krus na Ligas, Tañong and the site of the new UP Campus were taken from Marikina; and, the barrios and sitios of Libis, and Ogong (Ugong Norte) from Pasig. Under this law, the area of Wack Wack Golf and Country Club were to be reverted to Mandaluyong, and the barrios of lower Barranca and Jesus de la Peña were reverted to Marikina. However, Camp Crame was taken out of San Juan and was given to Quezon City. At the northeast corner of the Quadrangle was a large roundabout, a 25 hectare elliptical site, were the proposed Capitol Building is envisioned to rise. The City of Greater Manila was the basis for the formation of Metro Manila in 1975. After Imperial Japanese forces conquered the Philippines during the Pacific War, the City of Greater Manila was reorganized in 1942 into twelve districts, two of which were formed by dividing Quezon City: Balintawak which consisted of San Francisco del Monte, Galas, and La Loma; and Diliman which was composed of Diliman proper, Cubao, and the University District. In the same year, the patients of Quezon Institute were relocated to the San Juan de Dios Hospital in Intramuros and the Japanese military used the facility for its own sick and wounded. In 1945, the City of Greater Manila was dissolved by President Sergio Osmeña, thus separating the cities and towns that were consolidated and regaining their pre war status. The area which formed the city was then governed by the Philippine Executive Commission. In the same year, combined Filipino and American troops under the United States Army, Philippine Commonwealth Army, and Philippine Constabulary, with help from recognized guerrilla units, liberated and recaptured Quezon City in a few months, expelling Imperial Japanese forces. Heavy fighting occurred in Novaliches, which at that time was within Caloocan, and New Manila which had been fortified. Smaller actions were fought at Barrio Talipapa and the University District.

Соғыстан кейінгі және тәуелсіздік дәуірі

1948 жылдың 17 шілдесінде президент Эльпидио Кирино №333 заңға қол қойып, Кесон-Ситиді Филиппиннің астанасы етті. Бұл заң Астана қаласын жоспарлау комиссиясын құрды, оның міндеті қала үшін бас жоспарды әзірлеу және іске асыру болды. Алты жыл өткен соң, 1956 жылдың 16 маусымында №1575 заң қаланың аумағына тағы өзгерістер енгізді, осылайша оның ауданы анықталды. Алайда, 1995 жылғы ГИС графикалық картасына сәйкес, қаланың жалпы ауданы құрайды, бұл оны Метро Маниланың жер көлемі бойынша ең ірі әкімшілік бірлігі етеді. Кесон-Ситидегі университеттердің студенттері, әсіресе Филиппин университетінің Дилиман және Атенео де Манила университеттерінің студенттері, өзгерістерді талап етушілердің алғашқылары болды, олардың талаптары орташа саясаттағы реформалардан бастап үкімет түріндегі радикалды өзгерістерге дейін жетті. Осы Кесон-Сити мектептерінің студенттері, түрлі көзқарастарды білдіретін, 1970 жылдың алғашқы үш айындағы үлкен наразылықтардың алдыңғы қатарында болды, кейіннен бұл "Бірінші тоқсанның даулы" деп аталды. Бір жыл өткен соң, 1971 жылы, Дилиман коммунасы болды, онда студенттер, оқытушылар және UP Дилиман тұрғындары бастапқыда мұнай бағасының өсуіне наразылық білдіруді жоспарлады, бірақ оларды таратуға күш қолданғандықтан, кейіннен Маркостың әскери күштері кампусқа шабуыл жасамауға уәде беруін талап етті. Кесон-Сити тұрғындарының басынан өткен зорлық-зомбылықтың айқын мысалдарының бірі – 6-шы ауданда тұрған Примитиво Михарес пен оның он алты жасар ұлы Бойет Михарес, сондай-ақ Батандағы ауруханада солдат өлтірген Кубаның Рим католик епархиясының әлеуметтік жұмыскері Пюрификасион Педро болды. Маркос диктатурасының құлауына әкелген маңызды оқиғалардың бірі – 1974 жылғы Қасиетті Жүрек Новициатындағы шабуыл, онда Новалишестегі католик семинариясына коммунистік көшбасшылар жасырынып отыр деген күдікпен шабуыл жасалды. Сол кезде Филиппинде иезуиттер орденінің басшысы болған әке Бениньо Майо мен әке Хосе Бланко және "Студенттік католик әрекеті" (СКА) деп аталатын жастар тобының 21 мүшесінің тұтқындалуы "бұрын бейтарап болған филиппиннің орта таптарын" Маркостың билігі тым үлкен болып кеткеніне көндірді. Халықаралық қысым Маркосты азаматтық құқықтарды қалпына келтіруге мәжбүрлеген кезде, Филиппин тарихындағы басқа да маңызды оқиғалар Кесон-Ситиде болды. Журналист Джо Бургос 1977 жылы Кесон-Ситиде WE Forum газетін құрды және 1982 жылдың қараша айында полковник Бонифасио Гиллегоның Маркостың көптеген медальдарын жоққа шығарған мақаласын жариялады. 1984 жылдың қыркүйегінде "Қош келдіңіздер" Ротондасындағы наразылықты тарату туралы ақпарат құралдарында 80 жастағы бұрынғы сенатор Лоренцо Танада мен 71 жастағы "Манила Таймс" газетінің негізін қалаушы Чино Росес, әлсіздігіне қарамастан, сумен шайылып, студенттік көшбасшы Фидель Неменцо (кейін Филиппин университетінің Дилиман канцлері) жарақаттанғаны көрсетілді. Ең бастысы, 1983 жылдың тамыз айында Ниной Акиноның қазасынан кейін өткен жерлеу рәсімі Кесон-Ситидегі Таймс-стриттегі Акино отбасы үйінен басталды, Батыс үшбұрышы, содан кейін Санта-Меса-Хайтстағы Санто-Доминго шіркеуіндегі жерлеу рәсіміне дейін жалғасты, ал соңғы жерлеу Манила мемориалдық саябағында өтті. Шеру таңғы сағат 9:00-ден кешкі сағат 9:00-ге дейін жалғасты, оған екі миллионнан астам адам қатысты. Бұл оқиға көптеген филиппиншіктерді диктатураға қарсы күреске түртті, Маркосқа қарсы наразылықтар апта сайын өтіп, Халық билігі төңкерісімен Маркос құлатылғанға дейін жалғасты.

On July 17, 1948, President Elpidio Quirino signed Republic Act No. 333 into law, making Quezon City the capital of the Philippines. The Act created the Capital City Planning Commission, which was tasked to develop and implement a masterplan for the city. Exactly six years later, on June 16, 1956, more revisions to the city's territory were made by Republic Act No. 1575, which defined its area as However, according to the 1995 GIS graphical plot, the city's total area is , making it the largest Local Government Unit in Metro Manila in terms of land area. students from Quezon City based universities, notably the University of the Philippines Dilian and Ateneo de Manila University were among the first to call for change, ranging from moderate policy reforms to radical changes in form of government. Students from these Quezon City schools, representing a spectrum of positions, were thus at the front lines of the major protests of the first three months of 1970 – what would later be called the "First Quarter Storm." A year later in 1971, this was followed up by the Diliman Commune, in which the students, faculty, and residents of UP Diliman initially planned to protest an impending oil price hike, but because of violent attempts to disperse them, also later demanded that Marcos' military pledge not to assault the campus in the future. Among the prominent cases of abuse suffered specifically by Quezon City residents were the cases of Primitivo Mijares and his sixteen year old son Boyet Mijares, who lived in Project 6 at the time of their deaths; and Roman Catholic Diocese of Cubao social worker Purificacion Pedro who was murdered by a soldier at her hospital room in Bataan. One of the key moments that led to the eventual demise of the Marcos dictatorship was the 1974 Sacred Heart Novitiate raid, in which a Catholic seminary in Novaliches was raided on the suspicion that communist leaders were hiding there. The arrest of Fr. Benigno Mayo who was the head of the Jesuit order in the Philippines at the time, and Fr. Jose Blanco alongside 21 members of the youth group called Student Catholic Action (SCA), helped convince "the formerly neutral Philippine middle class" that Marcos' powers had grown too great. As international pressure forced Marcos to start restoring civil rights, other key moments in Philippine history took place in Quezon City. Journalist Joe Burgos established the Quezon City based WE Forum newspaper in 1977 and in it published a story by Colonel Bonifacio Gillego in November 1982 which discredited many of the Marcos medals. Media coverage of the September 1984 Welcome Rotonda protest dispersal showed how opposition figures including 80 year old former Senator Lorenzo Tañada and 71 year old Manila Times founder Chino Roces were waterhosed despite their frailty and how student leader Fidel Nemenzo (later Chancellor of the University of the Philippines Diliman) was shot nearly to death. Most significantly, the August 1983 funeral of assassinated opposition leader of Ninoy Aquino began at the Aquino family household in Times Street, West Triangle, Quezon City, and continued to the funeral mass at Santo Domingo Church in Santa Mesa Heights before the final interment at the Manila Memorial Park. The procession took from 9:00 AM until 9:00 PM to finish as two million people joined the crowd. The experience galvanized many of the Philippines into resisting the dictatorship, with protests against Marcos snowballing until they happened nearly every week, and until Marcos was ousted by the People Power revolution.

Маркос әкімшілігі кезінде физикалық және әкімшілік өзгерістер

Осы кезеңде әкімшілік өзгерістер тұрғысынан алғанда, Метро Манила аймағы 1975 жылдың 7 қарашасында №824 Президенттік жарлық қабылдануымен біріктірілген бірлік ретінде құрылды. Аймаққа төрт қала және он үш ілеспелес қала кірді, бұл жеке өңірлік басқару бірлігі болды. Бір жыл өткен соң, 1976 жылдың 24 маусымында президент Маркос Маниланы испан кезеңінен бері үкімет ордасы ретінде тарихи маңызын ескере отырып, Филиппиннің астанасы ретінде қайта орнатты. №940 Президенттік жарлықта Манила филиппин халқы үшін және әлемнің көзінде әрқашан Филиппиннің сауда, коммерция, білім және мәдениет орталығы болғаны айтылған. Маниланың астана ретінде қайта орнатылуымен бірге Фердинанд Маркос әйелін, Имельда Маркосты Метро Маниланың тұңғыш губернаторы етіп тағайындады, ол Маниланы «Адам қаласы» деп жариялап, архитектуралық маңызы бар алып мемлекеттік ғимараттар салуды бастады. 1978 жылдың 31 наурызында президент Маркос президент Кесонның мәйітін Маниланың Солтүстік зиратынан жаңадан аяқталған Кесон ескерткіш кесенесіне көшіруді бұйырды. Қазір онда президент Кесон мен оның әйелі Аврора Арагон Кесон жерленген кесене орналасқан. Сондай-ақ, онда президент Кесонның өмірі мен қызметіне арналған мұражай бар.

EDSA халықтық қуат

1986 жылы Коразон Акино мен кардинал Хайме Син басшылығымен зорлықсыз Халық билігі революциясы Маркосты биліктен ығыстырды. 1986 жылдың 22-25 ақпаны аралығында Маркос үкіметіне қарсы халықтық наразылықтар мен азаматтық қарсылық акциялары сериясында мыңдаған адамдар Крем және Агиналдо лагерьлері арасындағы EDSA көшесіне жиналды.

Ескерткіштер

Шектеу заңы кезеңін еске алатын үш маңызды ескерткіштің барлығы Кесон қаласында орналасқан. Бұл оқиғаны еске алу үшін қалада Халық күші монументі мен EDSA ғибадатханасы салынды, соңғысы Филиппинде демократияны қайта орнатуда Католик шіркеуінің атқарған рөлінің символы болып табылады. "Бантаёг нг mga Баяни" 20 жылдық Маркос режимі кезінде күрескен қаһармандар мен шейіттерді құрметтеу үшін Кесон даңғылы бойында салынды. "Бантаёг" ескерткішіндегі Еске алу қабырғасы шектеу заңы кезеңіндегі көрнекті тұлғаларды құрметтейді.

Қазіргі заманғы

1998 жылғы 23 ақпанда президент Фидель Рамос Республикалық заң № 8535-ке қол қойды, бұл Кесон қаласының 15 солтүстік барангайынан бөлініп, Новаличес қаласын құруға мүмкіндік берді. Дауыс беру процесіне тек қана зардап шеккен барангайлар ғана қатысты, бірақ сол кездегі қала мэрі Исмаил "Мел" Матай қаланың барлық бөлігін қосуға лобби жасады. Ол сондай-ақ Новаличестің бөлінуіне қарсы үгіт жүргізді. 1999 жылғы 23 қазанда өткен плебисцитте Кесон қаласының тұрғындарының көпшілігі Новаличестің бөлінуіне қарсы дауыс берді. Матайдан кейін 2001 жылдан 2010 жылға дейін қала мэрі болып Фелисиано Белмонте қызмет етті. 2001 жылғы 1 мамырда бұрынғы президент Жозеф Эстраданың тұтқындалуына наразылық білдірген Холи-Спирит барангайының көптеген тұрғындары ЭДСА ғибадатханасынан Малакананға шеру тартты және президент Глория Макапагал Арройоға қарсы 1 мамыр көтерілісіне қатысты. 2010 жылғы жергілікті сайлауда Белмонтетің өкілеттігі кезінде вице-мэр болған актер Герберт "Бистек" Баутиста қала мэрі болып сайланды. Оның өкілеттігі кезінде Кесон қаласының Мақтаныш кеңесі құрылды, ол Филиппиндегі алғашқы ЛГБТ кеңесі болды. Ол сондай-ақ "Бистеквилл" деп аталатын көптеген әлеуметтік тұрғын үй жобаларын бастады. 2019 жылы Баутистаның орнын Мария Жозефина "Жой" Белмонте иеленді, ол оның өкілеттігі кезінде вице-мэр болып қызмет етті және бұрынғы Кесон қаласының мэрі Фелисиано Белмонтетің қызы болды. Ол 2022 жылы қала мэрі болып қайта сайланды, содан кейін Кесон қаласының Халық кеңесі құрылды. "Қатысу, есеп беру және ашықтық" жарлығына сәйкес, кеңес қала әкімдігімен аккредиттелген 2232 азаматтық қоғам ұйымдарының бас ұйымы ретінде қызмет етеді, бұл азаматтық қатысуды арттыруға және кеңеске қала тұрғындарының "көзі, құлағы және дауысы" болуға мүмкіндік береді. 2020 жылғы 15 наурыздан бастап Кесон қаласы елдегі COVID-19 пандемиясына байланысты қоғамдық карантинге жабылды. Ең қатаң карантин – 2020 және 2021 жылдары қаладағы пандемияға жауап ретінде күшейтілген қоғамдық карантин, нәтижесінде қала тұрғындарының 100 000-нан астамы жұқтырып, 1200-ден астам адам қайтыс болды. Кейіннен 2021 жылы карантин ескерту деңгейі жүйесіне (ALS) төмендетілді, және 2023 жылғы 21 шілдеде президент Бонгбонг Маркос қоғамдық денсаулық сақтау төтенше жағдайларын жойғанға дейін сақталды.

On February 23, 1998, Republic Act. No. 8535 was signed by President Fidel Ramos, which paved the way for the creation of the City of Novaliches by carving out the 15 northernmost barangays of Quezon City. The voting process only includes the affected barangays, but then city mayor of the town Ismael "Mel" Mathay Jr. lobbied to include the whole city. He also campaigned against the secession of Novaliches. In the succeeding plebiscite that was held on October 23, 1999, an overwhelming majority of Quezon City residents rejected the secession of Novaliches. Mathay was succeeded by Feliciano Belmonte Jr., who served as the city mayor from 2001 to 2010. On May 1, 2001, numerous residents of Barangay Holy Spirit who have been protesting against the arrest of former president Joseph Estrada marched from EDSA Shrine to Malacañang and participated in the May 1 riots against President Gloria Macapagal Arroyo. In the 2010 local elections, actor Herbert "Bistek" Bautista, who served sas Vice mayor during Belmonte's term, was elected as the city mayor. During his term, the Quezon City Pride Council was established. It was the first LGBT council in the Philippines. He also initiated numerous socialized housing projects called "Bistekville". Bautista was succeeded by Maria Josefina "Joy" Belmonte in 2019, who has served as the Vice Mayor under his term and the daughter of former Quezon City mayor Feliciano Belmonte Jr. She was then reelected as City Mayor in 2022, after which the Quezon City People's Council was established. Under the Participation, Accountability and Transparency Ordinance, the council would serve as an umbrella for about 2,232 civil society organizations accredited by the city government as a means for more civic participation and as for the council to be the “eyes, ears and voice” of the city residents in the city government. Beginning March 15, 2020, Quezon City was placed under community quarantine, which were introduced due to the COVID 19 pandemic in the country. The strictest quarantine was the enhanced community quarantine in 2020 and 2021, in response to the then ongoing pandemic in the city, which has infected more than 100,000 of the city's residents with more than 1,200 deaths. The quarantine was later downgraded to the alert level system (ALS) in 2021 until the state of public health emergency was lifted by President Bongbong Marcos on July 21, 2023.

Байланыссыз ұстап алу саясаты

2022 жылдың 1 шілдесінде Кесон қаласының әкімдігі қаладағы бірнеше маңызды жолдарда тікелей қатысусыз құқық бұзуды тіркеу саясатын толыққанды енгізуді бастады. Осының нәтижесінде, Квирино тас жолы, Е. Родригес аға даңғылы, Аврора бульвары, Батыс бульвары, Шығыс бульвары, Камиас жолы және П. Туазон бульвары бойындағы кейбір қиылыстарға жабық телекамералар орнатылды. Жол жүрісі ережелерін бұзған жүргізушілерге пошта арқылы құқық бұзу туралы хабарлама жіберіледі. Бұл хабарлама қала тұрғындарына 14 күн ішінде, ал қала тұрғындары емес адамдарға одан кейін жеткізіледі деп күтілуде. Жүйеде тіркелген кез келген жол қозғалысы ережелерін бұзуды арнайы веб-сайттан тексеруге болады және айыппұлдарды онлайн төлеуге болады. Дегенмен, саясатқа қатысты жүргізушілер бірнеше қиылыстарда дұрыс бағытталғандығы туралы нақты нұсқаулардың болмауына байланысты сын айтты. Көптеген жүргізушілер әлеуметтік желілерде Е. Родригес аға даңғылы мен Гилмор даңғылының қиылысында "қате жолаққа" бұрылғандары үшін айыппұл салынғанына шағымданып, наразылық білдірді, мұндағы оң жақ жолақ Кесон қаласының велосипед жолдары желісімен екіге бөлінген.

География

Кесон қаласының географиясы көлбеу-толқынды жер бедерімен сипатталады. Қала бес өзен жүйесінің су жиналатын алабында орналасқан – Марикина, Пасиг, Сан-Хуан, Туллахан және Мейкауаян, сондай-ақ олардың салалары мен арналарының жалпы ұзындығы шамамен 2000 км құрайды. 1995 жылғы ГИС графикалық картасына сәйкес, қаланың ауданы жер көлемі бойынша Метро Маниланың ең ірі жергілікті өзін-өзі басқару бірлігі (ЖӨББ) болып табылады. Кесон қаласының солтүстігінде Родригес, шығысында Марикина және Сан-Матео, оңтүстік-шығысында Пасиг, оңтүстігінде Мандалуёнг және Сан-Хуан, оңтүстік-батысында Манила, батысында және солтүстік-батысында Калоокан және Валенсуэла қалалары орналасқан. Қала Гуадалупе үстіртінде жатыр, ол мегаполистің солтүстік-шығысында, оңтүстік-батыстағы Маниланың жазықтары мен шығыстағы Марикина өзені аңғарының арасында орналасқан. Кесон қаласының ең жоғары нүктесі – Ла Меса суқоймасының резервациясының солтүстік шеті, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Батыс Үстірттік жарылысы қаланың шығыс шекарасынан өтеді.

Қалалық аудандар

Кубао: Қаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан Кубаода 35 гектарлық Аранета қаласы орналасқан. Бұл аралас мақсаттағы қалашық, онда Әли сауда орталығы, Фермерлер алаңы және Гейтвей сауда орталығы сияқты көрнекті сауда орталықтары мен Smart Araneta Coliseum сияқты танымал орындар бар. Кубао соборы – Кубао Рим-католик діоцезінің орталығы. Дилиман: Дилиман – Кесон қаласының орталығында орналасқан, қаланың алғаш құрылған жері. Дилиман атауы дәрілік папоротник түрі Stenochlaena palustris үшін тагалог тіліндегі сөзден шыққан. Дилиманда көптеген ұлттық мемлекеттік кеңселер орналасқан, сондай-ақ Филиппин университеті Дилиман, FEU–FERN колледжі және New Era университеті сияқты көрнекті колледждер мен университеттер бар. Солтүстік, Батыс, Оңтүстік (Тимог) және Шығыс даңғылдарымен шектелген Дилиман төртбұрышы үлкен ауруханаларымен, мемлекеттік ғимараттарымен, барларымен, түнгі өмірімен және БАҚ-тарымен танымал. Оңтүстік Үшбұрыш және Лагин-Хандадағы бірнеше көше 11-ші Дүниежүзілік скауттық джамбореге қатысуға бағытталған ұшақ апатында қаза тапқан 22 скауттың құрметіне аталған. Тимог және Томас Морато даңғылдарының қиылысындағы айналымдағы ескерткіш орналасқан. Бұл жер бұрын Скауттар аймағы деп аталған. Мұнда ABS-CBN сияқты ірі коммерциялық хабар тарату және телеарналардың штаб-пәтері орналасқан. PTV, RPN, IBC және PBS де Дилиманда орналасқан. Ла-Лома: Ла-Лома қаланың оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Оның негізгі көшелерінің маңында бес барайы бар: Н.С. Аморанто даңғылы (Ретиро) және А. Бонифасио даңғылы. Бұл аудан көптеген танымал филиппин аспаздарының және әсіресе лечонға арналған мекемелердің туған жері ретінде танымал. Жақын жердегі Ла-Лома зираты осы жердің атымен аталған. Жаңа Манила: Жаңа Манила Манила қаласының атын алған, себебі оның көптеген тұрғындары астанада өмір сүрудің стресінен қашуға ниеттенген қаладан келген бай отбасылар. Бұрын ол Сан-Хуанның бір бөлігі болған, кейін ана қаласынан бөлініп, Кесон қаласын құрады. Оның көрнекті тұрғындарының арасында Жаңа Маниланың алғашқы жер иелері Хемади Исмаэль отбасы және LVN студиясының анасы Дона Нарсиса де Леон бар. Бұл сонымен қатар Iglesia ni Cristo-ның екінші атқарушы министрі Эрано Маналоның туған жері. Жаңа Манила сонымен қатар Балете драйвімен танымал, филиппин халық фольклоры бойынша, ақ әйелдің рухы жолдан өтетін жүргізушілерден көмек сұрап, жолды кезіп жүреді. Новаличес: Новаличес – Кесон қаласының ең үлкен ауданы, ол Батасан тауларынан кейін қаланың барлық солтүстік бөлігін құрайды. Онда Ла-Меса су айдыны қорығы және оның бөгеті мен су қоймасы бар, Метро Маниланың сумен қамтамасыз етілуінің көп бөлігі осы жерден келеді. 1948 жылы Кесон қаласына қосылғанға дейін ол Калуканның бір бөлігі болды, содан кейін соңғысы астана деп жарияланды. 1948 жылы Кесон қаласына қосылғанға дейін, Новаличес 1864 жылдан бері карталарда белгілі болған, испандықтар 1855 жылдан бастап Тала, Малинта, Пиедад және Майсилоның хасиендаларынан ұйымдастырған. 1856 жылы ол 1901 жылы Калуканға қосылғанға дейін жеке муниципалитет болды. Новаличес әлі де өзінің тарихи шекараларымен танымал. Солтүстік Калуканның барлық бөлігі солтүстікке қарай Булаканмен шектесетін Марилау өзенінің жағалауына дейін, батысқа қарай Валенсуэланың тарихи Поло бөлігінің бөлігі және Булаканның Сан-Хосе-дель-Монте қаласының Тункунг Манганың жоғарғы ағысына және солтүстік-шығыста және шығыста ескі Тала Лепрозариумға дейінгі бөлігі әлі де көптеген тұрғындар осы күнге дейін қарастыратын Новаличестің ескі анклавы деп аталады. 1-жоба: Барайы Роксас немесе Роксас ауданы деп те аталады. 2-жоба: Quirino 2 A, Quirino 2 B және Quirino 2 C барайынан тұрады. 3-жоба: Quirino 3 A, Amihan, Claro және Duyan Duyan барайынан тұрады. 4-жоба: Кубаоның шығыс жағында орналасқан. 5-жоба: Барайы Э. Родригес деп те аталады. 6-жоба: Дилимандағы 6-жоба – Филиппин балалар медициналық орталығы (ФПМК) және ардагерлер ескерткіш медициналық орталығы (ВММК) сияқты ауруханалармен, сондай-ақ Филиппин ғылым орта мектебінің бас кампусымен танымал. Омбудсменнің кеңсесі мен Нино Акино саябақтары мен жабайы табиғат орталығы осы жерде орналасқан. 7-жоба: 7-жоба Бангад және Ардагерлер ауылынан тұрады. 8-жоба: 8-жоба Бахай Торо, Баэса және Сангандан барайынан тұрады. Сан-Франциско-дель-Монте: Сан-Франциско-дель-Монте 1590 жылы Сан-Педро-Баутиста пуэбло ретінде құрылған, Кесон қаласының ең көне ауданы болып саналады. Ескі қаланың бастапқы жер көлемі шамамен , оның ішінде 7-ші және 8-ші жобаның және Тимог даңғылының бөліктері кірді. Ол шығыста Батыс даңғылымен, солтүстікте Эпифанио Де Лос Сантос даңғылымен, оңтүстікте Кесон даңғылымен және батыста Аранета даңғылымен шектелген. Бұрын ол Сан-Хуанның бір бөлігі болған, кейін ана қаласынан бөлініп, Кесон қаласын құрады. Бұл аудан Сан-Антонио, Параизо, Палток, Марибло, Масамбонг, Манреса, Дамаян және Дель Монте барайынан тұрады. SFDM төбелі жер бедерімен, жасыл өсімдіктермен және минералдық бұлақтармен ерекшеленеді, оның ортасында ескі Сан-Педро-Баутиста қасиетті орны францискан монахтарының ретриті және монастыры ретінде салынған. IBC штаб-пәтері осы жерде орналасқан. Санта-Меса-Хайтс: Санта-Меса-Хайтс – орта және жоғары орта таптың отбасылары көп тұратын көрнекті аудан. Ол негізінен тұрғын үйлерден тұрады. Мұнда Ұлттық Мәріем Ананың Лоурдс қасиетті орны және Ұлттық Мәріем Ананың Ла Наваль қасиетті орны орналасқан. Анжеликум колледжі, Кесон қаласының Лоурдс мектебі және Кесон қаласының Сент-Тереза колледжі сияқты көрнекті католик білім беру мекемелері осы жерде орналасқан. Комонвелт кезеңінде Санта-Меса-Хайтс университеттер үшін идеалды орын болып есептелді, Манила қаласының қалалық шекарасынан тыс орналасқан.

Cubao: Located at the southern part of the city, Cubao is the home of the 35 hectare Araneta City, a mixed use township development that contains prominent shopping malls such as Ali Mall, Farmers Plaza and Gateway Mall and iconic landmarks such as the Smart Araneta Coliseum. The Cubao Cathedral is the seat of the Roman Catholic Diocese of Cubao. Diliman: Diliman is located at the center of Quezon City, the place where the city was originally established. Named for the Tagalog word for the medicinal fern species Stenochlaena palustris, Diliman is where numerous national government offices are located, as well as prominent colleges and universities such as the University of the Philippines Diliman, FEU–FERN College, and New Era University. The Diliman Quadrangle, which is bounded by the North, West, South (Timog) and East Avenues is known for its massive hospitals and government edifices, bars, nightlife, and media. Several streets in South Triangle and Laging Handa were named in honor of the 22 Boy Scouts who died in the plane crash en route to joining the 11th World Scout Jamboree. A memorial stands in the center of the roundabout at the intersection of Timog and Tomas Morato Avenues. The place was known as the Scout Area. Major commercial broadcasting media and television networks such as ABS CBN have their headquarters here. PTV, RPN, IBC, and PBS also hold headquarters in Diliman. La Loma: La Loma is located the southwestern portion of the city. It has five barangays along the vicinity of its main streets: N. S. Amoranto Avenue (Retiro) and A. Bonifacio Avenue. The district is famed as the birthplace of many popular Filipino culinary figures and establishments especially devoted to the lechon. The nearby La Loma Cemetery is named after this place. New Manila: New Manila is named after the City of Manila, since most of its residents are affluent families from the city who wished to escape the stress of living in the capital. It was formerly a part of San Juan before being carved out from its mother town to form Quezon City. Among its notable residents are the Hemady Ysmael Family, the original landowner of New Manila, and Dona Narcisa de Leon, the matriarch of LVN Studios. It is also the birthplace of Eraño Manalo, the Second Executive Minister of Iglesia ni Cristo. New Manila is also known for Balete Drive, which a haunted place according to Filipino folklore where the spirit of a white lady haunts the road seeking help from passing drivers. Novaliches: Novaliches is the largest district in Quezon City, which made up almost all the northern portion of the city after Batasan Hills. It contains the La Mesa Watershed Reservation and its Dam and Reservoir where most of Metro Manila's water supply came from. It was originally a part of Caloocan before being incorporated to Quezon City in 1948, when the latter was declared as the capital. Before the place was incorporated to Quezon City in 1948, Novaliches was already in the maps as early as 1864, having been organized by the Spanish as early as 1855, from the haciendas of Tala, Malinta, Piedad, and Maysilo. By 1856, it was its own municipality before being absorbed by Caloocan in 1901. Novaliches is still known by its historical boundaries. The whole of North Caloocan up to the banks of the Marilao River bordering Bulacan to the north, parts of the historic Polo section of Valenzuela to the west, and parts of San Jose del Monte, Bulacan to the upper reaches of Tungkung Mangga and the old Tala Leprosarium in the northeast and east, are still referred to as within the old enclave of Novaliches that many residents consider to this day. Project 1: Also known as Barangay Roxas or Roxas District. Project 2: Made up of barangays Quirino 2 A, Quirino 2 B and Quirino 2 C.
Project 3: Made up of barangays Quirino 3 A, Amihan, Claro and Duyan Duyan. Project 4: Located within the eastern area beside Cubao. Project 5: Also known as Barangay E. Rodriguez. Project 6: Project 6 in Diliman is an affluent barangay which is known for hospitals such as the Philippine Children's Medical Center (PCMC) and the Veterans Memorial Medical Center (VMMC), as well as the home of Philippine Science High School Main Campus. The Office of the Ombudsman and the Ninoy Aquino Parks and Wildlife Center are located here. Project 7: Project 7 is made up of barangays Bungad and Veterans Village. Project 8: Project 8 is made up of barangays Bahay Toro, Baesa and Sangandaan. San Francisco del Monte: San Francisco del Monte was founded as a pueblo by Saint Pedro Bautista in 1590, is considered as Quezon City's oldest district. The original land area of the old town was approximately , including parts of Project 7 and 8 and Timog Avenue. It is bounded by West Avenue on the east, Epifanio De Los Santos Avenue on the north, Quezon Avenue on the south, and Araneta Avenue on the west. It was originally a part of San Juan, before it was carved out of its mother town to form Quezon City. The district is made up of barangays San Antonio, Paraiso, Paltok, Mariblo, Masambong, Manresa, Damayan and Del Monte. SFDM featured a hilly topography with lush vegetation and mineral springs, in the midst of which the old Santuario de San Pedro Bautista was built as a retreat and monastery for Franciscan friars. The headquarters of IBC is located here. Santa Mesa Heights: Santa Mesa Heights is an affluent neighborhood where many middle class and upper middle class families reside. It is mostly residential. It is the home to the National Shrine of Our Lady of Lourdes and the National Shrine of Our Lady of La Naval. Prominent Catholic educational institutions such as the Angelicum College, Lourdes School of Quezon City, and St. Theresa's College of Quezon City are located here. During the Commonwealth Period, Santa Mesa Heights was considered as the ideal site for universities, located just outside the suburban city limits of Manila.

Сәулет

Кесон қаласының сәулеті әртүрлі. Онда арт-деко, брутализм, халықаралық модернизм, постмодернизм және заманауи стиль сияқты әртүрлі сәулеттік стильдер кездеседі. Қалада көптеген ескерткіштер мен мұражайлар бар. 1939 жылы қала құрылғанда, испандықтардың Бахай на Бато стиліндегі отарлық дизайнынан және американдықтардың неоклассикалық стилінен кейін арт-деко архитектуралық стиль басым болды. Филиппиннің 1945 жылы тәуелсіздікке ие болуына дайындықпен байланысты, қазіргі заманғы халықаралық стильде ғимараттар салудың мақсаты елдің алға жылжуын көрсету болды. 1952-1978 жылдары салынған Кесон ескерткіші арт-деко стилінде салынды. Ол қаланың символына айналды, ал оның негізінде марқұм Мануэль Л. Кесон мен оның әйелі Аврораға арналған музей мен мавзолей орналасқан. 1948 жылы қала астана болған кезде, көптеген мемлекеттік ғимараттар Маниладан Кесон қаласына көшірілді. Президенттер Эльпидио Кирино, Рамон Магсайсай, Карлос П. Гарсия, Диосдадо Макапагал және Фердинанд Маркос кезінде көптеген мемлекеттік ғимараттар салынды. Алайда, архитектураның филиппинизациясы тек Маркос кезінде ғана басталды. Қаладағы көптеген мемлекеттік ауруханалар, мысалы, Филиппиннің Өкпе орталығы, Филиппиннің Жүрек орталығы және Филиппиннің Бүйрек орталығы «дизайнерлік» ауруханалар ретінде танылды. Батасанг Памбанса сияқты мемлекеттік ғимараттарға Бахай Кубо мен Бахай на Батодан шабыттанған дәстүрлі филиппиндік дизайн элементтері енгізілді. Маркос тұсында салынған мемлекеттік ғимараттар мен құрылыстардың көпшілігі Маркостың «ғимараттарға құмарлығымен» байланысты болды.

Бас жоспарлар

1938 жылы президент Мануэль Л. Кесон жаңа астананы құруға басымдық беру туралы шешім қабылдады. Манила халқы тығырықтап, оның әскери кеңесшілері Маниланың шығанақта орналасқандықтан, шабуыл жағдайында теңіздік артиллериясымен бомбалауға оңай нысана болатынын хабарлады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың ең көп халқы бар ауданы – 198 285 тұрғыны бар Комонвелл, ал ең азы – 1140 тұрғыны бар Quirino 3 A. Үшінші ірі дін – Iglesia ni Cristo, оның Орталық ғибадатханасы мен бас кеңсесі Нью-Эрадағы Комонвелл даңғылында орналасқан. Исаның кереметтері крест жолы апта сайынғы қызметін Аморанто спорт кешенінде өткізіп, мыңдаған адамды жинады. Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі (LDS Church) Манила Филиппин ғибадатханасы мен Миссионерлік оқу орталығын Угонг-Нортедегі Грин-Медоус тұрғын алабындағы Храм-драйвта орналастырды. Iglesia Filipina Independiente (Aglipayan Church) қала ішінде үш приходқа ие: Аполлоний Самсондағы Айқышқа шегеленген Иеміздің приходы, UP Дилиман кампусының ішіндегі Киелі Крест приходы және Балингасадағы Қайта тірілу приходы. Ехоба куәгерлерінің Филиппиндегі филиалы Рузвельт даңғылында орналасқан. UCKG HelpCenter (Құдай Патшалығының Универсалды Шіркеуі) штаб-пәтері Кубаодағы Аранета қаласындағы бұрынғы Кесон театрында орналасқан. Қалада көптеген Мүшелер Құдай халықаралық шіркеуінің (Анг Датинг Даан) шіркеулері де бар. Қаладағы негізгі шіркеулері бар басқа шіркеулерге Bread of Life Ministries International, The Church So Blessed, People of Grace Fellowship, Tabernacle of Faith International және Word of Hope Christian Family Church кіреді. Қаладағы тағы бір дін – Ничирен буддизмі, онда мыңдаған жақтастары Куэзон Мемориалдық шеңберіндегі Филиппиннің Soka Gakkai International (SGI) бас кеңсесіндегі құлшылық қызметтеріне қатысады. Бұл қалада Цу Чи Филиппиннің бас кеңсесі де орналасқан.

Кедейлік, тұрғын үй және қаладағы шұңқырлар

2013 жылы Кесон қаласында 151 890 құрылыста тұратын 196 818 бейресми қоныс аударушы отбасы бар. Олардың 48 927-і су арналарының бойында, жол бойында немесе басқа да қауіпті аймақтарда тұрады. Кесон қаласының әлеуметтік тұрғын үйді және қираған аумақтарды дамыту жөніндегі жұмыс тобы (Тұрғын үй жұмыс тобы) қалалық әлеуметтік тұрғын үй қажеттіліктерін шешуге жауапты қала әкімдігінің бас мекемесі болып табылады. Қаланың флагмандық баспана бағдарламасы – Бистеквилл қауымдастықтары, олар бұрынғы мэр Герберт "Бистек" Баутиста 2010 жылдан 2019 жылға дейін қызмет еткен кезеңде өзінің есімімен атады. Аталған атау белгілі бір дәрежеде даулы болды, себебі бұл оның есімін мемлекеттік жобаға қою арқылы жасалған саяси өрнектеп айтудың бір түрі саналды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша Кесон қаласында 37 Бистеквилл жобасы бар, олар 7 184 адамға көмек көрсеткен. Бұдан өзге, Ұлттық Тұрғын Үй Басқармасы (NHA) Holy Spirit барангайында 960 тұрғын үй салды.

Экономика

Кесон қаласы – Филиппиннің бизнес және коммерция орталығы, банк және қаржы, бөлшек сауда, көлік, туризм, жылжымайтын мүлік, ойын-сауық, жаңа медиа, дәстүрлі медиа, телекоммуникациялар, жарнама, заң қызметтері, бухгалтерлік есеп, денсаулық сақтау, сақтандыру, театр, сән және өнер салаларындағы маңызды орталық. Филиппиннің Ұлттық бәсекеге қабілеттілік кеңесі жыл сайын қалалар мен муниципалитеттердің бәсекеге қабілеттілік индексін (CMCI) жариялайды, бұл индекс елдің қалаларын, муниципалитеттерін және провинцияларын экономикалық серпінділігі, үкіметтік тиімділігі және инфрақұрылымы бойынша бағалайды. Кесон қаласы 2015 жылдан 2019 жылға дейін елдегі ең бәсекеге қабілетті қала атанды, бұл қаланың тұру және бизнес жүргізу үшін үздік орындардың бірі екенін көрсетеді. Үздік көрсеткені үшін 2020 жылы «Даңқ залы» сыйлығына ие болды. Қалада 86 мыңға жуық тіркелген кәсіпорын бар. 2019 жылғы мәліметтер бойынша Кесон қаласы Филиппиннің Макатидан кейінгі екінші бай қаласы. Қаланың жалпы активтері құны жоғары болса, 21,624 миллиард песо көлеміндегі ең ірі міндеттемелері де бар. Кесон қаласы Филиппинде компьютерлік жылжымайтын мүлік бағалау және төлем жүйесін енгізген алғашқы жергілікті өзін-өзі басқару бірлігі (LGU) болды. Бұл жүйе 2015 жылы құрылып, төлемдерді тіркеу мүмкіндігі бар 400 000-ға жуық мүлік бірлігін қамтиды. Филиппиннің Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар департаменті мен Ұлттық телекоммуникациялар комиссиясының бас кеңселері осы қалада орналасқан.

Жергілікті билік

Кесон қаласы табысына сәйкес Арнайы қала және жоғары урбанизацияланған қала (HUC) статусына ие. Мэр – бас атқарушы орган және Метро Манила Кеңесінің мүшесі. Мэрге 38 мүшелі Кесон қалалық кеңесінің төрағасы қызметін атқаратын вице-мэр көмек көрсетеді. Қалалық кеңестің мүшелері қаладағы төрт кеңесші округтен сайланады, сондай-ақ Лига нг mga Барангай және Санггуньянг Кабатанның муниципалдық президенттері де олардың құрамына кіреді. Қазіргі мэр – Мария Хосефина "Жой" Белмонте, ол бұрын қаланың вице-мэрі болып қызмет еткен және бұрынғы мэр және Палата спикері Фелисиано Белмонте-младшийдің қызы. Қазіргі вице-мэр – бұрынғы қалалық кеңесші, актерлер Тито Соттоның (сонымен қатар бұрынғы Сенат төрағасы және қалалық вице-мэр) және Хелен Гамбоаның ұлы Джан Сото. Мэр мен вице-мэрдің өкілеттігі 3 жылдық мерзіммен 3 ретке дейін шектеледі. Мэр қаланың барлық ведомстволарын басқаратын бас атқарушы орган болып табылады және қалалық жарлықтарды орындаумен, сондай-ақ халыққа көрсетілетін қызметтерді жақсартумен айналысады. Вице-мэр, қалалық кеңестің төрағасы ретінде, кеңес бекіткен қаулылар мен заңдардың жасалуын және қабылдануын бақылайды. 1939 жылы құрылғаннан 1959 жылға дейін Кесон қаласының әкімдерін президент тағайындаған. Норберто С. Аморанто алғашқы сайланған мэр болды және 22 жыл бойы осы лауазымда қызмет еткен қаладағы ең ұзақ қызмет еткен мэр атанды.

Ұлттық үкімет

Бұрынғы астана ретінде қалада көптеген мемлекеттік ведомстволар, агенттіктер мен мекемелер орналасқан. Филиппин өкілдер палатасы (Төменгі палата), сондай-ақ Аграрлық реформа, Ауыл шаруашылығы, Қоршаған орта және табиғи ресурстар, Адам қоныстары және қала құрылысы, Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар, Ішкі істер және жергілікті үкімет, Ұлттық қорғаныс және әлеуметтік қамқорлық және даму департаменттері қаланы мекендейді. Қалада Аудит жөніндегі комиссия және Омбудсмен кеңсесі сияқты тәуелсіз конституциялық органдар, сондай-ақ Салық апелляциялық соты мен Сандиганбаян сияқты арнайы соттар орналасқан. Қалада екі Ұлттық үкіметтік орталық бар. Бірінші Ұлттық үкіметтік орталық Солтүстік, Оңтүстік, Шығыс және Батыс даңғылдарымен шектелген Дилиман төртбұрышында орналасқан. Филиппин Капитолиясының ғимараты Кесон Мемориалдық шеңберінің орнында бой көтеруі тиіс, ал Атқарушы үй қазіргі Ветерандар Мемориалдық Медициналық Орталығында (VMMC) және Жоғарғы Сот қазіргі Шығыс Авеню Медициналық Орталығында (EAMC) салынуы жоспарланған. Осы жерде Аграрлық реформа, Ауыл шаруашылығы, Қоршаған орта және табиғи ресурстар, Адам қоныстары және қала құрылысы (оның ішінде Ұлттық тұрғын үй басқармасы (Филиппиндер)) және Ішкі істер және жергілікті үкімет департаменттерінің бас кеңселерi орналасқан. Қаладағы басқа да мемлекеттік мекемелер: Ішкі кіріс бюросы, BSP қауіпсіздік зауыты кешені, Жерді тіркеу органы, Жерді тасымалдау кеңсесі, Ұлттық электр корпорациясы (NAPOCOR/NPC), Ұлттық тарату корпорациясы (TransCo), Филиппин атмосфералық, геофизикалық және астрономиялық қызметтер басқармасы (PAGASA), Филиппин ғарыш агенттігі (PhilSA), Филиппин статистика органы (PSA) және әлеуметтік қауіпсіздік жүйесі (SSS). Екінші Ұлттық үкіметтік орталық Коммуналдық даңғыл бойында, Батасан төбелерінде орналасқан. Бұл жерде Батасанг Памбанса кешені орналасқан, оның орны ұлттық азаматтық орталық және 1949 жылғы Бас жоспардың басты нүктесі болуы керек. Аудит жөніндегі комиссия (COA), мемлекеттік прокуратура (PAO) және Сандиганбаян осы жерде орналасқан.

As the former capital, the city is the home to numerous government departments, agencies and institutions. The House of Representatives of the Philippines (Lower House), as well as the Departments of Agrarian Reform, Agriculture, Environment and Natural Resources, Human Settlements and Urban Development, Information and Communications Technology, Interior and Local Government, National Defense and Social Welfare and Development calls the city home. Independent constitutional bodies such as the Commission on Audit and the Office of the Ombudsman, as well as special courts such as the Court of Tax Appeals and the Sandiganbayan are located in the city. There are two National Government Centers (NGC) in the city. The first National Government Center is located at Diliman Quadrangle, which is bounded by the North, South, East and West Avenues. The proposed Capitol Building of the Philippines is supposed to rise at the site of the Quezon Memorial Circle, while the Executive Mansion was planned to be constructed at the present day Veterans Memorial Medical Center (VMMC) and the Supreme Court was supposed to rise at the present day East Avenue Medical Center (EAMC). This is where the main offices of the Departments of Agrarian Reform, Agriculture, Environment and Natural Resources, Human Settlements and Urban Development (including the National Housing Authority (Philippines)) and the Interior and Local Government are located. Other government agencies located within the city are the Bureau of Internal Revenue, BSP Security Plant Complex, Land Registration Authority, Land Transportation Office, National Power Corporation (NAPOCOR/NPC), National Transmission Corporation (TransCo), Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA), Philippine Space Agency (PhilSA), Philippine Statistics Authority (PSA) and the Social Security System (SSS). The second National Government Center is located along Commonwealth Avenue, Batasan Hills. It is where the Batasang Pambansa Complex is located, whose site is supposed to be the national civic center and the focal point of the 1949 Master Plan. The Commission on Audit (COA), Public Attorney's Office (PAO) and the Sandiganbayan are located here.

Спорт

Кесон қаласындағы спорттың ұзақ және көрнекті тарихы бар. Кесон қаласы Аморанто спорт кешені, Кесон қалалық спорт клубы және Смарт Аранета Колизейі сияқты маңызды спорттық және демалыс орындарына ие. Мұхаммед Али мен Джо Фрейзердің арасындағы "Манила трилласы" деп белгілі болған атақты бокс жекпе-жегі Аранета Колизейінде өтті. Бұл оқиға үшін арена "Филиппин Колизейі" деп аталды және бұл матчты бүкіл әлем бойынша 1 миллиардтан астам көрермен тамашалады. Қалада 1981, 1991, 2005 және 2019 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының өтетін орындары да орналасқан. Аранета Колизейі 1978 және 2023 жылғы FIBA баскетбол әлем чемпионаттары, сондай-ақ Филиппин баскетбол қауымдастығының көптеген ойындары сияқты көптеген спорттық іс-шараларды қабылдады. Баскетбол елде өте танымал. Қалада 2018 жылы Махарлика Филиппинс баскетбол лигасына қосылған "Кесон Сити Тода Аксион" ерлер кәсіби баскетбол командасы орналасқан. Қаланың көптеген барангайларында баскетбол алаңы (немесе кемінде уақытша баскетбол алаңы) бар, көшелерге алаңның сызықтары салынған. Ірі барангайларда әр жазда барангайлар арасындағы лигалар өткізілетін жабық алаңдар бар. Кесон қаласы сонымен қатар Ветерандар ескереуі гольф клубы және ұлттық үкіметке тиесілі гольф алаңдарында жұмыс істейтін Camp Aguinaldo гольф клубы сияқты гольф алаңдарымен де танымал. Матанданг-Баларадағы Капитолий Хиллс гольф және кантри клубы – Марикина аңғарына көрініс ашатын төбелерде орналасқан жеке меншік 18 тесік гольф алаңы. Қала құрылғаннан кейінгі алғашқы жылдары Гринхиллз, Уак-Уак гольф және кантри клубымен бірге оның бір бөлігі деп есептелген, бірақ гольф алаңы Мандалуёнгқа қайтарылды.

Денсаулық сақтау

Кесон қаласының денсаулық сақтау департаменті қаланың халық денсаулығына жауапты. Оның бас кеңсесі Батасан төбесіндегі IBP көшесінде орналасқан Батасан әлеуметтік гигиена клиникасы ғимаратында орналасқан. Қалада 60 мемлекеттік және жекеменшік аурухана бар. Ұлттық үкімет басқаратын бірнеше ауруханалар бар, мысалы, Шығыс Авеню медициналық орталығы (EAMC), Куирино еске алу медициналық орталығы және Ұлттық қорғаныс министрлігі басқаратын Ардагерлер еске алу медициналық орталығы (VMMC). Ұлттық үкімет қалада бірнеше мамандандырылған ауруханаларды да басқарады, мысалы, Филиппиннің өкпе орталығы, Ұлттық бүйрек және трансплантация институты (NKTI), Филиппиннің жүрек орталығы және Филиппиннің ортопедиялық орталығы. Қалада екі мемлекеттік балалар ауруханасы бар: Кэзон даңғылындағы Филиппин балалар медициналық орталығы және Е. Родригес аға даңғылындағы Ұлттық балалар ауруханасы. Филиппин Қарулы күштері V. Луна бас ауруханасын (AFP медициналық орталығы) басқарады. Қаланың денсаулық сақтау қызметтерін коммерциялық емес ұйымдар, мысалы, Кэзон институты да қамтамасыз етеді. Қалада көптеген жекеменшік ауруханалар бар, мысалы, Ace медициналық орталығы, Бернардино бас ауруханасы, Капитолий медициналық орталығы, Комонвелл ауруханасы және медициналық орталығы, Де Лос Сантос медициналық орталығы, Дилиман дәрігерлер ауруханасы, Қиыр Шығыс университеті – Никанор Рейес медициналық қоры медициналық орталығы, Дж. П. Сиосон бас ауруханасы, Сент-Люк медициналық орталығы – Кесон қаласы, UERM еске алу ауруханасы, Біріккен дәрігерлер медициналық орталығы, Виллароса ауруханасы және World Citi медициналық орталығы.

Білім

Кесон қаласының мектеп бөлімдері кеңсесі (SDO QC) қаладағы 97 мемлекеттік бастауыш мектепті және 46 мемлекеттік жоғары мектепті басқарады. Қаладағы мемлекеттік мектептерге қабылданған оқушылар саны уақыт өте келе артты, 1950 жылы бастапқыда 20 593 бастауыш сынып оқушысы және 310 жоғары сынып оқушысы болса, 2013–2014 оқу жылында 258 201 бастауыш сынып оқушысы мен 143 462 жоғары сынып оқушысына жетті. Оқушылардың көптігіне байланысты Кесон қаласы Филиппиндегі мемлекеттік мектептердің саны бойынша көшбасшы. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың бес бастауыш мектебі мен төрт жоғары мектебі Филиппиндегі ең көп оқушысы бар 15 мемлекеттік мектептің қатарына кіреді. Кесон қаласының ғылым орта мектебі (QueSci) 1998 жылдан бері Ұлттық астана аймағының өңірлік ғылым орта мектебі мәртебесіне ие. Қалада Филиппиннің ғылым және технология министрлігі басқаратын Филиппиннің үздік ғылым мектебі – Филиппиннің ғылым орта мектебі орналасқан. Кесон қаласының ғылыми интерактивті орталығы Филиппиндегі осы сияқты алғашқы ғылыми интерактивті орталық деп есептеледі. Кесон қаласының қоғамдық кітапханасы (QCPL) қала бойынша 20 филиалда жұмыс істейді, ал бас кітапханасы Кесон қалалық әкімшілік кешенінде орналасқан.

Жоғары білім

Кесон қаласы Маниламен бірге Филиппинде білім беру орталығы болып табылады. Қала шегінде екі мемлекеттік университет орналасқан: Филиппин университетінің Дилиман бөлімшесі (UPD) және Филиппин политехникалық университетінің Кесон қалалық филиалы. Қалалық Quezon City University (QCU) қаланың төңірегінде үш кампус ашты: Сан-Бартоломе, Сан-Франциско және Батасан Хиллз. Жеке университеттердің қатарында AMA Компьютерлік университеті, Филиппиннің Орталық колледждері (CCP), FEU Дилиман, Калайян колледжі, Ұлттық бизнес және өнер колледжі (NCBA), Филиппиннің технологиялық институты (TIP) бар. Кесон қаласында беделді католиктік білім беру мекемелері де орналасқан, оларға Атенео де Манила университеті (AdMU), Марияның Таза Жүрегі колледжі, Сент-Пол университетінің Кесон қалалық бөлімшесі, Сент-Педро Поведа колледжі, Кесон қаласының Сиена колледжі және UST Angelicum колледжі кіреді. Бұдан өзге, бұл қалада Евангелиелік Грейс Христиан колледжі, Епископалдық Trinity University of Asia және Iglesia ni Cristo негізін салған New Era University (NEU) сияқты басқа да сектанттық колледждер мен университеттер де бар. Медициналық мектептердің болуы Кесон қаласын денсаулық сақтау және медициналық білім беру орталығына айналдырды. Оларға FEU Никанор Рейес медициналық қоры, Сент-Люк медицина колледжі, Капитолий медициналық орталығы колледждері және Шығыс Рамон Магсейсей атындағы мемориалдық медициналық орталық университеті (UERMMMC) кіреді.

Көлік

Қаладағы көлік жүйесі тек құрлыққа негіделген. 2006 жылғы MMDA Traffic Operation Center мәліметтері бойынша, қаладағы ең көп таралған көлік түрі жеке көлік құралы болып табылады, ол жалпы көлемнің 82,49% құрайды, ал автобустар, джипнилер және таксилер сияқты қоғамдық көлік 13,72% құрайды, содан кейін жүк және тауарлық көліктер (көліктер мен фургондар сияқты) 3,79% құрайды. Metro Manila Skyway – Кесон қаласы арқылы өтетін жалғыз көтерілген тас жол, ол Солтүстік және Оңтүстік Лусон тас жолдары арасында ақылы байланыс қызметін атқарады. Құрылысы жоспарланған Оңтүстік-Шығыс Метро Манила тас жолы (C 6 тас жолы) Кесон қаласының бір бөлігін байланыстырады және солтүстік терминалы Батасан төбелерінде орналасады. Қалада кең таралған көлік түрлері – джипни, қалалық автобустар және UV Express, олар белгілі бір бағыттармен жүріп, белгіленген тарифпен қызмет көрсетеді. Кесон қаласы бойынша жүретін барлық қоғамдық көлік құралдары жеке меншікте және үкіметтен алынған франшизалар бойынша жұмыс істейді. 2020 жылдың қыркүйегіне дейін қала таңдалған аудандарда 276 электромобиль таратып, көлік саласында энергия үнемдеуші және экологиялық таза технологияларды дамытуға үлес қосты. 2021 жылы қала әкімдігі Кесон қаласының автобус желісін кеңейту бағдарламасы аясында сегіз қалалық автобус маршрутын іске қосты. Бұл қызмет «Қалалық автобус» және «QCity автобус қызметі» деп те аталады. 2023 жылдың 28 сәуірінде бұл қызмет Кесон қаласының № SP 3184, 2023 сериялы қаулысымен, яғни «Q City Bus Ordinance» арқылы тұрақты қызмет ретінде бекітілді, бұл бағдарламаны Кесон қаласының Қозғалыс және көлік басқармасына қарастырды.

Темір жол жүйелері

Кесон қаласын LRT 1 желісі (LRT 1), LRT 2 желісі (LRT 2) және MRT 3 желісі (MRT 3) қызмет көрсетеді. LRT 1 EDSA (AH26/C 4) көлігінің солтүстік бөлігімен өтеді және Солтүстік Үшбұрыш ортақ станциясында аяқталады, онда ол 1, 7 желілерімен және метромен байланысады. LRT 2 Аврора бульвары (R 6/N59/N180) арқылы өтеді, Кесон қаласын Манила, Сан-Хуан, Марикина, Пасиг, Каинта және Антиполо қалаларымен байланыстырады. MRT 3 EDSA (AH26/C 4) арқылы өтеді, Кесон қаласын Мандалуёнг, Макати және Пасай қалаларымен байланыстырады. Қала ішінде құрылысы жүріп жатқан теміржол желілері MRT 4 желісі (MRT 4), MRT 7 желісі (MRT 7) және Метро Манила метрополитені (MMS) болып табылады. 1, 3, 7 желілерін және Метро Манила метросын байланыстыратын Солтүстік Үшбұрыш ортақ станциясы қазіргі уақытта EDSA және Солтүстік даңғылының қиылысында салынып жатыр.

Ауа

Қаланың оңтүстігінде Ниной Акино халықаралық әуежайы, ал солтүстігінде Кларк халықаралық әуежайы орналасқан. Болашақта, жақын орналасқан Булакан провинциясында салынып жатқан Жаңа Манила халықаралық әуежайы да қалаға қызмет көрсететін болады. Бәрі де қала шекарасының сыртында орналасқан.

Консулдық мекемелер

CountryTypeRef. Ел түрі КипрКонсулдық агенттігі