Кіріспе
16 ғасырдағы Маниладағы цитадель, Филиппин. 1571 жылы салынған Сантьяго форты (lang es; ) испандық теңізші және губернатор Мигель Лопес де Легаспи Филиппиндегі жаңа құрылған Манила қаласы үшін салған цитадель. Қорғаныс бекінісі Маниланың қабырғалы қаласы Интрамуроста орналасқан. Форт Маниладағы ең маңызды тарихи орындардың бірі болып табылады. Испания империясы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның түрмелерінде көптеген адам қайтыс болды. Филиппин ұлттық батыры Хосе Ризал 1896 жылы атылғанға дейін осы жерде тұтқындалған. Ризал құрметіне ашылған мұражайда батырға қатысты естеліктер сақталады, ал форттың аумағында оның соңғы жолы – түрмесінен атылу орнына дейінгі қадамдары қоладан жерге орнатылған. Форт Манила соборынан және Паласио дель Губернадордан (Губернатор сарайы, қазір Сайлау комиссиясының кеңсесі) небары бірнеше метр қашықтықта орналасқан.
Fort Santiago (lang es; ), built in 1571, is a citadel built by Spanish navigator and governor Miguel López de Legazpi for the newly established city of Manila in the Philippines. The defense fortress is located in Intramuros, the walled city of Manila. The fort is one of the most important historical sites in Manila. Several people died in its prisons during the Spanish Empire and World War II. José Rizal, the Philippine national hero, was imprisoned here before his execution in 1896. The Rizal Shrine museum displays memorabilia of the hero in their collection and the fort features, embedded onto the ground in bronze, his footsteps representing his final walk from his cell to the location of the actual execution. It is only a few meters away from the Manila Cathedral and the Palacio del Gobernador (lit. Governor's Palace, currently the office of the Commission on Elections).
Профиль
Форт Сантьяго, испан тілінде Сантьяго (Испанияның қамқоршысы), сондай-ақ мұсылманды жойған Әулие Джеймс ретінде белгілі, оның аңыз бойынша, өлімінен жүздерше жылдар өткен соң Клавихо шайқасында керемет түрде пайда болып, шайқасқандығы айтылады. Оның бейнесі алдыңғы қақпаның фасадын әшекейлейді. Форт Пасиг өзенінің сағасында орналасқан және Испания үкіметі елді билеген кезеңде ең маңызды қорғаныс бекінісі болды. 333 жыл бойы ол Америка мен Еуропаға дәмдеуіш саудасының негізгі орталығы болды. Акапулькоға (Мексика) бағытталған Манила галеон саудасы Сантьяго фортынан басталды. Форттың периметрі 619 метр, пішіні үшбұрышқа жуық. Қалаға қарап тұрған оңтүстік жағы – екі демибастионмен қоршалған жер алаңы бар қабырға. Сан-Фернандо бастионы өзен жағасында, ал Сан-Мигель бастионы шығанақ жағасында орналасқан. Форт пен қаланы өзен арқылы жалғайтын ор бөледі. Солтүстік жағының басына жақын, бастионның орнына Санта-Барбара деп аталатын кавалерия салынды, ол үш батареядан тұрады: біреуі теңізге қарап, зәкірленген жердің үстінде, екіншісі кіреберіске қарап, үшіншісі өзенге қарап тұр. Соңғысы қабырғамен бірдей биіктіктегі мұнарамен біріктірілген, сол мұнарадан жартылай шеңберлі платформаға орналасқан су батареясына түсуге болады, осылайша форттың үшбұрышты пішіні аяқталады. Қажетті байланыс үшін 22 фут (7 метр) биіктігі, 8 фут (2 метр) қалыңдығы бар қабырғалар тесілген. Алдыңғы қақпаның фасады оңтүстік қабырғада орналасқан және қалаға қарап тұр, биіктігі 40 фут (12 метр). Өзен мен теңізге байланыс қараңғы артқы қақпа арқылы жүзеге асырылды – Postigo de la Nuestra Señora del Soledad (Біздің жалғыздық ханымның артқы есігі). Форттың ішінде күзет орындары, гарнизон әскерлерінің казармалары, түрме бастығы мен оның қол астындағыларының бөлмелері орналасқан. Сондай-ақ, форттың ішінде әртүрлі қоймалар, шіркеу, оқ-дәрі қоймасы, күзет мұнаралары, цистерналар және т.б. болды. Алғашқы бекініс құрма ағаштары мен топырақтан салынған. Қаланың көп бөлігі Лимахон басшылығымен келген қытайлық қарақшылар басып алған кезде қирады. Мартин де Гойти қоршау кезінде қаза тапты. Қатаң шайқастан кейін Хуан де Сальседо басшылығымен испандықтар қарақшыларды солтүстікке қарай Пангасинан провинциясына, содан кейін елден қуып шықты. Сантьяго фортын қатал таспен салу, Интрамуростың бастапқы бекіністі қабырғаларымен бірге 1590 жылы басталып, 1593 жылы генерал-губернатор Гомес Перес Дасмариньястың өкілеттігі кезінде аяқталды. Қолданылған тастар Гуадалупеден (қазіргі Макатидегі Гуадалупе-Вьежо) алынған жанартаулық туфтан жасалған. Дасмариньяс қалдырған форт мұнарасыз, трапеция пішіндес, оның түзу сұр маңдайы өзен сағасына шығатын. Аркалар барлық жақсы артиллериялықтардың қамқоршысы Санта-Барбара батареясы деп аталатын ашық қару платформасын қолдады. Бұл аркалар казематтарды құрып, амбразуралар арқылы төменгі от деңгейін қамтамасыз етті. Қарапайым сипаттағы қабырғалар, қарсы бекіністер немесе ішкі тіреулерсіз, қалаға қарап тұрған төртінші жаққа дейін созылды. 1714 жылы Сантьяго фортының сәнді қақпасы бірнеше әскери казармамен бірге салынды. 1880 жылы Манила қаласының көп бөлігін қиратқан Лусон жер сілкінісі форттың алдыңғы ғимаратын жойып, оның сипатын өзгертті. 1636, 1654, 1670 және 1672 жылдары Мексикадан 22, 50, 86 және 81 латын америкалық сарбаз Сантьяго фортына орналастырылды. 1730 жылдары Фернандо Вальдес и Тамон басшылығымен Санта-Барбара бастионына алдыңғы жағында үлкен жартылай шеңберлі пушка платформасы және өзен жағалауында кіші өлшемді платформа қосылды. Содан соң казематтар толтырылып, амбразуралар жабылды. Ол қалаға қарап тұрған қабырғаны бекіністі қабырғаға айналдырды. Ішкі ормен шектесетін төменгі парапет екі бастионды байланыстырады.
Америка отарлау кезеңі
1898 жылғы 13 тамызда Сантьяго фортында американдық ту көтеріліп, Филиппинде американдық үкіметтің басталуын білдірді. Форт АҚШ армиясының штабы ретінде қызмет етті және американдықтар фортта бірнеше өзгерістер жасады. Осы өзгерістердің бірі – фортты қоршаған орларды кептіру болды. Кейін бұл жер гольф алаңына айналдырылды.
Қазіргі форт
Бүгінде бұл форт, оның бастиондары және испандық шенеуніктер қылмыскерлерді түрмеге қамаған түрме жасушалары тарихи саябақтың бір бөлігіне айналды, оған Плаза Морионес және бірнеше қираған орындар да кіреді. Саябақта испан отаршылдық кезеңінен жақсы сақталған мұралар орналасқан, соның ішінде Лагуна провинциясындағы Хосе Ризалдың ата-бабасының үйінің көшірмесі – Ризал ғибадатханасындағы оның естеліктері бар. Бұл танымал тарихи ескерткіштің кейбір аймақтары ашық аспандағы театр, пикниктер және серуендеуге ыңғайлы. Интрамурос келушілер орталығы қабырғалы қаладағы әртүрлі тартатымды жерлер туралы ақпарат береді.
Сақтау
Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылғаннан кейін, Сантьяго форты 1950 жылы "Азаттық қасиетті орны" деп жарияланды. Филиппин үкіметі оны 1953 жылы Ұлттық саябақтарды дамыту комитеті арқылы қайта жаңғыртуға кірісті. 1992 жылдан бері Интрамурос әкімшілігі фортты қайта құру, күтіп ұстау және басқарумен айналысады.