Кіріспе

Бельгиялық карикатурист Гержедің комикс-альбомы. «Көк лотос» – бельгиялық карикатурист Гержедің «Тинтиннің оқиғалары» комикс-сериясының бесінші томы. Бельгияның консервативті «Le Vingtième Siècle» газетінің тапсырмасы бойынша, балаларға арналған қосымша «Le Petit Vingtième» үшін 1934 жылдың тамызынан 1935 жылдың қазанына дейін апта сайын жарияланып, 1936 жылы «Casterman» баспасымен жинақталған томда шығарылды. Алдыңғы «Фараонның сигареті» әңгімесінің соңында қалған оқиғадан жалғасып, бұл әңгіме жас бельгиялық тілші Тинтин мен оның иті Сноудың 1931 жылғы жапон шабуылының ортасында Қытайға шақырылуы туралы. Онда ол жапон тыңшыларының қастандықтарын ашады және есірткі контрабандасы желісін құртады. «Көк лотосты» жасай отырып, Герже шетелдік қоғамдарды бейнелеуде дәлдік пен құжаттамаға ерекше мән берді. Ол Бельгияда оқыған қытай студенті, жақын досы Чжан Чонгреннің ықпалында болды. Бұл туынды Қытай туралы еуропалықтардың тараған қате түсініктерді сатиралық тұрғыдан көрсетіп, жапон басқыншыларының әрекеттерін сынады. «Көк лотос» Бельгияда коммерциялық сәттілікке жетті және жақын арада Франция мен Швейцарияда сериялық түрде жарық көрді. Кітап туралы хабар Қытайдың саяси көшбасшысы Чан Кайшидің Гержені Қытайға сапарға шақыруына себеп болды. Герже «Тинтиннің оқиғалары» сериясын «Сынған құлақ» арқылы жалғастырды, ал серияның өзі франко-бельгиялық комикс дәстүрінің маңызды бөлігіне айналды. 1946 жылы карикатурашы және оның көмекшілері тобы «Көк лотостың» бір бөлігін қайта суреттеп, түспен бояды. Осы процесте сюжеттік элементтердің бірнешеуі өзгертілді. Оқиғада жиі кездесетін кейіпкерлер – Дж. М. Доусон және Чанг Чонг Чен таныстырылады. Бұл оқиға 1991 жылы «Ellipse/Nelvana» анимациялық сериясының «Тинтиннің оқиғалары» эпизодына бейімделді. Оқиғаға жасалған сын-пікірлер оң болды, көптеген сарапшылар оны Герженің ең үздік туындыларының бірі деп санайды.

Қысқаша мазмұны

Синопсис жалғастырады "Фараонның сигареттерінде" басталған оқиғаны. Үндістанның Гайпаджама махаражасының сарайында болған Тинтинге Қытайдың Шанхай қаласынан келген бір кісі келеді. Ол Тинтинге Шанхай тұрғыны, жапон бизнесмені Мицухиратоның есімін айтады, бірақ хабарын аяқтамай, "ес-ақылды жоятын" Раджаиджаға малынған жебеге шалынады. Тинтин мен оның фокстерьері Сноуи Мицухиратомен кездесу үшін Шанхайға сапар шегеді. Мицухирато оларға махаража қауіпті жағдайда екенін және Үндістанға қайту керектігін ескертеді. Өміріне бірнеше рет жасалған құпия шабуылдардан құтылған Тинтин қайықпен Үндістанға кетуге тырысады, бірақ оны ұрлап Қытайға әкеледі. Ұрлаушылар өздерін "Аждаһа ұлдары" деп аталатын құпия қоғамның мүшелері екенін жариялайды. Олар, махаража сияқты, опиум саудасына қарсы күреседі. Олардың басшысы Ван Чен Ие Тинтинге Мицухиратоның жапон шпионы және опиум контрабандисі екенін түсіндіріп, оны тоқтату үшін күреске қатысуға шақырады. Тинтин келіседі және "Көк лотос" опиум орнында Мицухиратоны бақылайды. Оның соңынан еріп, Мицухиратоның Қытай темір жолын жарғанын көреді. Жапон үкіметі бұл оқиғаны Солтүстік Қытайға шабуыл жасау үшін, Шанхайды бақылауға алу үшін сылтау ретінде пайдаланады. Мицухирато Тинтинді тұтқындап, оны Раджаиджамен улауды жоспарлайды. Бірақ Ванның агенттері уды боялған суға ауыстырады. Сондықтан Тинтин "уланған" кезде, Мицухиратоны жеңу үшін жеткілікті уақыт бойы ақымақтыққа салады. Кейін Мицухирато бұл алдауды біліп, жапон әскерилерін Тинтинді тұтқындауға ордер беруге көндіреді. Осы уақытта Тинтин Шанхай халықаралық қонысына, улар туралы сарапшы, профессор Фан Хси Инді іздеуге келеді. Ол Раджаиджаға қарсы ем табады деп үміттенеді, бірақ профессордың ұрланғанын біледі. Елді мекеннің сыбайлас полиция бастығы Ж.М. Доусон Тинтинді тұтқындап, жапондықтарға тапсырады. Олар оны Ван құтқарып алмастан бұрын өлім жазасына кеседі. Фан үшін алынған құтқару ақшасымен Хукоуға сапар шегіп, Тинтин ауылды қиратқан су тасқынына тап болады және жас қытай жетімі Чанг Чон Ченді құтқарады. Чанг Тинтинмен бірге Хукоуға барады, онда Мицухиратоның тыңшылары оларға шабуыл жасайды. Олар бұл тұзақ екенін және Фанның онда жоқ екенін түсінеді. Тем уақытта детективтер Томсон мен Томпсонды Доусон Тинтинді тұтқындау үшін жалдайды, бірақ олар бірнеше рет сәтсіздікке ұшырайды. Шанхайға оралған Тинтин Мицухиратомен бетпе-бет кездесуге ниеттеніп, өзін тұтқындауға рұқсат береді. "Көк лотоста" тұтқындалған Тинтин Мицухиратоның режиссер Растапопулостың араласуымен байланысты екенін біледі. Растапопулос Египет, Арабия, Үндістан және қазір Қытайда Тинтин қуған халықаралық опиум контрабандасының басшысы екенін айтады. Растапопулос сондай-ақ, махаражаның ұлын ұрлаудың сәтсіз аяқталуы кезінде қаза тапқан адам еді. Бірақ Тинтиннің жоспары бойынша Чанг пен "Аждаһа ұлдары" Тинтин мен Фанды құтқарады. Растапопулос тұтқындалады, ал Мицухирато сеппуку жасайды. Тинтиннің Мицухиратоның іс-әрекеттері туралы баяндамасы Жапонияға қарсы айыптауларға әкеледі, нәтижесінде Жапония наразылық білдіріп, Ұлттар лигасынан шығады. Фан Раджаиджаға қарсы ем табады, ал Ван Чанды өгей ұлы ретінде қабылдайды. Тинтин мен Сноуи Еуропаға оралады.

Өмірбаян

Жорж Реми, Герже деген псевдониммен танымал, «Le Petit Vingtième» («Кішкентай ХХ») газетінің редакторы және иллюстраторы болып жұмыс істеді. Бұл «Le Vingtième Siècle» («ХХ ғасыр») газетіне қосымша болатын балалар басылымы еді. 1929 жылы Герже «Le Petit Vingtième» үшін жас бельгиялық тілші Тинтиннің ерліктері туралы «Тинтиннің оқиғалары» комиксін жасады. Валлес Гержеге алғашқы оқиғасын Совет Одағында балаларға қарсы социалистік үгіт ретінде («Советтер еліндегі Тинтин») орналастыруды, екінші оқиғасын Бельгия Конгосында отаршылдық сезімді күшейту үшін («Конгодағы Тинтин») және үшінші оқиғасын АҚШ-та американдық капитализмді сынау үшін («Америкадағы Тинтин») пайдалануды тапсырды. 1932 жылдың 24 қарашасында «Le Petit Vingtième» Тинтинмен жасалған ойдан шығарылған сұхбатты жариялады, онда тілші Египет, Үндістан, Шри-Ланка және Индокитай арқылы Қытайға саяхат ететінін хабарлады. Бұл сюжет желісі «Тинтин Шығыста» деген комикке әкелді, оның бірінші бөлігі Мысыр, Арабия және Үндістандағы оқиғаларды қамтыды, кейін Герже оны «Фараонның темекісі» деп атады. 1934 жылдың ақпан айында «Фараонның темекісі» «Le Petit Vingtième» газетінде жариялануын тоқтатты, ал Герже газет үшін «Popol out West» жеке очеркін ұсынды. «Көк лотос» – Герже «Фараонның темекісімен» бастаған «Тинтин Шығыста» комиксінің екінші бөлігі болды. Алайда Герже Қытай туралы Совет Одағы мен Бельгия Конгосы туралы білгендей аз білген. Ол кезде көптеген бельгиялықтардың Қытай туралы жағымсыз стереотиптері болды, оны «алыс континент, варварлық, тым көп халқы бар және түсініксіз ел» деп қарастырды, және Герже ұзақ уақыт бойы осы пікірге сене берді. Ол бұрынғы екі комиксіне қытайлық кейіпкерлерді енгізген, оларды еуропалық клишелер бойынша бейнелеген. «Советтер еліндегі Тинтинде» большевиктер Тинтинді азаптау үшін жалдаған екі қытайлық жігітті, ал «Америкадағы Тинтинде» Сноувиді жеуге ниеттенген екі қытайлық қарақшыны көрсеткен. Герже бұл ел туралы Альберт Лондонның «Қытайдағы ақымақтық» кітабынан біраз ақпарат алды. Қытайды бейнелеуде оған 1933 жылғы неміс фильмі «Қашқындар» («At the End of the World») әсер етті. Герженің келесі комиксін Қытайда өткізу ниеті туралы білген Леон Госсе, Лёвендегі католик университетінің қытай студенттерінің діни қызметкері, Гержемен байланысып, елді бейнелеуде сақтық танытуын өтінді. Оның студенттері «Le Petit Vingtième» газетін оқыды және ол Герже қытай халқы туралы жағымсыз стереотиптерді тарата берсе, бұл кері нәтиже береді деп ойлады. Герже Госсенің ойларына сезімтал болды, ал Госсе оны екі қытай студентімен – Арнольд Чьяо Ченг Чи және оның әйелі Сьюзан Линмен таныстырды. Ол сондай-ақ Гержеге өзінен бір жас кіші қытай студенті Чжан Чунжэньнің мекенжайын берді. Олар 1934 жылдың 1 мамырында алғаш рет кездесіп, жақын дос болып, бір жылдан астам уақыт бойы әр жексенбі күні бірге өткізді. Кейін Чжан өзінің және Гержедің «екі бауыр» сияқты болғанын айтты. Брюссельдегі Корольдік көркемсурет мұражайында сурет салу және мүсін жасау мамандығын оқыған Чжан Гержеге қытай көркем стильдері туралы айтып, оған дәстүрлі қытай қылқаламдарының жиынтығын сыйға тартты және оған ағаш суреті салу және қытай каллиграфиясы өнерін түсіндірді, сондай-ақ даосизм философиясының қағидаларын үйретті. Чжаннан алған көркем және философиялық білімі Гержеге үлкен әсер етті. Герже Брюггеге жақын жердегі Сент-Эндрю аббаттығының қонақ үйінде тұратын Эдуард Нют әкесімен де танысты. Нют Қытайға ерекше қызығушылық танытты және Гержедің соңғы жобасына қуанды, бұл «расалар арасындағы түсіністік пен Шығыс пен батыс арасындағы шынайы достыққа» үлес қоса алады деп ойлады. Ол Гержеге екі кітап жіберді: әке Тадедің «Маньчжу конфликтісінің шығу тегі» және Чжэн Чжэннің «Анашым» (құрметті ана туралы) кітабын, ол қытай отбасылық өмірі туралы бірінші қолдан жазылған куәлік болды. Ол сондай-ақ Гержеге 1932 жылғы Қытай мен Жапония мәдениеттері арасындағы айырмашылықтарды талқылайтын мақаланы жіберді. Ол кезде Нют – Киелі Андрей аббаттығының монахына айналған Қытайдың бұрынғы премьер-министрі Лу Чжэнсянның көмекшісі болып жұмыс істеді. Батыстың басылымдары жапондықтарға көбінесе қолдау көрсетіп, оларды Кеңес Одағына қарсы қорғаныс күші ретінде қарастырды, бұл көзқарастан Герже бас тартты.

Бастапқы басылым, 193435

Комикстер 9 тамыз 1934 жылы Le Petit Vingtième журналында «Тинтиннің оқиғалары, Қиыр Шығыстағы тілші» (Les Aventures De Tintin Reporter En Extrême Orient) деген атаумен сериялық түрде жарияланды. 1935 жылдың 29 желтоқсанында Францияда Cœurs Vaillants журналында, содан кейін Швейцарияның L'Écho Illustré журналында да сериялық жариялымдар жалғасты. Герже Тинтин мен Сноуимен бірге бұрынғы оқиғаларда танысқан детективтер Томсон мен Томпсонды да сюжетке енгізді. Ол сондай-ақ Тинтин мен Сноуи түсірілімін тоқтатқан фильмге сілтеме жасады – «Сигаралар», Растапопулостың «Шейхтің үйі», кейіпкерлер кинотеатрда осы фильмді тамашалау арқылы. Герже «Көк лотос» кітабында Қытайға қатысты еуропалық пікірлерді сатиралық тұрғыдан бейнеледі. Ол Томсон мен Томпсонды дәстүрлі қытай киімі деп есептеген мандарин киімін кигізіп, олардың Қытайдағы нақты киімдерден өте ерекшеленіп тұрғанын көрсетті. Сонымен қатар, ол оқиғаның қарсыласы Гиббонстың қытайларға қатысты нәсілшіл көзқарасын білдірді және Тинтинге Чанға баяндама жасап, батыстың қытайлықтарды түсінбеушілігін түсіндірді. Ол Қытайдың халықаралық келісімдердегі Батыс әрекеттерін сынап, оны өте сыбайлас және тек өзінің коммерциялық мүдделеріне қызығушылық танытатын деп сипаттап, «радикалды көзқарас» танытты. Ол мұндай мәселелер туралы көптеген ақпаратты Чжаннан алды, ол оған Қытайдағы саяси оқиғалар туралы қытайлықтардың көзқарасынан хабардар етті. Осы ақпарат негізінде Герже жапондық шабуылды көбінесе дәл бейнеледі, бірақ ол жапон империализміне тікелей шабуыл ретінде қызмет етті. Герже Мукден оқиғасының және Жапонияның Ұлттар Лигасынан шығуының ойдан шығарылған нұсқаларын суреттеді, бірақ Мукден оқиғасын Шанхайға жақын жерге жылдырды. Дегенмен, «Көк лотос» кітабында сол кезеңнің маңызды тарихи оқиғаларының бірі – коммунист Мао Цзэдунның Ұзақ жорығы туралы ештеңе айтылмады. Өзін дәлдікке арнап, Герже сурет салу үшін қытай киімдері, көше көріністері және ландшафттар сияқты фотосуреттерді жиі пайдаланды. Гержедің дәлдік пен құжаттамаға жаңадан назар аударуы «Тинтиннің оқиғаларының» қалған бөліктеріне де әсер етті. «Сигаралар» комиксінде араб тіліндегі мағынасыз жазулар қолданылса, «Көк лотос» комиксінде Чжан оқиға барысында көше белгілері мен жарнамаларда пайда болған көптеген идеограммаларды суреттеді. (Идеограммалардың дәлдігі әртүрлі.) Осы идеограммалардың арасында «Империализмге қарсы!», «Әділетсіз келісімдерді жою!» және «Жапон тауарларына қарсы!» сияқты саяси лозунгтар жазылғандары болды. Чжан Гержеге Ван үйінің контуры сияқты бірнеше суреттерді де сызып берді. Чжанның қолтаңбасы комиксте екі рет пайда болды, бұл оның көркемдік үлесін көрсетеді. Герже Чжанның атын автор ретінде қосуды қалады, бірақ Чжан бас тартты, бұл бұрынғы және кейінгі кітаптарда болған жоқ. Алғыс ретінде Герже досы Чжанның құрметіне Чанг кейіпкерін жасады. Оқиғаның жапонға қарсы бағытын түсінгеннен кейін Бельгиядағы Жапонияның дипломаттары ресми шағым түсірді, оны Қытай-Бельгия достық қауымдастығының президенті генерал-лейтенант Рауль Понтус Гержеге жеткізді. Дипломаттар Гаагадағы Халықаралық сотқа шағымдарын берумен қорқытты. Бұл туралы білгеннен кейін Чжан Гержені құттықтап, бұл тек Қытайдағы Жапонияның әрекеттерін халықаралық бақылауға көбірек әкелетінін және Гержені «әлемге әйгілі» ететінін айтты. Герже комиксін бельгиялық генерал да сынға алды: «Бұл балаларға арналған оқиға емес, бұл тек Азия үшін проблема!» Дегенмен, комикс коммерциялық сәттілікке жетті, ал Le Petit Vingtième алыс Шығыстан Тинтиннің оралуын еске алу үшін мереке ұйымдастырды, оны L'Innovation және Bon Marché дүкендері демеушілік етті. Патшалық циркінде өткен бұл шараға 3000 жанкүйер қатысты, олардың көпшілігі скауттар болды, және оған Гержемен бірге Тинтин рөлін сомдаған актер, газет қызметкерлері, контурщик және клоун қатысты. 1935 жылдың қыркүйегінде Чжан отбасының өтініші бойынша Қытайға оралды. Герже осы уақытта Кастерман арқылы комиксті кітап түрінде жариялауға дайындады. Осы оқиғаға мақтанышпен, ол оларды жұмыстың маркетингтік және жарнамалық деңгейін арттыруға шақырды. Олардың кеңесімен ол комикстің атауын «Алыстағы Шығыстағы Тинтиннің оқиғаларынан» «Көк лотосқа» өзгертті, жаңа атау туралы: «Ол қысқа, қытайша естіледі және құпиялы». Кастерманның ұсынысы бойынша ол кітапқа түрлі-түсті тақталарды қосты және жаңа мұқаба дизайнын жасады. Кітап 1936 жылдың қазанында жарияланды. Герже өнімге риза болды, былай деді: «Мен таң қалдым! Бұл ең жақсы сапа, ал менің бірінші ойым «Бұл балаларға артық» болды. Мен мұндай нәтиже күтпеген едім». Ол Чжанға кітаптың бір данасын жіберді, ол оған алғыс айтты. 1939 жылы Қытайда жарияланғаннан кейін саяси лидер Чжан Кайши «Көк лотосты» оқығаннан кейін әйелі Сун Мэйлинге Гержені Қытайға шақыруды өтінді, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты бара алмады. Ол 1973 жылы Тайвань аралында онымен кездесті.

Екінші нұсқасы, 1946 жыл

1940-1950 жылдары Герже танымалдылығы артып келе жатқанда, ол және «Студия Герже» командасы Тинтиннің көптеген бастапқы қара-ақ оқиғаларын, оның өзі әзірлеген «ligne claire» («ашық сызық») сурет салу стилімен түсті форматқа көшіріп, оларды жаңа Тинтин оқиғаларымен визуалды тұрғыдан үйлесімді етті. 1946 жылы студия «Көк лотос» оқиғасын жаңа форматына келтіріп, түстеді. 1946 жылғы басылымда көп өзгеріс болған жоқ, бірақ көптеген фондық суреттерге әшекейлер қосылды. Шағын өзгерістердің ішінде оқиғада қысқа ғана уақытқа пайда болған үш шотландтың орнына үш сикхті қою болды. Алғашқы беттегі карта кішірейтіліп, сэр Малкольм Кэмпбелл туралы айтылған мәлімет алынып тасталды. «European Palace» қонақ үйі «The Continental» деп өзгертілді, ал Гиббонстың компаниясы «Americano Anglo Chinese Company Limited» аталымынан «American and Chinese Steel Incorporated» деп өзгертілді, сондай-ақ есірткі тасымалдаумен айналысатын «S. S. City of Doodlecastle» кемесі «S. S. Harika Maru» деп аталды.

Кейінгі басылымдар

Растапопулос пен Доусон екеуі де 20 жылдан кейін "Қызыл теңіз акулалары" сериясында қайта пайда болды. Кастерман 1979 жылы түпнұсқа қара-ақ нұсқасын француз тіліндегі жинақталған томда, "Фараонның сигареті" және "Сынған құлақ" кітаптарымен бірге, "Герже мұрағатының" екінші бөлігі ретінде қайта жариялады. 1985 жылы Кастерман түпнұсқаның факсимильдік нұсқасын шығарды. Ал, "Тинтиннің оқиғалары" британдық баспагері Метюен бұл оқиғаның көнелгенін сезініп, "Көк лотосты" Герже қайтыс болған 1983 жылы ғана жариялады. Ағылшын тіліне аудармасын Майкл Тернер мен Лесли Лонсдейл Купер жасады, бірақ түпнұсқа француз тілінде берілген британдық әскерлердің ағылшын акценті жоғалып кетті. "Тинтиннің оқиғалары" Жапонияда да танымал болды, және Майкл Фарр жапондықтар Герженің "Көк лотостағы" олардың бейнесіне ренжімегенін көрсетеді деп ойлады. Герже қайтыс болғаннан кейін "Көк лотос" туындысының түпнұсқа суреттелген қолжазбасы "Студио Гержеде" табылды, содан кейін ол "Тинтиннің оқиғаларының" 60 жылдығына арналған көрменің орталық экспонаты ретінде қойылды.

Құрамалдың жобалық аукционы

"Көк лотос" комиксінің мұқабасының алғашқы эскизін Герже 1936 жылы Жан Пол Кастерманға, Герже редакторы Луи Кастерманның ұлына тапсырды. Жан Пол Кастерман суретті бүктеліп, шубаққа салып қойды. Ол 1981 жылға дейін шубақта жатты, содан кейін Жан Пол Кастерман оны алып, Гержеден қол қоюын өтінді. Ол 2021 жылдың 14 қаңтарында аукционда сатылды, түскен қаражат "үш миллион еуродан асты".

Санаткерлік талдау

"Көк лотос" Тинтиннің ең жақсы шығармаларының бірі саналады. Жан Марк пен Рэнди Лоффицер "Көк лотостың" "Герженің алғашқы шедеврі" екенін айтты. Олар серияда алғаш рет "Тинтин өзінің оқиғасына "мақсат, миссия" білдірген кезде "оқиғаның маңызды болғанын сезінеді" деп ойлады. Чанг кейіпкеріне қатысты, олар сюжетке тікелей қатысы болмаса да, оның "жақсылық сезімді тұлға" екенін айтты, сондай-ақ Доусон мен Гиббонстың кейіптері оқиғадағы ең жақтырылмаған тұлғалар деп санайды. Жапондықтардың Қытайға басып кірген көрінісін "Америкадағы Тинтин" оқиғасындағы АҚШ армиясының жергілікті американдықтарды жерлерінен қуу сахнасымен салыстырды, сонымен қатар оқиғаның сызықтық суреттерін жоғары бағалады, бірақ бастапқы қара-ақ түсті нұсқасы түсті нұсқасынан жақсы деп есептейді. Жалпы, олар "Көк лотосқа" бес жұлдыздың төртеуін берді. Гарри Томпсон кейбір адамдар Герженің "Көк лотоста" жапондықтарды тіссіз және табиғатынан зорлыққа бейім деп бейнелегенінің нәсілшілдікке жататынына сенетінін айтты. Дегенмен, ол бұл айыптаулардың "мәннен тыс" кетіп, "оқиғаның мәнін" түсінбегенін ойлады, ол бельгиялықтар арасындағы Шығыс азиялықтарға қатысты кең таралған нәсілшіл көзқарастарға қарсы тұру болды. Нақты тарихи оқиғаларды қамтығандықтан, ол комикстің басқа шығармалар сияқты "уақыттан тыс" еместігін, бірақ 1934 жылғы "комикстік өнердің керемет үлгісі" екенін ойлады. Герже туралы өмірбаян жазған Пьер Асулин бұл кітапта "әлеуметтік реализмді" және Шарль Диккенс пен Александр Дюма шығармаларындағы рухты біріктіргенін айтты. Герже туралы өмірбаян жазған Бенуа Питерс "Көк лотос" алдындағы және кейінгі "Тинтиннің оқиғаларында" айқын айырмашылық бар екенін, және ол Герже бұрынғы "классикалық оңшыл" идеяларынан ауысқанда "графикалық және идеологиялық жағынан маңызды бұрылыс нүктесін" білдіргенін ойлады. Сондай-ақ, ол бұл жұмыстың "керемет қозғаушы" екенін сезініп, "Көк лотос" конголық Тинтиннен еуропалық емес халықтарға деген көзқарасымен өзгеше екенін, ал "Блейк және Мортимер" және "Бак Дэнни" сияқты басқа бельгиялық комикстер Шығыс азиялықтардың жағымсыз стереотиптерін ондаған жылдар бойы жалғастыратынын атап өтті. Басқа жерде ол Герже "оқиғаны толық бақылауға алған" алғашқы шығарма екенін, сонымен қатар бұл сериядағы "саяси тұрғыдан ең белсенді" шығарма екенін айтты. Майкл Фарр "Көк лотос" Герженің алғашқы шедеврі екеніне, оның алдыңғыларына қарағанда "жақсы жоспарланғанына" және алғаш рет "күтіммен ойластырылған құрылымына" байланысты "жалпы келісім" бар екенін айтты. Сонымен қатар ол бұл шығармада бұрынғы шығармалардың ең жақсы қасиеттері сақталғанын ойлады. Ол оны Тинтиннің бұрынғы оқиғаларына қарағанда "көптеген маңыздырақ" деп санады, бірақ оны "күлкісіз емес" деп ойлады, өйткені бұл серияға "эмоция мен трагедияны" әкелген алғашқы оқиға. Фарр Герженің өз тақырыбына "толыққанды берілуінің" оған "керемет сезімге" ие болуына және Қытайдағы болашақ саяси оқиғаларды "нақты сабақтасқан" саяси комментатор сияқты болжауға мүмкіндік бергенін ойлады. Ол Мұқден оқиғасын бейнелеуге ерекше мақтау айтты, оны "саяси сатираның тамаша үлгісі" деп санады. Филипп Годдин бұл бейнелеуді басып алуға дайындықтың "керемет" жасалғанын ойлады, сонымен қатар оны "Америкадағы Тинтин" оқиғасындағы этникалық тазалау сахнасымен салыстырды. Әдеби сыншы Том Маккарти "Көк лотос" Герженің бұрынғы оңшыл көзқарасын қабылдамаған "солшыл қарсы тенденциясын" көрсеткенін ойлады. Ол бұл, ішінара, Герженің "Еуропалық абсолютизмін" жойған Чжанның ықпалына байланысты деп сенді және жалпы алғанда, оны "Тинтиннің барлық кітаптарының ең көрнектісі" деп санады. Стенфорд университетінің әдебиет сыншысы Жан Мари Апостолидес Ванның оқиғадағы жақсылық күштерін білдіретінін, ал Растапопулос зұлымдықты білдіретінін, ал Раижайжамен уланған Диди кейіпкері "жақсылық әлемін билеген әділдіктің үлгісін" кері айналдырды деп ойлады. Ол Диди мен Тинтеннің ұқсастығын байқады, олардың екеуі де "мысықша икемділікке", "жақсылыққа деген адалдыққа" және "тоң майысқан аңдайтын жануардың шыдамдылығына" ие. Ол сондай-ақ Дидидің удың әсерінен адамдарды бас кесуге құштарлығы оның Эдип комплексін білдіретінін және кастрацияның орнын басатынын айтты.

Бейімделулер

"Көк лотос" француз студиясы Ellipse және канадалық Nelvana анимациялық компаниясының "Тинтиннің оқиғалары" телесериалының 1991 жылғы бір бөліміне бейімделді. Бұл бөлімді Стефан Бернаскони режиссерлік етті, ал Тинтиннің даусын Тьерри Вермут берді. 2013 жылдың наурыз айында Стивен Спилберг "Көк лотос" оның 2011 жылғы "Тинтиннің оқиғалары" фильмінен басталган фильмдер сериясындағы үшінші Тинтин фильмінің негізі болуы мүмкін екенін айтты.