Кіріспе
Марк Лейрен Янг (4 қыркүйек 1962 жылы туған) – канадалық драматург, автор, журналист, сценарист, кинорежиссер және актер. Ол Британдық Колумбия провинциясының Саанич қаласында тұрады және Рейн Элликрис Бенуға үйленген.
Ерте өмір
Марк Лейрен Янг Британдық Колумбиядағы Ванкуверде дүниеге келген. Ол екі жыл Британдық Колумбия университетінде оқыды, сол кезде ол «Убисси» студенттік газетіне көп материал жазды. Оның UBC студенті кезінде жазған және қойған «The Initiation» атты алғашқы сахналық пьесасы «Free Magic Secrets Revealed» комикстік мемуарының негізгі тақырыбы болып табылады. Ол Виктория университетінде Театр және Шығармашылық Жазу мамандығы бойынша Бакалавр дәрежесін аяқтап, 1985 жылы үздік дипломмен бітірді. Лейрен Янгтың журналистикадағы алғашқы толық уақытты жұмысы Британдық Колумбиядағы Уильямс-Лейк қаласындағы «The Williams Lake Tribune» газетінде болды. Ол Уильямс-Лейкті тастап, Ванкувердегі Firehall театрында (қазір Firehalls Arts Centre) бірнеше ай бойы көрсетілген Expo 86 туралы «Exposé: Sometimes the World's Fair, Sometimes it Ain't» комедиялық көрермендерге арналған шараны және сол кездегі премьер-министр Билл ВанДерЗалм туралы «Фантазия бақшаларынан қашу» атты бір актілік пьесаны жазды және қойды.
Кино және теледидар
Лейрен Янгтың "Жүз жылдық кит" (2017) деректі фильмі, сценарийін өзі жазып, режиссерлік еткен туындысы, 2017 жылғы Канада Жазушылар гильдиясының «үздік деректі фильм» сыйлығына ие болды. Фильм әже (орка) өмірін және Оңтүстік резиденттік қасқыр киттермен қарым-қатынасымыздың тарихын зерттейді. Лейрен Янгтың тұңғыш көркем фильмі "Жасыл тізбек" (2007), сценарийін өзі жазып, режиссерлік және продюсерлік жұмыстарын атқарған, Британдық Колумбиядағы құлдырап бара жатқан орман шаруашылығы қауымдастықтарының алдындағы мәселелерді көрсетеді. Фильм Барселонада өткен 15-ші Халықаралық экологиялық кино фестивалінде (FICMA 2008) El Prat de Llobregat сыйлығын жеңіп алды. Лейрен Янгтың телевизиялық сценарийлеріне қатысты 100 сағаттан астам жұмысы өндіріске қосылған. Оның комикстерге деген құштарлығы көптеген анимациялық сериалдардағы жұмысына ықпал етті, соның ішінде "The X Files" фильмін пародиалайтын "ReBoot" эпизоды (туралы мәліметтер Entertainment Weekly журналында жарияланды) және "Beast Wars: Transformers" сериалдарына әсер етті. Ол "PSI Factor: Chronicles of the Paranormal" және "Blood Ties" сияқты көптеген телешоулар үшін сценарий жазды.
Театр
Лейрен Янгтың пьесалары Канадада, АҚШ-та, Еуропада және Австралияда қойылған. Оның шығармалары француз, чех және дания тілдеріне аударылған. 2017 жылы оның «Бар-мицва ұлы» пьесасы Еврей пьесалары жобасының еврей драматургиясы конкурсының жеңімпазы атанды. Пьеса Канада мен АҚШ-та қойылды және 2020 жылы Playwright's Canada Press баспасында жарық көреді. Оның жүлделі «Шейлок» (Anvil Press, 1996) пьесасы театрдың ең танымал еврей кейіпкерін қоршаған шиеленістер туралы. «Шейлок» пьесасы әлемнің түкпір-түкпірінде қойылды. Лейрен Янг режиссер Джон Джулианимен жиі бірлесіп жұмыс істеді. Олардың бірлесіп жасаған туындыларының қатарында «Иман туралы ережелер» (Anvil Press, 2001) пьесасы бар, ол Англия шіркеуінің бір жынысты неке мәселесі бойынша ішкі күресін көрсетеді, сондай-ақ Лейрен Янгтың 1991 жылғы «Dim Sum Diaries» радиодрамасы, ол CBC радиосының «Morningside» бағдарламасында дебют жасағанда халықаралық деңгейде танылды. Лейрен Янг жас көрермендер үшін және олар туралы жиі жазады. Оның жас көрермендерге арналған театр сценарийлеріне «Негізінен жақсы балалар» (төңкеріске қатысқан жасөспірімдер туралы) және «Джим» (The Doors тобының фронтмені Джим Моррисонға құмар жасөспірім туралы жеке қойылым) кіреді.
Мемуарлары
The Williams Lake Tribune газетінде жұмыс істегеннен кейін жиырма жыл өткен соң, Лейрен Янг өзінің тәжірибесін комикстік мемуарға айналдырды – «Never Shoot A Stampede Queen» (Heritage House, 2009) атты кітабын жазды, ол 2009 жылғы Стивен Ликок әзіл-қалжың медалін жеңіп алды. Лейрен Янг мемуарды сахнаға бейімдеді, ал 2013 жылы оның әлемдік премьерасы Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Камлупс қаласында «Батыс Канада театры» компаниясымен өтті. Екінші қойылым 2013 жылдың мамыр айында Ванкувердегі Гранвилл аралы сахнасында дебют жасады. Кітапты Лейрен Янг сахнаға бейімдеді, режиссурасын және драматургиясын Т.Джей Дау жасады. Оның соңғы мемуары – «Ашық сиқыр құпиялары ашылды» (Harbour Publishing, 2013) – апатты сиқыр шоуын қоюға тырысқан мектеп шағындағы оқиғаларын баяндайды. Лейрен Янг қазіргі уақытта екі мемуарын фильмге бейімдеуде.
Журналистика
Лейрен Янгтың жаңалықтары мен мақалалары, юморлық туындылары, рецензиялары және колонкалары Канада мен АҚШ-тағы көптеген басылымдарда, оның ішінде Time, Maclean's және The Utne Reader журналдарында жарияланды. Ол "Ванкувер Сан" газеті үшін театр туралы колонка жазады. Ол 1980-ші жылдардың ортасынан бері The Georgia Straight журналына материалдар жазып келеді. Соңғы он жыл бойы ол The Georgia Straight үшін Торонто халықаралық кинофестивалін жамылды. 2014 жылдың күзінде Лейрен Янг Батыс Канада киноиндустриясына арналған Reel West Magazine журналының редакторы болып тағайындалды. Сондай-ақ Лейрен Янг Виктория университетінің 2014 жылғы Харви Стивенсон Саутам журналистика және беллетристика бойынша лекциялық курсын оқыды, бұл қызметке алғаш рет түлек тағайындалды.
Экология
Лейрен Янг – құлшыныспен экологияны қорғайтын белсенді. Ол Skaana подкастын жүргізеді, онда Пол Уотсон, Дэвид Сузуки және Элизабет Мэй сияқты сарапшылармен киттер, мұхиттар және қоршаған орта туралы әңгімелеседі. Ол Канаданың «Транс-Маунтин» құбыр желісінің жойылып бара жатқан оңтүстік резиденттік кашалоттардың (Southern resident killer whales) құрылуына әкелуі мүмкін екендігі туралы жазған және сөйлеген. Ол Ванкувердің тәуелсіз онлайн жаңалық сайты The Tyee үшін подкаст жүргізіп, Британдық Колумбияның ескі өсімдіктердің орманды алқаптарына қатысты мәселелерді жиі талқылаған. Оның Tyee сұхбаттары ағаш өңдеу саласын зерттейтін «Жасыл тізбек: Ешнәрсе ешқашан таза кесілмейді» (Heritage House, 2009) атты кітабының мазмұнын құрады. National Post газеті Лейрен Янгты «Канаданың дельфиндер, киттер және ағаштар жөніндегі сарапшысы» деп сипаттаса, оны «Канаданың ең жасыл жазушысы» деп те атады. Оның көптеген жобаларында тұрақтылық тақырыбы көтеріледі, мысалы, жүлделі «Жасыл фильм» (The Green Film) қысқаметражды фильмі және Трисия Хелфердің қатысуымен түсірілген «Жасыл тізбек» (The Green Chain) толықметражды фильмі. «Жергілікті алаңдаушылық» (Local Anxiety) комедиялық дуетінің бір бөлігі ретінде Кевин Крофтонмен бірге Лейрен Янг EarthVision сыйлығын жеңіп алған «Greenpieces: Әлемдегі алғашқы экологиялық комедия» телеарнасының арнайы бағдарламасында ойнады. Ол 2009 жылы Greenpieces CD-ін шығарды, ал сатирикалық альбомнан алынған үзінділер жиі CBC радиосында ойнатылады. Ол сондай-ақ, даулы канадалық эколог Цепора Берманмен бірлесіп «Бұл ең қиын кезең: қоршаған ортаға қатысты мәселелерді шешу» (This Crazy Time: Living our Environmental Challenge, Knopf Canada, 2012) кітабын жазды. 2012 жылы Лейрен Янг «Сенен гөрі жасыл» (Greener Than Thou) атты комикстік, автобиографиялық монологын ұсынды, ол «жасылға өту» жолының егжей-тегжейлі баяндамасы болды.
Моби қуыршағы
2014 жылдың қазан айында Лейрен Янг The Walrus журналына "Моби-кук" мақаласын жазды. The Walrus басылымы 1964 жылдың жазында Британдық Колумбияның Сатурна аралының жағалауында гарпунмен ұсталған тұңғыш қашалот Моби Доллдың тарихын баяндайды. Моби Долл су жағасындағы қоршауда бар болғаны 87 күн өмір сүрді, бірақ осы уақыт ішінде әлемнің қашалоттарға деген көзқарасын өзгертіп үлкерді. "The Walrus" мақаласы 2015 жылғы Ұлттық журнал сыйлығының финалисі атанды. Лейрен Янг "Моби Долл: Әлемді өзгерген қашалот" кітабын жазды, ол 2014 жылдың 7 қарашасында CBC Radio-ның Пол Кеннедимен бірге дайындалған "Идеялар" бағдарламасында радиохабар ретінде эфирге шықты. Бұл деректі фильм радиодағы ең үздік материал үшін 2014 жылғы Джек Вебстер сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы "Әлемді өзгерген қашалот" кітабы жарық көрді. Ол төрт апта бойы Maclean's бестселлерлер тізімінде тұрды, 2017 жылғы RBC Taylor сыйлығының ұзақ тізіміне, ал Hubert Evans сыйлығының қысқа тізіміне ілікті. Ол Канадалық ғылым жазушылары мен коммуникаторлардың "жалпы қызығушылық" тақырыбындағы үздік кітапқа арналған сыйлығын жеңіп алды. "Әлемді өзгерген қашалот" көркем фильмінің деректі фильмі қазіргі уақытта (2020) постпродакшн кезеңінде. Фильмді Kinosmith (Blackfish-тің канадалық дистрибьюторы) тарататын болады.
Марапаттар
Лейрен Янг "Жүз жылдық кит" фильмі үшін Канада Жазушылар Гильдиясының 2017 жылғы үздік деректі фильм сыйлығын жеңіп алды. Ол радио және кинодағы еңбектері үшін Канада Жазушылар Гильдиясының тағы үш номинациясын алған. 2017 жылы кино және теледидар саласындағы "әйелдер шығармашылығын қолдауға" қосқан үлесі үшін "Брон Ирис" сыйлығымен марапатталды. "Ешқашан парад патшайымын атпаңыз" атты әзілді естеліктері үшін 2009 жылы Стивен Ликок естелік медалін жеңіп алды. Лейрен Янг 1993 жылы "Theatrum" бағанасы үшін Ұлттық Журнал сыйлығын алды және екі рет "Батыс Журналы" сыйлығына ие болды, соңғысы 2013 жылы табыс етілді.