Кіріспе

Канадалық ақын және романист Дафна Марлат, туған тегі Бакл, CM (11 шілде 1942 жылы Мельбурн, Австралияда туған) – Британдық Колумбияның Ванкувер қаласында тұратын канадалық ақын және романист. Оның отбасы жас кезінде Малайзияға көшіп, тоғыз жасында Британдық Колумбияға қоныс аударды, кейін Британдық Колумбия университетінде білім алды. Дәл сол жерде ол өзінің поэзия стилін және беделді феминистік көзқарастарын қалыптастырды. 1968 жылы Индиана университетінен салыстырмалы әдебиет бойынша магистр дәрежесін алды. Оның өлеңдері өте күрделі және түсінігі қиын болғанымен, жоғары бағаланады. 2006 жылы ол Канада орденінің мүшесі болып тағайындалды.

Ерте өмір

Дафна Марлат – автор, мұғалім, жазушы, редактор, ана және феминист. Оның туындылары екі роман, бірнеше поэзиялық шығармалар, сондай-ақ көптеген редакцияланған әдеби журналдар мен басылымдарды қамтиды. Дафна Марлат 1942 жылдың 11 шілдесінде Австралияның Мельбурн қаласында Артур мен Эдрис Лупприан Баклдың отбасында дүниеге келген. Үш жасында Марлаттың отбасы Малайзияның Пенанг қаласына көшіп, тоғыз жасында Ванкуверге қоныс аударды. Марлат 1964 жылы Британ Колумбия университетін бітірді, ал 1963 жылы сол университетте TISH, канадалық әдеби журналдың редакторы болды. Клиникалық психолог Гордон Алан Марлатпен құрлық бойынша саяхаттағаннан кейін ол Индиана штатының Блумингтон қаласында қоныстанды, мұнда 1968 жылы Индиана университетінде салыстырмалы әдебиеттен магистр дәрежесін алды. Осы жерде ол «Оқиғаның кадрлары» (1968) атты туындысын жаза бастады. Роберт Леккер 1978 жылғы «Канада әдебиеті» журналындағы «Оны қалай болса солай қабылдау» мақаласында: «Марлат Кей мен Герданың қашқандарына толық құқылы, өйткені олардың жағдайы мен оқиғасының дамуы белгілі бір сөз үлгілерінен арылуға тырысатын ақынның өсу кезеңдерінің метафорасы болып табылады, сондай-ақ тәжірибені санатқа бөліп, өмірдің қозғалысы әрқашан бірдей және саналы болып келетіні туралы жалған көзқарастардан құтылуға тырысады», – дейді. 1969 жылы Марлат «leaf leaf/s» атты қысқа өлеңдер жинағын, ал 1971 жылы жүктілік, босану және бала тәрбиесі туралы «Rings» атты өлеңдер жинағын жариялады. Ол Капилано колледжінде жазу және әдебиеттен сабақ берді, сонымен қатар «The Capilano Review» журналында редактор болып жұмыс істеді. 1972 жылы «Vancouver Poems» жинағы жарық көрді. Марлат 1974 жылы өзінің танымал «Steveston» туындысын жариялады. Бұл шығармада Марлат екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон канадалықтарының лагері болған шағын балықшылар ауылының тарихымен байланысын түсіндіреді.

Кейінгі өмірі

1975 жылы Марлат «Біздің өміріміз» атты поэзиясын жариялады, ол BookRags мәліметінше, «қарым-қатынастардың іштен жарылуы» туралы. Марлат пен оның серіктесі, ақын және суретші Рой Кийока 1970-ші жылдардың соңында ажырасып, осы кезде ол ұлымен Ванкуверге оралды. 1977 жылы «Ол айтқан әңгіме» және «Зокало» кітабы жарық көрді. «Зокало» — Юкатан арқылы саяхаттар туралы ұзақ өлеңдер жинағы. Марлаттың «Маңыздысы не: 1968–1970 жылдардағы жазу» кітабында оның алғашқы жазбалары, соның ішінде «Жүзіктер» және «Ванкувер өлеңдері» бар. Сондай-ақ, 1980 жылы ол «Тор жұмысы: Таңдалған жазулар» еңбегін шығарды, ол Калгари университетінің профессоры Фред Вахтың айтуынша, жаңа «сенім мен билікке» толы. Ол «қала мен тарихтың ағысы, жапон халқы мен консервілер фабрикасы, әсіресе өзен мен тіл, оның басқа кітаптарына қарағанда жазу санасында мықтырақ тамырланған және шоғырланған» деп жалғастырады. www.athabascau.ca сайтында «Тор жұмысы: Таңдалған жазулар» — ««Мысықшаның жақтауы» (1968) мен «Маңыздысы не» (1980) аралығындағы өлеңдер жинағы — оның ертедегі өлеңдерінің тамаша қимасы» делінген. Осы және бұрынғы шығармалар арқылы Марлаттың феминистік теориясы қалыптаса бастайды. 1977 жылы Марлат «Periodies: Проза журналын» (1977–1981) құрды және 1981 жылы «Мұнда және онда» кітабын жариялады. Осы уақытта Марлат феминистік мәселелерге көбірек араласып, бірнеше феминистік конференцияларға қатысып, ұйымдастырды. 1985 жылы ол феминистік журнал «Tessera»-ның негізін қалады. Осы кезде Марлаттың: «Мен феминистік оқуымды көбінесе еркек ұстазының постмодернистік поэзиясымен біріктіруге тырысқанда, өмірімде де, жазуымда да лесбиян екенімді ашық айтуым үшін өте қиын болды» деген сөзі келтірілген. 1983 жылы Марлаттың «Тасты қалай құшақтауға болады» кітабы жарық көрді, ол 1981 жылы Англияға өзі мен ұлымен бірге жасаған саяхатты баяндайды. 1984 жылы «Тілімді тигізіп» кітабы жарық көрді. Энциклопедия авторы Дуглас Барбурдың сөзіне сүйенсек, екі шығарма да «дүниенің үнемі өзгеріп отыруын терең сезінуін көрсетеді». Марлат Квебек феминисі және жазушысы Николь Броссармен бірлесіп 1985 жылы «Mauve» және 1986 жылы «Кейіпкер/Jeu de letters» атты екі кітап жазды. 1988 жылы Марлат пен оның серіктесі Бетси Уорландтың бірлесіп жазған «Қос отрицание» атты шығармасы жарық көрді. 1988 жылы Марлаттың ең танымал шығармаларының бірі — «Ана тарихы» кітабының кіріспесі жарық көрді. www.athabascau.ca сайтында бұл роман «әйелдердің тарихи және қазіргі замандағы өмірлік тәжірибесін сипаттайды» делінген. Марлат өзінің «Ана тарихы» романы туралы 2003 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің профессоры Сью Коссевке берген сұхбатында былай деді: «Мен құжат пен естелік/шығарманың жиектерін бір-біріне сүртуді ұнатамын. Маған құжаттың нақты жазылуы, журналистиканың псевдо-фактикалық тілі мен естеліктің эмоционалды, тіпті поэтикалық тілі арасындағы тартыс ұнайды. Сондықтан «Ана тарихында» мен көптеген дереккөздерді пайдаландым: XIX ғасырдың және жергілікті журналистиканың әңгімелерін жариялаған, 1906 жылғы оқулық, түрлі тарихи деректер, қазіргі феминистік теориялар және 1873 жылғы мектеп мұғалімінің күнделігі, ол мүлдем ойдан шығарылған». Кэролайн Розенталдың айтуынша, Одри Томас, Дафни Марлат және Луиза Эрдрихтің «Жыныстың деконструкциясы» еңбегінде «Марлат «Ана тарихында» гетеросексуалдықтың нормативтік ойдан шығарылғандығына қарсы шығады. Ол өзінің басты кейіпкеріне әке заңын бұзатын жаңа тәртіпке шығудың жолын ұсынады, лесбияндық болмыстың мүмкіндіктерін зерттейтін «қорқынышты» мәтін жасайды». 1991 жылы Марлаттың «Құтқару» атты шығармасы жарық көрді, онда Марлаттың өмірінің кейбір бөліктері қарастырылады және оны феминистік көзқараспен біріктіреді. 1993 жылы «Адамдық өлеңдер» басылымы жарық көрді, онда проза өлеңдері, хаттар, күнделік жазбалары, қысқа өлеңдер мен саяхат кітаптарынан тұратын повесть бар. 1994 жылы Марлат пен оның серіктесі Бетси Уорландтың бірлесіп жазған «Туғандағы екі әйел» кітабы жарық көрді. books.google.com сайтында «Бұл өлеңдер жинағы Канаданың екі жетекші феминистік жазушысының он жылдық бірлескен еңбегін көрсетеді» делінген. 1996 жылы Марлаттың екінші романы «Алып кетілген» жарық көрді, ол соғыстан қаза тапқан әйелдерге арналған құрмет. 2001 жылы «Бұл тербеліс – махаббат» басылымы жарық көрді, ол Марлаттың алғашқы жазбасынан бастап соңғысына дейін жиырма бес жыл аралығында жазылған махаббат өлеңдерінің жинағы. Марлаттың соңғы жарияланған шығармасы, «Жеті шыны тостаған» атты поэзия жинағы 2003 жылы жарық көрді. Марлаттың барлық жарияланған шығармаларынан басқа, оны 2008 жылы Otter Bay компаниясы шығарған «Судан шағылысқан жарық» CD-сінде оның классикалық поэзия циклы «Стивстоннан» үзінділер оқығанда естігенге болады. Канада композиторлары Роберт Минден мен Карла Халлеттің музыкасымен CD Марлаттың поэзиялық дауысының, ырғағының және образдылығының нәзік резонансын ұсынады. 2006 жылы Марлат пен оның шығармалары туралы канадтық кинорежиссер Маурин Джадж түсірген «Ақынның жүрегі» телесериалының бір бөлімі жарық көрді. Марлат сонымен қатар бірнеше колледждер мен университеттерде сабақ берді. Олар: Альберта университеті, Британдық Колумбия университеті, Капилано колледжі, Калгари университеті, Манитоба университеті, Макмастер университеті, Mount Royal College, Саскачеван университеті, Саймон Фрейзер университеті, Виктория университеті және Батыс Онтарио университеті. Ол өмірінде төрт марапат алды: Макмиллан мен Бриссенден шығармашылық жазу үшін, Канада кеңесінің сыйлығы, Ванкувер мэрінің әдеби өнерге арналған сыйлығы және канадалық әдебиетке қосқан үлесі үшін Канада ордені. Марлат сонымен қатар Батыс жағалау әйелдері мен сөздер қоғамын құрды. Марлат қазіргі уақытта Тибет буддизмінің Гелуг мектебінің студенті және қазір Ванкуверде, Британдық Колумбияда тұрады.