Кіріспе

Лос-Анджелес класындағы ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты қайығы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрамында.

USS Dallas (SSN 700) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты қайығы. Ол осы атпен аталған екінші кеме, ал Техас штатының Далас қаласының атымен аталған алғашқы кеме. Алғашқы "Даллас" эсминецтің аты 19 ғасырдағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері капитан Александр Далластың құрметіне берілген. Осы атаумен тағы екі кеме жоспарланған, бірақ олар аяқталған жоқ. 2018 жылдың 4 сәуірінде, шамамен 37 жылдық қызметтен кейін, қайық Пьюгет-Саунд кеме құрылыс және жөндеу зауытының бақылаудағы өнеркәсіптік аймағында қызметтен босатылды. Ядролық отыны алынған кеме кейін қайта өңдеуге жіберіледі.

Қызмет тарихы

"Даллас" кемесін салуға жасалған келісім-шарт 1973 жылғы 31 қазанда Коннектикут штатының Гротон қаласында орналасқан General Dynamics Corporation компаниясының Electric Boat бөлімшесіне берілді. Келінің жатысы 1976 жылғы 9 қазанда салынды. Кеме 1979 жылғы 28 сәуірде, бұрынғы Қорғаныс министрінің орынбасары Билл Клементстің әйелі Рита Крокер Клементс демеушілік етіп, суға түсірілді және 1981 жылғы 18 шілдеде қолданысқа енгізілді. "Даллас" – Los Angeles класындағы толығымен цифрлық атыс бақылау (із кесу және қару) және сонар жүйелерімен жабдықталған алғашқы суасты кемесі болды. Қолданысқа енгізілгеннен кейін "Даллас" Коннектикут штатының Нью-Лондонындағы 12-ші суасты кемелерді дамыту эскадрильясына қосылды, онда ол зерттеу және әзірлеме жобаларына қатысты. 1981 жылғы 27 тамызда "Даллас", Багам аралдарындағы Атлантикалық теңіз асты сынақ және бағалау орталығына жақындағанда, қарастық рулін зақымдап, қарап қалды. Бірнеше сағаттан кейін суасты кемесі өзінің күшімен шығып, жөндеуге Коннектикут штатының Нью-Лондонына бет бұрды. 1988 жылдың қыркүйегінен бастап "Даллас" 2-ші суасты кемелер эскадрильясының құрамына кірді. 2-эскадрильяда болған кезінде ол алғашқы Depot модернизациясы кезеңін және түрлі шетелдік іс-сапарларды аяқтады. 1998 жылы "Даллас" Мэн штатының Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме құрылысшылық зауытында инженерлік отынды қайта толықтыру (ERO) жұмыстарын аяқтады. D1G 2 реакторы D2W реакторымен ауыстырылды. "Даллас" он жылдан астам уақыттан бері алынып орнатылатын Dry Deck Shelter-ге ие. Бұл үлкен камера, қанаттың артында орналасқан, ауа, су және гидравликалық жүйелер жиынтығымен жабдықталған, бұл "Далласқа" арнайы күштердің тапсырмаларын орындауға арналған, жоғары жылдамдықты және дерлік байқаусыз жүзеге асырылатын Swimmer Delivery Vehicle (су асты жеткізу құралы) пайдалануға мүмкіндік береді. "Даллас" Үнді мұхитына бір рет, Жерорта теңізіне төрт рет, Парсы шығанағына екі рет және Солтүстік Атлантикаға жеті рет іссапарлар жасады.

Мұражай және кейінге қалдырылған белсенділік

2008 жылы Далас қаласы және Далас Теңіз лигасы кемеден ескерткіш құру үшін материалдар алу туралы келіссөздер бастады. Бұл материалдар 2023 жылы Даласта кемелерді қайта өңдеу кезеңінде қолжетімді болады. 2013 жылдың мамыр айында Техас штатының Далас қаласының шенеуніктері суасты кемесінің жұмыс істей алатын ең жақын су объектісінен 250 миль (402 км) қашықтықта теңіз мұражайын құру жоспарын жариялады. Қала әкімі Майк Роулингс және жаңа нысанды құру үшін құрылған қорының мүшелері олардың мақсаттарының бірі – «Даллас» суасты кемесін музей ғимаратының жанында сатып алып, көрсету екенін мәлімдеді. 2013 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері «Даллас» суасты кемесін зейнеткерлікке шығару жоспары 2017 қаржы жылына дейін ұзартылғанын және оның орнына Норфолк 2015 жылдың басында тоқтатылатынын хабарлады. АҚШ Әскери-теңіз күштері бұл өзгерістің нәтижесінде 10 миллион долларлық алдын ала тоқтатуға байланысты шектеулі қолжетімділік (PIRA) шығындарынан үнемдеуге болатынын болжады. «Даллас» теңіз мұражайы, Тринити өзенінің жағасында орналасады, онда бастапқы кеменің кейбір бөліктері, мысалы, туы бар, бірақ жеткілікті қаржы жиналса, барлық суасты кемесін мұражайға көшіру туралы да пікірлер айтылуда. «Даллас» Теңіз лигасы 2017 жылдың 7 сәуірінде Техас штатының Галвестон қаласында төрт күндік тоқтату рәсімін өткізуді жоспарлаған еді. Кейіннен Теңіз лигасы бұл іс-шараны АҚШ Әскери-теңіз күштері «бюджеттік шектеулер» салдарынан тоқтатқандығын хабарлады. Сонымен қатар, Далас қаласы және/немесе АҚШ Әскери-теңіз күштеріне бұрын бөлінген порт кеңістігін қайта жалға алуға кеткен шығындар шамадан тыс деп танылды. Коммерциялық кеме компанияларына олардың бұрыннан резервтеулі порт кеңістігі үшін өтемақы төлеу қажеттілігі, Әскери-теңіз күштерінің тоқтату рәсімі үшін үздіксіз жоспарлау циклынан туындады, нәтижесінде бұл рәсім қайтадан тоқтатылды.

Марапаттар

Даллас екі рет Ұлықтама бірлігінің мақтау белгісін, екі рет Әскери-теңіз бірлігінің мақтау белгісін алды және 1986, 1991, 1992, 1993, 1999, 2000 және 2013 жылдардағы қаржы жылы үшін Ұрысқа дайындық белгісі – "E" марапатына ие болды. Сонымен қатар, 1993 жылы флоттағы ең үздік кеме ретінде "Баттенберг кубогына" ұсынылып, 1999 жылы "E" инженерлік және "M" медициналық салаларындағы үздік аталымдарды иеленді.

Көркем шығармаларда

Даллас Том Клэнсидің 1984 жылғы "Қызыл қазанға аңшылық" романында және 1990 жылғы оның киноадаптациясында маңызды рөлде көрінеді. Даллас өзінің әпкесі Шарлоттамен бірге Джон Рингоның "Көрімдік аспан астында" романында да еске алынады. Даллас 2009 жылғы танымал "Call of Duty: Modern Warfare 2" видео ойынында "Кеше ғана оңай болды" деген миссияда, Чикагомен бірге, олар Алтыншы флот құрамында болған кезде пайда болады.