Бұқа баю – қанды спорт түрі. Бұқаны иттердің шауып, мойнынан немесе мұрнынан ұстау арқылы басып тастау мақсатымен өткізілетін қатыгездік. Тарихы, өткізілген жерлері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қанды спорт түрі
Form of blood sport
Бура аулау – бұл бұқаны иттерге қарсы қою арқылы жүзеге асырылатын қанды спорт. Осы спорттың мақсаты – бұқаның мұрнын немесе мойнын тістеу және ұстап алып, оны бағындыру, көбінесе бұл бұқаның өліміне алып келген. Королева Аннаның тұсында бура аулау Лондондағы Хокли-ин-д'Оулде аптасына екі рет өткізілді, сондай-ақ провинциялық қалаларда, мысалы, Бирмингемдегі Бура алаңында да кең таралған. Тутбериде бұқаны темір қазыққа байлап, 30 метрлік радиуста қозғалуға мүмкіндік берілді. Ойынның мақсаты – иттердің бұқаны қозғалмай тоқтатуы еді. Жарыс басталмас бұрын, бұқаның мұрнына бұрыш себізетін, оны ашуландыру үшін. Бұқа көбінесе жерге қазылған шұңқырға салынатын. Бура аулаудың тағы бір түрі – "бұқаны тістеп ұстау", онда арнайы жаттығудан өткен иттер бірінен соң бірі бұқаға шабуылдайтын, сәтті шабуыл иттің бұқаның мұрнына тістерін берік бекітуімен аяқталар еді. Ескі ағылшын бульдогы осы спорт түрі үшін арнайы өсірілген. Бура аулау тек ойын-сауық ретінде ғана емес, сонымен қатар аулау еттің сапасын жақсартады және оны жегенде жұмсақ етеді деген сенім де болған. XIX ғасырдың басында бұл спорт жойыла бастады, себебі ол қоғамдық наразылық тудырды және жануарларға қатыгездік жасау туралы жаңа алаңдаушылықтар пайда болды. 1774 жылы Вокингемдегі бура аулау туралы газетте хабарланды. БУРА АУЛАУ. Келесі сәрсенбіде, Сент-Томас күні, екі бұқа Уокингемдегі Жәрмеңке алаңында ауланады, олар үшін жарыс өтеді, өте әдемі МОРОККО ЖАҚАСЫ, күміспен тігілген, және бір гинея және жарты құнды күміс табақ. Әрбір ит бірінші бұқаға үш рет, екіншісіне төрт рет шабуылдай алады, және бір уақытта бір ғана ит жүгіріледі. Әрбір иесі жүгіру үшін бір шиллинг төлейді. Жүгіру алдында, жеңімпазды анықтау үшін лайықты төрешілер тағайындалады. Бұқаларды аулау кезеңдері арасында Патшалық қонақүйде жақсы тамақ беріледі. 1780 жылы жарияланған бура аулау хабарламасы оны жергілікті қонақүй ұйымдастырғанын көрсетеді. 1800 жылы Уильям Пултени мырза бұл практиканы тоқтату туралы заң жобасын Парламентке енгізді. Заң жобасы бір дауыс айырмасымен қабылданбады. 1802 жылы Джон Дент екінші заң жобасын ұсынды, бірақ ол он үш дауыспен жеңілді. 1818 жылы газеттердің бірінде Бильстон-Уэйкте бұқаны қазықтан астырғанда бір адамның қаза тапқаны туралы хабарланды. 1822 жылғы "Малға қатыгездікпен қарау туралы" заңда бұқалар басқа малдарға берілген қорғаныстан шеттетілді. Бура аулау 1835 жылы Парламент жануарларға қатыгездік жасау туралы заңды қабылдағанға дейін толығымен тыйым салынбады, ол бұқа, аю, ит немесе басқа жануарларды аулауға арналған үй, шұңқыр немесе басқа орындарды ұстауға тыйым салды.
Bull baiting is a blood sport involving pitting a bull against dogs with the aim of attacking and subduing the bull by biting and holding onto its nose or neck, which often resulted in the death of the bull. During the time of Queen Anne, bull baiting was practiced in London at Hockley in the Hole, twice a week – and was also reasonably common in provincial towns, for instance at Birmingham's Bull Ring. At Tutbury, a bull was tied to an iron stake so that it could move within a radius of about 30 feet. The object of the sport was for the dogs to immobilize the bull. Before the event started, the bull's nose was blown full of pepper to enrage it before the baiting. The bull was often placed in a hole in the ground. A variant of bull baiting was "pinning the bull", where specially trained dogs would set upon the bull one at a time, a successful attack resulting in the dog fastening his teeth strongly in the bull's snout. The extinct Old English Bulldog was specially bred for this sport. Bull baiting was not only practiced as a form of recreation; there was a long held belief that baiting improved the meat quality and tenderness when consumed. By the early nineteenth century, the sport began to die out, both because the baiting caused a public nuisance and because of new concerns about animal cruelty. The Bull Baiting at Wokingham was advertised in the newspaper in 1774. BULL BAITING. On Wednesday next, being St. Thomas's Day, Two Bulls will be baited in the Market Place, Wokingham, which will be run for, a very handsome MOROCCO COLLAR, stitched with Silver, and a Silver Plate for a Label, of a Guinea and Half Value. Each Dog is to be let three Times at the first Bull, four Times at the second, and only one Dog run at a Time. The Owner of each Dog that runs, pays One Shilling for Entrance. Proper Judges will be appointed before running to determine who may be the Winner, A good Ordinary at the King's Inn, between the Times of Baiting the Bulls. Bull baiting advertised in 1780 appears to indicate that it was organized by a local hostelry. A Bill for the suppression of the practice was introduced into the House of Commons in 1800 by Sir William Pulteney. The Bill was defeated by a one vote margin. A second Bill was introduced in 1802 by John Dent, but was defeated by thirteen votes. Bull baiting was still taking place, a newspaper reported in 1818 that a bull being taken from the stake to a stable had killed a man at Bilston Wake. Bulls were excluded from the protections afforded to other cattle in the Cruel Treatment of Cattle Act 1822. Bull baiting was not finally outlawed until parliament passed the Cruelty to Animals Act of 1835, which forbade the keeping of any house, pit, or other places for baiting or fighting any bull, bear, dog, or other animals.
Ирландия
Бұқамен күресу (tarbh ghríosú) 17-19 ғасырларда Ирландияда кеңінен таралған. Дублинде бұқамен күресу "Корнмаркет" және "Смитфилд" маңында өткізілген. 1789 жылғы Сент-Стефан күні бұқамен күрестен кейін төңкеріс болды: әскерлер халыққа оқ атты және төрт адам қаза тапты. Уэксфордта бұл әрекет 1621 жылы "Бутчерлер гильдиясы" арқылы келді. Бұқалар жылына екі рет күреске түсіріліп, олардың терілері қала әкіміне табыс етілген. Бұқамен күрескен жерге дейін "Бұқа сақинасы" деп аталады. Килкенниде бұл оқиға 1609 жылы "Сақина" деп аталатын жерде және көбінесе Жақия Шомылдыру күні (27 желтоқсан) күні болды. Соңғы тіркелген бұқамен күрес 1837 жылы болды, одан кейін 1835 жылғы заң бойынша ол заңсыз деп жарияланды. Бұқамен күресу Уотерфорд, Наас, Дрогеда, Туам, Каррикфергус, Белфаст және Атлон қалаларында да өткізілді.
Bull baiting (tarbh ghríosú) was widespread in Ireland in the 17th–19th centuries. In Dublin, bull baiting took place near the Cornmarket and in Smithfield. On St Stephen's Day 1789, a riot followed a bull bait: soldiers fired on the crowd and four were killed. In Wexford, the activity arrived in 1621, brought by the Guild of Butchers. Bulls were baited twice a year and their hides presented to the Mayor. The area where bull baiting took place is still called the Bullring. In Kilkenny it took place at the site called The Ring, first in 1609, and commonly on the feast day of John the Baptist (December 27). The last recorded bull bait was in 1837, after they had become illegal under an 1835 Act. Bull baiting also took place in Waterford, Naas, Drogheda, Tuam, Carrickfergus, Belfast and Athlone.
Солтүстік Америка
XIX ғасырда және испан отарлаушыларының кезінде Калифорния мен Мексикада бұқалар аюлармен күрестірілді. Кингсли (1920) Калифорния АҚШ құрамында болған кезде аюлармен шайқасқан бұқалар үйретілген Херефорд бұқалары емес, салмағы, ептілігі, жылдамдығы, өткір мүйіздері және шаршаңқы мінезі аюлар мен адамдарға қауіпті деп есептелген испандық айқас бұқалары болғанын айтты, ал Вистар (1937) олардың қорқақ еместігін мәлімдеді. Бұқа жеңген жағдайда, жеңіс тез келгенімен, бұқа өз күшін пайдаланып, мүйізімен аюды өлтірген немесе оны ауаға лақтырған кезде мүмкін болды. Бұқаға шабуыл жасау кезінде ит өзін жерге жатқызып, бұқаға мүмкіндігінше жақындап, содан кейін секіріп, мұрнына немесе басына шабуға тырысатын. Бұқа көбінесе мойындық пен арқанмен байланып, олар жерге бекітілген болатын. Ит бұқаға шапқанда, бұқа оны басы мен мүйіздерімен ұстап алып, ауаға лақтыруға тырысатын. 1835 жылы Парламентте "Қанды спортты" тыйым салған Жануарларға қатыгездік жасау туралы заң қабылданды. Бұл бульдогтың жұмысы кенеттен тоқталып, олардың саны тез азайды. 1865 жылға қарай, иттерді ұнататындар иттер клубтарын құра бастады, олар кейіннен сұлулық конкурстарына айналды. Көптеген әуесқойлар "қанды спортқа" пайдаланылған иттердің қалдықтарын қолданып, "Булл" итін қайта жаңғыртуға тырысып, нәтижесінде бүгінгі заманғы ағылшын бульдогын жасады.
In the 19th century, and during Spanish Colonial Rule, bulls used to be pitted against bears in California and Mexico. Kingsley (1920) said that the bulls that fought the bears, at least while California was part of the United States, were not domesticated Hereford bulls, but Spanish Fighting Bulls, whose weight, agility, speed, sharp horns, and hot temper were said to be dangerous to both bears and humans, and Wistar (1937) said that those bulls were fearless. In a case of the bull winning, victory could come early, when the bull used its strength to gore the bear to death with its horns, or toss the bear into the air. During bull baiting, the dog would attempt to flatten itself to the ground, creeping as close to the bull as possible, then darting out and attempting to bite the bull in the nose or head area. The bull would often be tethered by a collar and rope, which were staked into the ground. As the dog darted at the bull, the bull would attempt to catch the dog with his head and horns, and throw the dog into the air. In 1835, the Cruelty to Animals Act was passed in Parliament that outlawed "Blood Sport" in the United Kingdom. The bulldog's work was suddenly over and the bulldog rapidly started dying out. Around 1865, dog fanciers began developing dog clubs which eventually culminated into conformation shows. Many fanciers utilized various remnants of the dog utilized for "Blood Sport" to resurrect the "Bull" dog and ultimately developed today's modern English bulldog.
Әдебиетте
Вашингтон Ирвинг 1837 жылғы "Капитан Бонневиллдің оқиғалары" кітабында, аюға және жабайы, қатыгез бұқаға, оларды Монтерейдегі (Калифорния) шағын амфитеатрда бір-бірімен жекпе-жекке шығару үшін вакеростар әкелгенге дейін, оларға жем берілгенін жазды. Ол бұл жекпе-жекті "қатыгез болғанымен сүйікті ойын" деп атады. Оның айтуынша, аю бұқаның мұрнына өткір тырнақтарымен шапқан, содан кейін бұқаның қайта-қайта шабуынан кейін тілін ұстап алған. Бұқа сосын оны "зор күшпен" құлатып, одан кейін "оңай жеңіп" шыққан.
Washington Irving, in his 1837 book, The Adventures of Captain Bonneville, wrote that a bear was baited, and likewise, a wild, fierce bull, before they were brought by vaqueros to an arena in a small amphitheatre in Monterey, California, to fight each other. He called the fight "a favorite, though barbarous sport." In this case, he said that the bear used its sharp claws against the nose of the bull, before catching its tongue, after being repeatedly gored by the bull. Then the bull overturned it "with a desperate effort", and then "dispatched" it rather easily.