Кіріспе
Дэвид Анспаудың 1993 жылғы фильмі. «Руди» – Дэвид Анспаудың режиссерлік жұмысы, Дэниел «Руди» Руэтигердің өміріне арналған американдық спорттық фильм. Фильмде Руди Нотр-Дам университетінде футбол ойнау арманымен өмір сүреді, бұл жолда көптеген қиындықтарға тап болады. «Кнут Рокн, барлық америкалық» (1940) фильмінен кейін Нотр-Дам университетінің басшылығы алғаш рет кампуста түсіруге рұқсат берген фильм осы. 2005 жылы ESPN телеарнасының екі сауалнамасында «Руди» спорт сарапшыларының пікірі бойынша соңғы 25 жылдың ең үздік 25 спорттық фильмі ретінде танылды (#24 орын), ал ESPN.com пайдаланушылары оны 4-орынға қойды. Америка кино институтының «100 жыл» сериясында бұл фильм барлық уақыттағы ең шабыттандыратын фильмдердің 54-орынында тұр. Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1993 жылдың 18 қыркүйегінде Торонто халықаралық кинофестивалінде өтті, ал АҚШ-та 1993 жылдың 13 қазанында TriStar Pictures компаниясы көрсетті. Басты рөлде Шон Астин, сондай-ақ Нед Битти, Джейсон Миллер, Роберт Проски және Чарльз С. Даттон ойнаған. Джон Фавро мен Винс Вон фильмде эпизодтық рөлдерде ойнады, бұл екеуінің де кинодағы тұңғыш қадамы болды. Сценарий авторы – Анжело Пиццо, ол 1986 жылғы «Hoosiers» фильмінің де авторы, режиссерлігін де Анспау жүзеге асырды.
Rudy is a 1993 American biographical sports film directed by David Anspaugh. It is an account of the life of Daniel "Rudy" Ruettiger, who harbored dreams of playing football at the University of Notre Dame despite significant obstacles. It was the first film that the Notre Dame administration allowed to be shot on campus since Knute Rockne, All American in 1940. In 2005, Rudy was named one of the best 25 sports movies of the previous 25 years in two polls by ESPN (#24 by a panel of sports experts, and #4 by ESPN. com users). It was ranked the 54th most inspiring film of all time in the American Film Institute's "100 Years" series. The film premiered at the Toronto International Film Festival on September 18, 1993, and was released in the United States on October 13, 1993, by TriStar Pictures. It stars Sean Astin as the title character, along with Ned Beatty, Jason Miller, Robert Prosky and Charles S. Dutton. The film had supporting roles from Jon Favreau and Vince Vaughn, being both actors' first film roles. The script was written by Angelo Pizzo, who created Hoosiers (1986), which was also directed by Anspaugh.
Сюжет
1960 жылдардың аяғында Иллинойс штатындағы Джолиет қаласында Даниэль Юджин "Руди" Руэтигер Нотр-Дам университетінің футбол командасында ойнау армандайды. Дегенмен, оның колледжге түсу үшін жеткілікті бағасы мен қаржысы, ал негізгі футболға қабілеті мен дене бітімі жетіспейді. Орта мектепті бітіргеннен кейін Руди әкесі – Нотр-Дам жанкүйері және үлкен ағасымен бірге болат зауытында жұмыс істейді. Оның жақын досы Пит зауыттағы жарылыстан қаза тапқаннан кейін, Руди арманына қол жеткізуге бел буады. 1972 жылы Руди Нотр-Дамға сапар шегеді, бірақ академиялық талаптарға сай келмейді. Жергілікті дін қызметкері және Нотр-Дамның бұрынғы президенті әке Джон Каваноның көмегімен Руди жақын орналасқан Холи-Кросс колледжіне түседі, мақсаты – кейін Нотр-Дамға ауысу. Ол Нотр-Дам стадионының бас сарайшысы Фортунаға жүгінеді және жұмысқа орналасады. Баспанасыз қалған Руди Фортунаның кеңсесіне терезеден кіріп, төсекке жатып ұйықтайды; бастапқыда Рудидің жағдайына бейжай қараған Фортуна кейіннен оған жамылғылар мен кеңсе кілтін береді. Руди Фортунаның стадионда жылдар бойы жұмыс істегеніне қарамастан, ешқашан Нотр-Дам футбол матчын көрмегенін біледі. Руди оқытушының көмекшісі Ди Бобпен дос болады, ол Рудиге оқуға көмектеседі, ал Руди оған қыздармен қарым-қатынас орнатуға көмектеседі. Ди Боб Рудиде оқу қабілетінің бұзылуын анықтайды; нәтижелер Рудидің дислексиядан зардап шегетінін көрсетеді, ол осы қиындықты жеңіп, жақсы оқушыға айналады. Рождествода Руди үйге оралғанда, отбасысы оның колледждегі академиялық жетістіктерін бағалайды, бірақ ағасы Фрэнк оның футбол ойнауға тырысуын әлі де келемеждейді. Руди табандылық танытады, тіпті үлкен інісі Джонниге сүйікті қызын жоғалтса да, ол мойындамайды. Холи-Кроста екі жыл оқығаннан және Нотр-Дамнан үш рет бас тартқаннан кейін, Руди ақыры қабылданып, командаға "өздігінен келген" (walk-on) ретінде қосылу үмітімен футбол сынақтарына қатысады. Команданың көмекші жаттықтырушысы Джо Йонто "өздігінен келгендерге" ескертеді, 35 стипендия алған ойыншылардың тіпті матчтар кезінде алаңға шығатын ойыншылар тізіміне де іліге алмайтынын айтады. Алайда ол Рудидің құлшынысын байқап, оған күнделікті жаттығуларға қатысуға мүмкіндік береді. Руди Фортунаға айтып, оны өзінің алғашқы ойынын көруге уәде беруге көндіреді. Жақсы ойнаған Руди бас жаттықтырушы Ара Парсегианды соңғы курстағы бір үй матчына киінуге көндіреді. Парсегиан 1974 жылғы маусымнан кейін зейнеткерлікке шығады және оның орнына бұрынғы Грин-Бэй Пэккерс бас жаттықтырушысы Дэн Девайн келеді, ол Рудиді матчқа қоюдан бас тартады. Соңғы үй матчының тізіміне кірмегендіктен ашуланған Руди командадан кетеді. Фортуна Рудиді тауып, ол бірнеше жыл бұрын Нотр-Дамда ойнағанын айтады. Алайда Фортуна командадан кеткен, өйткені оның терісінің түсі оны ойнаудан тоқтатып тастады деп сезінген, және содан бері бұл шешіміне өкініп келеді. Рудиге ешкімге ештеңе дәлелдеуі керек емес екенін және командадан кеткеніне мәңгілікке өкінетінін еске салғаннан кейін, Руди командаға оралады. Оның аға әріптестерінің әрқайсысы, команда капитаны және All-American Роланд Стилдің жетекшілігімен, Девайнның үстеліне өздерінің жейделерін қояды. Әр ойыншы Рудиге маусымның соңғы матчында өз орнына киінуге рұқсат беруді сұрайды. Девайн Рудиге Джорджия Техке қарсы матчқа қатысуға рұқсат береді. Рудидің отбасы мен Ди Бобтың қатысуымен Стил Рудиді команданы алаңға шығаруға шақырады, ал Фортуна уәде еткендей ойынды көруге келеді. Нотр-Дам төртінші тоқсанда 17-3 есебімен алда тұрғанда, Девайн Стилдің және көмекші жаттықтырушылардың өтініштеріне қарамастан, Рудиден басқа барлық ағаларды алаңға жібереді. Жанкүйерлер студенттік газетте жарияланған Рудидің мақсатынан хабардар, және стадионда "Руди!" деп ұран көтеріледі. Бұл ұранды естіген Нотр-Дам шабуыл шебі, Джейми О'Хараның жетекшілігімен, Девайнның жеңіске жету үшін жасаған әрекетін қабылдамай, жылдам гол соғады. Бұл қорғаныс ойыншысы Рудиге ойынға кіруге және Fighting Irish тізіміне енуге мүмкіндік береді. Девайн ақыры Рудиге Нотр-Дам мен Джорджия Тех арасындағы матчта ойнауға рұқсат береді. Руди соңғы ойынға қалады, Джорджия Технің квотербекін тоқтатып, командаластарының иығында алаңнан шығарылады, стадиондағы жанкүйерлер ықыласпен қарсы алады. Эпилогта 1975 жылдан бері, фильм 1993 жылы шыққан кезде, ешбір Нотр-Дам ойыншысы алаңнан осылай шығарылмаған. Руди 1976 жылы бітірді, ал оның бес інісі жоғары білім алды.
Тарихи ақиқат
Шын мәнінде, жаттықтырушы Дэн Девин Рудидің бірнеше күн бұрын жаттығу кезінде Джорджия Техникалық университетімен өтетін ойынға киінетінін хабарлаған еді. Рудидің аға командаластарының Девиннің үстеліне жейделерін лақтырып, наразылық білдірген көрінісі ешқашан болған емес. Руэтигердің айтуынша, Девинге бірнеше аға ойыншылар өтініш білдіргеннен кейін ғана киінуге рұқсат берілді. Девин фильмде "жаман" рөлде бейнеленуге келіскен, бірақ оны қаншалықты жамандағанын білгенде ренжіді: "Жейделермен жасалған көрініс кешірілмейді. Бұл өтірік және шындыққа сай емес". 2010 жылдың 8 қыркүйегінде "Дэн Патрик Шоу" бағдарламасында сұхбат берген Джо Монтана, Руэтигер Джорджия Техникалық университетімен өтетін ойында ойнаған кезде команданың белсенді мүшесі болды және жейделермен жасалған көрініс ешқашан болмағанын растады: "Бұл фильм, есте сақтаңыз. Бәрі де шындық емес. Көрермендер ән шырқаған жоқ, ешкім жейдесін лақтырмады. Ол ойынға кірді. Ойыннан кейін оны көтеріп шықты". Шамамен 10 жыл өткен соң, "Barstool Sports" Pardon My Take подкастында Монтана жейделермен жасалған көрініс пен көрермендердің ән шырқауының шын мәнінде болмағанын қайталады. Сондай-ақ, Руэтигерді алаңнан көтеріп шығу мерекелік емес, әзіл болғанын айтты: "Көп нәрсе болды ма? Иә. Ол кірді, бір ойыншыны құлатты. Көрермендер ән шырқады ма? Жоқ. Мен жейдеме лақтырдым ба? Жоқ. Оны алаңнан көтеріп шықты ма? Командадағы ең ойнақы үш ойыншы оны көтеріп шықты".
Қабылдау
Фильм 1993 жылы Торонто Халықаралық кинофестивалінің жабылу кешінде көрсетілді. "Нью-Йорк Таймс" газетінің Стивен Холденінің пікірінше, "Барлық сүйкімділігіне қарамастан, бұл фильмде көптеген қымбат нұсқаларында кездеспейтін нақты реализм бар, ал оның қуанышты соңы Голливудтың әдеттегі қиял әлеміне секіруі емес". "Вашингтон Пост" газетінде Ричард Харрингтон "Рудиді" жылдар бойының еңбегінің қысқа ғана даңққа ие болуымен аяқталатын, мейірімді отбасылық драма деп сипаттады. "Лос-Анджелес Таймс" газетінің Кеннет Туран фильмді "Жақсы мінезді және болжамды, бұл – ешқашан жеңілмеймін, өзім боламын, мені біреу жақсы көреді" деген рухтағы спорттық фильмдердің бірі, оған ешқандай цинизм көп әсер ете алмайды" деп атады. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 48 рецензия негізінде 77% рейтинг берілді, ал орташа бағасы 6.9/10 құрады. Сайттың консенсусы: "Шүбәсіз сезімтал және болжамды болғанымен, "Руди" көтеріңкі рух пен нық қадаммен табысқа жетеді". Metacritic 22 рецензия негізінде фильмге 71 ұпай берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. 2006 жылы AFI фильмді "100 жыл 100 Ұлы сәттер" тізіміне енгізіп, #54 орын берді.
Үй медиасы
Руди 1994 жылы 25 мамырда Columbia TriStar Home Video компаниясы VHS форматында, ал 1994 жылы 22 маусымда LaserDisc форматында шықты. Фильм 2000 жылы 26 қыркүйекте арнайы басылым DVD ретінде жарық көрді. Фильм Blu-Ray форматында алғаш рет 2008 жылдың 9 қыркүйегінде ұсынылды. 30 жылдығына арналған SteelBook 4K Ultra HD Blu-ray 2023 жылдың 14 қарашасында жарық көрді. Ол жаңа режиссерлік кесім, жойылған көріністер және режиссер мен сценарийшінің түсіндірмелерін қамтыды.