Кіріспе
Питер Йейтс 1979 жылы түсірген «Breaking Away» фильмі – Питер Йейтс түсірген және режиссерлік еткен, Стив Тесич жазған 1979 жылғы американдық комедиялық драма. Фильм Индиана штатының Блумингтон қаласындағы жақында орта мектепті бітірген төрт жігіттің оқиғасын баяндайды. Басты рөлдерде Деннис Кристофер, Деннис Куэйд, Дэниел Стерн (оның кинодағы тұңғыш дебюті), Джеки Эрл Хейли, Барбара Барри, Пол Дули және Робин Дуглас ойнайды. «Breaking Away» фильмі 1979 жылы Тесич үшін «Оскар» сыйлығын «Үздік түпнұсқа сценарий» номинациясында жеңіп алды және «Үздік фильм» мен «Үздік әйелдің екінші рөлі» (Барбара Барри) сияқты төрт номинацияға ие болды. Сондай-ақ, 1979 жылы «Алтын глобус» сыйлығын «Үздік фильм (комедия немесе мюзикл)» номинациясында жеңіп алды және үш «Алтын глобус» номинациясына ұсынылды. 2006 жылы Америка кино институты (AFI) жасаған «Американың ең шабыттандырған 100 фильмі» тізімінде бұл фильм сегізінші орынды иеленді. 2008 жылдың маусым айында AFI шығармашылық сала өкілдерінен 1500-ден астам адамды сауалдағаннан кейін, 10 классикалық американдық фильм жанрындағы ең үздік он фильмді жариялады. Сауалнама нәтижесінде «Breaking Away» спорт жанрындағы ең жақсы сегізінші фильм деп танылды. Фильмнің жас басты кейіпкері Кристофер 1979 жылы «BAFTA» сыйлығын «Ең үміткер жаңа актер» және 1979 жылы «Жас актер» сыйлығын «Ең үздік жас актер» номинацияларында жеңіп алды, сонымен қатар «Жылдың жаңа жұлдызы» ретінде «Алтын глобус» номинациясын алды. Тесич Индиана университетінің Блумингтон қаласындағы түлегі болды. Фильм Блумингтон қаласы мен оның айналасында, сондай-ақ университет кампусында түсірілді.
Breaking Away is a 1979 American coming of age comedy drama film produced and directed by Peter Yates and written by Steve Tesich. It follows a group of four male teenagers in Bloomington, Indiana, who have recently graduated from high school. The film stars Dennis Christopher, Dennis Quaid, Daniel Stern (in his film debut), Jackie Earle Haley, Barbara Barrie, Paul Dooley, and Robyn Douglass. Breaking Away won the 1979 Academy Award for Best Original Screenplay for Tesich, and received nominations in four other categories, including Best Picture and Best Supporting Actress (Barbara Barrie). It also won the 1979 Golden Globe Award for Best Film (Comedy or Musical) and received nominations in three other Golden Globe categories. The film was ranked eighth on the List of America's 100 Most Inspiring Movies compiled by the American Film Institute (AFI) in 2006. In June 2008, the AFI also announced its 10 Top 10—the best ten films in ten classic American film genres—after polling over 1,500 people from the creative community. In that poll Breaking Away ranked as the eighth best film in the sports genre. As the film's young lead, Christopher won the 1979 BAFTA Award for Most Promising Newcomer and the 1979 Young Artist Award for Best Juvenile Actor, as well as getting a Golden Globe nomination as New Star of the Year. Tesich was an alumnus of Indiana University Bloomington. The film was shot in and around Bloomington and on the university's campus.
Сюжет
Дейв, Майк, Сирил және Мучер – Индиана штатының Блумингтон университетінде тұратын жұмысшы топтың достары. Қазір олар 19 жаста, ал бір жыл бұрын мектеп бітірген. Өмірмен не істеу керегін олар әлі білмейді, университетке бару олар үшін қиын көрінеді. Олар көп уақытын суға толы, тасталған әк тас карьерінде бірге жүзумен өткізеді. Туған қаласындағы Индиана университетінің бай студенттерімен кейде қарым-қатынастарында шиеленіс туындайды, олар жергілікті жұмысты еске түсіре отырып, оларды "кескіштер" деп атайды. (Бұл термин фильм үшін арнайы ойлап табылды, себебі нақты өмірде қолданылатын "тас кесушілер" деген сөз марихуанамен байланысты болғандықтан қолдануға жарамсыз деп есептелді.) Дейв велосипед жарыстарына, әсіресе итальяндық жарысшыларға қызығушылық танытады, себебі ол жақында Masi велосипедін жеңіп алған. Оның қарапайым әкесі Рэй, бұрынғы тас кесуші, қазір қолданылған автомобильдермен айналысады (кейде адалсыздыққа жол береді), ұлының итальян музыкасы мен мәдениетін жақсы көруіне таңғалады және ашуланады, Дейв оны велосипедпен байланыстырады. Алайда, анасы Эвелин ұлына көбірек түсіністікпен қарайды және Рэйдің наразылығына қарамастан, отбасы үшін итальян тағамдарын дайындайды. Дейв Кэтрин есімді университет студентіне ғашық болады және оны баурап алу үшін итальяндық алмасу студенті болып көрінеді. Бір күні кешке ол "Катерина" әнін шырқап, Фридрих фон Флотовтың "M' Apparì Tutt' Amor" ариясын орындайды, ал Сирил гитарамен сүйемелдейді. Оның жігіті Род және оның достары Сирилді қателесіп, күйеу жігіт деп ойлап, ұрып-соғады. Сирилге ешқандай дау-дамай керек емес, бірақ Майк – бұрынғы футбол командасының қақпашысы – Родты іздеп алып, төбелес бастауға талап етеді. Университет президенті (нағыз президент доктор Джон У. Райан рөлінде) студенттерді "кескіштерге" деген құрметсіздігі үшін сөкседі және студенттердің қарсылығына қарамастан, қаладан жыл сайынғы Индиана университетінің Кішкентай 500 жарысына команда құруды сұрайды. Италиялық велосипедшілер командасы қалаға келгенде, Дейв олармен жарысқа қатысуға қуанады. Алайда, итальяндықтар оның алдын ала белгіленген жеңіске қарсы шығуына ренжіді және оны құлатып, көңіліне күйік келтіреді. Кейін ол Кэтринге алдағанын мойындайды, ол мұңайып қалады. Дейвтің достары оны Кішкентай 500 жарысына қатысуға көндіреді. Рэй жеке сөйлесіп, жас кезінде тас кесуші болып жұмыс істегенде университет құрылысына материалдарды жеткізуге көмектескенін айтады, бірақ ол ешқашан кампуста қонаққа шақырылмаған. Кейін Дейв Чикагоға жұмысқа бара жатқан Кэтринді кездестіреді, олар арадағы жағдайды түзетеді. Дейв – достарының арасындағы жалғыз тәжірибелі велосипедші, сондықтан ол Little 500 жарысының көп бөлігін үзіліссіз жүреді, басқа командалар сияқты жүгірушілерді ауыстырмайды. Дегенмен, ол аз ғана басымдыққа ие болады, бірақ апатқа ұшырап, ауысу үшін тоқтайды. Майк, Сирил және Мучер әрқайсысы өздерінің ең жақсы қабілеттеріне қарай кезекпен жүреді, бірақ олар артқа қарай жылжиды. Соңында Дейв оларға аяқтарын педальдарға байлап тастауды бұйырады, бұл оны жарысты өзі аяқтауға міндеттейді, және жоғалған уақытын өтеуге тырысады, соңғы айналымда сүйікті команда үшін жарысқан Родты озастырып, жеңіске жетеді. Рэй ұлын мақтан тұтады және денсаулығы үшін велосипедпен жүруге кіріседі. Кейін Дейв университетке түседі, онда ол әдемі француз студентімен танысады. Біраз уақыттан кейін ол оған "Тур де Франс" және француз велосипедшілерінің артықшылықтарын айта бастайды.
Шабыт
Сюжеттің басты бөлігі болып табылатын Кішкентай 500 велосипед жарысы – Индиана университетінде жыл сайын өткізілетін нағыз жарыс. Фильм үшін жарыс IU кампусындағы «ескі» Мемориалдық стадионда қайтадан көрсетілді, ол «Брейкинг Авей» түсірілгеннен кейін төрт жыл өткен 1982 жылы бұзылды. Команда 1962 жылы Phi Kappa Psi Little 500 чемпиондарының негізінде құрылған, онда аңызға айналған велошабандоз және Италияға құмар Дейв Блэйс болды. Ол сценарийші және Phi Kappa Psi командасының мүшесі Стив Тешичті фильмдегі басты кейіпкерге шабыттандырды. Блэйс команда менеджері Боб Столермен бірге осы кейіпкерге Дейв Столер деген ат берді. 1962 жылғы жарыста Блэйс 200 айналымның 139-ын аяқтады. Фильм сценарийінің бастапқы атауы 1978 жылы жазылған «Bambino» болды, онда Дейвтің тегі бастапқыда «Блэйс» деп көрсетілген, бірақ кейін фильм үшін «Столер» деп өзгертілді.
The working title of the movie script was Bambino, written in 1978, which originally had Dave's family name as "Blase", which was later changed to "Stohler" for the film.
Түсірілім
Блумингтон мен оның айналасындағы фильм түсіру 1978 жылдың жазында өтті. Көптеген көріністер Индиана университетінің кампусында түсірілді; Индиана мемориалдық одағының көріністері Дейвтің кампус арқылы жүруінің фонында көрінеді. Дейв Столлердің үйі Линкольн және Доддс көшелерінің қиылысында орналасқан. Дейвтің әкесіне тиесілі қолданылған автокөліктер сататын орын ("Campus Cars") 1010 S. Walnut Street мекенжайында болды және көптеген жылдар бойы шын мәнінде қолданылған автокөліктер сататын орын болды, бірақ қазір ол жерде екі кішкентай коммерциялық ғимарат орналасқан. Фильмдегі "Паглаи" пицца ресторанының орнында енді Солтүстік Валнут көшесінің шығыс жағында "Опи Тейлорс" тамақханасы бар. Басқа көріністер 818 E. 3-ші көшедегі Delta Delta Delta студенттік үйінің сыртында және Джордан көшесі бойында түсірілді. Екі көрініс W. 7-ші көшеде түсірілді: біреуі Фэрвью бастауыш мектебінде, ал екіншісі W. 7-ші көше мен N. Мэдисон көшелерінің қиылысына жақын, үш блок шығысқа қарай (ескі теміржол жолдары бұрын алынып тасталған). Дейв Монро округінің сотының оңтүстік-батыс бұрышында, Колледж көшесі мен У. Кирквуд даңғылының қиылысында әкесінің алдында қызыл шамға өткенін көрсетеді. Cinzano 100 велосипед жарысының басталу сызығы Индиана штатының 46 және 446 тас жолдарының қиылысында орналасқан. Дейвтің Кэтимен алғаш рет кездескеннен кейін орманды жолдағы "көтеріңкі саяхаты" (велосипедінің доңғалағы жарылған жер) Индиана штатының Браун округіндегі "Вест Гейт жолы" мемлекеттік паркінде түсірілді, ол Блумингтонтан 23 шақырым (14 миль) қашықтықта, 46 тас жолында орналасқан. Дейв пен оның достары жүзіп жүрген тасталған әк тас карьері, жергілікті тұрғындар "Rooftop Quarry" деп атайды, ол Блумингтоннан оңтүстікке қарай Перри қалашығындағы ескі 37-ші тас жолдың шығыс Эмпайр Милл жолының соңында орналасқан. Заңсыз кіру және қауіпсіздік мәселелері бар, ал оның иесі, Индиана әк тас компаниясы, карьерге секіруді болдырмау үшін лақтыру орындарын жою мақсатында топырақ пен ағаштарды бульдозермен бұзып, кіруді қиындату үшін басқа да шаралар қабылдады. Фильмде Феликс Мендельсон, Джоахино Россини және Фридрих фон Флотовтың музыкасы қолданылған. Музыканы Патрик Уильямс өңдеді. Фильм түсіруге дейін велосипедшілер Айра Шаффер мен Джерри Бретинг бірнеше апта бойы Денис Кристофер мен Харт Бохнерді велосипед жарыстарының әлемімен таныстыруға көмектесті, режиссер Питер Йейтс Бретингпен Уилшир Вест велосипед дүкенінде кездескен болатын. Тешич пен Йейтс 1981 жылғы "Eyewitness" және 1985 жылғы "Eleni" фильмдерінде қайта жұмыс істеді. 1977 жылы Йейтс Тешичтің "Passing Game" пьесасын Американ Плейс Театрында қойды. Кейіннен Тешич велосипед тақырыбындағы "Американдық ұшқыштар" (1985) фильмін жазды.
Қабылдау
Фильм жарық көргеннен кейін оң пікірлер алды. Роджер Эберт оны "тамаша, көңілді, әдемі, ақылды фильм деп атады, ол сізді ұзақ уақыт бойы кез келген фильмдей жақсы сезіндіреді. Шын мәнінде, ол – қазына. Мұндай фильмдер сирек жасалады, ал жақсы жасалса, олар бағалы кинематографиялық кереметтерге айналады". "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Джанет Маслин: "Актерлер құрамы белгісіз, режиссердің өткелі жолы даулы, ал негізгі идея осы жылғы ең таныс сюжеттердің біріне жатады, бірақ дайын өнім керемет. Бұл фильм соншалықты жаңалыққа толы және қызықты, оған үлкен бюджет немесе тарих қажет емес" деп жазды. Дегенмен, сыншы Дейв Кехр кейінірек сәл басқаша пікір білдірді: "Кез келген кішкентай фильм сыншылардың жоғары бағасын алған кезде, оның қарапайымдығы үшін, "Брейкинг Авей" сол кездегідей жақсы көрінген шығар". Бірақ ол "Питер Йейтс фильмге жақсы, күтпеген ашықтық сыйлап, басты рөлдердегі актерлердің көпшілігі өте жақсы ойнады" деп мойындады. Metacritic сайтында фильмге салмақты орташа балл қойылды – 15 сыншының бағасы бойынша 100-ден 91 балл, бұл "барлық тараптан мақтауға" ие екенін көрсетеді. Фильм Солтүстік Америкада шамамен 20 миллион доллар табыс тапты. NBC телеарнасы фильмді теледидарда көрсету үшін 5 миллион доллар төледі, бұл HBO арнасын айналып өтіп, кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін теледидарда көрсетілу арасындағы әдеттегі үш жылдық кезеңді қысқартты.
Марапаттар
Сыйлық категориясы Жетістік Сілтеме. «Оскар» сыйлығы Ең үздік фильм Питер Йейтс Ең үздік режиссер Ең үздік қосалқы актриса Барбара Барри Ең үздік сценарий – Тікелей экран үшін жазылған Стив Тешич Ең үздік түпнұсқа ән, партитурасы және оның бейімделуі немесе бейімделген партитурасы Патрик Уильямс Ұлыбритания кино және телеарналар академиясы сыйлығы Басты рөлдерге ең үміткер жаңа актер Денис Кристофер «Алтын глобус» сыйлығы Ең үздік фильм – Музыкалық немесе комедиялық жанрда Ең үздік режиссер – Фильм Питер Йейтс Ең үздік сценарий – Фильм Стив Тешич Жылдың жаңа жұлдызы – Актер Денис Кристофер Америка жазушылар гильдиясы сыйлығы Ең үздік комедия – Тікелей экран үшін жазылған Стив Тешич «Жас суретші» сыйлығы Жастарға арналған ең үздік фильм Ең үздік жас актер – Фильмде Денис Кристофер AFI-дың 10 үздік спорт фильмі 8-орын AFI-дың 100 жыл 100 қуаныш – Барлық уақыттағы ең шабыттандыратын фильмдер 8-орын.
Мұра
Фильмге негізделген қысқамерзімді телесериал, сондай-ақ "Breaking Away" деп аталады, 1980–1981 жылдары көрсетілді және Шоун Кэссиди бас рөлде ойнады. Барри, Хейли және Эштон преквелдегі рөлдерін қайта ойнады. Фильм "The Hold Steady" тобының "One For the Cutters" әніне шабыттандырды, ол 2008 жылғы "Stay Positive" альбомында жарық көрді. 1992 жылғы Амир Ханның қатысуымен түсірілген "Jo Jeeta Wohi Sikandar" болливуд фильмі "Breaking Away" фильмімен кейбір ұқсастықтарға ие. Алайда, режиссер Мансур Хан осы ұқсастық туралы естігеннен кейін ғана "Breaking Away" фильмі туралы білгенін мәлімдеді. Екі фильмде де достық, әлеуметтік жіктер, велосипед жарыстары және ата-анамен қарым-қатынас сияқты бірнеше ортақ тақырып бар, бірақ олар әртүрлі сюжет, кейіпкерлер, мақсаттар, көркемдік шешімдер және жарыс ережелерімен ерекшеленетін бөлек фильмдер.