Кіріспе

АҚШ Теңіз күштерінің Нимиц класындағы ұшақ тасымалдаушысы +USS Harry S. Truman

USS Harry S. Truman (CVN 75) – АҚШ Теңіз күштерінің сегізінші кемесі және АҚШ-тың 33-ші президенті Гарри С. Трумэннің есімімен аталады. Ол Вирджиния штатындағы Норфолк әскери-теңіз базасында орналасқан. Harry S. Truman кемесі 1996 жылдың 7 қыркүйегінде Ньюпорт Ньюс қаласындағы Newport News Shipbuilding компаниясымен суға түсірілді және 1998 жылдың 25 шілдесінде капитан Томас Оттербейннің басшылығымен қолданысқа енгізілді. Президент Билл Клинтон негізгі сөз сөйледі, ал басқа да көрнекті қатысушылар мен спикерлер қатарында Миссури штатының өкілі Айк Скелтон, Миссури губернаторы Мел Карнахан, Қорғаныс министрі Уильям Коэн және Теңіз күштері министрі Джон Х. Далтон болды. Harry S. Truman бастапқыда 2-ші авианосец тобының, ал 2004 жылдың 1 қазанынан бастап 10-шы авианосец соққы тобының флагманы болды. 2001 жылдан бастап Harry S. Truman авианосецтік ұрыс тобы "Joint Endeavor", "Deny Flight", "Southern Watch", Ауғанстандағы "Enduring Freedom", "Ирак бостандығы", "Summer Pulse '04" және НАТО-ның "Medshark/Majestic Eagle '04" операцияларына қатысты. 2016 жылдың бірінші жартысында Harry S. Truman, 8-ші авианосец соққы тобының флагманы ретінде, "Inherent Resolve" операциясы аясында Жерорта теңізінің шығысынан ИДИЛ-ге қарсы 8 айлық әуе операциясын жүргізді. Кеме 2014 жылдың маусым айынан бері 8-ші авианосец соққы тобының флагманы болып табылады.

Сипаттама

Гарри С. Труман (Тұман теңіз флотында HST деп те аталады) ұзындығы 1092 фут (333 м), ені 257 фут (78 м), ал биіктігі 24 қабатты ғимаратқа тең, 244 фут (74 м). Бұл супертасымалдаушы шамамен 90 ұшақты қабылдай алады және ұшу палубасының өлшемі зор, ұшу палубасы мен ангар арасында ұшақтарды жылжыту үшін төрт лифт пайдаланылады. Ұрыс жүгімен HST шамамен 97 000 тонна суды ығыстырады және 6 250 экипаж мүшесін қабылдай алады. Кемеде Форресталдан алынған екі Mark II зәкірлі анкер бар, олардың әрқайсысы 30 тонна салмаққа ие, ал әрбір зәкір тізбегінің буыны салмағы 30 тонна. Ол үш 20 мм Phalanx CIWS орнатымымен және екі Sea Sparrow SAM ұсыныс құралдарымен жабдықталған. Гарри С. Труманды құрылысы 2007 жылғы бағамен 4,5 миллиард доллардан астам тұрды.

Қозғалтқыш

Екі Westinghouse A4W ядролық реакторы жылжыту үшін қолданылады, бұл кеме жанармай толықтырудан бұрын үш миллион мильден астам қашықтыққа жүзе алатынын білдіреді. Кемеде бес пернелі төрт қозғалтқыш винті бар, олардың әрқайсысы салмағы және кемені сағатына астам жылдамдықпен қозғай алады.

Кеме мөрі мен жауынгерлік ту

Овалды мөр кемеге енуге дайындық жасаған экипаж жасаған. Кеменің тарихындағы веб-бетке сәйкес, елтаңба "кеменің және АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жаһандық қабілетін көрсетеді" және "Труманның аты американдық мүдделерді сақтауға және қорғауға дайын, алға бағытталған әуе кемесінің пішінін құрайды". Төменгі жағындағы үш ту "HST" әріптерін көрсетеді. Мөрді айнала қоршаған 33 алтын жұлдыз Труманның 33-ші президент екенін білдіреді. Гарри С. Трумэннің шайқас туы да кеме экипажы жасаған, ол 35-ші жаяу әскер дивизиясының 129-шы далалық артиллерия полкінің бөлімшелері қолданған гидонның бір түрі, мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі армия капитаны Гарри Трумэннің басқаруында болған D батареясы. Ол қызыл түсті фонға қиылысқан зеңбіректерден және "Оларға тозақ беріңіз" деген сөз тіркесінен тұрады, бұл 1948 жылғы Трумэннің қайта сайлану науқанына сілтеме.

Қамтамасыз ету және құрылыс

Оның корпусы 1993 жылғы 29 қарашада «Ньюпорт Ньюс» кеме құрылыс компаниясында салынды және кеме 1996 жылғы 7 қыркүйекте суға түсірілді.

Іске қосу

Құрылғыны іске қосу салтанатының негізгі спикері президент Билл Клинтон болды. Басқа да көрнекті қатысушылар мен спикерлер: 33-ші президенттің есімімен аталуын ұсынып өткен, Миссури штатының өкілі Айк Скелтон; Миссури губернаторы Мел Карнахан; Гарри С. Труманның алғашқы командирі капитан Томас Оттербейн; Қорғаныс министрі Уильям Коэн және Әскери-теңіз күштері министрі Джон Х. Далтон.

19981999 жыл

1998 жылдың тамызында «Гарри С. Трумэн» әуе кемесі алғаш рет порттан шығып, ұшақтарды қабылдау және ұшыру қабілетін сынау үшін сертификаттау жұмыстарын жүргізді. Одан кейін кеме мен оның экипажына түрлі оқу жаттығуларын өткізуге мүмкіндік берген көптеген теңіз сынақтары өтті. Францияның Марсель қаласына, Критің Суда шығанағына және Словенияның Копер қаласына сапар шекті. 19 наурыз бен 18 сәуір аралығында 2003 жылы Иракқа басып кірудің бастапқы кезеңінде, Жерорта теңізінен әуе қанаттарына қарасты ұшақтар 1300-ге жуық жауынгерлік рейс жасады. Кеме 23 мамырда Норфолкке қайту алдында Портсмутте тоқтады. 2003 жылдың тамызында «Гарри С. Трумэн» Норфолк теңіз кеме құрылыс зауытында (NNSY) екінші PIA-ны бастады. «Жазғы импульс» жаттығуы үшін Жерорта теңізіне орналасты. Кеме Италияның Неаполь қаласына кіріп, Атлант мұхитының шығысында «Majestic Eagle» операциясына қатысып, 25 шілдеде NNSY-ге оралды. 2004 жылдың 1 қазанында, әскери-теңіз күштерінің жалпы қайта құрылымы аясында «Гарри С. Трумэннің» тікелей бастығы 10-шы әуе кеме соққы тобы болып өзгерді. Кеме 2004 жылдың 13 қазанында Норфолктен үшінші ұзақ сапарына шықты және 20 қарашада Парсы шығанағында «Джон Ф. Кеннедиді» алмастырмас бұрын Критің Суда шығанағына барды. «Гарри С. Трумэн» және CVW 3 2577 рейс жасады, жалпы ұшу сағаты 13000-ға жуық болды, Ирак үстінен жауынгерлік миссияларды орындады және теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз етті. 2005 жылдың 19 наурызында Парсы шығанағында «Карл Винсон» әуе кеме соққы тобымен алмастырылды. Экватордан өтіп, Оңтүстік Африкаға бару жоспарланғанмен, дипломатиялық мәселелер салдарынан Суэц каналын кесіп өтіп, Портсмутте тоқтағаннан кейін 2005 жылдың 18 сәуірінде үйіне оралды. 2005 жылдың 1 қыркүйегінде «Катрина» даулы болғаннан кейін «Гарри С. Трумэн» АҚШ-тың Мексика шығанағының қираған жағалауына бет бұрды. 4 қыркүйекте Мексика шығанағына жетіп, теңіз күштерінің штаб-пәтері ретінде қызмет етті. Кеменің соққы тобының (Carrier Strike Group 10) командирі, контр-адмирал Джозеф Килкенни, Gulf Coast Бірлескен жұмыс тобының (JTF Катрина және Рита деп те аталады) командирінің орынбасары болып тағайындалды. Кеме шығанақта бекітіліп тұрып, тікұшақтар арқылы көмек көрсету үшін тұщы сумен қамтамасыз етті (JTF-тің нақты басқару орталығы «Иво Джима» болды). Сондай-ақ, тасымалдаушы «JRB New Orleans» стациясын жұмыс істеуі үшін авиациялық ботсвайнерлер мен аспаздармен қолдады. «Гарри С. Трумэн» 2005 жылдың қазан айында бес апталық көмек көрсету жұмысынан кейін үй портына оралды.

2006 жыл

Қаңтар айында Гарри С. Трумэн докқа қоюға арналған ПИА үшін NNSY-ге кірді. Кеме көптеген жүйелерді жаңартудан өтті және реакторлық установкалардың бастапқы құрылысы кезінде пайда болған ұсақ дәнекерлеу ақауларын жою мақсатында профилактикалық жөндеу жұмыстары жүргізілді. Ол желтоқсан айында кемежайдан шығып, 2007 жылдың сәуірінен басталатын күшті дайындықтарды жалғастырды.

2007 жыл

15 тамызда E-2C Hawkeye ұшағы әуе кемесінен ұшып шыққаннан кейін құлап, үш экипаж мүшесі қаза болды. 5 қарашада «Гарри С. Трумэн» Норфолкіден төртінші ұзақ мерзімдік міндеттемесіне CVW-3 авиациялық тобымен бірге Ирактағы операцияны қолдау үшін аттанды.

2008 жыл

HST маусым айында АҚШ-қа оралды. Алғашқыда ол Флорида штатындағы Мейпорт әскери-теңіз базасына кіріп, үш күндік "Тигр круизі" немесе Отбасы күні круизіне отбасы мен достарын шақырды, содан кейін 4 маусым 2008 жылы Норфолк әскери-теңіз базасына қайтып келді. 2009 жылдың басында кеме Шығыс жағалауы үшін төртінші "Шабуыл E" марапатын (2008 жылға арналған) алды. Джимми Баффет кемеге келіп, 28 қаңтарда концерт өткізді.

2009 жыл

Ақпан айында HST Вирджиния штатының Портсмут қаласындағы NNSY-де шамамен жеті айлық PIA-ны аяқтады. 5 тамызда ЭА-18G Growlers ұшақтары 129-шы (VAQ 129) және 132-ші (VAQ 132) электрондық шабуыл эскадрильялары Harry S. Truman кемесінде алғашқы теңіздегі ұшу-қону жаттығуларын (тұтқынға түсу) сәтті аяқтады.

2010 жыл

Гарри С. Трумэн теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету операцияларын қолдау мақсатында 5-ші және 6-шы флоттардың операция аймақтарына жеті айлық миссияны бастады. 21 мамырда Гарри С. Трумэн 11 американдық соғыс кемесінен және 5000 сарбаздан тұратын топты алып, Суэц каналына кірді. 20 маусымда кеме теңізде өткізген 213 күні ішінде Францияның Марсель, Біріккен Араб Эмираттарының Дубай, Бахрейннің Манама және Грекияның Крит аралындағы Суда шығанағы сияқты төрт портқа сапар шекті, содан кейін 21 желтоқсанда АҚШ-қа оралды. Миссия барысында Гарри С. Трумэн 50 000 теңіздік шақырымнан астам қашықтықты жүзіп өтті және «Тұрақты бостандық» және «Жаңа таң» операцияларын қолдау үшін 10 000-нан астам ұшу миссиясын орындады.

2011 жыл

2 ақпанда Әскери-әуе күштері Атлантика флотының командирі Гарри С. Трумэн кемесін "Е" шайқасы сыйлығының иегері деп жариялады, бұл оның үшінші қатарынан алған "Е" шайқасы сыйлығы болды. Кеме өзінің 12 жылдық тарихында алтыншы рет марапатталды, бұған дейін 2003, 2004, 2005, 2008 және 2009 жылдары "Е" шайқасы сыйлығын жеңіп алған. Осы техникалық қызмет көрсету кезеңінде Гарри С. Трумэн кемесіне жаңа негізгі мачта орнатылды, жақын қашықтықтағы қару-жарақ жүйелері жаңартылды және автоматтандырылған цифрлық желі жүйесі орнатылды, бұл кемеге мүмкін болатын қауіптерді бағалау үшін күшейтілген байланыс және бірлескен жұмыс мүмкіндіктерін ұсынады. Гарри С. Трумэн кемесі 2012 жылдың басында DPIA кемежайындағы күрделі жөндеу жұмыстарын аяқтап, алтыншы шетелдік сапарына дайындық бастауы күтілді. Сонымен қатар, кемедегі тұру орындары да жаңартылды, 2500 төсек орнатылды, 46000 шаршы фут палуба жаңаланды және 106000 шаршы фут кеңістік боялды. 8 қарашада капитан Тушар Тембе кеме жанындағы тұғырларда құлап қайтыс болды. Кеме басшысының орынбасары (XO) үш күннен кейін капитан Ди Л. Мьюборн келгенге дейін командалық офицердің міндетін уақытша атқарды, содан кейін ол XO лауазымына қайта оралды.

2012 жыл

7 сәуірде Норфолк әскери кеме құрылысы шеберханасы кемедегі ядролық қуат стансасын жаңғыртуды аяқтады және 90 күндік теңіз сынақтарына дайындығын қамтамасыз ету үшін сынақтар басталды. Гарри С. Трумэн 2012 жылдың жазында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрамына қайта оралды. 26 қарашада X-47B ұшқышсыз жауынгерлік әуе жүйесі Гарри С. Трумэн кемесіне көтерілді, бұл ұшқышсыз ұшақтың алғашқы, авиатасымалдағыштан жүзеге асырылатын сынақтарына дайындық болды. Гарри С. Трумэн – теңіз авиациясы тарихында ұшқышсыз ұшақтарды сынақтан өткізген алғашқы авиатасымалдағыш кеме болды. X-47B бойынша сынақ үш аптаға созылды, оның ішінде портта және теңізде демонстрациялар өткізілді. X-47B 2012 жылдың 18 желтоқсанында Гарри С. Трумэн кемесінде авиатасымалдағыш палубасындағы сынақтарды сәтті аяқтады.

2013 жыл

6 ақпанда АҚШ Қорғаныс министрлігі Гарри С. Трумэн, Геттисбург бағытталатын зымыран крейсері және 10-шы авианосық соққы тобының қалған бөлігі алдағы бюджеттік кесімдер шешілгенге дейін кейінге қалдырылатындығын мәлімдеді, бұл осылайша Джон С. Стеннис авианосесі мен оның авианосық соққы тобының ғана Парсы шығанағы аймағында жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Соққы тобы бастапқыда 2013 жылдың 8 ақпанында Виргиния штатының Норфолк әскери-теңіз базасынан аттану жоспарланған еді. 23 наурызда Гарри С. Трумэн АҚШ-тың 5-ші флотының жауапкершілік аймағында Джордж Г. В. Бушпен алмастырылды, теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз ету операцияларын жүргізіп, аймақтық қауіпсіздік ынтымақтастығына көмектесті.

2015 жыл

16 қарашада "Харри С. Трумэн" 7-ші авиатасымалдаушы қанатымен бірге АҚШ-тың 6-шы және 5-ші флоттарының операциялық аймақтарына жоспарлы түрде жөнелтілді. Кемеге "Анцио" крейсері және 28-ші эсминецтер эскадрильясы – "Булкели", "Гонсалес", "Рамадж" және "Гравили" сүйемелдеді. 21 желтоқсанда Джибути президенті Исмаил Омар Гюэлле Йеменнің Берим аралына жақын орналасқан "Харри С. Трумэн" кемесіне сапар жасады. 26 желтоқсанда Ормуз бұғазынан өтіп бара жатқанда, Иран тарапынан ұшырылған бірнеше бағытталмайтын ракеталар "Харри С. Трумэн" кемесінен шамалы қашықтықта құлады, кеме "Булкели" эсминеці және француз фрегаты "Прованспен" бірге сапарлап жатқан болатын. Иран теңіз радиосы арқылы сынақ жүргізілетінін "23 минут бұрын" хабарлаған еді және АҚШ Орталық командасы "Халықаралық деңгейде танылған теңіз жолында өтетін коалициялық кемелер мен азаматтық көліктерге тым жақын қару атқан" деп сынға алды. 29 желтоқсанда "Харри С. Трумэн" "Ислам мемлекеті" тобына қарсы шабуылдарды бастады. 2016 жылдың сәуір айының ортасына дейін, кемеден жұмыс істейтін 7-ші авиатасымалдаушы қанатының ұшақтары осы топқа қарсы операцияларда 1118 дана қару-жарақ тастады, бұл 2015 жылы "Теодор Рузвельт" кемесіне қарасты ұшақтар орнатқан 1085 данадан асып түсті.

2016 жыл

12 қаңтарда қарусыз ирандық дрон халықаралық суларда «Гарри С. Трумэн» үстінен тікелей ұшып өтіп, Ислам Республикасының мемлекеттік телеарнасы хабарлағандай, «нақты» суреттер түсірді. 2016 жылдың бірінші жартысында «Гарри С. Трумэн» 8-ші авианосылық соққы тобының бас кемесі ретінде «Inherent Resolve» операциясы аясында ИДИЛ-ге қарсы Шығыс Жерорта теңізінен сегіз айлық әуе операциясын жүргізді. CVW 1 «Гарри С. Трумэн» кемесіне қайта бекітілді. 25 тамызда ол 27 қыркүйекте жұмыс ресми түрде басталғаннан кейін бір жыл өткен соң аяқталуы күтілетін «10 айлық» ПИА үшін NNSY-ге кірді.

2017 жыл

21 шілдеде күрделі жөндеу аяқталды, содан кейін зардапты жою, ұшу палубасындағы операциялар және теңіздегі жасанды шайқас сияқты мәселелерге баса назар аударатын түрлі оқу-жаттығулар өтті.

2018 жыл

2018 жылдың 11 сәуірінде 8-ші авианосецтік соққы тобы Таяу Шығыс және Еуропаға кезекті жоспарланған іссапарын бастады. 21 шілдеде авианосец Норфолкке оралып, 28 тамызда Атлант мұхитының батыс бөлігіндегі операцияларға қайтадан аттанды. 25 қазанда авианосец Норвегия және оның төңірегінде өткен НАТО-ның «Trident Juncture» оқу-жаттығуына қатысты.

2019 жыл

27 ақпанда Пентагон Harry S. Truman кемесіне 2024 жылға жоспарланған жанармай құю және күрделі жөндеуді тоқтату мүмкін екенін, ал кемені шығындарды үнемдеу мақсатында ертерек қызметтен шығару керектігін мәлімдеді. Кеме жоспардан 20 жылдан астам бұрын демилитаризациялануының ықтималдығы белгісіз болды, себебі бұл жағдайда авиатасымалдаушы флоты 10 кемеге дейін азаяды, бұл заңмен белгіленген деңгейден бір кем. Теңіз операцияларының тағайындалған басшысы Конгреске HST-ге жоспарланған 3,5 миллиард долларлық жөндеуден бас тартуға қолдау білдіретінін айтты. 2016 жылы Конгресс Әскери-теңіз күштеріне George Washington сеңлес кемесімен осыған ұқсас әрекет жасаудан, сондай-ақ Ақ үйден де бұрынғысынша тыйым салды, себебі президент Дональд Трамп авиатасымалдаушы флотын 12 кемеге дейін ұлғайтуға уәде берген еді. 1 мамырда президент Трамп USS Harry S. Truman кемесін қызметтен шығару туралы шешімді кері қайтарғанын жариялады. Тамыз айының соңында кеменің электр тарату жүйесіндегі ақаулық жоспарланған іс-шараларды жүзеге асыруға кедергі келтіретін себеп ретінде хабарланды. Қазан айының соңында кеменің электрлік ақаулығы жөнделіп, Harry S. Truman Норфолктан Персия шығанағына жол тартты. 2019 жылдың 2 желтоқсанында ол 6-шы флот аймағына кіргені туралы хабарланды.

2020 жыл

2020 жылдың шілдесінде USS Harry S. Truman Портсмут қаласындағы NNSY кеме құрылыс-жөндеу зауынында болды.

2021 жыл

Гарри С. Трумэн, CVW 1 және оның ұрыс тобымен бірге 2021 жылдың 1 желтоқсанында теңізге шықты. Бастапқы жоспар бойынша Суэц каналы арқылы Таяу Шығысқа өтуі тиіс болған, бірақ 2021 жылдың соңында Ресей мен Украина арасындағы қақтығыс күшейгендіктен, авиатасымалдаушыға Жерорта теңізінде қалуға бұйырылды.

2022 жыл

2022 жылдың қаңтарында «Гарри С. Трумэн» және оның соққы тобы Суық соғыстан бері алғаш рет НАТО-ның теңіз күштерінің соққы беру және қолдау күштерінің басқаруына өтті, бұл 10 күндік жаттығу үшін, Жерорта теңізін патрульдеуге арналған шара болды. 17 мамырдан 23 мамырға дейін «Гарри С. Трумэн» және 8-ші ұшақ тобы НАТО-ның «Нептун қалқаны 2022» сақтық шарасына қатысты. 2022 жылдың 8 шілдесінде «Carrier Air Wing One» эскадрильясының F/A 18E Super Hornet ұшағы Жерорта теңізіне құлап кетті. Ұшақ теңізде жанар май құю кезінде күтпеген ауа райына тап болды. Бір теңізші жеңіл жарақат алды. 2022 жылдың 8 тамызында АҚШ-тың 6-шы флоты жоғалған ұшақты қашықтан басқарылатын CURV 21 құрылғысы арқылы 9500 фут (2896 метр) тереңдіктен құтқарып алғанын хабарлады. 2022 жылдың 8 тамызында The Aviationist сайты Сицилиядағы Аугуста портында түсірілген фотосурет негізінде, ұшақтың Modex 205 нөмірі бар, «Strike Fighter Squadron 211» (VFA 211) эскадрильясының ұшағы екенін анықтады. Ұшақ 2022 жылдың 16 тамызында Аугуста портындағы әскери теңіз тасымалы командасының кемесіне тиеліп, АҚШ-қа қайта тасымалдануға дайындалды. «Гарри С. Трумэн» 2022 жылдың 12 қыркүйегінде Норфолк әскери-теңіз базасына оралды. 2022 жылдың 21 қарашасында Теңіз күштері 600-ге жуық орындық (аралас жынысты) көмекші персонал тасымалдағышы 68 (APL68) кемесін қабылдады, ол «Гарри С. Трумэн» кемесін жөндеу циклына қолдау көрсетуге арналған.