Мадам де Лафайет: Француз жазушысы және «Принцесса де Клев» авторы

Кіріспе

Француз жазушысы (1634–1693)
1759 жылы туған француз маркизасы

Мари Мадлен Пиош де Ла Вернь, Ла Файетт графы (18 наурыз 1634 – 25 мамыр 1693), Мадам де Ла Файетт деп кеңінен танымал, француз жазушысы; ол Францияның алғашқы тарихи романы және әдебиеттегі ең ерте романдардың бірі – «Клево принцессасы» романын жазды.

Өмір

Мари Мадлен Пиоше де Ла Вернье деген атпен Парижде шағын, бірақ бай ақсүйек отбасында дүниеге келді. 16 жасында де ла Вернь Австрия королевасы Аннаның қызметкеріне айналып, оған итальян және латын тілдерін оқытқан Жиль Менэжден әдеби білім ала бастады. Менэж оны мадам де Рамбуйе және Мадлен де Скудеридің танымал салондарына баруға ынталандырды. Оның әкесі Марк Пиоше де ла Вернь бір жыл бұрын қайтыс болған еді, ал сол жылы анасы мадам де Севиньенің інісі Рено де Севиньеге тұрмысқа шығып, өмір бойына жақын досы болып қалды. 1655 жылы де ла Вернь жесір дворян, граф де Ла Файетке, Франсуа Мотьеге үйленді. Ол оны Овернь және Бурбоннедегі елдік жерлерге алып кетті, бірақ ол Парижке жиі қайтып, сарайлық қоғаммен араласып, өзінің сәнді салонын құрды. Оның қарындасы Луиза де Ла Файет (1618–1665), Франция королі Людовик XIII-нің сүйіктісі болды. Оның таныстарының арасында Англияның Генриеттасы, болашақ Орлеан герцогинясы, Ла Файеттен өзінің өмірбаянын жазуды сұрады; Антуан Арно; сондай-ақ көрнекті француз жазушылары Сегрей және Хью. Алдыңғыда, Фронда кезінде, Ла Файет өзінің әкесімен байланысы бар Кардинал де Ретцпен де дос болды. 1659 жылы Парижде тұрақты қоныстанған Ла Файет 1662 жылы «Монпенсье ханшайымы» атты туындысын анонимді түрде жариялады. 1665 жылдан бастап ол «Максималар» авторы Франсуа де Ла Рошфукомен жақын қарым-қатынас орнатты, ол оны сол заманғы көптеген көрнекті әдеби тұлғалармен, соның ішінде Расин және Буаломен таныстырды. 1669 жылы Сегрейдің қолымен жазылған, бірақ Ла Файетке тиесілі испан-мавр романы «Заиданың» бірінші томы жарық көрді. Екінші том 1671 жылы жарияланды. Хьюдің алғы сөзінің арқасында оның атауы көптеген қайта басылымдар мен аудармаларға ие болды. Ла Файеттің ең танымал романы – «Клев қарындасы» (La Princesse de Clèves), ол алғаш рет 1678 жылдың наурыз айында анонимді түрде жарық көрді. Үлкен жетістікке ие болған бұл туынды көбінесе алғашқы нағыз француз романы және ерте психологиялық романдардың үлгісі деп есептеледі. Оның хаттары оны Людовик XIV сарайындағы Савой герцогинясы Мария Жанна Батист Немурдың білікті дипломаттық өкілі ретінде көрсетті. Ла Рошфуконың 1680 жылы және күйеуінің 1683 жылы қайтыс болуы Ла Файеттің кейінгі жылдарында қоғамдық өмірін азайтуға әкелді. Оның өлімінен кейін үш туындысы жарық көрді: «Тенде графинясы» (1718), «Англиялық Генриеттаның тарихы» (1720) және «Франция сарайының естеліктері» (1731).

Christened Marie Madeleine Pioche de La Vergne, she was born in Paris to a family of minor but wealthy nobility. At 16, de la Vergne became the maid of honour to Queen Anne of Austria and began also to acquire a literary education from Gilles Ménage, who gave her lessons in Italian and Latin. Ménage led her to join the fashionable salons of Madame de Rambouillet and Madeleine de Scudéry. Her father, Marc Pioche de la Vergne, had died a year before, and the same year her mother married Renaud de Sévigné, uncle of Madame de Sévigné, who remained her lifelong intimate friend. In 1655, de la Vergne married François Motier, comte de La Fayette, a widowed nobleman some eighteen years her senior, with whom she had two sons. She accompanied him to country estates in Auvergne and Bourbonnais although she made frequent trips back to Paris, where she began to mix with court society and formed her own successful salon. Her sister in law was Louise de La Fayette (1618–1665), favourite of Louis XIII of France. Some of her acquaintances included Henrietta of England, future Duchess of Orleans, who asked La Fayette to write her biography; Antoine Arnauld; and the leading French writers Segrais and Huet. Earlier on, during the Fronde, La Fayette had also befriended the Cardinal de Retz with whom her stepfather was associated. Settling permanently in Paris in 1659, La Fayette published, anonymously, La Princesse de Montpensier in 1662. From 1665 onwards she formed a close relationship with François de La Rochefoucauld, author of Maximes, who introduced her to many literary luminaries of the time, including Racine and Boileau. 1669 saw the publication of the first volume of Zaïde, a Hispano Moorish romance which was signed by Segrais but is almost certainly attributable to La Fayette. The second volume appeared in 1671. The title ran through reprints and translations mostly thanks to the preface Huet had offered. La Fayette's most famous novel was La Princesse de Clèves, first published anonymously in March 1678. An immense success, the work is often taken to be the first true French novel and a prototype of the early psychological novel. Her correspondence showed her as the acute diplomatic agent of Marie Jeanne Baptiste of Savoy Nemours, duchess of Savoy, at the court of Louis XIV. The death of La Rochefoucauld in 1680 and her husband in 1683 led La Fayette to lead a less active social life in her later years. Three works were published posthumously: La Comtesse de Tende (1718), Histoire d'Henriette d'Angleterre (1720), and Memoires de la Cour de France (1731).

Шығармалары

"Монпенсье ханшайымы", 1662, 2-басылым 1674 және 1675 жылдары. "Заиде, испандық тарих", 1-том, 2-том, Париж, Клод Барбин, 1671 жыл. "Клев ханшайымы", Париж, Клод Барбин, 16 мамыр 1678 [авторы белгісіз]. (1689 ж., Лондон, ағылшын тіліне аудармасы). "Романс және әңгімелер", Париж, Классик Гарнье, 1989, "Ла-Контесса де Тенде", 1718. "Мадам Анриеттаның тарихы, Францияның Филиппінің бірінші әйелі, Орлеан герцогы", Амстердам, М. К. Ле Сене, 1720 жыл. "Франция сарайының 1688 және 1689 жылдардағы естеліктері", Париж, Фуко, 1828 жыл.