Кіріспе

1884 жылы құрылған Данияның күнделікті тарайтын газеті, Politiken. Politiken – Данияның Копенгаген қаласында JP/Politikens Hus баспасынан шығатын жетекші күнделікті тарайтын газет. Ол 1884 жылы құрылған және Данияның әлеуметтік-либералдық партиясының құрылуына үлкен үлес қосты. 1970 жылдан бері партиядан тәуелсіз, бірақ либералды көзқарасын сақтап келеді. Қазір politiken.dk онлайн газетін шығарады. Газет дизайны бірнеше халықаралық сыйлыққа ие болды, ал оның бірнеше журналисі Кавлинг сыйлығын жеңіп алды.

Тарихы және профилі

Dagbladet Politiken 1884 жылы 1 қазанда Копенгагенде Вигго Хёруп, Эдвард Брандес және Герман Бинг құрған. Хёруп пен Брандес саяси келіспеушіліктерге байланысты Morgenbladet газетінің редакторы қызметінен босатылғаннан кейін бұл газетті іске қосты. Хёруп газеттің бас редакторы ретінде 1884 жылғы құрылысынан бастап он бес жыл бойы жетекшілік етті. 1904 жылы Politiken газетіне қосымша ретінде "Экстра Бладет" таблоиды жарық көрді, ал 1905 жылдың 1 қаңтарында тәуелсіз газет ретінде бөлінді. Газет 1912 жылы Копенгагеннің орталық аймағындағы The City Hall Square-де орналасқан қазіргі орнына көшті. 1987 жылы Politiken бизнеске арналған қосымшасын жариялады. Газетті Politikens Hus 2003 жылдың 1 қаңтарына дейін шығарды, содан кейін компания Jyllands Posten A/S компаниясымен бірігіп JP/Politikens Hus құрылды. 2020 жылдың ақпан айында Politiken және оның бас редакторы Кристиан Дженсен 2016 жылы Данияның қауіпсіздігі және барлау қызметі туралы кітаптан алынған бөлімдерді жариялағаны үшін айыппұл төлеуге мәжбүр болды. 2016 жылдан бері Даниялық журналист Метте Дэвидсен Нильсен Politiken Foundation-да мәдени редактор болып жұмыс істеп келеді. 2023 жылдың қарашасында Politiken Халықаралық тергеуші журналистер консорциумымен (ICIJ), 69 медиа әріптесімен, соның ішінде Distributed Denial of Secrets және Ұйымдасқан қылмыс және сыбайлас жемқорлықты хабарлау жобасы (OCCRP) және 55 ел мен аумақтағы 270-тен астам журналистермен бірлесіп, Владимир Путиннің режимін қолдайтын қаржылық желі туралы "Қыпр құпиясы" атты есеп дайындады. Есеп көбінесе Кипрмен байланысты болды және Кипрдің Кремльдегі жоғары лауазымды тұлғалармен тығыз байланыста екенін көрсетті, олардың кейбіреулері санкцияларға ұшыраған. Кипр президенті Никос Христодулидис және Еуропалық заң шығарушылар сияқты үкімет шенеуніктері тергеу нәтижелеріне 24 сағаттан аз уақыт ішінде жауап берді, реформалар қажеттігін айтып, тергеу шараларын қолға алды.

Соғыс уақытында есеп беру

1940 жылы 28 сәуірде, неміс әскері Данияны басып алғаннан кейін үш апта өткен соң, Politiken газеті Уинстон Черчилльді "қауіпті адам" деп атаған редакциялық мақала жариялады. Мақаланы шетелдік істер жөніндегі редакторы Эйнард Шу, бас редактордың кабинетінде газеттің директорлар кеңесінің төрағасы және жақын арада Данияның сыртқы істер министрі болып қайта тағайындалатын Эрик Скавениуспен болған әңгімеден кейін жазды. Бұл мақаланың мақсаты неміс оккупациялық әскерін риза қылған болуы мүмкін, бірақ сол кезде ешбір даниялық газет мұндай қадамға бармады. Көбінесе, жаңадан енгізілген цензура шегінде қалу жеткілікті болды. Бұл мақаладан кейін 15 000 оқырман, шамамен абоненттердің 10 пайызы, наразылықтарын білдіре отырып, жазылудан бас тартты.

Редакция желісі

1900-шы жылдардың басында Politiken газетінің мәдени радикалды саяси ұстанымы болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, газет Данияның Социал-либералдық партиясымен (Det Radikale Venstre) байланысты болды.

2010 жылдың ақпан айында сол кездегі бас редактор Тогер Сейденфаден газеттің Курт Вестергаард салған, Мухаммедтің тымауында бомбасы бар карикатуралық суретін қайта жариялау шешіміне ренжігендерден кешірім сұрады. Бұл сурет алғаш рет Morgenavisen Jyllands Posten газетінде жарияланған болатын. Сейденфаден «Politiken ешқашан бұл суретті редакциялық пікір немесе құндылықтарды білдіру мақсатымен қайта жарияламады, ол газеттің жаңалықтарды жабу аясындағы бір бөлігі ғана болды» деп түсіндірді.

Айналым

Politiken басылымы күніне 2000 данадан тарала бастады. 1901 жылы оның таралымы 23 142 дананы құрады. 1910 жылы таралымы 41 400 данаға дейін өсті. 1960 жылы 142 847 данаға дейін төмендеді. 1970 жылы газеттің тиражы 134 728 дана, 1980 жылы 138 921 дана, 1990 жылы 152 435 дана болды. 2000 жылы газеттің таралымы 142 780 дананы құрады. 2003 жылы газеттің тиражы 137 000 данаға жетіп, еліміздегі ең көп сатылатын газеттердің үшінші орынына шықты. 2004 жылы газеттің тиражы 134 000 дананы құрады. 2007 жылы Politiken газетінің таралымы 110 230 дананы құрады. 2012 жылдың бірінші жартысында жұмыс күндері мен сенбіде күніне 97 820 дана, ал жексенбіде 120 411 дана сатылды. Сол жылы жұмыс күндері мен сенбіде 375 000 адам, жексенбіде 479 000 адам газетті оқыды. 2013 жылы газеттің тиражы 88 597 дананы құрады. Оның онлайн газеті politiken.dk 2011 жылы ай сайын шамамен 800 000 пайдаланушыны қабылдады және Данияның интерактивті медиа қауымдастығының мүшелері арасында ең көп талданған беттердің он біріншісі болды.

Марапаттар

Халықаралық деңгейде Politiken өзінің дизайны үшін бірнеше марапатқа ие болып танылды. 2012 жылы Жаңалықтар дизайны қоғамы ұйымдастырған байқауда Politiken төрт басқа газетпен бірге «Әлемдегі ең үздік» газет деп жарияланды. 2014 жылы газет «Best of Scandinavian News Design» байқауында Скандинавиядағы ең жақсы дизайны бар газеттердің бірі деп таңдалды. Газеттің дизайны, форматы және бренді 2010 жылы Еуропалық газеттер конгресі Politiken газетіне ұлттық газеттер санатындағы Еуропалық газет сыйлығын беруге себеп болды. Politiken өзінің фотосуреттерімен де белгілі. Ян Граруп, бірнеше «World Press Photo» сыйлығының және көптеген басқа да жүлделердің иегері, 2003 жылдан 2009 жылға дейін штаттық фотограф болып жұмыс істеді. Ансельм Хуве – қазіргі заманғы марапатталған фотографтардың бірі.