Кіріспе
Тікұшақтардың қону алаңы немесе платформасы
Тікұшақ айлағы – тікұшақтар мен қозғалтқышпен көтерілетін ұшақтар үшін арналған қону алаңы немесе платформасы. Тікұшақтар мен қозғалтқышпен көтерілетін ұшақтар түрлі, салыстырмалы түрде тегіс беттерде қызмет ете алады, бірақ арнайы жасалған тікұшақ айлағы мұндай ұшақтардың қауіпсіз қонуы үшін кедергілерден алыс, анық белгіленген, қатты бетті қамтамасыз етеді. Үлкен тікұшақ айлақтары, тік ұшып-қону және қону (VTOL) ұшақтарының пайдалануына арналса, вертипорт деп аталуы мүмкін. Мысалы, 2015 жылы ашылған Vertiport Chicago.
Қолданылуы
Гелидромдар отынмен, әуе қозғалысын басқарумен және ұшақтарға қызмет көрсету мүмкіндіктері бар гелипортта немесе әуежайда орналасуы мүмкін. Көптеген гелидромдар шу, жел, кеңістік және құн шектеулеріне байланысты халық қоныстанған аймақтардан алыс орналасқан. Кейбір биік ғимараттардың шатырында әуе такси қызметтерін ұсыну үшін гелидром болады. Кейбір қарапайым гелидромдар үлкен өрт шыққан жағдайда эвакуациялау мақсатында жоғары ғимараттардың үстіне салынады. Ірі полиция департаменттері полиция тікұшақтарының базасы ретінде гелипорттағы арнайы гелидромды пайдалануы мүмкін. Ірі кемелер мен мұнай платформаларында әдетте төтенше жағдайларда пайдалану үшін гелидром болады. Мұндай жағдайда «тікұшақ палубасы», «гелидек» немесе «гелопалуба» терминдері қолданылады. Гелидромдар ауруханаларда медициналық эвакуацияны жеңілдетуге, науқастарды жарақат орталықтарына немесе жедел жәрдеммен тасымалдауға, сондай-ақ жергілікті ауруханалары немесе қажетті деңгейдегі шұғыл медициналық көмек көрсетуге қабілетті мекемелері жоқ алыс аймақтардан науқастарды қабылдауға арналған кең таралған құрылыс болып табылады. Қалалық аймақтарда мұндай гелипорттар кейде аурухана шатырында орналасады. Шатырдағы гелидромдарда кейде үлкен екі таңбалы сан көрсетіледі, ол гелидромның максималды салмағын (мың фунт есебімен) білдіреді. Ротордың максималды диаметрін аяқтармен көрсету үшін екінші сан да болуы мүмкін. Гелидромдарға орналасқан жерін анықтау идентификаторлары жиі, бірақ әрқашан емес, беріледі. Оларды тиісті авиациялық органдар бере алады. АҚШ-тағы Федералдық авиация басқармасы, Канададағы Көлік Канадасы, Халықаралық азаматтық авиация ұйымы және Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы уәкілетті агенттіктердің қатарына жатады. Кейбір гелидромдарда бірнеше дереккөзден алынған орналасқан жерін анықтау идентификаторлары болуы мүмкін, және бұл идентификаторлар әртүрлі форматта және атауларда болуы мүмкін.
Құрылыс
Тікұшақ алаңдары әдетте бетоннан салынады және әуеден көріну үшін шеңбермен және/немесе "H" әрпімен белгіленеді. Кейде өрт сөндірушілер шалқадағы аймақтарда жабдықталу үшін ағаштан уақытша алаң құрастырады. Тікұшақ алаңдарын салу үшін платформалық төсеніштер қолданылуы мүмкін. Қондыру алаңшаларын мұз сияқты қиын жағдайларда да жасауға болады. Әлемдегі ең биік тікұшақ алаңы Үндістанмен Сиачен мұзылығында теңіз деңгейінен 6400 метр биіктікте салынған.
Көшіруге қабілеттілік
Портативті тікұшақ алаңы – қиын жағдайға төтеп бере алатын құрылымдық тікұшақ алаңы, оны 30 градусқа дейін еңіспен болатын төбелер, өзен төсектері және батпақты жерлер сияқты кез келген жерде тікұшақтарды қондыру үшін пайдалануға болады. Портативті тікұшақ алаңдарын тікұшақпен немесе тік көтерілуге арналған көлікпен тасымалдауға болады, егер жақын маңда еңсеруге болмайтын кедергілер болмаса, тікұшақ қондыруға қажетті жерге орналастыруға болады.