Кіріспе
Томас Малькольм Маггеридж (24 наурыз 1903 – 14 қараша 1990) – ағылшын журналисі, автор, медиа тұлғасы және сатиригі. Оның әкесі, Х. Т. Маггеридж, социалистік саясаткер және Лейборист партиясының алғашқы парламент мүшелерінің бірі болды (Эссекстің Ромфорд округінен). Малькольмның ағасы Эрик – Plan International ұйымының негізін қалаушылардың бірі. Жиырма жасына келгенде Маггеридж коммунизмге қызығып, 1930 жылдары Кеңес Одағына барып тұрды, ал бұл тәжірибе оны коммунизмге қарсы күресушіге айналдырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлыбритания үкіметінде әскери қызметкер және тыңшы ретінде жұмыс істеді, алдымен Шығыс Африкада екі жыл, содан кейін Парижде. Соғыстан кейін ол Хью Кингсмиллдің ықпалымен христиан дініне өтті және Батыста Ана Терезаны танымал етуге көмектесті. Ол сексуалдық революцияны және есірткі қолдануды сынады. Маггеридж өмірінің көп бөлігінде егжей-тегжейлі күнделіктер жүргізіп, олар 1981 жылы «Like It Was: The Diaries of Malcolm Muggeridge» деген атпен жарық көрді, содан кейін оларды аяқталмаған автобиографиясының екі томына айналдырды.
Thomas Malcolm Muggeridge (24 March 1903 – 14 November 1990) was an English journalist and satirist. His father, H. T. Muggeridge, was a socialist politician and one of the early Labour Party Members of Parliament (for Romford, in Essex). Malcolm's brother Eric was one of the founders of Plan International. In his twenties, Muggeridge was attracted to communism and went to live in the Soviet Union in the 1930s, and the experience turned him into an anti communist. During World War II, he worked for the British government as a soldier and a spy, first in East Africa for two years and then in Paris. In the aftermath of the war, he converted to Christianity under the influence of Hugh Kingsmill and helped to bring Mother Teresa to popular attention in the West. He was a critic of the sexual revolution and of drug use. Muggeridge kept detailed diaries for much of his life, which were published in 1981 under the title Like It Was: The Diaries of Malcolm Muggeridge, and he developed them into two volumes of an uncompleted autobiography Chronicles of Wasted Time.
Ерте өмір және мансап
Мэггеридждің әкесі Генри (H. T. Muggeridge деп аталады) Оңтүстік Лондонның Кройдон жергілікті басқармасында Лейборист партиясының кеңесшісі, Фабиан қоғамының негізін қалаушы мүшесі және Рамсей Макдональдтың екінші Лейборист үкімет кезінде Ромфорд округінен Парламент депутаты (1929–1931) болды. Мэггериджтің өмірбаяншысы Ричард Инграмс Г.Т.-ны "ірі денелі, көздері жыпылықтайтын, ұлына берген ірі мұрынды, сақалды кісі" деп сипаттады. Мэггеридждің анасы Энни Булер болды. Бес бауырдың арасындағы ортаншы, Мэггеридж Суррейдегі Сандерстедте дүниеге келді. Оның алғашқы атын Томас деп әкесі Г.Т., өзінің құрметтейтін Томас Карлайлдың есімімен атады.
Мәскеу
Бастапқыда коммунизмге қызығушылық танытқан Мэггеридж әйелімен бірге 1932 жылы Мәскеуге сапар шекті. Ол «Манчестер Гардиан» газетінің тілшісі ретінде Уильям Генри Чемберлиннің орнына жұмыс істеді, Чемберлин демалысқа шығуға дайындалып жатқан еді. Мэггеридж Мәскеудегі алғашқы кезеңінде «Манчестер Гардиандағы» тәжірибесі мен байқауларына негізделген «Сурет сарайы» романын аяқтады. Ол 1933 жылдың қаңтар айында басылымға жіберілді, бірақ баспагерлер оның құрметке нұқсан келтіру туралы талаптарға қатысты алаңдады, сондықтан кітап жарық көрмеді. Бүгінде оның бірінші басылымының өте аз данасы ғана сақталған. Бұл оқиға Мэггериджге үлкен қаржылық қиындықтар туғызды, себебі ол жұмыс істемеді және тек қабылданған мақалалары үшін ғана төленді. Коммунизмнің іс жүзіндегі көрінісінен көңілі тоңған Мэггеридж Украинадағы ашаршылық туралы хабарларды тексеру үшін сол жерге және Кавказға, Кеңес үкіметінің рұқсатынсыз сапар шегуді шешті. Ол «Манчестер Гардианға» дипломатиялық почта арқылы жіберген, цензурадан қашып, шындықты ашатын хабарлары толыққанды жарияланбады, ал жарияланғандары (1933 жылдың 25, 27 және 28 наурызында) Мэггеридждің атынан шығарылған жоқ. Осы уақытта Мэггериджпен Мәскеуде танысқан Гарет Джонс өзінің оқиғаларын жариялады. Екі есеп те саяси себептермен туған ашаршылықтың ауқымын анықтауға көмектесті. «The New York Times» газетінде Уолтер Дюранти ашаршылықтың болмағанын мәлімдеді. Джонс Мэггеридждің ашаршылық туралы мақалаларын қолдап «Манчестер Гардианға» хат жазды. Британдық газеттердің Кеңес Одағындағы билікті ашуға тырыспау саясатына қарсылық білдірген Мэггеридж роман жазуға қайта оралды. Ол «Мәскеудегі қыс» (1934) романын жазды, онда «социалистік утопия» жағдайы сипатталған және батыстық журналистердің Кеңес режимін сынсыз қарауы сатираланды. Кейін ол Дюрантиді «журналистикада кездескен ең үлкен жалғаншы» деп атады. Соңынан ол Хью Кингсмиллмен бірлесіп жазуға кірісті. Мэггериджтің саяси көзқарастары тәуелсіз социалистік ұстанымнан консервативті діни ұстанымға өзгерді. Ол кейін былай деп жазды:
Үндістанға оралу
Мәскеуде болғаннан кейін Муггеридж басқа газеттерде жұмыс істеді, соның ішінде Калькуттадағы The Statesman газетінде, оның редакторы 1934-1936 жылдары қызмет етті. Үндістанға екінші рет келгенде ол Калькуттада жалғыз өмір сүрді, әйелі мен балаларын Лондонда қалдырып кетті. 1930-1936 жылдар аралығында Муггериджтердің үш ұлы мен бір қызы дүниеге келді. Оның кеңсесі Шоурингидегі газеттің бас кеңсесінде орналасқан еді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Соғыс жарияланғанда, Маггеридж Мейдстоунға қатысуға барды, бірақ оны қайтарып жіберді: «Біздің буын Бірінші дүниежүзілік соғысты өткізіп алдық, енді оны өтеу уақыты келді». Оны «өте жағымсыз жағдай» деп атаған Ақпарат министрлігіне шақырды және қарапайым сарбаз ретінде әскерге қосылды. Ол Әскери полиция корпусына қосылып, 1940 жылдың мамырында Бас штаб тізіміне кірісті. 1942 жылдың маусымында ол барлау корпусына лейтенант болып ауысты. Ұлыбританияда екі жыл полктік барлау офицері болып қызмет еткеннен кейін, 1942 жылы ол MI6-да болды және Мозамбиктің астанасы Лоуренсу-Маркеске жалған вице-консул ретінде (Лондонның бақылау бөлімі оны арнайы тілші деп атады) жіберілді. Маггеридж Лиссабонда бірнеше ай визасы келіп түсуін күтіп отырды. Ол 1942 жылдың 17 мамырында Эсторилдегі Pensão Royal-да тұрды. Оның міндеті – Африка жағалауындағы одақтас конвойлар туралы ақпараттың жаудың қолына тиюіне жол бермеу еді. Кейін ол өзіне-өзі қол жұмсауға тырысқанын жазды. Солтүстік Африка одақтастар тарапынан басып алынғаннан кейін, ол Алжирге француз қауіпсіздік қызметімен байланыс офицері ретінде жіберілді. Осы қызметінде ол Парижді босату кезінде жіберілді және Шарль де Гольдің еркін француз күштерімен бірге жұмыс істеді. Ол де Гольді жоғары бағалап, оны Черчилльтен де ұлы адам деп есептеді. Ол Мерс-эль-Кебирге жасалған шабуылдан кейін Парижде британдықтарға қарсы сезімдер болуы мүмкін екендігі туралы ескертілді. Бірақ шындығында, Муггеридж BBC-нің «Муггеридж: Ежелгі және заманауи» ретроспективтік бағдарламасында мұндай сезімге тап болмағанын, тіпті кейде Максимде тегін тамақтанып, ішетініне рұқсат алғанын айтты. Оған П. Г. Вудхаус Берлинде соғыс кезінде жасаған бес хабарламаны алғашқы тергеуді жүргізу тапсырылды. Вудхаусты ұнатпауға дайын болғанымен, сұхбат өмір бойына достық пен баспагерлік қарым-қатынастың бастамасы болды, сондай-ақ бірнеше пьесаның тақырыбына айналды. Ол сондай-ақ Парижде Коко Шанельмен Виши Франциясындағы нацистермен байланысының мәні туралы сұхбаттасты. Маггеридж соғысты майор шындығында аяқтады, француз үкіметінен Croix de Guerre орденін алды.
Кейінгі өмірі
Мэггеридж Evening Standard және The Daily Telegraph газеттерінде жазды, сондай-ақ 1950 жылы The Daily Telegraph газетінің редактор орынбасары болып тағайындалды. Ол журналистік және саяси Лондонның жанды суретін беретін егжей-тегжейлі күнделіктерді сақтап, Джордж Оруэлл, Энтони Пауэлл, Грэм Грин және Билл Дидспен үнемі байланыста болды; сонымен қатар Иан Флеминг, Гай Берджесс және Ким Филби туралы ой-пікірлерін білдірді. 1950 жылы Джордж Оруэлл қайтыс болғанда, Мэггеридж бен Энтони Пауэлл Оруэллдің қоштасу рәсімін ұйымдастырды. Мэггеридж The Daily Telegraph газетінің Вашингтондағы тілшісі де болды. 1953 жылдан 1957 жылға дейін Punch журналының редакторы қызметін атқарды, бұл "ағылшындарды күлдіруге тырысудан артық жағымсыз кәсіп жоқ" деп мәлімдеген адам үшін қиын міндет болды. Оның алғашқы қадамдарының бірі – суретші Э. Х. Шепардты жұмыстан босату болды. 1957 жылы ол АҚШ-тағы The Saturday Evening Post журналында британ монархиясын сынағандығы үшін көптеген сынға ұшырады. Мақала "Англияға шынымен патшайым керек пе?" деген тақырыппен жарияланды, ал оның жариялануы сол жылдың соңында Вашингтондағы Корольдік сапармен сәйкес келу үшін бес айға кейінге шегерілді. Бұл 1955 жылғы "Royal Soap Opera" мақаласында айтылған пікірлердің қайталануы болды, бірақ оның уақыты Ұлыбританияда наразылық тудырды және Beaverbrook Newspapers компаниясымен келісім шарты бұзылды. Оның танымалдылығы оны теледидардағы сұхбатшы ретінде танымал етті, ол BBC-дің Panorama бағдарламасына үнемі қатысып, қатал сұрақтарымен көзге түсті. Брендан Бехан мен Сальвадор Далимен кездесуі оның қазіргі заманғы өмірді қорқынышсыз сынаушы ретінде беделін нығайтты. Мэггеридж BBC жұмысында әйелдерге қарсы жыртқыш мінез-құлық танытқаны туралы айтылды. Ол "қол соғуға құмар" адам ретінде сипатталды, оған "Басқыншы" деген лақап ат қойылды және "таксиде қауіпсіз емес" деген аббревиатураға лайық деп есептелді. Оның немересі бұл хабарларды растады, сонымен қатар оның отбасына келтірген азабын еске түсіріп, 1960 жылдары христиан дінін қабылдағаннан кейін мінез-құлқы өзгергенін айтты. 1960 жылдардың басында Мэггеридж "жануарларды азық үшін өсіретін қорқынышты фабрикалық фермаларды айыптау үшін" вегетариандыққа көшті. Ол радио мен теледидарда "Свингнгті алпысыншы жылдардың" жаңа жыныстық еркіндігін жиі сынады. Ол әсіресе "таблеткалар мен марихуанаға" қарсы болды: контрацепция таблеткалары мен марихуана. Ал, ол Битлзбен танымал болмас бұрын танысқан: 1961 жылдың 7 маусымында ол Гамбургке Stern журналымен сұхбаттасу үшін ұшып барды, содан кейін қалаға шығып, Рипербандағы Top Ten Club-қа барды. Ол өзінің күнделігінде олардың өнерін "аспаптарын соққылау және микрофонға тітіркендіргіш дыбыстар шығару" деп сипаттады. Алайда олар оны теледидардан танып, әңгімелесуге кірісті. Ол "олардың бет-әлпеттері Ренессанс дәуіріндегі әулиелердің немесе құдайға бағышталған қыздардың бейнелері сияқты" екенін мойындады. Оның "Жоқтарға ақырын басыңдар, менің әзілімнің үстінен жүресіңдер" (1966) атты кітабының ақыл-ойы өткір болғанымен, өмірге деген терең көзқарасын көрсетті. Атауы Уильям Батлер Йейтстің "Адх Аспанның киіміне тілек білдіреді" өлеңінің соңғы жолынан алынған: "Ақырын басыңдар, өйткені менің арманымның үстінен жүресіңдер". 1967 жылы ол Кембридждегі Great St Mary'де уағыз айтты, 1970 жылы тағы да уағыз айтты. Эдинбург университетінің ректоры болып сайланған Мэггериджді The Student журналының редакторы Анна Кут университет денсаулық орталығында контрацепция таблеткаларын алуға шақыруды қолдауға шақырды. 1968 жылдың қаңтарында ол Санкт-Джайлс соборында өткен уағызында студенттік кеңестің "таблеткалар мен марихуана" туралы пікірлеріне наразылық білдіріп, қызметінен кетті. Бұл уағыз "Тағы бір патша" деген атпен жарияланды. 1971 жылы Букер сыйлығының төрешісі болған Мэггеридж "бұл жылғы Букер сыйлығына ұсынылған туындыларға жалпы симпатиясы жоқ" болғандықтан орнынан кетті және оның орнына Филип Тойнби тағайындалды. Мэггеридж өзінің ақыл-ойымен және терең жазуларымен де танымал болды, ол көбінесе сол кездегі пікірлерге қайшы келетін. "Өлі балық ғана ағыспен жүзеді" дегенді айтуды ұнататын. Ол "Уақыттың ысырап болған хроникасы" (тақырыбы Шекспирдің 106-шы сонетінен алынған) атты екі томдық өмірбаян жазды. Бірінші том (1972) "Жасыл таяқ" деп аталды. Екінші том (1973) "Жалпылық бақ" деп аталды. Соғыстан кейінгі кезеңді қамтитын үшінші томдық "The Right Eye" ешқашан аяқталмады.
Мәсіхшілікті қабылдауы
Өмірінің көп бөлігінде агностик болған Муггеридж протестант христиан дініне келді, 1969 жылы «Исаны қайта ашу» деген эсселер, мақалалар мен уағыздар жинағын жариялады, ол бестселлерге айналды. 1976 жылы «Иса: Тірі адам» атты, оның жеке сөздерімен Евангелиені сипаттайтын, одан да маңызды еңбегі жарық көрді. «Үшінші өсиетнамада» ол өміріне әсер еткен алты рухани ойшылды, оларды «Құдайдың тыңшылары» деп атады: Гипполық Августин, Уильям Блейк, Блез Паскаль, Лев Толстой, Дитрих Бонхёффер және Сёрен Кьеркегор. Ол сонымен қатар бірнеше BBC діни деректі фильмдерін жасады, оның ішінде «Пауылдың ізімен» фильмі де бар. 1971 жылы Муггеридж Ұлыбританияда сексуалдық және зорлық-зомбылықты коммерциялық тұрғыдан пайдалануға қарсы наразылық білдірген, сондай-ақ ұлттың моральдық тұрақтылығын қалпына келтірудің кілті ретінде Христиан ілімін қолдаған «Жарық фестивалінің» жетекші тұлғасы болды. Ол сол кезде былай деді: «Бүгінгі БАҚ – баспасөз, теледидар және радио – көбінесе қазіргі Гадараның құлдырауы мен Құдайсыздыққа бет бұруға қолдау көрсетіп отырғандардың қолында».
Брайанның өмірін сынға алу
1979 жылы Саутварк епископы Мервин Стоквудпен бірге Муггеридж «Жұма күні кеш, сенбі күні таңертең» атты ток-шоуда Монти Пайтон тобының мүшелері Джон Клиз және Майкл Пэйлинмен «Брайанның өмірі» фильмін талқылауға қатысты. Монти Пайтон мүшелері фильмнің христиандыққа қарсы емес екенін және Исаның тұлғасын мазақтап көрсете бермейтінін айтса да, Муггеридж бен епископ олардың шыншыл емес екенін және фильмнің христиандыққа қарсы әрі құдайға құрметсіздік екенін қатыстыра айтты. Муггеридж олардың фильмін «қарбас», «ондық деңгейдегі», «осы бақытсыз кішкентай фильм» және «осы кішкентай ұсақ-түйек» деп сипаттады. Сонымен қатар, Муггеридж «осы фильмде ешкімнің нағыз сенімін құлатуға қабілетті ештеңе жоқ» деді; осы сөздеріне жауап ретінде Монти Пайтон оны осылай қатты сынға алудың бекер екенін көрсетті, себебі Муггеридж бұл фильмнің ешкімге әсер ете алмайды деп ойлады. Пэйлиннің айтуынша, Муггеридж кешігіп келгендіктен, Иса мен Брайанның екі түрлі адам екенін көрсететін екі көріністі көрмей қалды. Талқылауды «Иисус Христос Суперстар» мюзиклінің авторы, либреттисін жазған Тим Райс жүргізді, бұл мюзикл бұрын, шамамен он жылдай бұрын Ұлыбританияда Исаның бейнесін бейнелеуіне байланысты қызу дау тудырған болатын. Кейіннен комедия актерлары Муггериджге көңілі қалды, себебі Монти Пайтонның барлық мүшелері оны бұрын сатирик ретінде жоғары бағалаған еді. Клиз оның беделі «күрт төмендегенін» айтты, ал Пэйлин: «Ол жай ғана Муггеридж болды, мүлдем пікір білдірмеуден гөрі, кері пікір білдіруді артық көрді» деді.
Кейінгі жылдар
1982 жылы 79 жасында Маггеридж әйелі Китти сияқты англикандық дінді қабылдамағаннан кейін католик шіркеуіне қабылданды. Бұл, көбінесе, ол туралы "Құдай үшін әдемі нәрсе" атты кітап жазған Тереза ананың ықпалымен болды, онда ол оның өмірін баяндап, түсіндірді. Оның соңғы кітабы "Конверсия" (1988) өмірін 20 ғасырдағы паломничество, рухани сапар ретінде көрсетеді. Маггеридж 1990 жылдың 14 желтоқсанында Англияның Гастингс қаласындағы зейнеткерлер үйінде 87 жасында қайтыс болды. Ол үш жыл бұрын инсульт өткерген еді.
Мұра
2003 жылғы 24 наурызда, оның 100 жылдығына орай, осы атпен аталатын әдеби қоғам құрылды және ол тоқсан сайын «Гаргуль» атты хабарлама жариялайды. Ұлыбританияда орналасқан Малкольм Маггерридж қоғамы оның еңбектерін кезең-кезеңімен қайта басып шығаруда. Маггерриджтің қолжазбалары АҚШ, Иллинойс штатындағы Уитон колледжінің арнайы коллекциясында сақталады. 2008 жылдың қарашасында Украинадағы ашаршылықтың 75 жылдығына арналған шарада Маггерридж пен Гарет Джонс екеуі де ел мен халқына көрсеткен ерекше қызметтері үшін қайтыс болғаннан кейін Украинаның «Ерлік орденімен» марапатталды. Эрик Метакса радио бағдарламасындағы сұхбатында белгілі христиан дін қорғаушысы Рави Захарияс Малкольм Маггерридж бен Г.К. Честертонды өміріне зор әсер еткен екі маңызды тұлға деп атады. Маггерридждің дүниеден озғаннан бір апта өткен соң Уильям Ф. Бакли «Вашингтон Пост» газетінде оған арналған мақтау мақаласын жариялады. Бакли C-SPAN телеарнасына берген сұхбатында Маггерриджді «тамаша, керемет, керемет адам, зор юморист және дарынды, дарынды сарапшы» деп сипаттады.