Кіріспе

Белфорт Париж қаласынан және Базель қаласынан келген. Қала тұрғындары "Белфортиндер" деп аталады. Қала Саворуза өзенінің жағасында, Рейн мен Рона арасындағы стратегиялық маңызды табиғи жол бойында орналасқан – Белфорт ойысы (Trouée de Belfort) немесе Бургундия қақпасы (Porte de Bourgogne). Ол Савуруза өзенінің бастауы саналатын Баллон-д'Эльзас тауларының етегінен оңтүстікке қарай орналасқан. Белфорт қаласының халқы 46 443 адамды құрайды (2019 жылғы мәлімет). Белфорт – 133 597 тұрғыны бар (2018 жылғы мәлімет) ірі функционалдық аймақтың (метрополиялық аймақтың) орталығы, ол Мулхаус және Монбельярдың ірі метрополиялық аймақтарының арасында жатыр.

Тарих

Белфорттың стратегиялық орны, Вогез және Юра таулары арасындағы табиғи жол бойында, Рейн мен Ронаны байланыстыратын бағытта орналасқандықтан, Рим дәуірінен бері адамдарды қоныстануға тартқан. Сонымен қатар, тарихы барысында оны көптеген басып кіруші әскерлердің жиі нысанасына айналдырды. Белфорт аумағында галло-рим дәуірінде адамдар тұрған. Кейіннен германдық көші-қон кезеңінде герман халықтары, ең әсіресе галло-рим тұрғындары ығыстырылғаннан кейін аймақта қоныстанған бургундтар, осы жерге тығыз қоныстанды. 13 ғасырда Белфорт Монбельяр графтарының иелігі ретінде тіркелген, олар 1307 жылы қалаға жарғы берді. Бұрын Австрияның иелігінде болған Белфорт, 1648 жылы Отыз жылдық соғысты аяқтаған Вестфалия шарты бойынша Францияға өткізілді. Қаланың бекіністерін әскери архитектор Вобан XIV Людовик үшін кеңейтіп, жаңартты.

Франко-прусиялық соғыс

1871 жылға дейін Белфорт Альзас аймағындағы Обер-Рен (Haut Rhin) департаментінің бір бөлігі болды. Франко-пруссия соғысы кезіндегі Белфорт қамалы (1870 жылдың 3 қарашасы мен 1871 жылдың 18 ақпаны аралығында) француз гарнизонына, Франция мен Пруссия арасындағы соғысты аяқтаған келісімнен кейін 21 күннен соң тапсыруға бұйрық берілгенге дейін француздар тарапынан сәтті тойтарылды. Аймақ Альзастың қалған бөлігі сияқты Пруссияға қосылмады. Ол Мец маңындағы аумақтармен алмастырылды. Ол, қазіргідей, Белфорт территориясын құрады. Қамалды Фредерик Бартольди жасаған Белфорттың арыстаны деп аталатын алып мүсін еске салады. Пруссия билігінде болғысы келмейтін және Белфортта француздық өмір мен үйді қалайтын альзастықтар 1872 жылдан кейін Белфорт пен француз өнеркәсібіне маңызды үлес қосты (Alsacienne de Constructions Mécaniques компаниясын қараңыз).

1892 жылы Париж-Белфорт жүгіру жарысы

1892 жылдың 5 маусымында Le Petit Journal Парижден Белфортқа дейінгі жаяу жүгіру жарысын ұйымдастырды, бұл тарихқа енген алғашқы ірі, ұзақ қашықтыққа жүгіру жарысы болды. Шараға 1100-ден астам қатысушы тіркелді, ал 800-ден астамы Париж операсындағы Le Petit Journal кеңсесінен старт алды. Бұл орын өткен жылы тұңғыш Париж-Брест-Париж велосипед жарысының басталуына да куә болған еді. Француз халқы жарысқа қатысушылардың қадамдарын қызығушылықпен қадағалап, газет таралымын күрт арттырды. 380 қатысушы жүгіруді он күннің ішінде аяқтады. 1892 жылдың 18 маусымында Le Petit Journal газетінде Пьер Гиффард бұл шараны жауласып тұрған көршілерге қарсы тұратын ұлттың дене шынықтыруына үлгі ретінде бағалады. Жарысты Констант Рамоге 100 сағат 5 минутта жеңіске жетті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала неміс әскерінің бомбалауына ұшырады. Соғысқа дейін Германияның императорлық канцлері Теобальд фон Бетман Холльвегтің қыркүйек бағдарламасы француз территориясын кеңейту мақсатын көтерді, нақтырақ айтқанда, Белфорт аймағын және Вогез тауларының батыс бөлігін аннексиялауды жақтады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы Франция шайқасында неміс жеңісінен кейін Белфорт нацистік Германияның оккупациялық аймағына қарады. 1944 жылдың қараша айында шегініп келе жатқан Вермахт француздың бірінші армиясын қаланың сыртында тоқтатты, бірақ француз коммандостары Салберт бекінісіне сәтті түнгі шабуыл жасады. Белфорт 1944 жылдың 22 қарашасында азат етілді. Адольф Гитлер Белфортты неміс Гау Баден-Эльзас құрамына қосуды жоспарлаған, бірақ ол жоспар іске аспады.

Климат

Белфорттың теңіздік климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі Cfb). Белфорттағы орташа жылдық температурасы, ал орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – . Ең көп жауын-шашын желтоқсан айында жауады. Белфорттағы температураның ең жоғарғы орташа көрсеткіші шілде айында шамамен , ал ең төменгісі қаңтар айында шамамен болады. Белфортта тіркелген ең жоғары температура 1949 жылдың 13 шілдесінде , ал ең төменгі температура 1956 жылдың 10 ақпанында тіркелді.

Экономика

Белфорт – көбінесе теміржол және турбиналарға бағытталған ауыр машина жасау өнеркәсібінің орталығы. Белфорт – Alstom компаниясының туған қаласы, мұнда алғашқы жоғары жылдамдықты поезддар (TGV – Trains à Grande Vitesse) өндірілді, сондай-ақ GE Power компаниясының Еуропалық бас кеңсесі мен газ турбиналарын өндірудегі орталық орналасқан.

Жол

Еуропаның көптеген қалалары сияқты Белфортта да жол қозғалысы артып, көлік жүйесіне үстемдік етеді. Белфорт халықаралық сауда мүмкіндігін ұсынатын Мулхаус-Рин сауда портынан 25 миль (40 км) қашықтықта жатыр. Боуннан Мюлхаузға дейінгі A36 тас жолы қаланың оңтүстігі мен шығысынан өтеді және Белфортты Франция мен Еуропаның басқа қалаларымен байланыстыратын басты бағытты құрайды. N19 – Белфорттың оңтүстігін Париж, Нанси және Швейцариямен қосатын тағы бір маңызды жол.

Ауа

Базель-Мюлуз-Фрайбург EuroAirport Белфорттан шамамен шығысқа қарай орналасқан (көлікпен 1 сағаттық жерде).

Темір жол байланыстары

Белфор Францияның қалған бөлігімен жақсы байланыста, Париж, Дижон, Безансон, Мулхаус, Страсбург, Лион, Марсель, Монпелье және Лилль сияқты ірі қалаларға тікелей пойыз қатынасы бар, оның ішінде жоғары жылдамдықты пойыздар да бар. Кейбір пойыздар Швейцарияға, мысалы, Базель және Цюрих станцияларына қатынайды. Германиядағы Франкфурт-на-Майнеге де пойыз қызметі бар. Аймақтық қызметтер Белфорды Монбелиар, Безансон, Мулхаус, Везуль, Эпиналь және Нанси қалаларымен байланыстырады. Белфорт станциясы – қала орталығындағы басты теміржол стансасы. Белфорт – Монбельяр жоғары жылдамдықты теміржол стансасы (TGV) қаланың оңтүстігінде орналасқан. 2017 жылдан бастап аймақтық пойыздар Белфортты жаңа Белфорт–Дель теміржол желісі арқылы Белфорт – Монбельяр TGV стансасымен байланыстырады. Бұл қызмет Белфортты және айналасындағы аймақты Швейцариямен байланыстырады, ал жоғары жылдамдықты пойыз желісі Швейцарияның Делемонт, Берн, Фрибург және Лозанна қалаларын Париж және басқа қалалармен байланыстырады. 2020 жылға дейін Эпиналь – Белфорт бағыты электрлендіріліп, жаңартылады. Бұл LGV Est және LGV Rhin Rhône арасындағы байланысты Белфорт – Монбельяр TGV стансасы арқылы жүзеге асырып, Нанси, Метц және Люксембург сияқты жаңа бағыттарды ашады.

Жергілікті көлік

Белфорт қаласында "Optymo" атты жергілікті автобус желісі жұмыс істейді (www.optymo.fr). Билеттерді қаладағы кез келген газет оқу орнынан сатып алуға болады, немесе автобус жолаушысы 84100 нөміріне "BUS" деп хабарлама жіберіп, түскен жауапты билет ретінде көрсетуге болады.

Велосипедтік жолдар

Белфорт аймағында шамамен велосипед жолдары бар, және олардың құрылысы жалғасуда. Жаңа қосылғандар туралы, соның ішінде батыстағы "Coulée verte", солтүстіктегі "malsaucy giromany" және оңтүстіктегі "Euro Velo 6" жолдары туралы ақпарат алу үшін жергілікті туристік кеңсеге хабарласыңыз. Аймақты ресми гидпен бірге аралап көру мүмкіндігін беретін көптеген ұйымдастырылған велосипед шаралары бар.

Еуропалық коктейльдер

Белфор қаласының ең танымал мәдени шарасы – жыл сайын өткізілетін «Еурокеенн» фестивалі, Францияның ең ірі рок музыка фестивальдерінің бірі.

FIMU

Белфорт жыл сайын мамыр айында өтетін Халықаралық университет музыка фестиваліне (FIMU) танымал. FIMU әдетте қаланың әртүрлі жерлерінде 250-ден астам концертті және 2500-ге жуық музыкантты қамтиды, олардың көп бөлігі Еуропа мен әлемнің басқа елдерінен келген студенттер немесе әуесқой ұжымдар. Орындалатын музыка жанрлары өте алуан түрлі: дәстүрлі, халық, рок, джаз, классикалық және эксперименталды музыкалар орындалады.