Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саясаткері (1883–1945) француз саясаткері.
French politician (1883–1945)
the French politician
1944 жылы Франция азат етілгеннен кейін Лаваль немістерге тұтқынға алынды. 1945 жылдың сәуір айында ол Испанияға қашып кетті, бірақ көп ұзамай Францияға қайтып келді, онда Шарль де Голь басшылығымен француз үкіметі оны тұтқындады. Сот процесі кемшіліктерге толы болды, көп жағдайда Виши режимі кезіндегі соттар сияқты. Лаваль мемлекет қауіпсіздігіне қарсы қастандық жасағаны және жаумен ынтымақтасқандығы үшін кінәлі деп танылды. Өзін-өзі өлтіру әрекетінен кейін Лаваль 1945 жылдың қазан айында атылып өлтірді.
After the Liberation of France in 1944, Laval was imprisoned by the Germans. In April 1945, he fled to Spain but soon returned to France, where he was arrested by the French government under Charles de Gaulle. After what has been described as a flawed trial, much akin to many under the Vichy regime suffered. Laval was found guilty of plotting against the security of the state and of collaboration with the enemy. After a thwarted suicide attempt, Laval was executed by firing squad in October 1945.
Ерте өмір
Пьер Жан Мари Лаваль 1883 жылғы 28 маусымда Ауверньнің солтүстік бөлігіндегі Виши қаласына жақын Шателдон қаласында Гилберт Лаваль мен Клодин Турнаардың ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі кафе иесі және пошта қызметкері болып жұмыс істеді. Отбасы ауылдың қалған тұрғындарымен салыстырғанда жайлы жағдайда өмір сүрді: кафе сонымен қатар жатақхана және етхана қызметін атқарды, ал Гилберт Лавальдің жүзімдіктері мен жылқылары болды. "Лаваль" тегі сол кезде аймақта кең таралған еді. Отбасының тармағы көбінесе Лаваль Турнаар деп аталды, ал оның әкесі өзін "Баптист Мулен" деп атаған. Лионға оралғаннан кейін ол келесі жылы зоология мамандығы бойынша білім алды және Лион, Сент-Этьен және Аутун қалаларындағы түрлі колледждер мен лицейлерде оқу ақысын төлеу үшін жетекшілік қызметтер атқарды. Осы кезеңде Лаваль Жорж Сорель мен Юбер Лагарделдің солшыл идеологияларымен танысты. "Мен ешқашан қатаң социалист болған емеспін, - деді ол қырық жылдан астам уақыт өткен соң 1945 жылы, - яғни мен ешқашан марксист болған емеспін. Менің социализмім ілімдік социализмге қарағанда, көңілдің социализмі болды. Мен үлкен неміс ділдарының ойын-сарқындарынан гөрі, адамдарды, олардың жұмыстарын, қайғыларын және жанжалдарын көбірек қызықтыратын едім". 1903 жылы ол әскери қызметке шақырылып, қатардағыдан босатылды, себебі оған варикоз диагнозы қойылды. Лаваль 1907 жылы 24 жасында Парижге оралды. 1913 жылғы сәуірде ол "казармадағы әскерлер ең аз күш салуға да қабілетсіз, өйткені олар нашар жаттығудан өткен және, ең бастысы, нашар басқарылады" деді. Лаваль армияны таратуды және оның орнына азаматтық милиция құруды жақтады.
Pierre Jean Marie Laval was born on 28 June 1883 in Châteldon, near Vichy in the northern part of Auvergne, the son of Gilbert Laval and Claudine Tournaire. His father worked as a café proprietor and postman. The family was comfortably off compared to the rest of the village: the café also served as a hostel and a butcher's shop, and Gilbert Laval owned a vineyard and horses. The last name "Laval" was widespread in the region at that time. The family branch was commonly named Laval Tournaire, and his father had himself called "Baptiste Moulin". Returning to Lyon, he spent the next year reading for a degree in zoology and served as a supervisor in various collèges and lycées of Lyon, Saint Étienne and Autun to pay for his studies. During this period, Laval became familiar with the left wing doctrines of Georges Sorel and Hubert Lagardelle. "I was never a very orthodox socialist", he declared more than forty years later in 1945, "by which I mean that I was never much of a Marxist. My socialism was much more a socialism of the heart than a doctrinal socialism I was much more interested in men, their jobs, their misfortunes and their conflicts than in the digressions of the great German pontiff." In 1903, he was called up for military service and, after serving in the ranks, was discharged for varicose veins. Laval returned to Paris in 1907 at the age of 24. In April 1913 he said that "barrack based armies [were] incapable of the slightest effort, because they are badly trained and, above all, badly commanded." Laval favoured abolition of the army and replacement by a citizens' militia.
Адвокат
Табиғи ғылымдарды оқудан бас тартып, Лаваль ақырында заңға бет бұрды және 1909 жылы "кедейлердің адвокаты" атанды, ол CGT синдикалистерімен жақын байланыста болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдар еңбек дауларымен ерекшеленді, Лаваль ереуілшілерді, кәсіподақ мүшелерін және солшыл агитаторларды үкіметтің оларды қудалау әрекеттерінен қорғады. Бір кәсіподақ конференциясында Лаваль былай деді:
"Мен жолдастардың арасындағы жолдас, жұмысшылардың арасындағы жұмысшымын. Мен өзінің буржуазиялық тегін есінде ұстап, тіпті оны жоққа шығаруға тырысатын заңгерлердің бірі емеспін. Мен академиялық пікірталасқа түсіп, өзін интеллектуал ретінде көрсетуге ұмтылатын жоғары білімді заңгерлердің бірі емеспін. Мен өзімнің кім екеніммен мақтан тұтамын. Мен қолөнершілерге қызмет ететін, олармен бірге жұмыс істейтін, олардың бауырындай болатын заңгермін. Жолдастар, мен қолөнершілердің заңгерімін." Оны әйгілілікке жеткізген алғашқы іс – революциялық кәсіподақ мүшесі Гюстав Манхестің ақталуы болды, оған жарылғыш заттар мен анархистік нұсқаулықтарды сақтағаны үшін айып тағылған еді. 1911 жылы ол Нойли-Болонь сайлау округінен Ұлттық Ассамблеяға кандидат болып түсті, нәтижесінде консервативті кандидат Эдуард Нортье жеңіске жетті, себебі Лаваль екінші турда қатысты, тіпті Радикалдық кандидат Александр Перцин де қатысқан болатын.
Abandoning natural science studies, Laval eventually turned to law and became in 1909 a "lawyer of the poor people", who was near syndicalists of the CGT. The years before the First World War were characterised by labour unrest, and Laval defended strikers, trade unionists and left wing agitators against government attempts to prosecute them. At a trade union conference, Laval said:
I am a comrade among comrades, a worker among workers. I am not one of those lawyers who are mindful of their bourgeois origin even when attempting to deny it. I am not one of those high brow attorneys who engage in academic controversies and pose as intellectuals. I am proud to be what I am. A lawyer in the service of manual laborers who are my comrades, a worker like them, I am their brother. Comrades, I am a manual lawyer. The first case that led him to fame was the acquittal of Gustave Manhès, a revolutionary trade unionist who had been charged with possession of explosives and anarchist manuals. In 1911, he stood for the National Assembly in the Neuilly Boulogne electoral district and caused the conservative candidate Édouard Nortier to win since Laval stood in the second round despite the Radical candidate, Alexandre Percin, doing so as well.
Сенадан социалистік депутат
1914 жылдың сәуір айында соғыс қаупі елді шарлаған кезде, социалистер мен радикалдар бейбітшілікті қорғау мақсатында сайлау науқанын күшейтті. Олардың жетекшілері Жан Жорес және Жозеф Кайо болды. “Сол жақ блогы” (“Bloc des Gauches”) 1913 жылдың шілдесінде қабылданған, міндетті әскери қызмет мерзімін екі жылдан үш жылға дейін ұзартатын заңды сынап бақты. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға үш ай қалғанда өткен 1914 жылғы заң шығарушы сайлауда, кәсіби одақтар Лавальді Париж бен аймағын қамтитын Сена округінде социалистік кандидат ретінде қарастырды. Лаваль Сен-Дени округінің екінші сайлау округінен Депутаттар палатасына сайланды. Ол шамамен 31 жасында Палатаның ең жас депутаты болды. Радикалдар, социалистердің қолдауымен, Францияның Депутаттар палатасында көпшілікті құрады. Олар бірлесіп соғыстың алдын алуға үміттенеді, бірақ 1914 жылдың 28 маусымында Австрияның эрцгерцогы Франц Фердинандтың және 1914 жылдың 31 шілдесінде Жан Жорестің қазасы осы үміттерге нүкте қойды. Лавальдың інісі Жан соғыстың алғашқы айларында қайтыс болды. Лаваль “B” тізіміне енгізілді, онда мобилизацияға кедергі келтіруі мүмкін, потенциалды түрде наразылық тудырушы элементтердің тізімі болды. Ұлттық біртүтастық атынан Ішкі істер министрі Жан Луи Малви, штаб басшыларының қысымына қарамастан, ешкімді ұстауға бұйрық бермеді. Лаваль соғыс жылдарындағы бейбітшілікке деген нанымынан айнымады. 1915 жылдың желтоқсанында Карл Маркстің немересі Жан Лонге социалистік парламентарийлерге, басқа мемлекеттердің социалистерімен байланыс орнатып, үкіметтерді келіссөздер арқылы бейбітшілікке итермелеуді ұсынды. Лаваль қол қойды, бірақ ұсыныс қабылданбады. Францияның барлық ресурстары соғысқа жұмсалғандықтан, тауарлар тапшы немесе қымбат болды. 1917 жылдың 30 қаңтарында Ұлттық Ассамблеяда Лаваль Париждегі көмір тапшылығын шешу үшін Жабдықтау министрі Эдуард Эрриоға шақырды. Эррио: «Мүмкіндігім болса, баржаларды өзім түсірер едім» деді, Лаваль оған: «Ақымақтыққа күлкі қосып алмаңыз» деп жауап берді. Бұл сөздер Ассамблеяны қуантты және Жорж Клемансоның назарын аударды, бірақ Лаваль мен Эррио арасындағы қарым-қатынасты қанағаттандырмайтын жағдайға түсірді.
In April 1914, as fear of war swept the nation, the Socialists and Radicals geared up their electoral campaign in defence of peace. Their leaders were Jean Jaurès and Joseph Caillaux. The Bloc des Gauches ("Lefts Bloc") denounced the law passed in July 1913 that extended compulsory military service from two to three years. In the 1914 legislative election, held three months before the outbreak of World War I, the trade unions sought Laval as the Socialist candidate for the Seine, the district comprising Paris and its suburbs. Laval was elected to the Chamber of Deputies in the second electoral district of Saint Denis. At nearly 31, he was the youngest member of the Chamber. The Radicals, with the support of Socialists, held the majority in the French Chamber of Deputies. Together, they hoped to avert war, but the assassination of Archduke Franz Ferdinand of Austria on 28 June 1914 and of Jaurès on 31 July 1914 shattered those hopes. Laval's brother, Jean, died in the first months of the war. Laval was listed in the Carnet B, a compilation of potentially subversive elements that might hinder mobilisation. In the name of national unity, Minister of the Interior Jean Louis Malvy, despite pressure from chiefs of staff, refused to have anyone apprehended. Laval remained true to his pacifist convictions during the war. In December 1915, Jean Longuet, the grandson of Karl Marx, proposed to Socialist parliamentarians that they communicate with socialists of other states in the hope of pressing governments into a negotiated peace. Laval signed on, but the motion was defeated. With France's resources geared for war, goods were scarce or overpriced. On 30 January 1917, in the National Assembly Laval called upon Supply Minister Édouard Herriot to deal with the inadequate coal supply in Paris. When Herriot said, "If I could, I would unload the barges myself", Laval retorted, "Do not add ridicule to ineptitude". Those words delighted the Assembly and attracted the attention of Georges Clemenceau but left the relationship between Laval and Herriot permanently strained.
Стокгольм, "Полярлық жұлдыз"
Лаваль соғыстың жүргізілуін және майдандағы әскерлердің нашар жарақтандырылуын сынады. 1917 жылғы сәуірде генерал Роберт Нивельдің «Шемен-де-Дам» шабуылынан кейін бүліктер басталғанда, ол бүлікшілерді қорғап сөйледі. Марсель Кашин мен Мариус Муте 1917 жылғы маусымда Стокгольмде өтетін социалистік конгреске шақырумен Санкт-Петербургтен оралғанда, Лаваль бейбітшілікке мүмкіндік пайда болғанын сезді. Ассамблеяға сөз сөйлегенде ол палатаны делегация жіберуге рұқсат беруге шақырды: «Иә, Стокгольм, Ресей революциясының шақыруына жауап ретінде! Иә, Стокгольм, бейбітшілік үшін! Иә, Стокгольм – поляр жұлдызы!» Өтініш қабылданбады. 1917 жылғы көктемде бейбітшілікке деген үміт, кейбіреулері нақты, ал кейбіреулері ойдан туған сатқындардың анықталуымен күйреп қалды, мысалы, Малви, ол француз азаматтарын «Карне Б» тізімі бойынша тұтқындаудан бас тартқаны үшін күдікке ілікті. Лавальдың «Стокгольм, поляр жұлдызы» сөзі естен шығаруға аспады. Лавальдың көптеген таныстары, анархистік «Бонне Руж» газетінің баспагерлері және басқа да пацифистер тұтқындалды немесе тексерілді. Лаваль пацифистік орталықтарда жиі болған (оны Лев Троцкийпен таныс екені айтылды), бірақ билік оны қуғынға түсірмеді. Оның депутаттық мәртебесі, сақтығы және достары оны қорғады. 1917 жылдың қарашасында Клемансо премьер-министр болып тағайындалды және Лавальға үкіметінде қызмет етуді ұсынды. Лаваль бас тартты, өйткені Социалистік партия кез келген үкіметке кіруден бас тартты, бірақ ол социалистік депутаттардың отырысында мұндай саясаттың дұрыстығына күмән келтірді.
Laval scorned the conduct of the war and the poor supply of troops in the field. When mutinies broke out after General Robert Nivelle's offensive of April 1917 at Chemin des Dames, he spoke in defence of the mutineers. When Marcel Cachin and Marius Moutet returned from St. Petersburg in June 1917 with the invitation to a socialist convention in Stockholm, Laval saw a chance for peace. In an address to the Assembly, he urged the chamber to allow a delegation to go: "Yes, Stockholm, in response to the call of the Russian Revolution Yes, Stockholm, for peace Yes, Stockholm the polar star." The request was denied. The hope of peace in spring 1917 was overwhelmed by discovery of traitors, some real and some imagined, as with Malvy, who became a suspect because he had refused to arrest Frenchmen on the Carnet B. Laval's "Stockholm, étoile polaire" speech had not been forgotten. Many of Laval's acquaintances, the publishers of the anarchist Bonnet rouge and other pacifists were arrested or interrogated. Though Laval frequented pacifist circles (it was said that he was acquainted with Leon Trotsky), the authorities did not pursue him. His status as a deputy, his caution and his friendships protected him. In November 1917, Clemenceau became Prime Minister and offered Laval a post in his government. Laval refused, as the Socialist Party refused to enter any government, but he questioned the wisdom of such a policy in a meeting of Socialist deputies.
Социалисттен тәуелсізге
1919 жылғы сайлауда социалистердің бейбітшілік саясаты, Клемансоға қарсылығы және Ресейдегі большевик революциясының шектен тыс кеткендігінен туындаған алаңдаушылық консервативті Ұлттық блоктың жеңісіне ықпал етті. Лаваль депутаттар палатасындағы мандатын жоғалтты. 2 400 000 мүшесі бар Жалпы еңбек конфедерациясы (Confédération Générale du Travail CGT) 1920 жылы жалпы ереуіл ұйымдастырды, ол мыңдаған жұмысшының жұмысынан босатылуымен аяқталды. Жауап ретінде үкімет CGT-ны таратуға тырысты. Лаваль, Жозеф Пол Бонкурды бас кеңесші етіп алып, кәсіподақ жетекшілерін қорғады және ішкі істер министрі Теодор Штег пен сауда және өнеркәсіп министрі Огюст Исаакқа жүгініп, кәсіподақты таралудан сақтап қалды. Лавальдың социалистік партиямен қарым-қатынасы осымен аяқталды. Социалистік фракциядағы соңғы жылдары партияның тәртіптік саясатымен бірге Лавальдың осы іске деген ынтасы азайды. Ресейде большевиктердің жеңісімен партия өзгеріске ұшырады. 1920 жылғы желтоқсандағы Тур съезінде социалистер екі идеологиялық бағытқа бөлінді: Мәскеуден шабыт алған Француз коммунистік партиясы (SFIC, кейін PC SFIC) және Жұмысшылар интернационалының француз бөлімі (SFIO). Лаваль мүшелігінен бас тартты және екі фракция Жан Жорес мұрасы үшін күрескенде тарап тартпады.
In the 1919 elections the Socialists' record of pacifism, their opposition to Clemenceau and anxiety arising from the excesses of the Bolshevik Revolution in Russia contributed to their defeat by the conservative National Bloc. Laval lost his seat in the Chamber of Deputies. The General Confederation of Labour (Confédération Générale du Travail CGT), with 2,400,000 members, launched a general strike in 1920, which petered out with thousands of workers being laid off. In response, the government sought to dissolve the CGT. Laval, with Joseph Paul Boncour as chief counsel, defended the union's leaders and saved the union by appealing to Interior Minister Théodore Steeg and Commerce and Industry Minister Auguste Isaac. Laval's relations with the Socialist Party drew to an end. The last years with the Socialist caucus, combined with the party's disciplinary policies, eroded Laval's attachment to the cause. With the Bolshevik victory in Russia, the party was changing. At the Congress of Tours in December 1920, the Socialists split into two ideological components: the French Communist Party (SFIC, later PC SFIC), which was inspired by Moscow, and the more moderate French Section of the Workers' International (SFIO). Laval let his membership lapse and did not take sides as both factions battled over the legacy of Jean Jaurès.
Аубервильер қаласының әкімі
1923 жылы Париждің солтүстігіндегі Аубервильер қаласына әкім қажет болды. Бұрынғы депутат ретінде Лаваль сайлау округінің табиғи кандидат болды. Сайлауға қатысу үшін Лаваль Les Bergeries деген шаруашылық жерін сатып алды. Оның социалистерден бас тартып кеткенін көп адам білмеді. Лавальды жергілікті SFIO және коммунистер де өз тізімдерін басқарсын деп шақырып еді. Лаваль өзінің бұрынғы социалистерінен тұратын тізіммен сайлауға түсуді ұйғарып, оларды партиядан шығып, өзіне жұмыс істеуге көндірді. Осындай тәуелсіз социалистік партия тек Аубервильерде ғана болды. Төрттік жарыста Лаваль екінші турда жеңіске жетті. Ол өліміне дейін Аубервильер қаласының әкімі болып қызмет етті. Лавальды тапқыр адам деп есептеді; әзілде, ол соншалықты ақылды болғандықтан, есімі солдан да, оңнан да бірдей оқылатын болып туған деседі. Лаваль жеңілгендерін жеке байланыстар арқылы бағындырды. Ол Аубервильердегі қарапайым халық пен дәулетті адамдар арасында, сондай-ақ көршілес қалалардың әкімдерімен байланыс желісін құрды. Ол қала маңындағы жалғыз тәуелсіз саясаткер болды және социалистер мен коммунистер арасындағы идеологиялық тартысқа қатысудан жалтарды.
In 1923, Aubervilliers, north of Paris, needed a mayor. As a former deputy of the constituency, Laval was an obvious candidate. To be eligible for election, Laval bought farmland, Les Bergeries. Few were aware of his defection from the Socialists. Laval was also asked by the local SFIO and Communists to head their lists. Laval chose to run under his own list of former Socialists whom he had convinced to leave the party and to work for him. The independent Socialist Party of sorts existed only in Aubervilliers. In a four way race, Laval won in the second round. He served as mayor of Aubervilliers until just before his death. Laval was seen as malin; a joke stated that he was so clever that he was born with a name that is spelled the same from left or from right. Laval won over those whom he had defeated by cultivating personal contacts. He developed a network among the humble and the well to do in Aubervilliers and with mayors of neighbouring towns. He was the only independent politician in the suburb and avoided entering the ideological war between socialists and communists.
Сенадан тәуелсіз депутат
1924 жылғы заң шығарушы сайлауда SFIO және Радикалдар «Cartel des Gauches» деп аталған ұлттық коалиция құрды. Лаваль Сенадағы тәуелсіз социалистер тізімін басқарды. «Картель» жеңіске жетті, және Лаваль Ұлттық Ассамблеядағы мандатын қайта иеленді. Оның алғашқы қадамы – бұрынғы премьер-министр, министрлер кабинетінің мүшесі және бір кезде Радикалдық партияның жарқыраған жұлдызы болған Джозеф Кайоны қайтару болды. Клемансо соғыстың соңында Кайоны жаумен байланыс жасады деген айыппен тұтқындатқан. Кайо екі жыл түрмеде отырды және азаматтық құқықтарынан айырылды. Лаваль Кайоның кешірілуі үшін күресіп, оның ісін жеңіске жеткізді, содан кейін Кайо ықпалды қолдаушыға айналды.
In the 1924 legislative elections, the SFIO and the Radicals formed a national coalition, known as the Cartel des Gauches. Laval headed a list of independent socialists in the Seine. The Cartel won, and Laval regained a seat in the National Assembly. His first act was to bring back Joseph Caillaux, a former Prime Minister, Cabinet member and member of the National Assembly who had once been the star of the Radical Party. Clemenceau had had Caillaux arrested toward the end of the war for collusion with the enemy. Caillaux spent two years in prison and lost his civic rights. Laval successfully fought for Caillaux's pardon, and Caillaux became an influential patron.
Министр және сенатор
Картельді қолдағаны үшін Лаваль 1925 жылдың сәуірінде Поль Пэнлеве үкіметінде Қоғамдық жұмыстар министрі болып тағайындалды, бірақ алты айдан кейін үкімет құлдырады. Содан бері Лаваль бұрынғы министрлер клубына кірді, одан жаңа министрлер тағайындалатын. 1925-1926 жылдар аралығында Лаваль Аристид Бриан үкіметтеріне тағы үш рет қатысты, бір рет Премьер-министрдің орынбасары және екі рет Әділет министрі (гарде де ссеу) болып қызмет етті. Әділет министрі болып тағайындалғаннан кейін Лаваль мүдделер қақтығысының алдын алу үшін заңгерлік тәжірибесінен бас тартты. 1926 жылдан бастап Лавальдың саяси өрбуі Лион қаласының радикал-социалистік мэрі және депутаты Эдуард Эррионың ұйымдастырған Картель көпшілігінің қайта құрылуымен тоқтатылды. 1901 жылы құрылған Радикалдық партия Үшінші Республиканың маңызды күшіне айналды, оның қолдауы немесе қарсылығы үкіметтердің тұруына немесе құлауына әкеп соқты. Осы өзгерістен кейін Лаваль Франция үкіметінен төрт жылға шеттетілді. Автор Гастон Жакмейн Лавальдың қаржылық дағдарысты шеше алмайтынына сенген Эррио үкіметіне қатысудан бас тартқанын айтты. 1926 жыл Лаваль мен солшылдар арасындағы түпкілікті үзіліс болса да, ол солшылдардағы достарын сақтап қалды. 1927 жылы Лаваль Сена департаментінен сенатор болып сайланды, бұл оны Депутаттар палатасындағы көпшілік үшін күресетін саяси шайқастардан тысқары қойып, одан жоғары деңгейге көтерді. Ол атқарушы билікті күшейту және Үшінші Республиканың басты кемшілігі – саяси тұрақсыздықты жою үшін конституциялық реформа жасауды армандады. 1930 жылдың 2 наурызында Лаваль Андре Тардье үкіметінің екінші құрамында Еңбек министрі болып қайтадан тағайындалды. Тардье мен Лаваль Клемансо заманынан бір-бірін танып, бір-бірінің қасиеттерін бағалай білді. Тардьеге сенімді адамдар қажет болды, өйткені оның бұрынғы үкіметі бір аптадан сәл бұрын Еңбек министрі Луи Лушурдің кеткеніне байланысты құлап кеткен еді. Алайда, радикал-социалист Камил Шотэмпс тиімді үкімет құра алмағаннан кейін Тардье қайтадан шақырылды.
Laval's reward for support of the Cartel was appointment as Minister of Public Works in the government of Paul Painlevé in April 1925, but six months later, the government collapsed. Laval from then on belonged to the club of former ministers from which new ministers were drawn. Between 1925 and 1926, Laval participated three more times in governments of Aristide Briand, once as under secretary to the Prime Minister and twice as Minister of Justice (garde des sceaux). When he first became Minister of Justice, Laval abandoned his law practice to avoid a conflict of interest. Laval's momentum was frozen after 1926 by a reshuffling of the Cartel majority orchestrated by the Radical Socialist mayor and deputy of Lyon, Édouard Herriot. Founded in 1901, the Radical Party became the hinge faction of the Third Republic, and its support or defection often meant the survival or the collapse of governments. Through that latest swing, Laval was excluded from the government of France for four years. Author Gaston Jacquemin suggested that Laval chose not to partake in a Herriot government, which he judged to be incapable of handling the financial crisis. Although 1926 marked the definitive break between Laval and the left, he maintained friends on the left. In 1927, Laval was elected Senator for the Seine, which withdrew him from and placed himself above the political battles for majorities in the Chamber of Deputies. He longed for a constitutional reform to strengthen the executive branch and to eliminate political instability, a major flaw of the Third Republic. On 2 March 1930, Laval returned as Minister of Labour in the second André Tardieu government. Tardieu and Laval knew each other from the days of Clemenceau and had come to appreciate each other's qualities. Tardieu needed men he could trust since his previous government had collapsed a little over a week earlier because of the defection of Labour Minister Louis Loucheur. However, when the Radical Socialist Camille Chautemps failed to form a viable government, Tardieu was called back.
Жеке инвестициялар
1927 жылдан 1930 жылға дейін Лаваль айтарлықтай жеке байлық жинауға кірісті. Соғыстан кейін оның байлығы оның саяси лауазымын жеке мүддесі үшін пайдаланғаны туралы айыптамаларға әкелді. 1945 жылдың 11 қыркүйегінде ол тергеу судьясына: «Мен әрқашан мықты материалдық тәуелсіздік, тіпті қажет болмаса да, оған ие болған мемлекет қайраткерлеріне әлдеқайда үлкен саяси тәуелсіздік береді деп ойладым», - деп жазды. 1927 жылға дейін оның негізгі табыс көзі заңгерлік қызметінен алған гонорары болды, және сол жылы оның табыс салығы бойынша жалпы сомасы 113 350 франкқа жетті. 1927 жылдың тамызынан 1930 жылдың маусымына дейін ол әртүрлі кәсіпорындарға жалпы сомасы 51 миллион франк болатын ірі инвестициялар жасады. Бұл ақшаның барлығы оның өзіне тиесілі емес, бірақ бір бөлігі Union Syndicale et Financière инвестициялық трастының, сондай-ақ Comptoir Lyon Allemand және Banque Nationale de Crédit екі банктің қолдауымен келген қаржыгерлер тобынан түсті. Лаваль мен оның демеушілері сатып алған екі инвестиция – Le Moniteur du Puy de Dôme және оның Клермон-Феррандадағы баспаханасы, сондай-ақ Lyon Républicain провинциялық газеттері болды. Лаваль газетті иелігіне алғанға дейін 1926 жылы «Монитер» газетінің таралымы 27 000 дананы құрады. 1933 жылға қарай ол екі еседен асып, 58 250 данаға жетті, бірақ содан кейін азайды. Пайда әртүрлі болды, бірақ 17 жыл бойы бақылауында болған Лаваль газеттен және баспаханадан барлығы 39 миллион франк табыс тапты. Жаңартылған зауыт 50 миллион франкқа бағаланды, бұл 1945 жылы Жоғарғы сот сарапшысын «оның үшін өте тиімді мәміле» деп айтуға негіз болды.
From 1927 to 1930, Laval began to accumulate a sizeable personal fortune. After the war, his wealth resulted in charges that he had used his political position to line his own pockets. "I have always thought", he wrote to the examining magistrate on 11 September 1945, "that a soundly based material independence, if not indispensable, gives those statesmen who possess it a much greater political independence". Until 1927, his principal source of income had been his fees as a lawyer and in that year, they totalled 113,350 francs, according to his income tax returns. Between August 1927 and June 1930, he undertook large scale investments in various enterprises that totalled 51 million francs. Not all of that money was his own, but some came from a group of financiers that had the backing of an investment trust, the Union Syndicale et Financière, as well as two banks, the Comptoir Lyon Allemand and the Banque Nationale de Crédit. Two of the investments that Laval and his backers acquired were provincial newspapers, Le Moniteur du Puy de Dôme and its associated printing works at Clermont Ferrand, and the Lyon Républicain. The circulation of the Moniteur had stood at 27,000 in 1926 before Laval took it over. By 1933, it had more than doubled, peaking at 58,250 but declining thereafter. Profits varied, but during the 17 years of his control, Laval earned some 39 million francs in income from the paper and the printing works combined. The renewed plant was valued at 50 million francs, which led the High Court expert in 1945 to say with some justification that it had been "an excellent deal for him".
Еңбек және әлеуметтік сақтандыру министрі
150 мыңнан астам тоқыма жұмысшысы ереуілге шықты, және зорлық-зомбылыққа ұшырауы мүмкін деген қауіп болды. 1925 жылы Лаваль қоғамдық жұмыстар министрі болып жұмыс істегенде, шахтерлердің ереуілін тоқтатқан еді. Тардье еңбек министрі ретінде де солай істей алады деп үміттенеді. Қақтығыс қан төгілмей шешілді. Лавальдың ешқашан одақтасы болмаған социалистік саясаткер Леон Блум, Лавальдың "араласуы шеберлікпен, уақтылы және шешуші болды" деп мойындады. Әлеуметтік сақтандыру мәселесі он жылдан бері күн тәртібінде болды. 1928 жылы ол депутаттар палатасынан өтті, бірақ Сенатта қабылданбады. Тардье Лавальға жобаны мамырдың бірінші күніне дейін аяқтауға уақыт берді. Бұл күн Еңбек күнінің қозғалысын басу үшін таңдалды. Лавальдың бірінші әрекеті шатасқан мәтіндер жинағын түсіндіруге бағытталды. Одан кейін ол жұмыс берушілер мен еңбек ұйымдарымен кеңесті. Лаваль Палата мен Сенаттың әртүрлі пікірлерін келістіруі керек болды. "Егер Лавальдің шармшылдығы болмаса, келісімге қол жеткізілмейтін еді", - деді оның әріптесі Тиссиер. Екі ай ішінде Лаваль Ассамблеяға бастапқыда сәтсіздікке ұшыраған мәтінді ұсынды. Ол қаржылық шектеулерге сай келді, үкіметтің бақылауын азайтып, дәрігерді таңдау және олардың төлем жасау еркіндігін сақтады. Палата мен Сенат заңды үлкен көпшілік дауыспен қабылдады. Заң жобасының соңғы кезеңдерінен өткеннен кейін Тардье өзінің Еңбек министрін "талқылаудың әр сәтінде де торығу мен тапқырлықты бірдей көрсетті" деп сипаттады.
More than 150,000 textile workers were on strike, and violence was feared. As Minister of Public Works in 1925, Laval had ended the strike of mine workers. Tardieu hoped he could do the same as Minister of Labour. The conflict was settled without bloodshed. The Socialist politician Léon Blum, never one of Laval's allies, conceded that Laval's "intervention was skilful, opportune and decisive". Social insurance had been on the agenda for ten years. It had passed the Chamber of Deputies but not the Senate, in 1928. Tardieu gave Laval until May Day to get the project through. The date was chosen to stifle the agitation of Labour Day. Laval's first effort went into clarifying the muddled collection of texts. He then consulted employer and labour organisations. Laval had to reconcile the divergent views of Chamber and Senate. "Had it not been for Laval's unwearying patience", Laval's associate Tissier wrote, "an agreement would never have been achieved". In two months, Laval presented the Assembly a text that overcame its original failure. It met the financial constraints, reduced the control of the government and preserved the choice of doctors and their billing freedom. The Chamber and the Senate passed the law with an overwhelming majority. When the bill had passed its final stages, Tardieu described his Minister of Labour as "displaying at every moment of the discussion as much tenacity as restraint and ingenuity".
Бірінші Лаваль үкіметі
Тардье үкіметі ақырында Острик ісіне төтеп бере алмады. Острик банкі құлағаннан кейін, үкімет мүшелерінің онымен тиісті емес байланыстары бар екені анықталды. Бұл дауға Әділет министрі Рауль Перет және Министрлер орынбасары Анри Фалькоз бен Эжен Лаутье қатысты. Тардье қатыспаған, бірақ 1930 жылдың 4 желтоқсанында Сенаттағы көпшілігін жоғалтты. Президент Гастон Думерг Луи Бартуды үкімет құруға шақырды, бірақ Барту оны құра алмады. Думерг Лавальға жүгінді, бірақ оның жағдайы да жақсы болмады. Келесі айда Теодор Штег құрған үкімет құлдырады. Думерг Лавальға ұсынысын қайталады. 1931 жылдың 27 қаңтарында Лаваль өзінің алғашқы үкіметін құра алды. Оның басшысы Леон Блумның сөзімен айтқанда, социалистік оппозиция таңырды және көңілі қалды – Тардье үкіметінің көлеңкесі Лавальдың басшылығымен бірнеше аптадан кейін жеңіліске ұшырағаннан кейін қайта пайда болды, "жарыққа тойған түнгі құс сияқты". Лавальдың премьер-министр болып тағайындалуы жаңа Ауыл шаруашылығы министрі Тардье үкіметтегі нақты билікті ұстады деген күмәнді тудырды. Лаваль Тардье мен Брианды жоғары бағалап, олардың саясатын қолдаса да, Лаваль Тардьедің тілмашы болған жоқ. Лаваль үкіметін құраған министрлердің көп бөлігі Тардье үкіметтерін құрағандар еді, бірақ бұл Лавальдың Ұлттық Ассамблеяда қолдау таба алуына байланысты болды. Реймонд Пуанкаре, Аристид Бриан және Тардье Херрионың радикалдарына министрлік лауазымдар ұсынды, бірақ нәтиже болмады. Бриан, Андре Мажино, Пьер Этьен Фланден және Поль Рейнодан басқа, Лаваль өзінің кеңесшілері ретінде Морис Фулонды (Обервильеден) және Пьер Каталаны шақырды. Лаваль Каталамен Байоннада танысқан, ал Катала Лавальдың Еңбек министрлігінде жұмыс істеген. Катала Ішкі істер министрінің орынбасары болып бастады және 1932 жылдың қаңтарында Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Сенегалдық Блез Диагн, алғашқы африкалық депутат, 1914 жылы Лавальмен бірге Ұлттық Ассамблеяға сайланған. Лаваль Диагнді өзінің кабинетіне Колониялар жөніндегі хатшының орынбасары ретінде шақырды. Диагн француз үкіметінде министрлік лауазымына тағайындалған алғашқы қара терілі африкалық болды. Лаваль сондай-ақ Жак Руеф, Шарль Рист және Адеодат Буассар сияқты қаржы сарапшыларын шақырды. Андре Франсуа Понсе Лавальдың орынбасары, содан кейін Германиядағы елшісі болып тағайындалды. Лавальдың үкіметінде экономист Клод Жозеф Гигну болды, бұл кезде үкіметтік қызметте экономистер кездесуі сирек болған. 1931 жылы Франция әлемдік экономикалық дағдарысқа ұшырамады. Лаваль 1931 жылдың 16 қазанында АҚШ-қа аттанғанда: "Франция еңбек пен үнемдеудің арқасында сау қалды" деді. Ауыл шаруашылығы, шағын өнеркәсіп және протекционизм Франция экономикасының негізін құрады. Жалақыны шектеу және әлеуметтік қызметтерді азайту саясатымен, сондай-ақ колонияларының арқасында Франция АҚШ-тан кейін әлемдегі ең ірі алтын қорын жинақтады. Франция Пуанкаре ұйымдастырған франктың құнын төмендетуден пайда тапты, бұл француз өнімдерін әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті етті. Франция бойынша жұмыссыз деп тіркелген адамдардың саны 12 мың адамды құрады. Лаваль мен оның кабинеті экономика мен алтын қорын дипломатиялық мақсаттарға жету құралы ретінде қарастырды. Лаваль Лондонға, Берлинге және Вашингтонға сапармен барды. Ол әлемдік дағдарыс, соғыс өтемақылары мен қарыз, қарусыздану және алтын стандарт туралы конференцияларға қатысты.
Tardieu's government ultimately proved unable to weather the Oustric Affair. After the failure of the Oustric Bank, it appeared that members of the government had improper ties to it. The scandal involved Justice Minister Raoul Péret and Under Secretaries Henri Falcoz and Eugène Lautier. Tardieu had not been involved, but on 4 December 1930, he lost his majority in the Senate. President Gaston Doumergue called on Louis Barthou to form a government, but Barthou failed to do so. Doumergue turned to Laval, who fared no better. The following month, the government that was formed by Théodore Steeg floundered. Doumergue renewed his offer to Laval. On 27 January 1931, Laval successfully formed his first government. In the words of its leader, Léon Blum, the Socialist opposition was amazed and disappointed that the ghost of Tardieu's government had reappeared within a few weeks of being defeated with Laval at its head "like a night bird surprised by the light". Laval's nomination as prime minister led to speculation that Tardieu, the new agriculture minister, held the real power in the government. Although Laval thought highly of Tardieu and Briand and applied policies in line with theirs, however, Laval was not Tardieu's mouthpiece. Ministers who formed the Laval government were in great part those who had formed Tardieu's governments but that was a function of the composite majority thaf Laval could find at the National Assembly. Raymond Poincaré, Aristide Briand and Tardieu had offered ministerial posts to Herriot's Radicals but to no avail. Besides Briand, André Maginot, Pierre Étienne Flandin and Paul Reynaud, Laval brought in as his advisors, friends such as Maurice Foulon from Aubervilliers and Pierre Cathala. Laval had known Cathala in Bayonne, and Cathala had worked in Laval's Labour Ministry. Cathala began as Under Secretary of the Interior and was appointed as Minister of the Interior in January 1932. Blaise Diagne of Senegal, the first African deputy, had been elected to the National Assembly at the same time as Laval in 1914. Laval invited Diagne to join his cabinet as Under Secretary to the Colonies. Diagne was the first Black African appointed to a cabinet position in a French government. Laval also called on financial experts such as Jacques Rueff, Charles Rist and Adéodat Boissard. André François Poncet was appointed as Laval's Under Secretary and then as ambassador to Germany. Laval's government included an economist, Claude Joseph Gignoux, when economists in government service were still rare. France in 1931 was unaffected by the world economic crisis. Laval declared on embarking for the United States on 16 October 1931, "France remained healthy thanks to work and savings". Agriculture, small industry and protectionism were the bases of France's economy. With a conservative policy of contained wages and limited social services — and with its colonies — France had accumulated the largest gold reserves in the world after the United States. France reaped the benefit of devaluation of the franc that had been orchestrated by Poincaré, which made French products competitive on the world market. In all of France, only 12,000 people were recorded as unemployed. Laval and his cabinet considered the economy and gold reserves as means to diplomatic ends. Laval left to visit London; Berlin; and Washington, DC. He attended conferences on the world crisis, war reparations and debt, disarmament and the gold standard.
1931 жылғы Австрия қаржы дағдарысындағы рөлі
1931 жылы Австрияның ең ірі банкі Creditanstalt банкротқа жақын екендігі белгілі болғанда, банктік дағдарысқа ұшырады. Бұл әлемдік қаржы дағдарысына алып келді, соның салдарынан әлемдік көшбасшылар Австрияның орталық үкіметіне қаржы жүйесін сақтап тұру үшін халықаралық қарыз беру шарттарын келісуге кірісті. Бірақ Лаваль ұлттық мүдделерге сүйене отырып, ұсынылған пакетті тоқтатып, Францияның қолдауы үшін бірқатар дипломатиялық жеңілдіктерді, соның ішінде болашақ неміс-австриялық кедендік одақтан бас тартуды талап етті. Бұл келіссөздер үшін шешуші соққы болды, нәтижесінде келіссөздер сәтсіз аяқталды. Осының салдарынан Creditanstalt 1931 жылдың 11 мамырында банкроттық жариялады және одан кейін жылдам тараған дағдарысты тудырды. Төрт күн ішінде Будапештте (Венгрия) банктерден ақша алу науқаны басталды, ал банктердің жабылуы Германияға, Ұлыбританияға және басқа елдерге тарала бастады.
In 1931, Austria underwent a banking crisis when its largest bank, the Creditanstalt, was revealed to be nearly bankrupt. That threatened a worldwide financial crisis, and world leaders began negotiating the terms for an international loan to Austria's central government to sustain its financial system. However, Laval blocked the proposed package for nationalist reasons and demanded for France to receive a series of diplomatic concessions in exchange for its support, including renunciation of a prospective German Austrian customs union. That proved to be fatal for the negotiations, which ultimately fell through. As a result, the Creditanstalt declared bankruptcy on 11 May 1931 and precipitated a crisis that quickly spread to other nations. Within four days, bank runs in Budapest, Hungary, were underway, and bank failures began spreading to Germany, Britain and elsewhere.
Гувердің мораторийі
1931 жылғы 20 маусымда АҚШ президенті Герберт Гувердің барлық үкіметаралық қарыздарды өтеуді бір жылға тоқтату туралы ұсынысы – Гувер мораторийі, автор және саяси кеңесші МакДжордж Бандидің айтуынша, «Вудро Вильсон басқарғаннан бері Еуропа үшін американдық президент жасаған ең маңызды қадам» болды. АҚШ-тың Германиядағы мүддесі зор болды, себебі ұзақ мерзімді неміс қарызкерлері АҚШ жеке секторына 1,25 миллиард доллардан астам қарыз еді, ал қысқа мерзімді қарыз 1 миллиард долларға жуықталды. 1931 жылы АҚШ-тың жалпы ұлттық табысы 54 миллиард долларды құраған еді. Бұл туралы Уолтер Липманн мен Уильям Скроггс «Американың әлемдік істердегі тарихы» атты еңбегінде: «Германияның мемлекеттік және жеке міндеттемелеріне Американың үлесі әлемнің қалған бөлігінің үлесінің жартысына тең болды» деп жазды. Ұсынылған мораторий Ұлыбританияның Германияның жеке секторына салған инвестициясына да тиімді болар еді, себебі бұл несиелердің мемлекеттік қарыз тоңдырылғанда қайтарылу мүмкіндігі артады. Гувердің британдық экономикаға көмек көрсетуінің мүддесі болды, себебі Ұлыбританияның АҚШ-қа қарызы бар еді. Ал Франция Германияның жеке қарызына салыстырмалы түрде аз мүдделі болса да, Германияның өтемақысына үлкен қызығушылық танытты, және Гувер мораторийі Францияға төлемдерді қиындатар еді. Бұл жоспарды уақыттың дұрыс таңдалмауы, американдықтар, британдықтар және немістердің өзара сөз байласуы және Янг жоспарын бұзуы күрделендірді. Мұндай бұзушылықты Францияда тек Ұлттық Ассамблея ғана бекіте алатын болды, ал Лаваль үкіметінің сақталуы заң шығарушы органның мораторийді мақұлдауына байланысты еді. Ұсыныс пен заң шығарушы органның сенім білдіру дауысы арасында 17 күн өтті. Бұл кешігу Гувер мораторийінің сәтсіздігіне себепкер болды, бірақ АҚШ Конгресі оны 1931 жылдың желтоқсанына дейін мақұлдамады. Гувер мораторийін қолдау үшін Лаваль бір жыл бойы жеке және тікелей дипломатиялық жұмыстар жүргізді, ол Лондонға, Берлинге және Вашингтонға сапар шекті. Оның ішкі саясаттағы жетістіктері көп болды, бірақ халықаралық күш-жігері нәтижесіз аяқталды. Британ премьер-министрі Рамзи Макдональд және британдық сыртқы істер министрі Артур Хендерсон ішкі саяси даулармен және фунт стерлингтің құлдырауымен айналысты, сондықтан олар көмектесе алмады. Германия канцлері Генрих Брюнинг және сыртқы істер министрі Юлиус Куртиус франко-неміс келісімін қалады, бірақ барлық жағынан қоршауға алынды. Олар өте әлсіз экономикамен бетпе-бет келді, бұл үкіметтік жалақыны төлеуді апта сайынғы кереметке айналдырды. Жеке банкроттықтар мен үнемігі жұмыстан босатулар коммунистерді ашуға итерді. Саяси спектрдің екінші шетінде Германия армиясы Брюнинг кабинетіне тыңдап, «Дер Штальхельм» мен нацистерге ақпарат берді, бұл Францияға жасалған кез келген ұсынысты тоқтатты. АҚШ-та Гувер мен Лаваль арасындағы конференция өзара наразылыққа толы болды. Гувердің әскери күштерді азайту жоспары, болғаны жұмсақ болса да, қабылданбады. Данциг дәлізінің мәселесін шешуден бас тартты. Алтын стандарттан бас тартқан елдерге күміс стандартты енгізу туралы идея Лаваль мен Франсуа Альберт Бюссон тарапынан бекергі ұсыныс ретінде қарастырылды. Гувер бұл «Мексикаға, Үндістанға, Қытайға және Оңтүстік Америкаға» көмектесер еді деп ойлады, бірақ Лаваль күміс шешімін инфляциялық ұсыныс деп қабылдады және «қағазды үрлеу арзан» деп қосты. Лаваль француздар қарусыздануды ешқашан қарастырмайтын қауіпсіздік келісімін алмады, сондай-ақ ол саяси мораторийге қолдау алмады. Германияның өтемақысын азайту Франция борышын азайтумен сәйкес келеді деген уәде коммюникеде жазылмады. Бірлескен мәлімдемеде Франция мен АҚШ алтын стандартқа адал екенін мәлімдеді. Екі үкімет те Банк де Франс пен Федералды резерв алтын аударулары алдында бір-бірімен кеңесетініне келісті. Бұл американдық алтынға шабуыл жасалғаннан кейін жақсы жаңалық болды. Қаржы дағдарысын ескере отырып, көшбасшылар Гувер мораторийі аяқталғанға дейін Германиядағы экономикалық жағдайды қайта қарауға келісті. Саяси нәтижелер шала болды. Алайда, Гувер-Лаваль кездесуі Лавальды көбірек танытып, оның АҚШ пен Франциядағы беделін арттырды. Америка және француз баспасөздері оған ғашық болды. Оның оптимизмі оның қатал дауыспен сөйлейтін халықаралық замандастарынан өте ерекше болды, сондықтан «Тайм» журналы оны 1931 жылдың адамы деп атады, бұл құрмет бұрын французға берілмеген еді. Лаваль Мохандас К. Гандиден кейін және Франклин Д. Рузвельттен бұрын осы құрметті алды.
The Hoover Moratorium on 20 June 1931, a proposal made by US President Herbert Hoover to freeze all intergovernmental debt repayments for a one year period, was according to the author and political advisor McGeorge Bundy "the most significant action taken by an American president for Europe since Woodrow Wilson's administration." The United States had enormous stakes in Germany since long term German borrowers owed the US private sector more than $1.25 billion, and the short term debt neared $1 billion. By comparison, the entire US national income in 1931 was only $54 billion. To put that into perspective, the authors Walter Lippmann and William O. Scroggs stated in The United States in World Affairs, an Account of American Foreign Relations, that "the American stake in Germany's government and private obligations was equal to half that of all the rest of the world combined". The proposed moratorium would also benefit Britain's investment in Germany's private sector by making more likely that those loans would be repaid while the public indebtedness was frozen. It was in Hoover's interest to offer aid to an ailing British economy in the light of the British debt to the United States. France, on the other hand, had a relatively small stake in Germany's private debt but a huge interest in German reparations, and payments to France would be compromised under the Hoover Moratorium. The scheme was further complicated by ill timing; the perception of collusion by the Americans, British and Germans; and its breaching of the Young Plan. Such breach could be approved in France only by the National Assembly, and the survival of Laval's government rested on the legislature's approval of the moratorium. Seventeen days elapsed between the proposal and the vote of confidence in the legislature. That delay was blamed for the lack of success of the Hoover Moratorium although the US Congress did not approve it until December 1931. In support of the Hoover Moratorium, Laval undertook a year of personal and direct diplomacy by which he traveled to London, Berlin and Washington. There were considerable domestic achievements to his name, but his international efforts were short on results. British Prime Minister Ramsay MacDonald and British Foreign Secretary Arthur Henderson were preoccupied by internal political divisions and the collapse of the pound sterling and so were unable to help. German Chancellor Heinrich Brüning and Foreign Minister Julius Curtius were eager for Franco German reconciliation but were under siege on all sides. They faced a very weak economy, which made meeting the government payroll a weekly miracle. Private bankruptcies and constant layoffs had the Communists on a short fuse. At the other end of the political spectrum, the German Army spied on the Brüning cabinet and fed information to Der Stahlhelm and the Nazis, which effectively froze any overtures towards France. In the United States, the conference between Hoover and Laval was an exercise in mutual frustration. Hoover's plan for a reduced military had been rebuffed, albeit gently. A solution to the Danzig Corridor problem had been retracted. The concept of introducing a silver standard for countries that left the gold standard was viewed by Laval and François Albert Buisson as a frivolous proposal. Hoover thought that it might have helped "Mexico, India, China and South America", but Laval dismissed the silver solution as an inflationary proposition and added that "it was cheaper to inflate paper." Laval did not get a security pact without which the French would never consider disarmament, and he did not obtain an endorsement for the political moratorium. The promise to match any reduction of German reparations with a decrease of the French debt was not put in the communiqué. The joint statement declared the attachment of France and the United States to the gold standard. Both governments also agreed that the Banque de France and the Federal Reserve would consult each other before transfers of gold. That was welcome news after the run on American gold in the preceding weeks. In light of the financial crisis, the leaders agreed to review the economic situation in Germany before the Hoover Moratorium had run its course. There were meagre political results. The Hoover–Laval encounter, however, had other effects by making Laval more widely known and raising his standing in the United States and France. The American and French press were smitten. His optimism was such a contrast to his grim sounding international contemporaries that in Time magazine named him as the 1931 Man of the Year, an honour that had never bestowed before on a Frenchman. Laval followed Mohandas K. Gandhi and preceded Franklin D. Roosevelt in receiving the honour.
Соғысқа дейінгі кезең
Екінші Картель де Гош 1934 жылғы 6 ақпандағы дағдарыстан кейін, өте оңшыл лигалардың, ардагерлер ұйымдарының және Француз Коммунистік партиясының (PCF) антипарламентшіл топтарының қатысуынан кейін отставкаға кетті. Лаваль мен маршал Филипп Петан қатысқан топтардың ішіндегі кейбір консервативті саясаткерлермен байланыста болды. Лаваль Гастон Думергтің жаңа консервативті үкіметінде отарлар министрі болды. Қазан айында сыртқы істер министрі Луи Барту өлтірілді. Лаваль оның орнын басып, 1936 жылға дейін осы лауазымда қалды. Лаваль Францияның "мұрагерлік жауы" Германияға қарсы болды және антигермандық одақтарды іздеді. Ол Римде Муссолинимен кездесті және екеуі де 1935 жылғы 4 қаңтарда Франко-Италия келісіміне қол қойды. Ол Италияға Француз Сомалиінің бір бөлігін берді және Германияның кез келген агрессиясына қарсы қолдау көрсету үшін Абиссинияда еркін қимылдауға мүмкіндік берді. Лаваль Муссолиниге Абиссинияда еркіндік бергенін жоққа шығарды және тіпті бұл туралы Il Duce-ге хат жазды. Сондай-ақ қаңтар айында Лаваль Наполеоннан бері Ватиканға барған француз үкіметінің алғашқы өкілі болды; оны Папа Пий XI ынтамен қарсы алды және Пий IX орденінің Ұлы крестімен марапаттады. 1935 жылғы сәуірде Лаваль Италия мен Ұлыбританияны Германияның Австриядағы мүдделеріне қарсы Францияға қосылуға көндірді. 1935 жылғы 2 мамырда ол Франко-Совет өзара көмек туралы шартқа да қол қойды. Лавальдың Италия-Абиссиния соғысына дейінгі басты мақсаты Италияны антигермандық күш ретінде сақтап, Абиссинияға шабуыл жасауға байланысты жағымсыз көзқарас білдірмей, оны Германияның қолына түсірмеу болды. Британдық тарихшы Коррелли Барнетттің сөзіне сүйенсек, Лавальдың пікірінше, "нағыз маңыздысы – нацистік Германия ғана еді. Оның назары Рейн аймағының демилитаризацияланған аймағына, ал ойы – Локарно кепілдіктеріне аударған. Абиссиния сияқты мәселе бойынша Локарно державаларының бірі – Италияны шеттету Лавальдың Овернь шаруасының санасына қолайлы болған жоқ". 1935 жылғы маусымда Лаваль премьер-министр де болды. 1935 жылғы қазан айында Лаваль мен британдық сыртқы істер министрі Сэмюэл Хоэр Абиссиния дағдарысын шешу үшін прагматикалық шешім ұсынды. Желтоқсан айында бұл ақпарат БАҚ-қа тарағаннан кейін Хоаре-Лаваль келісімі Муссолиниді бағындыру деп кеңінен айыпталды. Лаваль 1936 жылғы 22 қаңтарда отставкаға кетуге мәжбүр болды және ол толығымен министрлік саясатынан шеттетілді. 1936 жылғы француз парламенттік сайлауда Халық майданының жеңісі Лавальды биліктен шығарды, бірақ ол БАҚ-та мақсат тұтқан солшыл үкіметке ие болды.
The second Cartel des Gauches resigned after the 6 February 1934 crisis had involved anti parliamentarist groups of far right leagues, veterans organizations and the French Communist Party(PCF). Laval and Marshal Philippe Pétain had contacts with some conservative politicians among the groups involved. Laval became Minister of Colonies in the new conservative government of Gaston Doumergue. In October, Foreign Minister Louis Barthou was assassinated. Laval succeeded him and held that office until 1936. Laval was then opposed to Germany, the "hereditary enemy" of France, and pursued anti German alliances. He met with Mussolini in Rome, and both signed the Franco Italian Agreement on 4 January 1935. It ceded parts of French Somaliland to Italy and allowed it a free hand in Abyssinia in exchange for support against any German aggression. Laval denied that he had given Mussolini a free hand in Abyssinia and even wrote to Il Duce on the subject. Also in January, Laval became the first member of a French Government to visit the Vatican since Napoleon; he was enthusiastically received by Pope Pius XI, and awarded with the Grand Cross of the Order of Pius IX. In April 1935, Laval persuaded Italy and Britain to join France in the Stresa Front against German ambitions in Austria. On 2 May 1935, he likewise signed the Franco Soviet Treaty of Mutual Assistance. Laval's primary aim before the Italo Abyssinian War was to retain Italy as an anti German power and to avoid driving it into Germany's hands by adopting a hostile attitude to an invasion of Abyssinia. According to the British historian Correlli Barnett, in Laval's view, "all that really mattered was Nazi Germany. His eyes were on the demilitarised zone of the Rhineland; his thoughts on the Locarno guarantees. To estrange Italy, one of the Locarno powers, over such a question as Abyssinia did not appeal to Laval's Auvergnat peasant mind". In June 1935, Laval became Prime Minister as well. In October 1935, Laval and British Foreign Minister Samuel Hoare proposed a realpolitik solution to the Abyssinia Crisis. After its leak to the media in December, the Hoare–Laval Pact was widely denounced as appeasement of Mussolini. Laval was forced to resign on 22 January 1936, and was driven completely out of ministerial politics. The victory of the Popular Front in the 1936 French legislative election meant that Laval was out of power, but he had a left wing government to target in his media.
Үкімет құрастыру
Фейк соғысы кезінде Лаваль қақтығысқа қатысты сақтықпен екіұштылық танытты. 1940 жылғы наурыз айында ол соғыстың дипломатиялық жолмен болдырмауға болатындығын, бірақ қазір оны барынша күшпен жүргізу үкіметтің міндеті екенін айтқан болатын. 1940 жылғы 9 маусымда неміс әскері Францияның бүкіл енімен созылған ұзын майдан бойымен жылдам жылжуда болды. Генерал Максим Вейгандтың пікірінше, "егер немістер Сена мен Марнаны кесіп өтсе, соңы болмас еді". Сонымен қатар, маршал Филипп Петен премьер-министр Пол Рейноға қару тоқтатуға шақыру үшін қысым көрсетіп жатты. Осы уақытта Лаваль Шателдонда болды. 10 маусымда неміс әскерінің алға жылжуын ескере отырып, үкімет Парижден Турға көшті. Вейганд Рейноға "біздің шекарамыз кез келген уақытта жарылуы мүмкін" деп хабарлады. "Біздің әскерлеріміз күштері мен ресурстары таусылғанша соғыса береді. Бірақ олардың күйреуі уақыт мәселесі ғана". Вейганд "қару тоқтату" деген сөзді қолданудан жалтарды, бірақ ол Рейноның қарсылығына қарамастан, барлық қатысушылардың ойында болды. Осы аралықта Лаваль Шателдоннан Бордоға кетті, онда оның қызы оны АҚШ-қа баруға көндіруге тырысты. Бірақ, ол Петенге "хабаршыларды қайта-қайта жіберіп" отырғаны айтылды. Париж немістер тарапынан басылып алынған кезде Петеннен жаңа үкімет құруды сұрады. Баршаны таң қалдырғандай, ол министрлер тізімін ұсынды, бұл оның президенттің шақыруын күткенін және дайын болғанын көрсетті. Әділет министрі болып тағайындалатыны туралы естіген Лавальдың мінезі мен амбициялары айқын байқалды, ол Петеннен, басқа үкімет мүшелерінің қарсылығына қарамастан, Сыртқы істер министрі етіп тағайындауды талап етті. Лаваль тек осы лауазым арқылы ғана одақтарды өзгерте алатынын және өзіне сөзсіз жеңіске жететін деп санайтын нацистік Германияның құрметін табуға болатынын түсінді. Алайда, тұрақты хатшы Франсуа Шарль Ру Лавальдың басшылығымен жұмыс істеуден бас тартты. Осы оқиғалардың салдарынан Лаваль кейіннен қару тоқтатуды сұраған үкімет құрамына кірмегенін айта алды. Оның есімі маусым айына дейін оқиғалардың тарихында көрсетілмеді, ол үкіметтің Франциядан Солтүстік Африкаға көшу шешімін сынауға белсенді қатыса бастады. Қару тоқтату шарттары қатал болғанымен, француз колониялық империясына тиіспіген, француз флоты сақталды және француз үкіметіне, егер неміс директиваларына бағынса, оккупацияланған және оккупацияланбаған аймақтарды басқаруға рұқсат берілді. "Ынтымақтастық" ұғымы Лаваль үкіметке кірмес бұрын қару тоқтату туралы келісімге енгізілген. Француз өкілдері мәтінге қол қойғанда, келесідей термин қабылданды:
During the Phoney War, Laval was cautiously ambivalent towards the conflict. He was on record as saying in March 1940 that although the war could have been avoided by diplomatic means, it was now up to the government to prosecute it with the utmost vigour. On 9 June 1940, the Germans were advancing on a front of more than long across the entire width of France. As far as General Maxime Weygand was concerned, "if the Germans crossed the Seine and the Marne, it was the end". Simultaneously, Marshal Philippe Pétain was increasing the pressure upon Prime Minister Paul Reynaud to call for an armistice. Meanwhile, Laval was in Châteldon. On 10 June, in view of the German advance, the government left Paris for Tours. Weygand had informed Reynaud that "the final rupture of our lines may take place at any time". Then, "our forces would continue to fight until their strength and resources were extinguished. But their disintegration would be no more than a matter of time". Weygand had avoided using the word "armistice", but it was on the minds of all of those who were involved and was opposed to by Reynaud. Laval had meanwhile left Châteldon for Bordeaux, where his daughter nearly convinced him of the necessity of going to the United States. Instead, it was reported that he was sending "messengers and messengers" to Pétain. As the Germans occupied Paris, Pétain was asked to form a new government. To everyone's surprise, he produced a list of his ministers, which was convincing proof that he had been expecting and had been prepared for the President's summons. When he was informed that he was to be appointed Minister of Justice, Laval's temper and ambitions became apparent as he ferociously demanded of Pétain, despite the objections of other men of government, to make him Minister of Foreign Affairs. Laval realised that only through that position could he effect a reversal of alliances and bring himself to favour with Nazi Germany, the military power that he viewed as the inevitable victor. However, Permanent Under Secretary François Charles Roux refused to serve under Laval. One consequence of those events was that Laval was later able to claim that he had not been part of the government that requested the armistice. His name did not appear in the chronicles of events until June, when he began to assume a more active role in criticising the government's decision to leave France for North Africa. Although the final terms of the armistice were harsh, the French colonial empire was left untouched, the French Navy was maintained, and the French government was nominally allowed to administer the occupied and unoccupied zones if it obeyed German directives. The concept of "collaboration" had been written into the Armistice Convention before Laval joined the government. The French representatives who affixed their signatures to the text accepted the term:
III бап. Францияның оккупацияланған аймақтарында Германия Рейхі оккупациялық биліктің барлық құқықтарын жүзеге асырады. Француз үкіметі осы құқықты жүзеге асыруға қатысты ережелерді барлық мүмкін тәсілдермен жеңілдетуге және француз әкімшілігінің қатысуымен осы ережелерді орындауға уәде береді. Француз үкіметі оккупацияланған аймақтағы барлық француздық органдар мен әкімшілік қызметтеріне неміс әскери билігінің ережелерін орындауға және соңғылармен дұрыс ынтымақтастық жасауға дереу бұйырады.
Article III. In the occupied areas of France, the German Reich is to exercise all the rights of an occupying power. The French government promises to facilitate by all possible means the regulations relative to the exercise of this right, and to carry out these regulations with the participation of the French administration. The French government will immediately order all the French authorities and administrative services in the occupied zone to follow the regulations of the German military authorities and to collaborate with the latter in a correct manner.
Виши үкіметінде, 1940 жыл
Сол кезде Лавальдың социалист ретінде қалған уақыты аз болды. Ол енді ашық түрде ұлттық социализмге көңіл білдіріп, Германия соғысты жеңіске жетеді деп сенді. Сондықтан Лаваль Францияның үшінші рейх пен оның тоталитарлық режимін барынша үлгі алуы керек деп ойлады. Осы мақсатта, ол мемлекеттік министр ретінде үкіметке кірген кезде, оны тарихқа түсірген жұмысты бастады: үшінші республика мен оның демократиясын жою және фашистік идеологияны қолға алу. 1940 жылдың қазанында Лаваль ынтымақтастықты Петенге ұқсас түсінді. Екеуі үшін де, мүмкіндігінше аз нәрсені беріп, көп нәрсе алу маңызды болды. Лаваль, делдал ретінде, неміс билігімен үнемі байланыста болуға, жағдайға қарай өз ұстанымын өзгертуге, ақылға қонымды әрекет етуге және алдын ала жоспарлауға мәжбүр болды. Осы жағдайлар оған маршалдан гөрі көбірек назар аударды және көптеген француздықтар үшін ол «ынтымақтастықтың агенты», ал басқалары үшін «немістің адамы» болып көрінді. Петен мен Адольф Гитлердің, сондай-ақ Лаваль мен Гитлердің кездесулері Вишидің нацистермен ынтымақтастығының дәлелі ретінде жиі пайдаланылады. Шындығында, Монтуар (1940 жылдың 24-26 қазаны) екі тарап үшін де көңіл көншітпеді. Гитлер Францияның Ұлыбританияға соғыс жариялауын қаласа, француздықтар өз жаулап алушыларымен қарым-қатынасты жақсартуды үміттенеді. Екеуі де орындалмады, ал француздардың алған жалғыз жеңілдігі – 1940 жылдың 16 қарашадағы «Берлин протоколы» болды, ол француз әскери тұтқындарының белгілі бір санаттарын босатуды қарастырды. 1940 жылдың қарашасында Лаваль әріптестерімен кеңеспей, Германияға жақын бірқатар шешімдер қабылдады. Ең әйгілі мысалдар – RTB Bor мыс кен орындары мен Бельгияның алтын қорын Германияның бақылауына берумен байланысты. Соғыстан кейін Лаваль өзінің бір жақты әрекет еткенін жоққа шығарудан басқа, Вишидің немістерге олар мұңлы түрде қол жеткізгісі келген нәрсені алудан қорғай алмағанын дәлелдеді.
By then, there was very little left of Laval the socialist. He now openly sympathized with National Socialism and was convinced that Germany would win the war. For that reason, Laval felt France needed to emulate the Third Reich and its totalitarian regime as much as possible. To that end, when he was included in the Cabinet as minister of state, Laval set about with the work for which he is remembered: dismantling the Third Republic and its democracy and taking up the fascist cause. In October 1940, Laval understood collaboration more or less in the same sense as Pétain. For both, that meant giving up the least possible to get the most in return. Laval, in his role of go between, was forced to be in constant touch with the German authorities, to shift ground, to be wily and to plan ahead. All of that under the circumstances drew more attention to him than to the Marshal and made him appear to many Frenchmen as "the agent of collaboration", and to others, he was "the Germans' man". The meetings between Pétain and Adolf Hitler and between Laval and Hitler are often used as evidence of Vichy collaboration with the Nazis. In fact, Montoire (24–26 October 1940) was a disappointment to both sides. Hitler wanted France to declare war on Britain, and the French wanted improved relations with their conqueror. Neither happened, and virtually the only concession that the French obtained was the 'Berlin Protocol' of 16 November 1940, which provided for the release of certain categories of French prisoners of war. In November 1940, Laval took a number of pro German decisions of his own, without consulting with colleagues. The most notorious examples concerned turning the RTB Bor copper mines and the Belgian gold reserves over to German control. After the war, Laval's justification, apart from a denial that he acted unilaterally, was that Vichy was powerless to prevent the Germans from gaining something that they were clearly so eager to obtain.
Жұмыстан босату, 1940-1942 жылдар
Лавалдың әрекеттері оның 1940 жылғы 13 желтоқсанда қызметтен босатылуына ықпал етті. Петен толық кабинет отырысы барысында барлық министрлерден ұжымдық отставка туралы хатқа қол қоюды сұрады. Лаваль мұны еңбек министрі М. Белинді қызметтен шеттету мақсатында жасалған қадам деп ойлады. Сондықтан Лаваль Петеннің «М. Лаваль мен М. Риперттің отставкалары қабылданды» деген жарияланымын естігенде таң қалды. Сол күні кешке Лаваль қамауға алынып, полициямен Шателдондағы үйіне жеткізілді. Келесі күні Петен Лавальді үкіметтен шеттету және оның орнына Пьер Этьен Фланденді тағайындау туралы шешімін жариялады. Бұл шешімнің себебі Петенмен түбегейлі келіспеушілік болды. Лавальдың жұмыс істеу тәсілдері Петеннің қатаң әскери санатына ұқыпсыздықтай көрінді, ал Лаваль Петеннің бетіне темекі түтінін жұмсау арқылы құрметсіздік танытты. Осылайша ол Петеннің және бүкіл кабинеттің наразылығын тудырды. Лаваль біраз уақыт үй қамауында ұсталды, бірақ кейін неміс елшісі Отто Абецтің араласуымен босатылды. Абец оны Парижге әкелді, онда ол неміс қорғауында өмір сүрді, сонымен бірге қоғамдық және саяси өмірге қатысуын жалғастырды. 1941 жылғы 27 тамызда Лавальды қоса алғанда, бірнеше Виши өкілдері Француз еріктілер легионының (LVF) қарауына қатысты. Croix de Feu ұйымының мүшесі Пауль Коллетт Лавальды (сондай-ақ тағы бір белгілі серіктес Марсель Деатты) әскерлік шеру кезінде атып, жеңіл жарақаттады, бірақ Лаваль жарақаттан тез жазылып кетті.
Laval's actions were a factor in his dismissal on 13 December 1940. Pétain asked all of the ministers to sign a collective letter of resignation during a full cabinet meeting. Laval did so since he thought that it was a device to get rid of Labour Minister M. Belin. Laval was therefore stunned when Pétain announced, "the resignations of MM. Laval and Ripert are accepted". That evening, Laval was arrested and driven by the police to his home in Châteldon. The following day, Pétain announced his decision to remove Laval from the government and replace him with Pierre Étienne Flandin. The reason was a fundamental incompatibility with Pétain. Laval's methods of working appeared slovenly to Petain's precise military mind, and Laval showed a marked lack of deference, as instanced by a habit of blowing cigarette smoke in Pétain's face. By doing so, he aroused Pétain's irritation and the anger of the entire cabinet. Laval was detained under house arrest for some time, but was later liberated after the intervention of German ambassador Otto Abetz, who had him brought to Paris, where he lived under German protection, while continuing to take part in the public and political life. On 27 August 1941, several top Vichyites, including Laval, attended a review of the Légion des Volontaires Français (LVF), a collaborationist militia. Paul Collette, a member of the Croix de Feu, shot Laval (and also Marcel Déat, another prominent collaborationist), during a troop revue and slightly wounded him, but Laval soon recovered from the injury.
1942-1944 жылдары билікке оралу
Лаваль 1942 жылдың сәуірінде билікке оралды. 1942 жылдың 22 маусымында радиода сөйлеген сөзінде Лаваль өзінің саяси мақсаттарын "Германия мен Италиямен қалыпты және сенімді қарым-қатынас орнатуды қалайтынын" білдірді. Ол "неміс жеңісін тіледі", өйткені әйтпесе "большевизм барлық жерде қалыптасады" деп қосты. Мұндай сөздің қоғамдық пікірге әсері апатты болды, өйткені ол Виши үкіметінің немiстерге бағынышты екенін бәріне анық көрсетті; Петен және басқа министрлер де Лавалдың батылдығынан қатты ашуланды. Лаваль билікте екі ай болғаннан кейін, ол Германияға мәжбүрлі еңбекпен қамтамасыз ету туралы шешім қабылдады, өйткені Германияға Шығыс майданда әскерлерді ауыстыру үшін білікті жұмысшылар қажет болды. Басқа елдерден айырмашылығы, Франция соғыс бітімімен қорғалғандықтан, оның жұмысшыларын тасымалдау үшін жай ғана қоршауға алуға болмайды. Германияның басып алынған аймағында немiстер қорқыту мен шикізатты бақылау арқылы жұмыссыздықты туғызып, француз жұмысшыларын Германияда жұмыс істеуге ерікті түрде келуге итермеледі. Лаваль Германиядан 300 000-нан астам білікті жұмысшыны Германиядағы зауыттарға жiберу туралы талап алды. Лаваль бір француз тұтқынына бір жұмысшыны беруді ұсынды. Бұл ұсыныс Гитлерге жiберiлдi, нәтижесiнде Германияға келген әр үш жұмысшыға бiр әскери тұтқын қайтарылатын келісімге қол жеткізілді. Лавальдың еврейлерді депортациялаудағы нақты рөлі оның айыптаушылары мен қорғаушылары арасында қызу талқыланды. Немістер Виши француздық билік органдарына жойқын лагерлер туралы ешқашан айтпады; оның орнына, француздарға еврейлер Осінің соғыс жолында мәжбүрлі еңбекке депортацияланғаны туралы хабарланды. Франциядағы барлық еврейлерді жинап, Германияның Польшаға депортациялауына бұйрық берілгенде, Лаваль келісімге келіп, француз азаматы емес еврейлерді ғана Германияның бақылауына беруге рұқсат берді. Соғыс аяқталғанға дейін немiстер басқа басып алынған елдерде еврей халқының 90% -ын өлтірді деп есептеледi, ал Францияда соғыс алдындағы француздық және шетелдік еврей халқының 50% -ы, ал таза француздық еврей халқының 90% -ы тірі қалды. Лаваль немiстердің берген бұйрықтарынан тыс әрекет етті, өйткені ол 16 жасқа дейінгі еврей балаларын депортацияға енгізді, оларды құтқаруға немiстер рұқсат бергенімен. Мордекай Палдиел өзінің "Churches and the Holocaust" атты кітабында протестанттық жетекші Марк Бёгнер Лавальға наразылық білдіру үшін келгенде, ол отбасылар бөлінбеуі керек, ал "балалар ата-аналарымен бірге қалуы керек" дегендіктен, балаларды ата-аналарымен бірге депортациялауға бұйрық бергенін айтады. Палдиелдің айтуынша, Богнер балалардың өлуі сөзсіз деп ойлағанда, Лаваль "Францияда бірде-бір [иудей баласы] қалмауы керек" деп жауап берді. Лаваль еврей балаларының Америка Құрама Штаттарына виза алуына кедергі келтіруге тырысқаны да айтылады, және Лаваль еврей балаларын Франциядан шығаруға емес, нацистік лагерьлерге жетуіне көмектесуге ұмтылды. Лаваль мен оның штаб бастығы Жан Жарденнің ынтымақтастық дилеммасы күрделене түсті; Лаваль Германияның Жак Дорио сияқты француз нацистерінен тұратын қуыршақ үкімет орнатуына жол бермеу үшін Виши билігін сақтауы керек болды. 1942 жылдың қарашасында Солтүстік Африкадағы одақтастардың десанттары басталғанда (Операция Факел), Германия мен Италия еркін аймақты басып алды, осылайша Виши үкіметінің Францияға қатысты кез келген фактілік егемендігі аяқталды. Гитлер француз үкіметінің өзінің жағында соғысуға дайын екенін және Вишидің Ұлыбританияға қарсы соғыс жариялауын талап еткенін сұрады: Лаваль мен Петен ультраколлаборационист министрлерге қарсы күресте қатаң бас тартуға келісті. 1943 жылы Лаваль жаңадан құрылған милицияның номиналды басшысы болды, бірақ оның операциялық басшысы Бас хатшы Джозеф Дарнанд болды. 1944 жылдың маусым айында Нормандия жерінде болған десант кезінде Лаваль халыққа арнаған сөзінде: "Сіздер соғыста емессіздер. Сіздер соғысқа қатыспауыңыз керек. Егер сіз осы ережені сақтамасаңыз, егер тәртіпсіздік танытсаңыз, сіз өкіметтің күшейтуге күші жетпейтін қатал жазалауды тудырасыз. Сіздер дене-түйе жағынан да, материалдық жағынан да зардап шегіп, өз еліңіздің бақытсыздығына себепші боласыздар. Сендерге айтылатын өтірік үндеулерге құлақ аспайсыңдар. Сізден жұмысты тоқтатуды сұрағандар немесе көтеріліске шақырғандар - біздің елге жау. Осы драмалық сәтте, соғыс біздің аумағымызға да келіп жеткенде, сіздердің лайықты және тәртіпті мінез-құлқыңызбен Франция туралы ғана ойлап отырғаныңызды көрсетіңіздер". 1944 жылдың тамызында, одақтас әскерлері Парижге жақындағанда, Лаваль Де Голль мен Коммунистік партияның билікке келуін болдырмау үшін соңғы әрекет жасады: ол немiстердің рұқсатымен 1940 жылдан бері жиналмаған Ұлттық Ассамблеяны шақыруға тырысты, оның мақсаты үкімет құруға құқылы парламентті қайта құру болды. Неміс елшісі Отто Абетцтің қолдауымен Лаваль Депутаттар палатасының төрағасы Эдуард Эррионы түрмеден босатып, Парижге қайта әкелді, осылайша парламентті қайтадан шақыруға мүмкіндік берді; Сенат төрағасы Жюль Жаннениге де хабарласты, бірақ оны таба алмады. Лавальдың амалдары сәтсіз аяқталды: бастапқыда ынтымақтас болған Эррио, Жанненидің болмауына байланысты жоспарды одан әрі жалғастырудан бас тартты, ал немiстер ультраколлаборационисттер Марсель Деат пен Фернан де Бринонның араласуынан кейін өз шешімдерін өзгертті. 17 тамызда Эррио немiстермен тұтқынға алынып, Лаксуға, содан кейін Потсдамға депортацияланды, осылайша Ассамблеяны қайта шақыру мүмкіндігі аяқталды.
Laval returned to power in April 1942. In an infamous radio speech on 22 June 1942, Laval outlined his policy objectives by expressing his "desire to re establish normal and trusting relations with Germany and Italy". He added he "wished for a German victory" because otherwise "Bolshevism [would] establish itself everywhere". The effect of such speech on public opinion was disastrous, since it made clear to everyone that the Vichy government was de facto subservient to the Germans; Pétain and the other ministers were also bewildered and highly irritated by Laval's nerve. Laval had been in power for a mere two months when he was faced with the decision of providing forced labour to Germany, which was short of skilled labour because it needed troop replacements on the Eastern Front. Unlike other occupied countries, France was technically protected by the armistice, and its workers could not be simply rounded up for transportation. In the occupied zone, the Germans used intimidation and the control of raw materials to create unemployment and thus create reasons for French labourers to volunteer to work in Germany. Laval received German demands to send more than 300,000 skilled labourers immediately to factories in Germany. Laval delayed by making a counteroffer of one worker in return for one French prisoner of war. The proposal was sent to Hitler, and a compromise was reached that one prisoner of war would be repatriated for every three workers arriving in Germany. Laval's precise role in the deportation of Jews has been hotly debated by both his accusers and his defenders. The Germans never told the Vichy French authorities about the extermination camps; instead, the French were told that Jews were being deported as forced labour for the Axis war effort. When ordered to have all Jews in France rounded up to be transported to German occupied Poland, Laval negotiated a compromise by allowing only Jews who were not French citizens to be forfeited to German control. It was estimated that by the end of the war, the Germans had killed 90% of the Jewish population in other occupied countries, but in France, 50% of the prewar French and foreign Jewish population, with perhaps 90% of the purely French Jewish population still remaining alive. Laval went beyond the orders given to him by the Germans, as he included Jewish children under 16, whom the Germans had given him permission to spare, in the deportations. In his book Churches and the Holocaust, Mordecai Paldiel claims that when the Protestant leader Marc Boegner visited Laval to remonstrate, Laval claimed that he had ordered children to be deported along with their parents because families should not be separated, and "children should remain with their parents". According to Paldiel, when Boegner argued that the children would almost certainly die, Laval replied that "not one [Jewish child] must remain in France". It was believed that Laval also attempted to prevent Jewish children gaining visas to the United States that had arranged by the American Friends Service Committee and that Laval was committed less to expelling Jewish children from France than to making sure they reached Nazi camps. More and more, the insoluble dilemma of collaboration faced Laval and his chief of staff, Jean Jardin; Laval had to maintain Vichy's authority to prevent Germany from installing a puppet government, which would be made up of French Nazis such as Jacques Doriot. When the Allied landings in French North Africa (Operation Torch) began in November 1942, Germany and Italy occupied the Zone libre, thus ending any factual sovereignty of the Vichy government over Metropolitan France. Hitler continued to ask whether the French government was prepared to fight at his side and required Vichy to declare war against Britain: Laval and Pétain agreed to maintain a firm refusal, struggling against ultracollaborationist ministers. In 1943, Laval became the nominal leader of the newly created Milice, but its operational leader was Secretary General Joseph Darnand. In a speech broadcast during the Normandy landings in June 1944, Laval appealed to the nation:You are not in the war. You must not take part in the fighting. If you do not observe this rule, if you show proof of indiscipline, you will provoke reprisals the harshness of which the government would be powerless to moderate. You would suffer, both physically and materially, and you would add to your country's misfortunes. You will refuse to heed the insidious appeals, which will be addressed to you. Those who ask you to stop work or invite you to revolt are the enemies of our country. You will refuse to aggravate the foreign war on our soil with the horror of civil war At this moment fraught with drama, when the war has been carried on to our territory, show by your worthy and disciplined attitude that you are thinking of France and only of her". In August 1944, as Allied forces were approaching Paris, Laval attempted a last ditch plot to prevent De Gaulle and the Communist Party to take power: with permission from the Germans, he attempted to call back the National Assembly (which had not been meeting since 1940) with the goal of giving it the power to form a government that could be seen as legitimate. With the endorsement of German ambassador Otto Abetz, Laval had Édouard Herriot, President of the Chamber of Deputies, released from imprisonment and brought back to Paris, so that he could re convene the Parliament; the President of the Senate Jules Jeanneney was also contacted, but could not be found. Laval's machinations failed: after being initially collaborative, Herriot refused to go on with the plan due to the absence of Jeanneney, while the Germans changed their minds after the intervention of the ultracollaborationists Marcel Déat and Fernand de Brinon. On 17 August Herriot was arrested by the Germans and deported to Laxou and then to Potsdam, thus ending any possibility of recalling the Assembly.
Зигмарингендегі және Испаниядағы жер аударылу, 1944-1945
Сол күні Лаваль мен тағы бірнеше адамды немістер тұтқындап, Белфортқа алып кетті, олар 19 тамызда келді. Одақтастардың жылдам ілгерілеуіне байланысты Виши үкіметінің қалдықтары 1944 жылдың 7 қыркүйегінде Белфорттан Германиядағы Зигмаринген анклавына көшірілді. Петен Зигмарингендегі Хогенцоллерн қамалында тұрып қалды. Бастапқыда Лаваль да сол қамалда тұрды. 1945 жылдың қаңтар айында Лаваль Зигмаринген анклавынан 12 км қашықтықтағы Вильфлингендегі Штауфенберг қамалына жіберілді. 1945 жылдың сәуір айында АҚШ генералы Джордж С. Паттонның әскері Зигмарингенге жақындады, сондықтан Виши министрлері өздеріне пана іздеуге мәжбүр болды. Лаваль Испанияға кіруге рұқсат алып, Люфтваффе ұшағымен Барселонаға ұшып кетті. Алайда 90 күннен кейін Шарль де Голль Испанияға Лавальді елден шығаруға қысым жасады. Оны Испанияға жеткізген Люфтваффе ұшағы оны Американың басып алған Аустрия аймағына ұшырып әкетті. Америка билігі Лаваль мен оның әйелін дереу тұтқындап, оларды еркін француздерге тапсырды. Олар Парижге Френе түрмесіне жеткізілді. Кейін Мадам Лаваль босатылды, бірақ Пьер Лаваль елге опасыздық жасағаны үшін сотталу үшін түрмеде қалды. Лаваль тұтқындалғанға дейін Португалияның Синтра қаласына көшіп баруды жоспарлаған еді, онда оған үй жалданған болатын.
On the same day, Laval and some others were also arrested by the Germans and transported to Belfort, where they arrived on 19 August. In view of the speed of the Allied advance, what was left of the Vichy government was moved on 7 September 1944 from Belfort to the Sigmaringen enclave in Germany. Pétain took residence at the Hohenzollern castle in Sigmaringen. At first, Laval also resided in that castle. In January 1945 Laval was assigned to the Stauffenberg castle in Wilflingen, 12 km outside the Sigmaringen enclave. By April 1945, US General George S. Patton's army approached Sigmaringen and so the Vichy ministers were forced to seek their own refuge. Laval received permission to enter Spain and was flown to Barcelona by a Luftwaffe plane. However, 90 days later, Charles de Gaulle pressured Spain to expel Laval. The same Luftwaffe plane that had flown him to Spain then flew him to the American occupied zone of Austria. The American authorities immediately arrested Laval and his wife and turned them over to the Free French. They were flown to Paris to be imprisoned at Fresnes Prison. Madame Laval was later released, but Pierre Laval remained in prison to be tried for treason. Prior to his arrest, Laval had planned to move to Sintra, Portugal, where a house had been leased for him.
Сот және өлім жазасы
Екі сот өтеді. Петен ісі бойынша сотқа қатысты көптеген деректерді ұсынуға және тексеруге мүмкіндік берілді. Роберт Пакстон мен Джеффри Уорнер сияқты ғалымдар Лавалдың соты сот жүйесінің жетіспеушілігі мен тазалау кезеңіндегі уытты саяси атмосфераны көрсетті деп санайды. Басқыншылық үшін сотталғанға дейін түрмеде отырған кезінде Лаваль өзінің жалғыз кітабын, "Күнделік" (1948) жазды, ол оның өлімінен кейін жарық көрді. Оның қызы Жозе де Шамбрун кітапты түрмеден беттен-бетке шығарып әкепті. Лаваль өз елдестерін өзінің барлық уақытта олардың мүддесін қорғағандығына сендіре алатынына сенімді болды. "Әкесінің әйелі бәрін ашып көрсеткен үлкен сот процесін қалайды", - деді Рене де Шамбрун Лавалдың адвокаттарына: "Егер оған қорғанысын дайындауға уақыт берілсе, егер оған сөйлеуге, куәгерлерді шақыруға және шетелден қажетті ақпарат пен құжаттарды алуға рұқсат берілсе, ол айыптаушыларын жеңе алады". "Сізге қалай болғанын айтып берейін бе?" - деді Лаваль 4 тамызда бір адвокатына. "Сотқа дейінгі тыңдаулар да, сот та болмайды. Мен сайлаулардан бұрын сотталып, одан құтыламын". Лавалдың соты 1945 жылғы 4 қазанда сағат 13:30-да басталды. Оған мемлекет қауіпсіздігіне қарсы әрекет жасау және жаумен байланыс (ұлтқа сатқандық) айыптары тағылды. Оның үш адвокаты болды (Жак Барадук, Альберт Науд және Ив Фредерик Жэфре). Адвокаттарының ешқайсысы бұрын онымен кездеспеген. Ол көбінесе Жэфребен жұмыс істеді, ол онымен бірге отырып, сөйлесіп, тыңдап, диктант жазғысы келген жазбаларды түсіріп отырды. Лавалдың кінәсіздігіне тез сенген Барадук Шамбрундермен байланыста болды және бастапқыда Лавалды ақтауға немесе ең көп дегенде уақытша жер аударуға кесіледі деген сеніммен бөлісті. Қарсылық қозғалысының мүшесі болған Науд Лавалды кінәлі деп санайды және оны ауыр қателіктер жасағанын, бірақ мәжбүрлі түрде әрекет еткенін мойындауға шақырды. Лаваль оны тыңдамай, өзінің кінәсіз екеніне және мұны дәлелдей алатынына сенімді болды. "Ол өмірін емес, мансабын қауіпке тігеді", - деді Науд. Оның үш адвокаты да ресми айыптамалардың оқылуын тыңдау үшін сотқа келуден бас тартты: "Біз сот отырыстарын ашуға асығысқандық қорғаушылық мәселелермен емес, саяси ойлармен шақырылған деп қорқамыз". Олар сотқа қатысудың орнына кемшіліктерін атап, адвокаттық өкілдіктен босатуды сұрап хаттар жіберді. Сот оларсыз жалғасты. Сот төрағасы Пьер Монгибо соттың 21 қазанға белгіленген жалпы сайлауға дейін аяқталуы керектігін мәлімдеді. Монгибо мен прокурор Морне қазылар алқасының үнемі ашуланып жатқанына төтеп бере алмады. Олар Монгибо мен Лаваль арасындағы қызу пікірталас күшейген кезде болды. Үшінші күні Лавалдың үш адвокаты адвокаттар алқасының президенті оларға міндеттерін қайта орындауға кеңес бергендіктен онымен бірге болды. Ажырасудан кейін Монгибо мемлекет қауіпсіздігіне қарсы әрекет жасау туралы айыптаумен айналысатын тергеу бөлігінің аяқталғанын мәлімдеді. Лаваль әріптестік туралы айыптауға: "Мырза президент, сіз бұрын мені сұраққа алған қорлаушылық және кейбір қазылар алқасының мүшелері көрсеткен көріністер менің сот қылмысының құрбаны болуым мүмкін екенін көрсетеді. Мен оған қатысы бар болғым келмейді, үндемегенді жөн көремін". Монгибо бірінші айыптау куәгерлерін шақырды, бірақ олар осылай тез куәлік беруді күтпеген, сондықтан ешкім де келген жоқ. Монгибо куәгерлерді табу үшін екінші рет отырысты кейінге қалдырды. Жарты сағаттан кейін сот қайта жиналғанда, Лаваль өз орнында болмады. Шарль де Голь кабинетінің әділет министрі Пьер Анри Тейтген Лавальдың адвокаттарына оны тыңдауларға қатысуға шақыруды жеке өтінгенмен, ол бұдан бас тартты. Тейтген Монгибо мен Морнеттің мінез-құлқын еркін растады және оларды тоқтату үшін ештеңе істей алмайтынын мойындады. Лавалдың жоқ кезінде өлім жазасы тағайындалды. Оның адвокаттары қайтадан сотқа қатысудан бас тартты. Ату 15 қазан күні таңертең Фреснес түрмесінде өтеді. Лаваль жазасын орындамас бұрын, жакеті ішіндегі шиеден у ішіп, өзін-өзі өлтіруге тырысты. Ол француз сарбаздарының "сот қылмысына" кінәлі болуын қаламаған, деп түсіндірді ол өлім жазасына кесілген хатында. Алайда, у ескі болғандықтан, ол әсерсіз болды, сондықтан асқазанға қайта-қайта сорғылау Лавальды қайта тірілтті. Лаваль өлім жазасын орындауға адвокаттарын куәлік етуін сұрады. Ол "Францияға даңқ!" деп айқайлап, атып өлтірілді. "Француздың жолы адамды сөйлеместен соттау емес", - деді Лавалдың әйелі ағылшын газетіне: "Ол негізгі қағидасы осы болған - неміс жолы". Оның денесі бастапқыда белгісіз қабірге, кейін қараша айында Монпарнасс зиратындағы Шамбрун отбасының мавзолейіне қайта жерленді. Оның қызы Жозе Лаваль 1948 жылы Уинстон Черчилльге хат жазып, оның әкесін өлтірген ату отряды "британдық форма киген" деп мәлімдеді. Хат 1949 жылғы маусымда американдық консервативті газет Human Events-те жарияланды.
Two trials were to be held. Although it was said to have had its faults, the Pétain trial permitted the presentation and examination of a vast amount of pertinent material. Scholars including Robert Paxton and Geoffrey Warner believe that Laval's trial demonstrated the inadequacies of the judicial system and the poisonous political atmosphere of that purge trial era. During his imprisonment pending the verdict of his treason trial, Laval wrote his only book, the posthumously published Diary (1948). His daughter, Josée de Chambrun, smuggled it out of the prison page by page. Laval firmly believed that he would be able to convince his fellow countrymen that he had been acting in their best interests all along. "Father in law wants a big trial which will illuminate everything", René de Chambrun told Laval's lawyers: "If he is given time to prepare his defence, if he is allowed to speak, to call witnesses and to obtain from abroad the information and documents which he needs, he will confound his accusers". "Do you want me to tell you the setup?" Laval asked one of his lawyers on 4 August. "There will be no pre trial hearings and no trial. I will be condemned – and got rid of – before the elections". Laval's trial began at 1:30 pm on Thursday, 4 October 1945. He was charged with plotting against the security of the State and intelligence (collaboration) with the enemy. He had three defence lawyers (Jaques Baraduc, Albert Naud and Yves Frédéric Jaffré). None of his lawyers had met him before. He dealt mostly with Jaffré, who sat with him, talked, listened and took down notes that he wanted to dictate. Baraduc, who quickly became convinced of Laval's innocence, kept contact with the Chambruns and at first shared their conviction that Laval would be acquitted or at most would receive a sentence of temporary exile. Naud, who had been a member of the Resistance, believed Laval to be guilty and urged him to plead that he had made grave errors but had acted under constraint. Laval would not listen to him and was convinced that he was innocent and could prove it. "He acted", said Naud, "as if his career, not his life, was at stake". All three of his lawyers declined to be in court to hear the reading of the formal charges: "We fear that the haste which has been employed to open the hearings is inspired, not by judicial preoccupations, but motivated by political considerations". In lieu of attending the hearing, they sent letters stating the shortcomings and asked to be discharged as counsel. The court carried on without them. The president of the court, Pierre Mongibeaux, announced that the trial had to be completed before the general election scheduled for 21 October. Mongibeaux and Mornet, the public prosecutor, were unable to control constant hostile outbursts from the jury. They occurred as heated exchanges between Mongibeaux and Laval became louder and louder. On the third day, Laval's three lawyers were with him as the President of the Bar Association had advised them to resume their duties. After the adjournment, Mongibeaux announced that the part of the interrogation dealing with the charge of plotting against the security of the state was concluded. To the charge of collaboration, Laval replied, "Monsieur le Président, the insulting way in which you questioned me earlier and the demonstrations in which some members of the jury indulged show me that I may be the victim of a judicial crime. I do not want to be an accomplice; I prefer to remain silent". Mongibeaux called the first of the prosecution witnesses, but they had not expected to testify so soon, and none was present. Mongibeaux adjourned the hearing for the second time so that the witnesses could be located. When the court reassembled half an hour later, Laval was no longer in his place. Although Pierre Henri Teitgen, the Minister of Justice in Charles de Gaulle's cabinet, personally appealed to Laval's lawyers to have him attend the hearings, he declined to do so. Teitgen freely confirmed the conduct of Mongibeaux and Mornet and professed that he was unable to do anything to curb them. A sentence of death was handed down in Laval's absence. His lawyers were refused a retrial. The execution was fixed for the morning of 15 October at Fresnes Prison. Laval attempted to commit suicide before the sentence could be carried out by taking poison from a vial stitched inside the lining of his jacket. He did not intend, he explained in a suicide note, that French soldiers should become accomplices in a "judicial crime". The poison, however, was so old that it was ineffective and so repeated stomach pumpings revived Laval. Laval requested for his lawyers to witness his execution. He was shot and shouted, "Vive la France!". "It is not the French way to try a man without letting him speak," Laval's wife declared to an English newspaper, "That's the way he always fought against – the German way." His corpse was initially buried in an unmarked grave in the Thiais cemetery until it was buried in the Chambrun family mausoleum at the Montparnasse Cemetery in November 1945. His daughter, Josée Laval, wrote a letter to Winston Churchill in 1948 and suggested that the firing squad who killed her father "wore British uniforms". The letter was published in the June 1949 issue of Human Events, an American conservative newspaper.
Мұра және бағалау
Лавалдың көптеген саяси қызметі күрделі және даулы мұра қалдырды, нәтижесінде оның оннан астам қарама-қайшы өмірбаяны жазылды. 1940-1944 жылдары Францияда Германия елшісі болған Отто Абец өзінің естеліктерінде Лавальды жоғары бағалады: «Ол біздің заманымыздың ең ұлы мемлекет қайраткерлерінің бірі болды және, әрине, соңғы шынайы либерал саясаткері болды». Шарль де Голль өзінің естеліктерінде одан да тепе-теңдік сақтап бағалады: «Табиғатынан, режимге үйренген, мәселелерге төменнен қарауға дағдыланған Лаваль, қандай жағдай болса да билікте болудың маңызды екенін, белгілі бір шапшаңдық жағдайды әрқашан бақылайтынын, бұрылып кете алмайтын оқиғаның, басқара алмайтын адамның жоқ екенін ойлады. Ол апат кезінде елдің бақытсыздығын сезінді, сонымен қатар, билікті өз қолына алып, кез келген жағдайға төтеп беру қабілетін кең ауқымда қолдану мүмкіндігін көрді. Бірақ жеңіске жеткен Рейх келісімге келуге ниеті жоқ серіктес болды. Өйткені, барлық нәрсеге қарамастан, ол Францияның апатына мойын бұруға мәжбүр болды. Ол бұл шартты қабылдады. Ол ең жаман жағдайдан пайда табуға, тіпті құлдықтың өзінен де пайдалануға, тіпті басқыншымен бірігіп, өзін ең қатыгез қуғын-сүргіннің құралы етуге болатынын ойлады. Өз саясатын жүзеге асыру үшін ол елдің абыройынан, мемлекеттің тәуелсіздігінен және ұлттық мақтанышынан бас тартты. Бірақ осылардың бәрі, жау әлсіреген кезде, қайта тіріліп, талап етуші болып пайда болды. Лаваль ойын ойнады. Ол жеңіліске ұшырады. Ол жауапкершілікті мойындауға батылдық танытты. Шын мәнінде, өзінің үкіметінде барлық айла-шарғы мен жатақтандыруды қолданып, мүмкін емес нәрсені қолдауға тырысқан ол елге қызмет етуді көздеді. Осыны оған қалдырайық!»
Laval's manifold political activities left a complicated and controversial legacy, which resulted in more than a dozen conflicting biographies of him. In his memoirs, Otto Abetz, German Ambassador to France from 1940 to 1944, described Laval in high terms:He was one of the greatest statesmen of our time, and, in any case, its last truly great liberal politician. A more balanced approach was laid down by Charles de Gaulle in his own memories:Naturally inclined, accustomed by the regime, to approach matters from below, Laval held that, whatever happens, it is important to be in power, that a certain degree of astuteness always controls the situation, that there is no event that cannot be turned around, no men that cannot be handled. He had, in the cataclysm, felt the misfortune of the country but also the opportunity to take the reins and apply on a vast scale the capacity he had to deal with anything. But the victorious Reich was a partner who did not intend to compromise. For, despite everything [ ] he had to embrace the disaster of France. He accepted the condition. He judged that it was possible to take advantage of the worst, to use even the point of servitude, to even associate oneself with the invader, to make oneself an asset of the most terrible repression. To carry out his policy, he renounced the honor of the country, the independence of the State, and national pride. Now, these elements reappeared alive and demanding as the enemy weakened. Laval had played. He had lost. He had the courage to admit that he was responsible for the consequences. No doubt, in his government, deploying all the resources of ruse, all the resources of obstinacy to support the unsustainable, he sought to serve his country. Let that be left to him!
Өзгерістер
17 маусым 1935 – Марио Рустан Маркомбестің (13 маусымда қайтыс болған) қызметін жалғастырып, Ұлттық білім министрі болады. Уильям Бертран Рустанның орнына Сауда флоты министрі болады.
17 June 1935 – Mario Roustan succeeds Marcombes (d. 13 June) as Minister of National Education. William Bertrand succeeds Roustan as Minister of Merchant Marine.