Кіріспе

Дисней ойын-сауық парктеріндегі қараңғы аттракцион «Кариб теңізінің қарақшылары» Диснейленд, Уолт Дисней әлемінің Сиқырлы патшалығы, Токио Диснейленд, Диснейленд паркі (Диснейленд Париж) және Шанхай Диснейлендінде орналасқан қараңғы аттракцион. Аттракцион 17-18 ғасырлардағы Кариб теңізі маңындағы Вест-Индия аралдарындағы қарақшылар тобының, олардың саяхаттарының, қиындықтары мен ерліктері туралы әңгімелейді. Аттракционның түпнұсқасы 1967 жылы Лос-Анджелес маңындағы Анахайм қаласындағы Диснейлендте ашылды және Уолт Дисней жеке бақылаған соңғы аттракцион болды. Ол ашылғаннан үш ай бұрын қайтыс болды. Үлкен сұранысқа ие болғаннан кейін, аттракцион 1973 жылы Флорида штатының Орландо қаласына жақын жердегі Уолт Дисней әлемінің Сиқырлы патшалығында алты жылдан соң қайта жаңартылды. 1983 жылы Токио Диснейлендінде және 1992 жылы Париж Диснейлендінде де осы аттракцион пайда болды. Алғашқы төрт нұсқаның әрқайсысы әртүрлі сыртқы көрініске ие, бірақ аттракционның өзі ұқсас. 2016 жылы Шанхай Диснейленд паркінде «Кариб теңізінің қарақшылары: Суға батқан қазына үшін шайқас» көркем фильмінің дүниежүзілік табысына байланысты жаңартылған нұсқасы ашылды. «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы Джордж Бранс пен Ксавье Атенсио жазған «Мен үшін қарақшының өмірі» әнінің тууына себеп болды. Аттракцион 2003 жылы дебют жасаған «Кариб теңізінің қарақшылары» фильмдерінің негізі болды. 2006 жылдан бері Дисней фильмдер сериясының кейіпкерлерін Диснейленд, Сиқырлы патшалық, Токио Диснейленд және Диснейленд Париж нұсқаларына енгізіп келеді.

Тарих

1967 жылдың 18 наурызында ашылған Диснейлендтегі «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы Уолт Диснейдің өзі жобалауға қатысқан соңғы саяхат болды, ол өлімінен үш ай өткен соң көрсетілді. Ол Диснейлендтің «Нью-Орлеанс алаңы» бөлігінде орналасқан, оның фасады соғысқа дейінгі Нью-Орлеанс стилін еске түсіреді және 31 жұлдызды АҚШ туымен безендірілген (бұл 1850-ші жылдарды көрсетеді). Бастапқыда бұл балауыз мүсіндерінен тұратын көрме болуы жоспарланған, бірақ 1964 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесінде «Бұл кішкентай әлем» атты қайықпен жүру концепциясының сәттілігінен кейін Дисней «Кариб теңізінің қарақшылары» үшін де осындай жүйе қолдануды шешті. Фасадтың екінші қабаты бастапқыда жеке Дисней отбасының пәтері ретінде жобаланған, бірақ кейін 1987 жылдың көктемінде «Дисней галереясы» деп аталған өнерге қатысты сауда және мұражай кеңістігі ретінде ашылды, ал 2007 жылдың соңында «Диснейленд арманы» (Disneyland Dream Suite) ауыстырды. Диснейлендтегі бастапқы орнатуды «Arrow Development» компаниясы жасады және «Arrow» келесі екі орнатуға кеңес берді. Аттракциондағы жолаушыларды тасымалдайтын қайықтар «Уолт Дисней Продакшнс» компаниясының патентына ұқсас, бірақ оны «Arrow Development» компаниясының негізін қалаушыларының бірі Эдгар А. Морган тіркеген. «Arrow» 1953 жылдан бастап Диснейлендтегі көптеген аттракциондардың жобалауы мен дамытуына қатысты. Аттракционда 630 000 галлон су, 53 аудио аниматроникалық жануар мен құс, 75 аудио аниматроникалық қарақшы мен ауыл тұрғыны бар, ал «қорықшаны» тазарту және қайта толтыру үш күнге созылады. Аумаққа кіретін жердің қарсы жағында Оңтүстік плантациясының ауласындағы кешкі дастарханға ұқсас «Blue Bayou» мейрамханасы орналасқан. Мейрамхана аттракционмен бірге ашылды және алғашқы тақырыптық мейрамханалардың бірі саналады. «Уолт Дисней әлемі» келушілері жоғалған аттракционға наразылық білдірді, бұл Диснейді Флоридадағы нұсқаны жылдам жариялауға мәжбүр етті, «Батыс өзені экспедициясы» жобасынан бас тартып. Жаңа «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы 1973 жылдың 15 желтоқсанында ашылды. Кейіннен «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы Токио, Париж және Шанхай қалаларындағы Дисней парктерінде ашылды. Аттракционның тарихы мен сахна артындағы жағдайлар туралы толық мәліметтер 2005 жылы жарық көрген Джейсон Сурреллдің «Кариб теңізінің қарақшылары: Сиқырлы патшалықтан киноға дейін» атты кітабында сипатталған. Саяхат Луизиананың қорықшасында кешкі уақытта жарқыраған шырындардың арасында басталады. Келушілер Лаффит-Лэндингте қайыққа мініп, бірден қорықшаның ортасына шығады. Банжо әуендері (оның ішінде «О! Сузанна» және «Кэмптаун жарысы») келушілер үй қайықтарымен өтіп бара жатқанда естіледі, олардың бірінің верандасында қарт адам тынышталған күйде шайқалатын креслосында алға-артқа қозғалып, құрылыс тартады. Тас арканың үстінде, қиылысқан қылыштармен сөйлейтін бас сүйек, келушілердің қайығы шарлауыққа түсіп, күңгірт жарықтандырылған үңгірге түсетініне дейін ескерту сөздерін айтады, онда ән шырқалатын дауыстар естіледі. Кезек үңгірдің ішінде, жабдықтар мен зеңбіректердің басынан өтеді, ал шахмат тақтасында екі қарақшы сүйегі отырған. Шахмат ойнаған сүйектер әзілі Magic Kingdom үшін Imagineer Марк Дэвис арнайы жасаған, оған аттракционды жобалау тапсырылған. Әртүрлі атмосфераны тудыратын екі кезек бар, біреуі «Әскер» жағы (сол жақта), екіншісі «Қарақшы» жағы (оң жақта, қазір ол Lightning Lane кезектері). Бұл екі кезек те жүк тиеу аймағымен біріктіріледі, ол «Қарақшылар шығанағы» деп аталады.

Париж Диснейленд

Диснейленд Париждегі «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционы саябақтың арт жағындағы, шайқастардан із қалған бекіністе орналасқан. Аттракционда көптеген түпнұсқа көріністер сақталған, сонымен қатар жаңа көріністер де қосылды, мысалы, қалалық көріністе әйел үшін дуэль шайқасып жатқан екі қылышшы.

Шанхай Диснейленд

Саяхаттың басқа нұсқаларынан өзгеше, «Кариб теңізінің қарақшылары: Батқан қазына үшін шайқас» атты аттракцион, осы аттас фильмдер сериясына негізделген сюжет желісін пайдаланады. Ол үлкен экранға цифрлық проекция технологиясын, дәстүрлі декорациялар мен аудио-аниматроникамен үйлестіреді. Аттракционды Walt Disney Imagineering әзірлесе, компьютерлік графикалық эффектілерді Industrial Light & Magic жасады.

Өзгерістер

Ескі Билл сахнасы алғаш 1972 жылы «Magic Kingdom» нұсқасы үшін жоспарланған, бірақ сахна «Magic Kingdom» нұсқасы 1973 жылы ашылғаннан кейін көп ұзамай «Disneyland»-ке көшірілді. «Magic Kingdom» нұсқасының кіреберісін күзеткен Баркер құсы бастапқыда 1973 жылы аттракцион ашылғанда түсіру алаңына орнатылған. Дегенмен, түсіру алаңындағы көпшілікті бақылау және тығын мәселелері 1975 жылы оны кіреберіс сыртына орналастыруға әкелді, ал 2006 жылғы жаңарту Баркер құсын 2012 жылға дейін «Disney» дүкеніне көшірді. 1997 жылы «Disneyland» түпнұсқасы мен «Magic Kingdom» нұсқасының қуғын сахнасы, онда ер адамдар әйелдерді қуған (соңғы сахнадан басқа, онда рөлдер ауыстырылған), өзгертілді. Енді қарақшылар әйелдердің қолындағы тамақты қуғандарын көрсетеді. «Жүдеген қарақшы» «Ашкөз қарақшы» ретінде қайта сомдалды, ол тамақ іздеген заңсыз адам, ал шашықтың ішінде жасырынып отырған әйелдің орнына мысық келді. Джейсон Сурреллдің «Кариб теңізінің қарақшылары: «Magic Kingdom»-нан киноға дейін» кітабында шоу-сценарисі Фрэнсис Ксавье «X» Атенсио осы «жұмсарту» өзгерістерін «Кариб теңізінің скауттары» деп атады. 2015 жылы жаңарту кезінде су қызының проекциялық эффектісі алынып тасталды, себебі ол дизайнердің күтілгеніне сай келмеді. 2013 жылғы маусымда «Magic Kingdom» орналасқан жерге жаңа көліктер қосылды. 2017 жылдың 26 сәуірінде «Disneyland» аттракционы кешке жабылып, киімдердің артына жасырынып отырған алғашқы Джек Спароу аниматронигі уақытша алынып тасталды, оның орнына актер Джонни Депп костюммен және Джек Спароу кейіпінде келді. Ол қонақтармен тікелей эфирде әрекеттесіп, олар өтіп бара жатқанда рөлін сомдады. Бұл «Кариб теңізінің қарақшылары: өлілер ертегі айтпайды» фильмінің жарнамалық акциясының бір бөлігі болды. Сол жылы Джек Спароу аниматронигі Париждегі «Disneyland» нұсқасының екі сахнасына қосылды. Сондай-ақ, сол кезде «Disney» сөйлейтін бас сүйектін «Magic Kingdom» нұсқасына қайта енгізді. «Disneyland Paris», «Disneyland California» және «Magic Kingdom» аттракциондарында аукцион сахнасы өзгертілді, онда қаланың әйелдері, соның ішінде қызыл киімдегі қызылшашты әйел, қарақшыларға сатылды. Енді жаңа сахнада қызылшаш қарақшы аукционшыға қала тұрғындарынан алынған олжаны сатуға көмектеседі. «Disneyland Paris» нұсқасы 2017 жылдың 24 шілдесінде өзгерістермен қайта ашылды, сонымен қатар Капитан Барбосса аниматронигі мен Дейви Джонс және Қара сақалдың бейнелері қосылды. 2018 жылы «Magic Kingdom» нұсқасы наурыз айында жаңа аукциондық сахнаны алды, ал «Disneyland» нұсқасы жоспарланған жөндеуден кейін маусым айында алды. «Disneyland»-тегі 2018 жылдың маусым айындағы жөндеуде қазына бөлмесінен кейінгі туннель сахнасына үш өзгеріс енгізілді: тұманды су тасқыны (және Дейви Джонс/Қара сақал баяндамасы) толығымен алынып тасталды, Пауль Фристің 1967 жылғы түпнұсқа баяндамасы қалпына келтірілді және үңгірдің соңында бір көрініс қосылды, онда қайық өтіп бара жатқанда қаңқа тірі қарақшыға айналады.

Бейімделулер

2003 жылы Disney «Кариб теңізінің қарақшылары: Қара інжу-маржанның қарғысы» фильмін шығарды. Бұл фильмде Джонни Депптің капитан Джек Воробьё рөлі Оскар сыйлығына ұсынылған. Оның ізінен төрт жалғасы жарық көрді: «Өліктің кемесі» (2006), «Әлем соңында» (2007), «Белгісіз толқындарда» (2011) және «Өлілер ештеңе айтпайды» (2017). Екінші фильм 2007 жылы «Үздік көрнекі эффекттер» номинациясында Оскар сыйлығын жеңіп алды. Сериал бүкіл әлем бойынша 3,7 миллиард доллардан астам табыс тапты. Бұл фильмдерде «Yo Ho (A Pirate's Life for Me)» әні, қалаға қарақшылардың шабуылы, түрмедегі иттің камерасы және кейіпкерлердің сөздері сияқты аттракционға сілтемелер көптеп кездеседі. Disneyland және Walt Disney World-тің Magic Kingdom паркінде капитан Джек Воробьё кейде сурет түсіруге және автограф беруге қол жетімді, сонымен қатар «Капитан Джек Воробьёның қарақшылық сабағы» атты қысқаша шоуда ойнайды, ол фильмдер сериясына негізделген. Шоу тиісті парктегі «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционының алдында немесе жанында көрсетіледі, онда капитан Джек сот өткізіп, жаңа қарақшыларды өз экипажына шақырады. Капитан Джекпен бірге оның адал экипаж мүшесі Мак болады; екеуі де көрермендерге қарақшы болудың жолдарын үйретеді. Бірінші фильмнің сюжетімен байланысты Akella компаниясының ойынды фильммен бірге шығарды. «Кариб теңізінің қарақшылары» фильмдеріне негізделген әлемдер Square Enix компаниясының Kingdom Hearts II және III ойындарында пайда болады. 2000 жылы Florida штатындағы Walt Disney World курортындағы DisneyQuest-те «Кариб теңізінің қарақшылары II: Буканер алтыны үшін шайқас» аттракционы ашылды. Бұл аттракционда бес ойыншыға дейін виртуалды қарақшы кемесіне мініп, кішкентай 3D әлемді аралап жүреді. Ойыншылар басқа виртуалды қарақшы кемелеріне зеңбіректермен оқ атуы мүмкін; егер қарсыластардың кемелері батып кетсе, олардың қазынасы «ұрланады». Видео ойынды дамытушы Рон Гилберт Monkey Island ойын сериясының атмосферасы Дисней аттракционынан шабыттанды дейді. Назар аударуға лайық мысал – Monkey Island 2: LeChuck's Revenge ойынындағы түрме сахнасы, онда ойыншы сүйекті пайдаланып, иттен кілтті алуы керек. Сахнадағы иттің аты Уолт болғанымен, ол Walt Disney-дің есімімен емес, ойын суретшісі Стив Перселлдің итінің есімімен аталған. 2007 жылдың 25 мамырында Disneyland паркінде Tom Sawyer Island-тың бөлігінде «Қарақшылар лагері» ашылды. Жаңа үңгірлер қосылды. Арал алғаш ашылғанда капитан Джек Воробьё кейіпкерімен 20 минуттық трюктер шоуы көрсетілді.