Кіріспе

Ұлыбританиядағы христиан діні

Англияның еркін шіркеуі (АЕШ) – Англиядағы епископтық шіркеу. Бұл шіркеу 19 ғасырдың ортасында Англия шіркеуінен бірнеше қауым бөлініп шыққан кезде құрылған. АЕШ-ның діни негізі, оның епископтық құрылымы, ұйымы, құлшылығы, мінберлік қызметі және рухани атмосферасы "Англикандық" деп танылады, бірақ ол Англикандық қауымдастықтың мүшесі емес. Оның құлшылық стилі "Ортақ дұғалар кітабына" немесе Англикандық дәстүрге жататын консервативті қазіргі тілдік формаларға сәйкес келеді. Англия шіркеуі АЕШ-ны жарамды өкілеттіктерге ие шіркеу ретінде мойындайды және оның канондары ортақ литургиялық және мінберлік қызметтердің әртүрлі түрлеріне рұқсат береді.

Тарих

Англияның еркін шіркеуі негізінен Евангелиелік төменгі шіркеу дінбасылары мен қауымдарымен Англия шіркеуі, Англияның орнатылған шіркеуіне дәстүрлі католиктік тәжірибелерді қайта енгізуге жасалған әрекеттерге (Оксфорд қозғалысынан шабыттанған) жауап ретінде құрылды. Бірінші қауымды 1844 жылы Преподобный Джеймс Шор Тотнес, Девон қаласындағы Бриджтаун шіркеуінде құрды. Алғашқы жылдары дін қызметкерлерін көбінесе Ханттингдон графинясының байланысы қамтамасыз еткен, оның бастауы 18-ғасырдағы Евангелиелік қайта жанданудан бастау алған. 19 ғасырдың ортасына қарай байланыс әлі де көптеген англикандық ерекшеліктерді сақтап, суперлице мен Жалпы дұғалар кітабын қолданды. Алғашқы епископ Бенджамин Прайс болды, ол бастапқыда барлық жаңа қауымдарды басқарды. 1874 жылы FCE Солтүстік Америкадағы жаңадан құрылған Реформаланған епископтық шіркеумен байланыс орнатты. 1956 жылы FCE Жалпы дұғалар кітабын қайта қарастырып, деноминацияның литургиясының негізгі мәтінін жасады. Осы түзетудің мақсаты – Англия шіркеуінің 1662 жылғы дұғалар кітабынан «әкемдік және римдік партияның ілімі мен тәжірибесіне ақылға қонымды негіз беретін» «айрықша тіркестер мен сөздерді» алып тастау немесе түсіндіру еді. 2003 жылы FCE жоғары шіркеу тәжірибесін қабылдағандықтан, екі епископ және он қауым негізгі шіркеуден бөлініп, Англияның еркін шіркеуінің Евангелиелік байланысын құрды. Осы қауымдардың үшеуі – Экстердегі (кейіннен 2023 жылдың сәуірінде қайта FCE-ден шыққан), Миддлсбро және Освальдтвистлдегі қауымдар FCE-ге қайта оралды. Фарнем мен Теддингтондағы екі шіркеу толығымен тәуелсіз болғандықтан, қазіргі уақытта ЕҚҚББ-ның Флитвуд, Лидс, Ли-он-Си, Тьюбрук (Ливерпуль) және Уоркингтон қалаларында бес шіркеуі бар.

Діни қызмет

Шіркеу диакондар, пресвитерлер және епископтардан тұратын үш буын қызмет атқарады және тек ер адамдарды ғана санатқа бөліп үйретеді. Оның дәрежелері 2013 жылдан бері Англия шіркеуі тарапынан жарамды деп мойындалды.

Ұйым

Қазіргі заманғы тілдердегі құлшылық рәсімдерін ұсыну шақыру арқылы бекітілді және жобалау мен мақұлдау процесі басталды. Шіркеу, елшілік тізбектілігі бойынша епископтарды тағайындауды жалғастыруда, онда Моравия, Англия шіркеуі және Маланкара православиелік сириялық шіркеуінің епископтары кейде қатысады.

Діни епархиялар

Біріккен шіркеудің 20-шы ғасырдың басында шамалы өсімі болды, бір кезде 90 қауымы болған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Ұлыбританиядағы көптеген басқа діни ұйымдар сияқты, саны төмендеді. Дегенмен, соңғы жылдары қауымдардың саны шамалы артты. Ұлыбританиядағы 18 шіркеу мына жерлерде орналасқан:

Оңтүстік Америка епархиясы

Оңтүстік Америкадағы 25 қауымнан тұратын шіркеу 2018 жылдың маусым айында өткен жиналаста шетелдік епархия ретінде мойындалды. Бразилиядағы 16 қауым Бразилия реформацияланған англикан шіркеуі (Igreja Anglicana Reformada do Brasil; IARB) ретінде тіркелген. 2021 жылдың 5 мамырында Оңтүстік Америка епархиясы "ЕХО басшылығына толық сенімсіздік" және "епископ Джон Фенвик жасаған биліктің теріс пайдалануы" себептерін айта отырып, ЕХО-дан шықты.

Тапсырмаларды тану

2013 жылдың қаңтар айында Англия шіркеуі Англия еркін шіркеуінің қасиетті дәрежелерін мойындағаны жарияланды. Бұл қадам Англия еркін шіркеуінің епископтары, Христиандық бірлік кеңесі және Иман мен тәртіп комиссиясы арасындағы шамамен үш жылдық байланыстан кейін жасалды. Бұл мәселе Бас Синодта дауысқа салынбады, бірақ Епископтар палатасының тұрақты комитеті бекітті. Англия еркін шіркеуінің сол кездегі Бас епископы Джон Маклин былай деді: «Біз ортақ епископтық мұрамызды мойындаған архиепископтарға алғыс айтамыз. Бұл соңғы мақсат емес, Жақсы Жаңалықты уағыздауға жаңа мүмкіндіктер ашады деп тілеймін». Гилдфорд епископы және Англия шіркеуінің Христиандық бірлік жөніндегі кеңесінің төрағасы Кристофер Хилл былай деді: «Біздің арамызда, әсіресе Англия еркін шіркеуінің қауымы бар жерлерде жақсы қарым-қатынас орнатылады деп үміттенемін». 1967 жылғы «Шетелдегі және басқа дін қызметкерлерінің (қызмет және діни қызметкерлерді тағайындау) ережесі» бойынша Англия еркін шіркеуінің дәрежелерін мойындау, FCE дін қызметкерлеріне осы ереже бойынша Англия шіркеуінде қызмет етуге рұқсат алу құқығын береді, бұл қажетті рәсімдер мен рұқсаттарға сәйкес жүзеге асырылады. Олардың бірқатары FCE дін қызметкерлері ретінде жақсы қалып, осылайша рұқсат алды. Бұл ереже FCE епископтарына Кантербери және Йорк провинцияларындағы епархия епископының өтініші бойынша, тиісті архиепископтың келісімімен, басқа епископтық функцияларды орындауға және жүзеге асыруға да мүмкіндік береді.

Қарым-қатынастар

FCE Реформациялық епископалдық шіркеупен рухани байланыста, ол қазір Солтүстік Америка Англикан шіркеуінің мүшесі. Ұлыбританияда FCE Ерақыт шіркеулер тобының және Англиядағы шіркеулердің бірлестігінің мүшесі. 1992 жылдан 1997 жылға дейін FCE Англия шіркеуімен ресми диалог жүргізді, бұл 1998 жылғы Ламбет конференциясында үміт белгісі ретінде қарастырылды. Ол Англия шіркеуінің 1988 жылғы Экуменикалық қатынастар заңына сәйкес тағайындалған шіркеу. FCE епископтары Джордж Кери, Роуэн Уильямс және Джастин Уэлбидің Кантербери архиепископы лауазымына орналасуына қатысты. 2013 жылдан бері Англия еркін шіркеуі Скрантон одағының консервативті ескі католиктерімен диалогта, ал FCE приходтарының бірі Скрантон одағының скандинавиялық католик шіркеуінің священнигі, бұрынғы FCE диаконы Кальвин Робинсонмен қызмет көрсетеді.

Англикандық қайта құру

FCE Англикан қауымындағы қайта құруларға қатысты. 2009 жылы шіркеу, бұрынғы жылы Иерусалимде құрылған Global Anglican Future Conference (GAFCON) қозғалысының жергілікті ұйымы – Fellowship of Confessing Anglicans (Ұлыбритания мен Ирландия) іріктеуіне қатысты. 2013 жылдың қазан айында епископ-примус Джон Фенвик Найробиде өткен екінші Global Anglican Future Conference (GAFCON 2) конференциясына қатысты. Ол GAFCON UK (Fellowship of Confessing Anglicans (Ұлыбритания мен Ирландия) ұйымының ізбасары) қайта құру мәселесінде кеңес алды, бұл процеске GAFCON приматтары қолдаған ACNA миссионерлік епискобы Энди Лайнс басшылық етті. 2016 жылдың ақпан айында Солтүстік Америка Англикан шіркеуінің архиепискобы Фоли Бич, Солтүстік Америка Англикан шіркеуінің Англияның еркін шіркеуімен толық рухани байланыста екенін білдіретін құжатқа қол қойды, сондай-ақ "олардың қауымдарын, дін қызметкерлерін және қасиетті обрядтарын мойындап, Иса Мәсіхтің қуатты жақсы хабарын тарату және бүкіл әлемде оның шәкірттерін дайындау үшін бірлесіп жұмыс істеуге міндеттенеміз" деді. Архиепископ Бичтің бұл мәлімдемесі 2016 жылдың маусым айында ACNA провинциялық кеңесімен бекітілді.