Кіріспе
Legio XIV Gemina ("Құрдас он төртінші легион") - Императорлық Рим армиясының легионы, б.з.д. 57 жылы Юлий Цезарь жасаған. Gemina (Құрдас) деген атау Актиум шайқасынан кейін легион тағы бір толық емес легионмен біріктірілгенде берілді. Martia Victrix (соғысқа дайын және жеңісшіл) деген атау б.з. 9 жылы Паннон соғысындағы қызметтерінен және б.з. 61 жылы Боудикканы жеңгеннен кейін қосылды. Легионның нышаны, Цезарь шақыртқан көптеген легиондар сияқты, Егізқұйрық болды.
Legio XIV Gemina ("The Twinned Fourteenth Legion") was a legion of the Imperial Roman army, levied by Julius Caesar in 57 BC. The cognomen Gemina (Twinned) was added when the legion was combined with another understrength legion after the Battle of Actium. The cognomen Martia Victrix (martial and victorious) was added following their service in the Pannonian War c. AD 9 and the defeat of Boudicca in AD 61. The emblem of the legion was the Capricorn, as with many of the legions levied by Caesar.
Цезарь тұсында
XIV легионды Цезарь алғаш рет Цизальпин Галлиясында, Галлияға жасаған шабуылдары мен жаулап алу кезінде құрды. Олардың қызмет мерзімі басқа республикалық легиондардағыдай 16 жылды құрады (бірақ Август оны 20 жылға ұзартты). Легион алғашқы жылдары шайқастар мен шабуылдар кезінде лагерьді күзету үшін жиі қалдырылатын. Амбиорикс көтерілісі кезінде Атуатукада (қазіргі Бельгияның Тунгерен қаласының жанында) жойылғаннан кейін, ол дереу қайта құрылды. Атуатукадағы қырғыннан кейін, Эбурондар Амбиорикс және Кативолькпен бірге жасағаннан кейін, легион ұзақ жылдар бойы бақытсыз деп есептелді, бірақ олардың Аквилифері Люций Петросидийдің күш-жігері арқасында оның абыройы сақталды.
Германикустың тұсында
Бұл легион генерал Джерманикус Юлий Цезарьмен бірге германдық басшы Арминийге қарсы күресті. Осы жорыққа дейін он жыл бұрын Арминий Тютобург орманы шайқасында үш легионды құрта білді, бұл Рим әскери тарихындағы ең ірі апаттардың біріне айналды. Легион Германикустың жеңісін қамтамасыз етті және оған асырап алған әкесі және туған ағасы, император Тиберийден жеңіс тойын сыйлады.
Британияға шабуыл
9 жылы Могунтиякумда орналасқан XIV Гемина Мартия Виктрикс легионы – Аулус Плауций мен Клавдийдің 43 жылы Британияға жасаған Римдік шапқынында қолданған төрт легионның бірі болды. Ол Уотлинг көшесіндегі Мансеттердегі легионерлік бекінісін салды және 58 жылы өзінің базасын Вроксетерге көшірді. Легион 60 немесе 61 жылдары Будикканы жеңуге қатысты. Тацит пен Дионың мәлімдемесінше, Уотлинг көшесіндегі шайқаста 14-ші легион 10 000 легионер мен қосымша әскерден тұратын күшімен Будикканың 230 000 сарбазын жеңді. Бұл олардың Неронның "ең тиімді" легионы екенін анықтады, содан кейін ол оларды келесі бірнеше жыл бойы Британияда гарнизондық қызметте ұстады, алаңдаулы тайпаларды бақылауда ұстау үшін. 67 жылы легион Неронның парфтарға қарсы жоспарлаған, бірақ іске аспаған жорығына дайындық үшін Балқанға жіберілді.
Рейндегі көтеріліс
89 жылы Германияның жоғары провинциясының губернаторы Луций Антоний Сатурнин, XIV және XXI Рапакс легиондарының қолдауымен Домицианға қарсы көтеріліс жасады, бірақ көтеріліс басылды. 92 жылы XXI легион жоғалып кеткен соң, XIV Гемина оны алмастыру үшін Паннонияға жіберілді және Виндобонада (Вена) лагерь құрды. Сарматтармен болған соғыстан және Траянның Дакия соғыстарынан (101–106 жж.) кейін легион Карнунтумға көшірілді, онда үш ғасыр бойы орналасты. Антонин Пийдің басшылығымен, XIV легионның бір бөлімдері маврларға қарсы соғыстарға қатысты, ал легион император Луций Верустың парфян жорығында да болды. Маркомандарға қарсы соғысы кезінде император Марк Аврелий өзінің штабын Карнунтумда орналастырды.
Септимий Северді қолдау
Біздің заманымыздың 193 жылы Пертинакс қайтыс болғаннан кейін, он төртінші легионның қолбасшысы Септимий Север Панония легиондары тарапынан, ең әсіресе өз легионы тарапынан император деп жарияланды. XIV Гемина Римге қарсы узурпатор Дидиус Юлианға шабуыл жасау жолында императоры үшін күресті (193), узурпатор Песценний Нигердің жеңіліске ұшырауына көмектесті (194), және, мүмкін, империяның астанасы Ктесифонды (198) тонаумен аяқталған парфтық жорықта да қатысты.
Императорлық кандидаттарды қолдау
Валерианның жеңілісінен кейінгі қақтығыста XIV Гемина көтерілісші Регалианды император Галлиенге қарсы (260 ж.), содан кейін Галлиенді Галлия империясының Постумусына қарсы қолдады ("VI Pia VI Fidelis" – "алты рет адал, алты рет берілген") атағын алып, Галлиеннің өлімінен кейін Галлия императоры Викторинусты (269–271 жж.) қолдады.
V ғасыр
V ғасырдың басында XIV Гемина әлі де Карнунтумда орналасқан болатын. 430-жылдары Дунай шебінің күйреуімен таратылған болуы мүмкін. Notitia Dignitatum құжатында Thracias аймағындағы әскери сардардың (Magister Militum) қарауындағы Quartodecimani comitatensis жасағы тізімделген; бұл жасақ XIV Гемина болуы мүмкін.
Куәландырылған мүшелері
Атауы Рангы Уақыт аралығы Өлкесі Көзі Тит Флавий Руфус центурион (ветераны) ? Италия, Мозия, Дакия , Фабий Приск легат шамамен 70 ж. Британия Тацит, Тарихтар IV.79.3 Секст Юлий Север легат 110 және 120 жылдар аралығында Паннония Публий Клювий Максимус Пауллин легат ?138 ?141 Паннония Маркус Ноний Макрин легат шамамен 193/194 Паннония Гней Петрон Пробатус Юний Юст легат 222 және 235 жылдар аралығында Паннония Маркус Корнелий Нигринус Куриатиус Матернус трибун ангустиклавий 60-шы жылдар Британия Луций Корнелий Пусиус Анний Мессалла трибун латиклавий шамамен 59 ж. Британия Тит Фламин сарбаз шамамен 55 69 ж. Британия Маркус Петроний сарбаз шамамен 55 69 ж. Британия Секст Юлий Север трибун латиклавий 105 және 110 жылдар аралығында Паннония Луций Миний Квадроний Верий трибун латиклавий шамамен 116 ж. Паннония ,