Құдайдан көмек тілеу және ізгі тілектер

Кіріспе

Құдайдан көмек сұрауға арналған қысқаша дұға – бата (bene, 'жақсы' + dicere, 'айту') – құдайдан көмек, нығмет және басшылық тілейтін қысқаша дұға, әдетте құлшылық қызметінің соңында оқылады. Бұл сондай-ақ, христиан дініндегі нақты бір қызметті де білдіруі мүмкін, оған еухаристиялық нанның көрсетілуі және оның арқылы халыққа нығмет тілеу кіреді.

Христиандық

Ерте заманнан бері христиандар литургиялық құлшылықтарында, әсіресе қызметтің соңында рәсімдік баталарды қабылдады. Мұндай баталар христиандық Шығыс және Батыста тұрақты түрде қолданылып келеді. Рим-католик шіркеуінің баталарына Папа мен оның өкілдерінің Апостолдық батасы және өлгендердің "соңғы батасы" кіреді. Англикан шіркеуі протестанттық реформациядан кейін бата беру принципін сақтап қалды, нәтижесінде бата немесе баталар көптеген англикандықтардың, сондай-ақ методистердің құлшылықтарын аяқтайды. Баптист және литургиялық протестант шіркеулерінде бата берудің кең таралған түрі - құлшылық жетекшісінің қолын көтеруі және Киелі кітаптағы діни бата сөздерін оқуы (Сандар 6:24-26 KJV). Бұл қосымшаны Мартин Лютер өзінің Deutsche Messe-сінде енгізді және лютеран шіркеулерінде дәстүрлі болып қала береді. Көптеген протестанттық конфессиялар, мысалы, методист шіркеуі, өздерінің шіркеу қызметтерін аяқтағанда баталарды пайдаланады. Мұндай баталар Киелі кітаптан, шіркеу мүшелерінің жазғандарынан немесе екеуінің комбинациясынан алынуы мүмкін. Галликандық рәсімдегі миссада және кейбір француздық епархияларда галликандық рәсімдерге қатысты дауларға дейін жиі күрделі және ұзақ баталар оқылды, содан кейін олар тоқтатылды. Алайда, Папа Иоанн Павел II осы епархияларға жергілікті рәсімнің осы дәстүрлі элементін қайта жаңартуға рұқсат берді. Шығыс православие шіркеуінде баталар әрбір қызметтің басында да, соңында да оқылады, сонымен қатар қызмет барысында басқа да баталар болуы мүмкін. Соңғы бата (босату) ең маңыздысы болып табылады және көбінесе сол күні еске алынатын мереке немесе әулие туралы айтылады. Шамамен дін қызметкері оң қолымен бата береді, ал епископ екі қолымен бата береді. Екі жағдайда да қолды саусақтары IC XC (грек тілінде "Иисус Христос" сөзінің аббревиатурасы) әріптерін құратындай етіп ұстайды және қолмен ауада крест белгісін жасайды. Егер епископ немесе аббат бата беру кезінде өздерінің таяқшаларын ұстаса, олар оң қолын көтереді және крест белгісін таяқшаларымен де, оң қолымен де жасайды, біреуін екіншісінің алдына кесіп қояды. Құдайлық литургияның соңындағы сияқты, ерекше салтанатты баталар қолмен емес, бата беру кресімен жасалады.

From the earliest church, Christians adopted ceremonial benedictions into their liturgical worship, particularly at the end of a service. Such benedictions have been regularly practiced both in the Christian East and West. Among the benedictions of the Roman Catholic Church, include the Apostolic Benediction made by the Pope and his delegates, and the "last blessing" of the dying. The Anglican Church retained the principle of benediction after the Protestant Reformation, and as a result, the benediction or blessing ends most Anglican, as well as Methodist, services of worship. A common form of benediction in Baptist and liturgical Protestant churches is for the worship leader to raise his hands and recite the words of the biblical Priestly Blessing (Numbers 6:24 26 KJV). This addition to the Mass was made by Martin Luther in his Deutsche Messe and remains traditional in Lutheran Churches. Many Protestant denominations, such as the Methodist Church, incorporate the use of benedictions in the closing of their church services. Such benedictions may be taken from Scripture, written by a church member, or a combination of the two. An often complex and lengthy blessing before communion took place in the mass of the Gallican Rite and in some French sees survived until the Gallican rites controversy when they were suppressed. Pope John Paul II, however, gave permission for these sees to restore this traditional element of their local rite. In the Eastern Orthodox Church, benedictions will occur at both the beginning and the end of each service, and there may be other benedictions during the course of the service. The final benediction (the dismissal) is the most important, and will often entail mention of the feast or saint being commemorated that day. The priest will bless with his right hand, and the bishop will bless with both hands. In both cases, the hand is held so that the fingers form the initials IC XC (the abbreviation for "Jesus Christ" in Greek), and he traces the Sign of the Cross in the air with his hand. If a bishop or abbot is holding his crozier while making the benediction, he will raise his right hand and trace the Sign of the Cross with both his crozier and right hand, crossing the one in front of the other. More solemn benedictions, such as that which comes at the end of the Divine Liturgy, will be made with a blessing cross rather than the hand.

Қасиетті Тағаланың батасы

Рим-католик шіркеуіндегі ең көп таралған қызметтердің бірі – Қасиетті Тағамды ізгі тілекке бөлеу рәсімі, көбінесе Бенедикция деп аталады, ал Францияда Салют, Германияда – Зеген деп танылады. Кейбір жоғары дәрежелі Англикан шіркеулерінде де осы рәсім орындалады. Әдетте бұл орта немесе кешкі құлшылық болып табылады және ол Қасиетті Тағамның алдында белгілі бір әндердің, литаниялардың немесе әндердің оқылуынан тұрады, ол алтарьда монустрацияда көрсетіліп, шамдармен жарықтандырылады. Соңында діни қызметкер немесе диакон иығына жамылғы жамылып, монустрацияны қолына алып, тізе бүгіп отырған қауымның үстінен үндемей айқыш белгісін жасайды. Бенедикция жиі басқа құлшылықтардың аяқталуы ретінде қолданылады, мысалы, Веспер, Комплин, Кешкі құлшылық, Крест жолы, бірақ ол көбінесе өзіндік толыққанды рәсім ретінде қарастырылады. Әртүрлі елдерде егжей-тегжейлі рәсімдерде айырмашылықтар көп, бірақ кейбір элементтер өзгермейді. Дәмдеуіш пен балауыз шамдарды қолдану, «Tantum ergo» әнін оның аятымен және дұғасымен орындау, сондай-ақ Қасиетті Тағаммен ізгі тілек беру барлық жерде міндетті. Римде, рәсімнің тек «Tantum ergo» әнін орындау және одан кейін ізгі тілек беру бөлігі ғана қатаң литургиялық деп есептеледі. Бұл ой Рим шіркеулерінің көптеген шіркеулерінде діни қызметкердің, оның алдында тұрғандардың (турриферий, аклиттер және т.б.) «Tantum ergo» басталғанға дейін ғана киелі орынға кіргенімен нығайтылады. Осыған дейін Қасиетті Тағам діни қызметкер котта мен стола киіп, бейресми түрде көрсетіледі; содан кейін хор мен қауым литаниялар мен әндерді орындауға немесе жағдайға қарай дұғалар мен құлшылықтарды айтуға қалдырылады. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде құлшылық әдетте діни қызметкер мен оның көмекшілерінің процессиямен кіруімен және Қасиетті Тағам табэрнакулдан шығарылған кезде «O Salutaris Hostia» әнінің орындалуымен басталады. Англияда «O Salutaris» әнін орындау Вестминстер провинциясының бұрынғы синоды бекіткен «Ritus servandus» кодексімен міндеттелген. Әдетте «O Salutaris» әнінен кейін басылатын және Бенедикция кезінде жиі орындалатын Біздің Анамыздың литаниясы міндетті емес. Диакон мен субдиаконның далматика киімінде қатысуы рәсімге қосымша салтанаттылық сыйлайды. Егер діни қызметкер діоцез епископы болса, ол алтарьға процессия жасағанда митра мен крозьерді қолданады және ізгі тілек бергенде халыққа үш рет айқыш белгісін жасайды. Әйтпесе, егер күрделі рәсімді орындауға мүмкіндік болмаса, ресми емес құлшылыққа рұқсат етіледі. Діни қызметкер котта мен стола киіп, табэрнакул есігін ашады. Дұғалар мен құлшылықтар оқылады немесе орындалады, содан кейін діни қызметкер табэрнакул есігі қайта жабылар алдында, жамылғымен жабылған киборриймен қатысушыларды ізгі тілекке бөледі. Бенедикция монустрациямен орындалатын құлшылықтар үшін діоцез епископының жалпы немесе арнайы рұқсаты қажет.

One of the most generally popular services in the Roman Catholic Church is Benediction of the Blessed Sacrament, commonly referred to as Benediction and known in France as Salut and in Germany as Segen. It is also the custom of some high church Anglican churches to hold this service. It is ordinarily an afternoon or evening devotion and consists in the singing of certain hymns, or litanies, or canticles, before the Blessed Sacrament, which is exposed upon the altar in a monstrance and is surrounded with candles. At the end, the priest or deacon, his shoulders enveloped in a humeral veil, takes the monstrance into his hands and with it makes the sign of the cross in silence over the kneeling congregation. Benediction is often employed as a conclusion to other services, e. g. Vespers, Compline, Evensong, the Stations of the Cross, but it is also still more generally treated as a rite complete in itself. There is a good deal of diversity of usage in different countries with regard to details, but some of the elements are constant. The use of incense and wax candles, the singing of the "Tantum ergo" with its versicle and prayer, and the blessing given with the Blessed Sacrament are obligatory everywhere. In Rome, the only portion of the service which is to be regarded as strictly liturgical is the singing of the "Tantum ergo" and the giving of the Benediction which immediately follows. This idea is emphasized by the fact that in many Roman churches the celebrant, vested in cope and preceded by thurifer, acolytes, etc., only makes his entry into the sanctuary just before the "Tantum ergo" is begun. Preceding this, the Blessed Sacrament is exposed, informally, by a priest in cotta and stole; and then choir and congregation are left to sing litanies and canticles, or to say prayers and devotions as the occasion may demand. In English speaking countries the service generally begins with the entry of the priest and his assistants in procession and with the singing of the "O Salutaris Hostia" as soon as the Blessed Sacrament is taken out of the tabernacle. In England the singing of the "O Salutaris" is enjoined in the "Ritus servandus", the code of procedure approved by a former synod of the Province of Westminster. The Litany of Our Lady, though usually printed after the "O Salutaris" and very generally sung at Benediction, is not obligatory. Further solemnity is often given to the service by the presence of deacon and subdeacon in dalmatics. When the bishop of the diocese officiates he uses mitre and crosier in the procession to the altar, and makes the sign of the cross over the people three times in giving the benediction. Otherwise, when the means for carrying out a more elaborate rite are not available, an informal service is permitted. The priest, wearing cotta and stole, simply opens the tabernacle door. Prayers and devotions are said or sung, and then the priest blesses those present with the veiled ciborium before the tabernacle door is again closed. The permission, general or special, of the bishop of the diocese is necessary for services where Benediction is given with the monstrance.

Иудаизм

Яһуди діні Иерусалим ғибадатханасында және үйде қолдануға арналған рәсімделген баталарды (берахот) жасады. Еврейше "brkh" етістігі "тізе бүгіп сәжде ету" мағынасын білдіреді. Бұл берахоттар көбінесе мицваның (құдайлық пәрменнің) орындалуымен байланысты нығмет тілеу түрінде айтылды. Ең маңызды нығмет – Сандар кітабының 6:23-27 аяттарында (HE) келгендей, коханимдердің (Аароннан тараған дін қызметкерлерінің) айтқан батасы болды.

Индуизм

ИСККОН арқылы танымал болған индуизмдегі бата, әдетте түскі ас ішер алдында, ішкен соң, немесе кез келген басқа қолайлы уақытта айтылатын немесе оқылатын дұғаларды білдіреді.

Халықтық мәдениеттегі сілтемелер

"Бейіту" – Ф. Скотт Фицджеральдтың 1920 жылы жарық көрген әңгімесінің атауы. "Benediction" – Hot Natured және Ali Love-тың Hot Creations лейблі арқылы шыққан трегі. "Benediction" – Турстон Мурдың Demolished Thoughts жеке альбомындағы бірінші трек. "Benediction" – The Weakerthans тобының Reconstruction Site атты үшінші альбомындағы трек. "Бейіту" – Кент Харуфтың 2013 жылы жарық көрген романының атауы. "Benediction" – Аугуст Алсинаның әні. "Benediction" – Ұлыбританияның Бирмингем қаласынан шыққан Death Metal тобы.