Кіріспе
V Алауда легионы (Legio V Alaudae) – б.з.д. 52 жылы генерал Гай Юлий Цезарь (Рим диктаторы б.з.д. 49-44 жылдары) құрған Рим армиясының легионы. Ол Верцингеторикс әскерлерімен күресу үшін Трансальпілік Галлияда жасақталды және Рим легиондарының арасында азамат емес адамдарды алғаш рет қамтитын легион болды. Тарихшылар легионның 70 жылы Батавия көтерілісінде немесе 86 жылы Тапеи шайқасының бірінші кезеңінде жойылған-жойылмағаны туралы пікір келіспейді.
Legio V Alaudae ("Fifth Legion of the Lark"), sometimes also known as Legio V Gallica ("Fifth Gallic Legion"), was a legion of the Roman army founded in 52 BC by the general Gaius Julius Caesar (dictator of Rome 49 44 BC). It was levied in Transalpine Gaul to fight the armies of Vercingetorix, and was the first Roman legion to comprise non citizens. Historians disagree whether the legion was destroyed during the Batavian rebellion in AD 70, or during the First Battle of Tapae (AD 86).
Шығуы және ерте тарихы
Легионды б.з.б. 52 жылы Юлий Цезарь Трансальпілік Галлияда құрды. Цезарь сарбаздарға жеке қаражатынан ақы төледі. Сенат оны кейін ғана мойындады. Легион бастапқыда Legio V Gallica деп аталған болуы мүмкін. Ерекше, галлдық атауы, олардың қанатын шлемдеріне бекіту салтымен байланысты болуы керек. Жаңа легион алғашқы шайқасын галл көшбасшысы Верцингеторикске қарсы науқанда және Алезия қамалында көрді. Цезарь мен Помпей арасындағы азамат соғысы кезінде V Алауда Цезарьдің Италияға басып кіруіне қатысты және біраз уақыт Апулияда тұрды. Ол Диррахиум шайқасында да болды. Легион Катонға қарсы африкалық жорыққа қатысты, ол Тапсус шайқасында аяқталды. Мұнда легион Цезарьдің республикалық жауы қолданған пілдермен батырлықпен шайқасты. Бұл үлкен әсер қалдырды, және V Алауда өз эмблемасы ретінде бұқаны емес, пілді таңдаған жалғыз Цезарь легионы болды. Бұл эмблема осы ерлігі үшін б.з.б. 46 жылы берілді.
Республиканың соңғы соғысы
Марк Антоний мен Август арасында азамат соғысы басталғаннан кейін легион Антонийдің жағына шығып, оның үшін Мютина шайқасында күресті, бірақ жеңіліске ұшырады. Кейін екі адам ынтымақтасуға келіскенде, Цезарьді өлтіргеннен кейін Республиканы қайта орнатуға тырысқан Брут пен Кассиусқа қарсы Филипп шайқасында жеңіс оді. "V Alaudae" сол шайқаста болды. Легион Антонийдің Парфия империясына қарсы соғысына қатысты. Антоний легионды Октавианға қарсы жорығында да пайдаланды, ол Актиум теңіз шайқасымен аяқталды, онда Антоний жеңілді. Август V Alaudae легионының 30 жылдан бұрынғы Лузитаниядағы Меридаға көшірді, онда кантабрийлерге қарсы жорықтарға қатысты.
Германиядағы қызмет
Бірнеше жылдан кейін V Алауде Галия Бельгикасына көшірілді. Галияда легион уақытша өз туын жоғалтып алған болуы мүмкін, себебі оның командирі Маркус Лоллиус германдық Сугамбриядан жеңілді. Бұл шайқас, мүмкін, Мо өзенінің аңғарында болған. Нақты айта алмаймыз, бірақ Аугусттың досы Маркус Випсаний Агриппа Германияға шабуыл жасаған 19 жылға дейін, Испаниядан Бельгикаға көшірілген болуы мүмкін. Легионды Ксантенге Августтың өгей ұлы Друз көшірді және ол оның германдық науқандарына қатысты. V Алауде сарбаздары Везер өзенінен өтіп, 9 жылға дейін Эльбаға жетті. Олар біршама уақыт бойы Рейннің шығыс жағалауындағы Обераден немесе Халтернде тұрған болуы мүмкін. 6 жылы бірнеше легион Чехиядағы маркоманн патшасы Марободусқа қарсы жорыққа шықты; сонымен бірге V Алауде Эльба бойындағы маркоманндарға шабуыл жасады. Бұл Рим әскерінің жасаған ең үлкен операциясы болуы керек еді, бірақ Паннониядағы көтеріліс оның орындалуына кедергі келтірді. Көп ұзамай Тейтобург орманы шайқасы Римнің Германияны бағындыру арманына нүкте қойды. Командир Луций Ноний Аспренас Бірінші Герман легионы мен Бесінші Алауде легионын Германия Инфериордың бекіністерін басып алу және германдықтардың Бельгикаға шабуыл жасауына жол бермеу үшін пайдаланды. Апаттан кейін V Алауде XXI Рапакспен бірге Ксантенде орналасты, жақын маңдағы Кугерни тайпасын қадағалап, Рейн мен Липпе өзендерінің қосылған жерін күзетті. Екі бөлім де Тиберийдің билігінің алғашқы жылдарында Германның германдық науқандарына қатысты. 43 жылы жиырма бірінші легион XV Примигениямен ауыстырылды. Сол кезде Ксантен қайта жаңартылды. Біз 15-ші легион базаның шығыс жартысын, ал 5-ші легион батыс жартысын басып алғанын білеміз. 28 жылы бесінші легион фриздердің көтерілісін басып жаншықтады, бірақ император Тиберий фриздерге тәуелсіздік беруге рұқсат берді. Он екі жылдан кейін V Алауде император Калигуламен бірге Рейн дельтасына сапар жасады. Суетоний айтқандай, императордың сарбаздарға жағажайда қабықтар жинауға бұйрық бергені туралы әйгілі анекдот, бесінші легионның Лугдунумға сапарына қатысты. V Алауде және XV Примигения 47 жылы Фризия мен Хаукиге қарсы Рим генералы Гней Домиций Корбуло басқарған экспедициялық күштердің құрамында болды деп есептеледі. Операция өте сәтті аяқталды, бірақ император Клавдий римдіктерге Рейн өзенін империяның шекарасы ретінде сақтауға бұйырды. Сарбаздарға Рейн бойында бекіністер салу және Матилодан Кананефаттардың астанасы Вурбургке дейін канал қазу тапсырылды; бұл канал әлі де бар. Әскери емес тағы бір қызмет – плитка жасау. Әр легионда плитка фабрикасы болған. V Алауде бұл заттарды 90 шақырымнан астам қашықтықтағы Фельдкассельде жасағандығы таң қалдырады.
Төрт императордың жылы
67 жылы көптеген сенаторлар Неронды жек көріп, бірнеше провинция губернаторлары оны тақтан түсіруді талқылады. Олардың арасында Африка провинциясының Луций Клодий Мацері және Галлия провинцияларының біріндегі Гай Юлий Виндекс болды. Ол Гай Юлий Виндекске Испания Тарракон провинциясының губернаторы Сервий Сульпиций Гальбаға қолдау көрсеткен кезде, Гальба Неронды тақтан түсіргісі келетінін жариялады. Германия төменгі әскері, құрамында V Алауда легионы болды, оңтүстікке қарай жорықтап, Гай Юлий Виндексті жеңді. Сондықтан Германия төменгі әскері өздерінің қолбасшысы Вителлиді император деп жариялап, Римге аттанды. Олар жеңіске жетіп, Вителлиус билікке келді. Бірақ шығыста генерал Веспасиан да билікке таласуға бел буды. Екі әскер Солтүстік Италиядағы Кремона қаласының жанында шайқасты, Рейн әскері Веспасиан әскеріне тең келмеді.
Батавилердің көтерілісі
Бұл арада Төменгі Германияда батавиялықтар көтеріліске шықты. V Алауда және XV Примигенияның қалдықтарынан құралған римдік экспедициялық әскері Нимвегеннің жанында жеңіліске ұшырады, ал көп ұзамай осы екі легион Ксантенде қоршауға алынды. I Germanica, XVI Gallica және Германия Верхняядан (Germania Superior) XXII Primigenia легиондары оларды құтқаруға тырысқанымен, Ксантендегі екі легион 70 жылдың наурыз айында капитуляциялауға мәжбүр болды. Көп ұзамай I Germanica және XVI Gallica да берілді. Жаңа император Веспасиан Рейн аймағын қайта басып алу және оның туысы Квинт Петиллий Сериалис басқарған батавиялық көтерілісті басу үшін күшті римдік армияны жібергенге дейін бірнеше ай өтті. Майнцті қорғаған XVI Gallica және IIII Macedonica легиондары тиісінше XVI Flavia Firma және IIII Flavia Felix деп қайта аталды; I Germanica легионының қалдықтары Галбаның VII легионымен біріктіріліп, VII Gemina деп аталды. XV Primigenia және V Alaudae легиондары ешқашан қайта құрылмады.
Куәландырылған мүшелері
Атауы Шені Уақыт аралығы Облыс Көзі Cethegus Labeo legatus legionis шамамен 28 Рейн шекарасы Тацит, Аннальдер, iv.73 Тиберий Плаутий Сильван Аэлиан legatus legionis 37 мен 43 жылдар арасында Рейн шекарасы Корнелий Аквинус legatus legionis 68 69 Рейн шекарасы Тацит, Тарихтар, i.7 Фабиус Фабулл legatus legionis 69 70 Рейн шекарасы Тацит, Тарихтар, iii.14 [ ] C. f. C. n. L. Pi[ ] tribunus angusticlavius I ғасырдың бірінші жартысы Рейн шекарасы Epigraphica, 34 (1972), 144-бет Аул Эгрилус A. f. A. n. A. pron. Руфус tribunus angusticlavius I ғасырдың екінші жартысы Рейн шекарасы Гней Домиций Луканус tribunus laticlavius шамамен 65 Рейн шекарасы Гней Домиций Тулл tribunus laticlavius шамамен 65 Рейн шекарасы