Морони – Комор аралдарының астанасы, үкімет орталығы. Халқы 41,557. Порт, мешіттер (мысалы, Баджанани) бар. Географиялық орны және маңызы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Комор аралдарының астанасы
Capital of Comoros
Морони (mɔʁɔni; موروني) – ең ірі қала, федералды астана және Үнді мұхитындағы тәуелсіз архипелаг мемлекет – Комор Одағының үкімет орталығы. Морони атауы Шингазиджа тілінде "өзен бойында" деген мағынаны білдіреді (mroni). Морони сондай-ақ, республиканың үш негізгі аралының ең үлкені – жартылай тәуелсіз Нгазиджа аралының астанасы болып табылады. 2003 жылғы бағалау бойынша, қаланың халқы 41 557 адамды құрады. Морони Ұлттық 1 тас жолы бойында орналасқан портқа және Баджанани мешіті сияқты бірнеше мешітке ие.
Moroni (mɔʁɔni; موروني) is the largest city, federal capital, and seat of the government of the Union of the Comoros, a sovereign archipelago nation in the Indian Ocean. Moroni means "at the river" (mroni in Shingazidja). Moroni is the capital of the semi autonomous island of Ngazidja, the largest of the three main islands of the republic. The city's estimated population in 2003 was 41,557 residents. Moroni, which lies along the Route Nationale 1, has a port and several mosques such as the Badjanani Mosque.
Тарих
Моронидің ерте тарихы белгісіз. Комор аралдарындағы ең алғашқы жазбаша қоныстану дәлелі 7 ғасырдан бұрын емес, мүмкін араб теңізшілері мен банту тілінде сөйлейтін егіншілер арқылы келген, ал 7-10 ғасырлардағы керамикалық табыстар аралдардың дамитын Свахили өркениетінің бір бөлігі болғанын көрсетеді, бірақ Моронинің өзі алғаш рет қашан қоныстанғаны белгісіз. Бірақ екінші мыңжылдықтың ортасына қарай Морони Үнді мұхитындағы сауда желілеріне қатысқан, толыққанды қалыптасқан қала болғандығы анық. 1427 жылы салынған Баджанани мешіті қаланың байлығын көрсетеді және ол басқа Свахили қалаларының алтын ғасырымен бір уақытта салынған. Морони, көршілес порты және патшалық астанасы Иконимен бірге, Бамбао патшалығының экономикалық және саяси билігінің екі орталығының бірі болды. Дегенмен, 19 ғасырдың соңына дейін ол аралдағы көптеген ірі қалалардың бірі ғана болды. Тек 1886 жылы Бамбао сұлтаны Саид Али ибн Саид Омар Франциямен протекторат шарты жасасқанда ғана оның қаласы отарлық әкімшіліктің орталығына айналды. Морони 20 ғасырда баяу өсті, өйткені ол енді Нгазиджаның астанасы болғанымен, аймақтық әкімшілік Майоттадағы Дзаудзиде орналасқан еді, ал 1958 жылы оның халқы 6 545 адамды құрады. Алайда сол жылы архипелагтың астанасын Дзаудзиден Морониге көшіру туралы шешім қабылданды, және қала біртіндеп елдегі ең ірі қалаға айналды. Үш аралға кең автономия беру туралы келісім Анжуан өкілдері тарапынан қабылданбады, нәтижесінде 1999 жылдың сәуір айында Морониге әсер еткен зорлық-зомбылық оқиғасы болды, оның барысында полковник Азали Ассумани төңкерілді. 2006 жылғы сайлауға дейін үкіметке тиесілі "Радио Нгазиджа" және жеке "Морони FM" радиостанциялары қарулы шабуылшылардың шабуылына ұшырап, уақытша эфирден шығарылды. 2010 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Сибис" жасағы Моронидегі Хамрамба мектебін жергілікті әскерилер мен Комор федералды үкіметімен серіктестікте гуманитарлық жоба ретінде салды; құрылыс әдістеріне бетонды қолмен араластыру және одан кейін ведерлер мен арбаларды пайдалану арқылы мектеп алаңына тасымалдау кірді.
The early history of Moroni is uncertain. The earliest written evidence for settlement in the Comoros Islands comes no earlier than the 7th century, possibly by Arab navigations and Bantu speaking agriculturalists, while ceramic finds from the 7th to 10th century demonstrate that the Islands were part of the developing Swahili civilization, but when Moroni itself was first settled is not known. By the middle of the second millennium, however, Moroni was clearly a well established town, engaged in trade networks throughout the Indian Ocean, and the Badjanani mosque, built in 1427, is a testament to the city's wealth, contemporary with the golden ages of other Swahili cities. Together with neighbouring port and royal capital Ikoni, Moroni was one of two centres of economic and political power of the kingdom of Bambao. Nevertheless, until the end of the nineteenth century it was just one of a number of large towns on the island, and it wasn't until the Sultan of Bambao, Said Ali ibn Said Omar, negotiated a treaty of Protectorate with France in 1886 that his town became the seat of the colonial administration. Moroni grew slowly through the twentieth century for, although it was now the capital of Ngazidja, it was not the seat of the territorial administration, which was located at Dzaoudzi on Mayotte, and in 1958 its population was still only 6,545. However, in that same year the decision was taken to move the capital of the archipelago from Dzaoudzi to Moroni, and the town slowly grew to become the largest in the country. An agreement on broad autonomy to the three islands was refused by the Anjouan representatives which resulted in an eruption of violence affecting Moroni in April 1999, during which Colonel Azali Assoumani assumed power in a coup d'état. In the run up to the 2006 elections, the government owned Radio Ngazidja and private station Moroni FM were raided by armed assailants and forced off the air temporarily. In 2010, the U. S. Navy's Seabees constructed Hamramba School in Moroni as a humanitarian project, in partnership with the local military and Comoros' federal government; construction methods included mixing concrete by hand before using buckets and wheelbarrows to move the concrete to the school site.
География
Қала Нгазиджаның батыс жағалауында орналасқан. Моронидің жағалауы тасты, жанартаулық, көбінесе жағажайларсыз. Моронидің солтүстігінде Ицандра, Нцуджни, Уэлла, Бахани, Батса, Ванамбуани және Ванаджу сияқты елді мекендер орналасқан, ал оңтүстігінде Икони, Мвуни, Дауени және Селеа елді мекендері бар.
The city is on the western coast of Ngazidja. Moroni has a rocky volcanic coastline, mostly without beaches. Settlements to the north of Moroni include Itsandra, Ntsoudjini, Ouellah, Bahani, Batsa, Vanambouani and Vanadjou, and to the south are Ikoni, Mvouni, Daoueni and Selea.
Көрнекті орындар
Тарихи қала орталығы – Медина, тар көшелер мен ежелгі ғимараттарға толы, бірақ оған тиісінше күтім жасалмаған. Ескі қала орталығы Ламу қаласының ескі бөлігіне ұқсас, бірақ одан кішкентай. Мұнда көптеген мешіттер бар, олардың ішінде Баджанани мешіті немесе Ансиенне Моске де Вендреди (ескі жұма мешіті) ерекше аталады, ол Мединадағы ең көне мешіт. Ол 1427 жылы салынған, ал 1921 жылы минарет қосылған. Альянс Франко Коморьеннің 300 орындық театры ұлттық және халықаралық қойылымдар, рәсімдер, конференциялар, кино көрсетулер мен семинарлар үшін арналған орын қызметін атқарады. Басқа да орындарға 700 орындық Al Kamar, 500 орындық Palais du Peuple және 300 орындық Foumbouni Жастарының үйі кіреді. Морониде бірнеше қонақүй мен түнгі клубтар бар. Жақын маңдағы Картхала жанартауы да жанартау белсенді емес кезде жаяу серуендеуге тамаша мүмкіндік береді.
The historic town centre, the Medina, contains a maze of narrow alleys and ancient buildings but is poorly maintained. The old city centre is similar to but smaller than the old town of Lamu. There are many mosques, notably the Badjanani Mosque or Ancienne Mosquée de Vendredi (old Friday mosque), which is the oldest mosque in the Medina. It was originally built in 1427, and a minaret was added in 1921. The 300 seat theatre of the Alliance Franco Comorienne serves as a venue for national and international performances, ceremonies, conferences, film screenings, and seminars. Other venues include the 700 seat Al Kamar, the 500 seat Palais du Peuple, and the 300 seat Foyer des Jeunes de Foumbouni. Moroni has a few hotels and nightclubs. The nearby Karthala volcano is also an attraction for hiking when the volcano is dormant.
Картхала тауы
Морони Картала тауының етегінде, жанартау кратерінен солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұл жоғары белсенді жанартаудың диаметрі шамамен 1 миль (2 км) және соңғы екі жүз жыл ішінде әр он бір жыл сайын атылып тұратын, әлемдегі ең ірі белсенді жанартаулардың бірі екені мәлімделген. 2005 жылғы жарылыс салдарынан көптеген адамдар жанартау күлінен қашқан.
Moroni is situated at the foot of Mount Karthala, northwest from the volcano's crater. The high active volcano is reported to be one of the largest active volcanoes in the world, with a diameter of about 1 mile (2 km), and erupting approximately every eleven years over the past two hundred years. The eruption of 2005 caused displacement of a large number of people due to volcanic ash.
Жабайы табиғат
Морони қаласының фонындағы жанартаудың көптеген құс түрлері бар, олардың ішінде Комор көгершіні, Картхала сұрғылы совы, Комор кукук-ролл, Комор дронгосы, Комор тарнасы, Комор бульбулы, Хумблоттың шырылдақшысы, Комор кукук-торғайы, Кирк ақкөздігі, Картхала ақкөздігі, Комор щеткалы торғайы, Комор жасыл күнқұсы және Комор фоддисі кездеседі.
The volcano which forms the backdrop of the Moroni city has numerous bird species including Comoro pigeon, Karthala scops owl, Comoro cuckoo roller, Comoro drongo, Comoro thrush, Comoro bulbul, Humblot's flycatcher, Comoro cuckoo shrike, Kirk's white eye, Karthala white eye, Comoro brush warbler, Comoro green sunbird, and Comoro fody.
Демография
2011 жылы Морониде шамамен 54 мың адам тұрды. Халықтың 98% -ы сүнни мұсылмандар, қалған аз бөлігі - рим-католиктер. Комор аралдарының мемлекеттік тілдері – шикомори (суахили тіліне жақын банту тілі), араб және француз тілдері.
as of 2011, Moroni had a population of about 54,000. Sunni Muslims account for 98%, and there is a minority of Roman Catholics. The official languages of the Comoros are Shikomori (a Bantu language closely related to Swahili), Arabic and French.
Экономика
Аралда өндірілетін тауарлар – ваниль, газдалған сусындар, өңделген және дистилленген эфир майлары, металл және ағаш өнімдері, өңделген поццолана (цемент); олар порттан экспортталады. Морони қаласына Принц Саид Ибрагим халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, ол қаланың солтүстігінде, Хахаяда орналасқан. Дегенмен, Еуропаға тікелей рейстер жоқ. Бұл әуежай теңіз деңгейінен белгілі бір биіктікте орналасқан азаматтық әуежай болып табылады және оның ұшу-қону жолағының өлшемдері мынадай: Халықаралық рейстерді осы әуежайға Ethiopian Airlines, Air Tanzania, Air Austral және Kenya Airways әуе компаниялары жүзеге асырады. Алайда, аралдар арасында Int'Air Iles және AB Aviation сияқты жергілікті әуе компаниялары қызмет көрсетеді. 2009 жылдың 30 маусымында Йеменнен Морониге бет алған Йемен әуе компаниясының 626 рейсі Үнді мұхитына құлап, борттағы 153 жолаушы мен экипаж мүшесінің көпшілігі Франциядан болды. Порттың кішкентай болғанымен, Африка материгіне және Комор аралдарындағы басқа аралдарға жүйелі тасымалдау жүзеге асыратын маңызды кемежайы бар. Кемежайдың шағын өнеркәсіптік аймағында 2006-2012 жылдар аралығында Gulfcom Port Management SA жергілікті контейнер терминалын басқарды, содан кейін Bolloré Africa Logistics концессияны жеңіп алып, Люксембургтік Cofipri инвестициялық компаниясымен серіктес болды. Импорт пен экспортты жеңілдету және сондай-ақ мұнай сақтау үшін қоймалар сияқты сақтау жағдайлары құрылды.
Goods produced on the island are vanilla, soft drinks, processed and distilled essential oils, metal and wood products, and processed pozzolana (cement); these are exported from the port. Moroni is served by the Prince Said Ibrahim International Airport, located at Hahaya, about north of the town. However, there are no direct flights to Europe. It is a civilian airport at an elevation of and has a paved runway which has dimensions of Airlines which operate international flights to this airport are Ethiopian airlines, Air Tanzania, Air Austral and Kenya Airways. However, between the islands the local airlines, Int'Air Iles and AB Aviation operate. On 30 June 2009, Yemenia Flight 626, en route from Yemen to Moroni, crashed into the Indian Ocean with 153 passengers and crew on board, many from France. There is a major harbour though small in size with regular transport to the African mainland and the other islands in the Comoros archipelago, Within the harbour's mini industrial zone, a local container terminal was managed by Gulfcom Port Management SA between 2006 and 2012, after which Bolloré Africa Logistics won the concession and will partner with Cofipri, a Luxembourg investment company. Storage facilities such as warehouses have been established to facilitate imports and exports and also for petroleum storage.