Кіріспе

Үнді бишісі, әншісі және композиторы (1938–2022)

Пандит Биржу Махарадж (туған Бриджмохан Натх Мишра; 4 ақпан 1938 – 17 қаңтар 2022) – Үндістанның Лакхнау "Калка Биндадин" Гаранасының Катак биінің бишісі, композиторы, әншісі және шебері. Ол Катак бишілерінің Махарадж әулетінен шыққан, оның ішінде екі інісі – Шамбху Махарадж және Лакху Махарадж, сондай-ақ әкесі және гуруы – Акчан Махарадж бар. Ол сонымен қатар Хиндустани классикалық музыкасын орындаған және вокалист болған. Шамбху Махарадж інісімен бірге Бхартиа Кала Кендрада, кейін Нью-Делидегі Катак Кендрада жұмыс істегеннен кейін, ол бірнеше жыл бойы осы орталықтың басшысы болды, 1998 жылы зейнетке шыққаннан кейін Делиде өзінің "Калашрам" би мектебін ашты. Биржу Махарадж 1986 жылы Үндістанның екінші жоғары азаматтық наградасы – "Падма Вибушан" орденімен марапатталды.

Ерте өмір

Махарадж Бриджмохан Натх Мишра 1938 жылдың 4 ақпанында Аллахабад ауданындағы Хандияда индус брахман отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – Катак өнерінің шебері, Джаганнат Махарадж, ол Лакхнау гхаранасының Акчан Махараджы және Лакхнаудағы Калка Биндадин әулеті ретінде белгілі болған. Махарадж төрт жасында билеуді бастады, оны оның ағалары Лакху Махарадж, Шамбу Махарадж және әкесі тәрбиеледі. Алты жасында Батыс Бенгалияда жеке өнер көрсетуден бұрын, әкесінің концерттерінде алғашқы өнерлерін салды. Махарадж тоғыз жасқа келгенде әкесі қайтыс болды.

Мансап

Махарадж 13 жасында Нью-Делидегі «Сангит-Бхарти» мекемесінде би өнерін оқытуды бастады. Одан кейін ол Делидегі «Бхаратия Кала Кендра» мен «Катак Кендра»да (Сангит Натак Академиясының бөлімшесі) сабақ берді, онда факультет меңгерушісі және директоры болды. 1998 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол өзінің «Калашам» би мектебін ашты, ол да Делиде орналасқан. «Вишваропам» фильміндегі Камал Хассанға қойған хореографиясы үшін ол 2012 жылы «Ең үздік хореография» номинациясы бойынша Ұлттық кино жүлдесін жеңіп алды.

Махарадж «Сангит Натак Академиясы» сыйлығын алған ең жас суретшілердің бірі болды, ол 28 жасында осы сыйлыққа ие болды. 1986 жылы ол Үндістанның екінші жоғары мемлекеттік наградасы – «Падма Вибхушан» орденімен марапатталды.

Жеке өмір

Махарадж үйленген және бес баласы болған. Ол 2022 жылдың 16 қаңтарында Делидегі үйінде жүрек талмасынан 83 жасында қайтыс болды.

Дау

Оның қайтыс болғаннан кейін бірнеше Катак бишілері Махараджды жыныстық қанаушылыққа ұшыратты деп айыптады. Айыптаушылардың кейбірі зорлық-зомбылыққа ұшыраған кезде кәмелетке толмаған еді.