Османдық Албания тарихы: 14-19 ғасырлар (Osmanдық Albaniya tarihy: 14-19 ğasyrlardıң)

Кіріспе

14-20 ғасырлар аралығындағы Албания тарихындағы кезең – Осман Албаниясы. Бұл 15 ғасырдың соңында Осман империясының Албанияны жаулап алуынан басталып, 1912 жылы Албанияның тәуелсіздік жариялауымен және Осман империясынан ресми түрде бөлінуімен аяқталатын Албания тарихының бір кезеңі. Османдықтар алғаш рет 1385 жылы албандық дворян Карл Топианың шақыруымен Савра шайқасында дворян Балша II-нің күштерін басу үшін Албанияға кірді. Савра шайқасынан кейін 1385 жылы олар кейбір албан аймақтарында бұрыннан ықпал еткен, бірақ тікелей бақылауға ие болған жоқ. 1420 жылдарға қарай Османдықтар оңтүстік Албанияда гарнизон орнатты, ал 1431 жылға қарай орталық Албанияда ресми билік орнатты. Османдықтар барлық албан жерлерін өздеріне қарасты деп мәлімдегенмен, албан этносының көптеген аумақтары әлі де Осман билігінен тәуелсіз ортағасырлық албан дворяндарының басқаруында болды. 1420 немесе 1430 жылы Албания санджағы құрылды, ол негізінен орталық Албанияны басқарды. Осман билігі 1481 жылы Шкодра мен Леже лигасының құлдырауынан кейін нығайды, ал ел (қазіргі Косово, Черногория және Македония аймақтарын қоса алғанда) 1443-1481 жылдары көбінесе тәуелсіз болды. 1481 жылы албандар қайтадан көтеріліс жасады, бірақ 1488 жылы Осман империясы Албанияны толық бақылауға алды. Османдық дереккөздерінде елді «Арнавудлук» (осман түрікше: آرناوودلق) деп атады, оған қазіргі Албания, Косово, Батыс Солтүстік Македония, Оңтүстік Сербия, Оңтүстік Черногория және Солтүстік Грекияның бір бөлігі кірді. 1431 жылы Гердж Арианити, Зеневиси әулеті, Андреа Топия және Гьон Кастриоти бастаған көптеген албан княздары Осман империясына қарсы соғыс бастады. Нәтижесінде Гьон Кастриоти жеңілді, бірақ Гердж Арианити 4 шайқаста жеңіске жетті, ал Андреа Топия 1 жеңіске қол жеткізді. Бұл албандық жеңістер 1443 жылы Кружаға Скандербегтің келуіне жол ашты. 1443-1479 жылдары албан аймақтарының көпшілігі тәуелсіздігін сақтап тұрды. Скандербег басқарған көтеріліс, Гердж Арианити, Андреа Топия және Лек Дукаджини сияқты басқа албан дворяндарымен бірге Осман империясына қарсы 30-дан астам жеңіске жетті. Албандардың Осман империясына қарсы қарсылығы мен соғысы 48 жылға созылды. Османдықтардың басып алған соңғы қалалары 1480 жылы Шкодер, 1501 жылы Дуррес және 1509 жылы Химара болды. Бірақ Албанияның солтүстік бөлігі – Мирдта ешқашан толық басып алынбады. Османдықтар бұл аймақты басып алу мүмкін еместігін түсініп, оған мұрагерлік князьдерімен автономия құқығын берді. Мирдта княздығы 400 жыл бойы Гжомарка әулетінің басқаруында болып, Балқандағы Осман дәуірінің барлық кезеңінде тәуелсіздігін сақтап келді. Албаниялықтар 14 ғасырдың соңы мен 15 ғасырдың басында басталған исламдану кезеңіне кірді, бұл процесс 16 және 17 ғасырларда одан әрі күшейді. Албаниялықтар ислам дінін қабылдау арқылы Осман империясының билік құрылымдарында өздерінің шағын халқына қарағанда үлкен рөл атқарды, ескеріп өткенде, Осман империясының аумағы үлкен және халқы көп болды. Олар империядағы ең маңызды және беделді ұлттардың біріне айналды, 15-16 ғасырларда маңызды рөл атқарды, әсіресе 17-18 және 19 ғасырларда айқын рөл атқарды. Балқандағы жергілікті албан билеушілері үшін 1750 жылдары жартылай тәуелсіздік кезеңі басталды, ол «тәуелсіз албан пашалары» дәуірімен сипатталды. 1754 жылы Бушати әулетінің автономиялы албан пашалығы құрылды, оның орталығы Шкодер қаласы болды. Кейін Бераттың дербес пашалығы құрылды, ал 1787 жылы Али паша Тепеленаның албан пашалығымен аяқталды. Албан пашалықтары 1831 жылы Бушати пашалығымен жойылды. Бұл іс жүзінде тәуелсіз албан пашалықтары Босниядан Мореяның оңтүстігіне (Пелопоннес) дейін, бүгінгі Оңтүстік Грекияға дейін созылды. Осы арада Османдық албан қолбасшысы Мысырдың Мехмет Әлиі 1805 жылы албан жалдамалылары арқылы Мысыр билігін басып алып, 1954 жылға дейін созылған династия құрды. Ол 1824 жылы Судан мен Сауд Арабиясының көптеген аймақтарын басып алды, ал кейіннен 1831 жылы Левантты басып алды, тіпті 1833 жылы Османдықтарды жеңді. Бұл қақтығыс Египет-Осман соғысы (1839-1841) ретінде белгілі болды. Тек Еуропа державалары ғана Мехмет Әли мен оның ұлы Ибрагим Пашаның Константинопольді басып алуына және Осман әулетін албан әулетімен ауыстыруына тосқауыл қойды, осылайша 1840 жылғы Шығыс дағдарысын шешті. Албан қауымдастықтары осы күнге дейін Мысырда және Леванттың басқа аймақтарында, мысалы Сирия мен Палестинада өмір сүреді. Бүгінде Албания Республикасына жататын аумақ 1912 жылы Балқан соғыстары кезінде тәуелсіздігін жариялады.

Period in Albanian history from the 14th to the 20th century

Ottoman Albania refers to a period in Albanian history from the Ottoman conquest in the late 15th century to the Albanian declaration of Independence and official secession from the Ottoman Empire in 1912. The Ottomans first entered Albania in 1385 upon the invitation of the Albanian noble Karl Thopia to suppress the forces of the noble Balša II during the battle of Savra. They had some previous influence in some Albanian regions after the battle of Savra in 1385 but not direct control. The Ottomans placed garrisons throughout southern Albania by 1420s and established formal jurisdiction in central Albania by 1431. Even though The Ottomans claimed rule of all Albanian lands, most Albanian ethnic territories were still governed by medieval Albanian nobility who were free of Ottoman rule. The Sanjak of Albania was established in 1420 or 1430 controlling mostly central Albania, while Ottoman rule became more consolidated in 1481, after the fall of Shkodra and League of Lezhe with the country (including areas of today's Kosovo, Montenegro
and Macedonia) being mostly free in the period of 1443–1481. Albanians revolted again in 1481 but the Ottomans finally controlled Albania by 1488. The term used in Ottoman sources for the country was Arnavudluk (Ottoman Turkish: آرناوودلق), including areas such as present day Albania, Kosovo, western North Macedonia, southern Serbia, southern Montenegro and parts of northern Greece. In 1431, Many Albanian princes including Gjergj Arianiti, Zenevisi family, Andrea Thopia and Gjon Kastrioti started a war against the Ottoman Empire which resulted in defeat of Gjon Kastrioti but victory in 4 battles for Gjergj Arianiti and 1 victory for Andrea Thopia. These Albanian victories opened the way for the coming of Skanderbeg in 1443 in Kruja. Independence for most of the Albanian regions was maintained during 1443–1479, with the uprising under the lead of Skanderbeg that together with other Albanian nobles such Gjergj Arianiti, Andrea Thopia and Lek Dukagjini achieved remarkable result of 30+ victories against the Ottoman Empire. The Albanian resistance and war against Ottomans continued for 48 years. The last towns captured by the Ottomans were Shkodër in 1480, Durrës in 1501 and Himara in 1509, except for the northern part of Albania, Mirdita, which could never be fully invaded. The Ottomans seeing the impossibility to invade this place they were forced to ensure the region the right of autonomy with its own heredity princes. Principality of Mirdita remained always free which was ruled by the Gjomarka family for 400 years essentially throughout the entire Ottoman period in the Balkans. Albanians would enter later on in a period of Islamization, starting in the late 14th century and early 15th century, and increasing especially in the 16th and 17th centuries. Albanians through converting to Islam would eventually dominate the Ottoman power structures disproportionally to their small population considering the large territory and huge population of the Ottoman Empire. They would become one of the most important and prestigious nations in the Empire playing an important role in the 15th and 16th centuries
and especially a striking role in the 17th,18th and 19th centuries. A period of the semi independence started for local Albanian rulers in Balkans in the 1750s with the era of the so called Independent Albanian Pashas. In 1754 the autonomous Albanian Pashalik of Bushati family would be established with center the city of Shkodra called Pashalik of Shkodra. Later on the same autonomous Pashalik of Berat would be established and culminating with the Albanian Pashalik of Ali Pashe Tepelena in 1787. The Albanian Pashaliks would end in 1831 with the last one being the Bushati Pashalik. These de facto independent Albanian Pashaliks would extend from Bosnia to south of Morea ( Peloponnese) in today's southern Greece. Meanwhile, an Ottoman Albanian commander Mehmet Ali of Egypt, would seize power in Egypt in 1805 through his Albanian mercenaries by establishing a dynasty lasting up to 1954. He would take over Sudan and many regions of Saudi Arabia by 1824 and would take over Levant later on in 1831 by even defeating Ottomans in 1833. The conflict would rise again in what is known as Egyptian Ottoman War (1839 1841) and only European Powers would stop Mehmet Ali and his son Ibrahim Pasha to seize Constantinople and replace the Ottoman dynasty with the Albanian one by thus resolving the Oriental Crisis of 1840. Albanian communities exist up to this day in Egypt and other areas of Levant such as Syria and Palestine. The territory which today belongs to the Republic of Albania remained part of the Ottoman Empire until it declared independence in 1912, during the Balkan Wars.

XIV ғасыр

Осман империясы 14 ғасырдың ортасында Анатолиядан Балқанға дейін билігін кеңейтті. Олар 1352 жылы Еуропа аумағына енді және 1389 жылы Косово шайқасында сербтер бастаған Балқандық коалицияның әскерін жеңді, оған албан және босниялықтар да қатысты. 1402 жылы моңғол басшысы Тимур (Тамерлан) Анатолияға шығыстан шабуыл жасап, сұлтанды өлтіріп, азамат соғысын тудырғанда Осман империясының қысымы азайды. Тәртіп орналысқаннан кейін Осман әскері батысқа қарай қайтадан жылжуды жалғастырды. 1453 жылы сұлтан Мехмед II-нің әскері Константинопольді басып алып, соңғы Византия императорын өлтірді. Албандар қоныстанған жерлерді тәуелсіз феодалдық мырзалар мен тайпа басшылары басқаратын ұсақ-құсақ феодтарға бөлу оларды Осман әскерлері үшін жеңіл олжаға айналдырды. 1385 жылы Дуррес билеушісі Карл Топия өзінің қарсыластары Балша әулетіне қарсы қолдау сұрап сұлтанға жүгінді. Осман әскері тез арада Виа Эгнатия жолымен Албанияға кіріп, Савра шайқасында Балша II-ні жеңді. 1420 жылдан кейін бірқатар албан княздықтары Осман империясының вассалдарына айнала бастады. 1420 жылы Жирокастра Албания санджағының орталық қаласы болды, ал Гердж Арианити 1431-1435 жылдары Османдықтарды жеңгеннен кейін Круя Албания санджағының орталығы ретінде құрылды. Османдықтар албандық ру басшыларына лауазымдарын, билігін және мүлкін сақтауға рұқсат берді, бірақ олар салық төлеуге, кейде ұлдарын Османдық сарайына кепіл ретінде жіберуге және Осман әскеріне көмекші күштер беруге міндетті болды. Скандербегтің 15 ғасырдың ортасындағы қарсыласының естелігі албандықтар үшін маңызды болып қала береді, ал оның отбасының туы – қызыл түстің үстіндегі екі бас қара бүркіт – ғасырлар өткен соң албан ұлттық қозғалысының біріккен туына айналды. Скэндербегтің өлімінен және Кружаның құлауынан кейін 11 жыл өткен соң Осман империясы албан этникалық аумақтарын бақылауға алып, көптеген саяси өзгерістер жасады.

XVI-XVII ғасырлар

Албан халқы біртіндеп бекташизм ілімі арқылы ислам дініне көшті, бұл Осман сауда желілерінде, бюрократиясында және әскерінде маңызды материалдық артықшылықтар ұсынды. Көптеген албандар бастапқыда яничарлар мен девшirme қатарына (көп жағдайда албан дворяндарының ұлдары) алынды, ал кейіннен мұсылмандыққа өткендері арқасында өте табысты әскери және саяси мансапқа жол ашты, сондай-ақ басқа албандарды да осы жолға итермеледі. Албандар 15-шы ғасырда, әсіресе 16-шы және 17-шы ғасырларда исламдану кезеңіне енді. Ислам дініне өткен албандар Осман империясының билік құрылымдарында, олардың шағын халқына қарағанда, империяның үлкен аумағы мен халқы ескеріле отырып, пропорционалдық емес үлеске ие болды. Олар империядағы ең маңызды және беделді ұлттардың біріне айналды, 15-шы ғасырдан бастап, әсіресе 17-шы, 18-шы және 19-шы ғасырларда маңызды рөл атқарды. Мысалы, 48 ұлы визир албандықтар болды, олар шамамен 190 жыл бойы Осман мемлекетін басқарды. Осман билігі кезіндегі ең танымал албандар: Георгий Кастриоти Скандербег, Баллабан Бадера, Коджа Давут Паша, Хамза Кастриоти, Ильяз Ходжа, Паргалы Ибрагим Паша, Мимар Синан, Незим Фракулла, Кёпрюлю Мехмед Паша, Әли Паша, Эдем Паша, Омер Вриони, Патрона Халил, Хаджи Шехрети, Гуциялық Әли Паша, Бераттық Ибрагим Паша, Кёпрюлю Фазил Ахмед, Мысырлық Мұхаммед Әли, Кара Махмуд Бушати, Кара Мурад Паша, Ахмет Курт Паша, Мустафа Бушати, Ибрагим Бушати, Седефкар Мехмед Аға. Албандар тәуелсіздік алғанға дейін Осман-Венеция соғысында (1499-1503), Осман-Мажар соғыстарында және Осман-Габсбург соғыстарында да маңызды рөл атқарды. Осман империясы 1600-жылдардың басынан 1800-жылдардың ортасына дейін, Танзимат реформаларына дейін албандық жалдамалы әскерлерге ауыр түрде тәуелді болды.

18-19 ғасырлар және албан пашалықтары

Осман орталық билігінің әлсіреуі және тимар жүйесінің құлдырауы албан халқы қоныстанған жерлерде анархия тудырды. 18 ғасырда Албанияда екі билік орталығы пайда болды: Бушати әулеті билеген Шкодер және Тепеленелік Әли-паша билеген Иоаннина. Екі орын да өз мақсаттарына қарай Ұлы қақпамен ынтымақтасып, ал орталық үкіметке қарсы тұру қажет болғанда тәуелсіз әрекет етті. Бушати әулеті бастапқыда Шкодер аймағын түрлі таулы тайпалармен жасалған одақтар арқылы биледі, кейіннен қазіргі Черногория, Солтүстік Албания, Косово, Македония, Оңтүстік Сербияның кең аумақтарына дейін ықпалын кеңейтті. Қара Махмуд Бушати заң жүзінде тәуелсіз княздық құруға және Австрия мен Ресейді Ұлы қақпаға қарсы ойнату арқылы бақылауындағы жерлерді кеңейтуге тырысты. 1785 жылы Қара Махмудтың әскері Черногория аумағына шабуыл жасады, ал Австрия оған Венамен Ұлы қақпаға қарсы одақтас болса, бүкіл Албанияның билеушісі ретінде мойындауды ұсынды. 1788 жылы мүмкіндікті пайдаланып, Қара Махмуд сұлтанға австриялық делегация мүшелерінің басшыларын жіберді, ал Османдықтар оны Шкодер губернаторы етіп тағайындады. Бірақ 1796 жылы Черногориядан жер тартып алуға тырысқанда жеңіліп, Черногорияның солтүстігіндегі шабуылда қаза тапты. Қара Махмудтың інісі Ибрагим Бушати 1810 жылы қайтыс болғанға дейін Ұлы қақпамен ынтымақтасып тұрды, бірақ оның мұрагері Мұстафа Паша Бушати грек революционерлері мен бүлікші пашаларға қарсы Осман әскерінің жорықтарына қатысқанына қарамастан, қарсылық танытты. Ол тау тайпаларымен ынтымақтасып, Қара Махмуд Бушати сияқты Балқанның кең аумағын бақылауына алды. Көптеген тосктар Румыния, Египет, Болгария, Константинополь, Оңтүстік Италия және кейіннен АҚШ-тағы албан эмигранттарының үлкен қауымдастықтарына қосылу үшін эмиграция жасады. 1906 жылы Осман империясында оппозициялық топтар пайда болды, олардың бірі Одақ және прогресс комитеті болып қалыптасты, ол көбінесе «Жас түріктер» деп аталады, және қажет болған жағдайда революция арқылы Константинопольде конституциялық үкіметті қайта орнатуды ұсынды. 1908 жылдың шілдесінде Македониядағы Жас түріктердің бүлігі Косово мен Вардар Македониясындағы албандық көтеріліспен қолдау тапқаннан кейін, империя армиясының ішіндегі кең таралған көтеріліс пен бүлікке ұласқаннан кейін, сұлтан Абдул Хамид II Жас түріктердің конституциялық билікті қайта орнату туралы талаптарына келісті. Көптеген албандар Жас түріктердің көтерілісіне қатысып, империяда автономия алады деп үміттенді. Жас түріктер албан тіліндегі мектептерге және албан тілінде жазуға қойылған тыйымды жойды. Соның салдарынан 1908 жылы Манастырда (қазіргі Битола қаласы) өткен албан зиялыларының жиыны латын әліпбиін стандартты жазу жүйесі ретінде таңдады. Алайда Жас түріктер империяны сақтап қалуға мүдделі болды және оның шекарасындағы көптеген ұлттық топтарға жеңілдіктер жасауға ниеті болмады. 1909 жылдың сәуір айында Абдул Хамид II-нің орнынан түсуін қамтамасыз еткеннен кейін жаңа билік салықтар салды, партизандық топтар мен ұлтшыл қоғамдарды заңсыз деп жариялады және Константинопольдің солтүстік албан таулы аймақтарына бақылауын кеңейтуге тырысты. Сонымен қатар, Жас түріктер қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін де таяқпен ұруды заңдастырды, мылтық алып жүруге тыйым салды және албан ұлтының бар екенін жоққа шығарды. Жаңа үкімет албандардың бірлігін бұзу үшін исламдық ынтымақтастыққа шақырды және мұсылман дін қызметкерлерін араб әліпбиін қолдануға мәжбүрлеуге тырысты, сонымен қатар албан ұлттық туына тыйым салды. Албандар Жас түріктердің оларды күшпен «османлаштыру» науқанына бағынудан бас тартты. 1910 жылдың сәуір айының басында Косово мен солтүстік тауларда албандардың жаңа көтерілістері басталды. Осман әскерлері үш айдан кейін бұл көтерілістерді басып, албан ұйымдарын заңсыз деп жариялады, бүкіл аймақтарды қарусыздандырды және мектептер мен басылымдарды жапты. Черногория албан халқы қоныстанған жерлерді өзіне қосып алуға дайындалып, 1911 жылы тау тайпаларының Жас түріктер режиміне қарсы көтерілісін қолдады, ол кең ауқымды бүлікке ұласқан. Албандарды күшпен бақылауға шамасы келмеген Осман үкіметі мектептер, әскери қызметке алу және салық салу мәселелерінде жеңілдіктер жасады және албан тілі үшін латын әліпбиін пайдалануға рұқсат берді. Алайда үкімет албан халқы қоныстанған төрт вилайетті біріктіріп, бір албан вилайетін құрудан бас тартты.

The weakening of Ottoman central authority and the timar system brought anarchy to the Albanian populated lands. In the 18th century, two Albanian centers of power emerged: Shkodër, under the Bushati family; and Ioannina, under Ali Pasha of Tepelenë. When it suited their goals, both places cooperated with the Sublime Porte, and when it was expedient to defy the central government, each acted independently. The Bushati family initially dominated the Shkodër region through a network of alliances with various highland tribes and later expanded in huge areas in today's Montenegro, Northern Albania, Kosovo, Macedonia, southern Serbia. Kara Mahmud Bushati attempted to establish a de juro independent principality and expand the lands under his control by playing off Austria and Russia against the Sublime Porte. In 1785, Kara Mahmud's forces attacked Montenegrin territory, and Austria offered to recognize him as the ruler of all Albania if he would ally himself with Vienna against the Sublime Porte. Seizing an opportunity, Kara Mahmud sent the sultan the heads of an Austrian delegation in 1788, and the Ottomans appointed him governor of Shkodër. When he attempted to wrest land from Montenegro in 1796, however, he was defeated and killed by an ambush in northern Montenegro. Kara Mahmud's brother, Ibrahim Bushati, cooperated with the Sublime Porte until his death in 1810, but his successor, Mustafa Pasha Bushati, proved to be recalcitrant despite participation in Ottoman military campaigns against Greek revolutionaries and rebel pashas. He cooperated with the mountain tribes and brought a large area in Balkans under his control like Kara Mahmud Bushati. Large numbers of Tosks emigrated to join sizable Albanian émigré communities in Romania, Egypt, Bulgaria, Constantinople, southern Italy, and later the United States.]] In 1906, opposition groups in the Ottoman Empire emerged, one of which evolved into the Committee of Union and Progress, more commonly known as the Young Turks, which proposed restoring constitutional government in Constantinople, by revolution if necessary. In July 1908, a month after a Young Turk rebellion in Macedonia supported by an Albanian uprising in Kosovo and Vardar Macedonia escalated into widespread insurrection and mutiny within the imperial army, Sultan Abdül Hamid II agreed to demands by the Young Turks to restore constitutional rule. Many Albanians participated in the Young Turks uprising, hoping that it would gain their people autonomy within the empire. The Young Turks lifted the Ottoman ban on Albanian language schools and on writing the Albanian language. As a consequence, Albanian intellectuals meeting in Manastir (present day town of Bitola) in 1908 chose the Latin alphabet as a standard script. The Young Turks, however, were set on maintaining the empire and not interested in making concessions to the myriad nationalist groups within its borders. After securing the abdication of Abdül Hamid II in April 1909, the new authorities levied taxes, outlawed guerrilla groups and nationalist societies, and attempted to extend Constantinople's control over the northern Albanian mountain men. In addition, the Young Turks legalized the bastinado, or beating with a stick, even for misdemeanors, banned carrying rifles, and denied the existence of an Albanian nationality. The new government also appealed for Islamic solidarity to break the Albanians' unity and used the Muslim clergy to try to impose the Arabic alphabet, while also banning the Albanian national flag. The Albanians refused to submit to the Young Turks' campaign to "Ottomanize" them by force. New Albanian uprisings began in Kosovo and the northern mountains in early April 1910. Ottoman forces quashed these rebellions after three months, outlawed Albanian organizations, disarmed entire regions, and closed down schools and publications. Montenegro, preparing to grab Albanian populated lands for itself, supported a 1911 uprising by the mountain tribes against the Young Turks regime that grew into a widespread revolt. Unable to control the Albanians by force, the Ottoman government granted concessions on schools, military recruitment, and taxation and sanctioned the use of the Latin script for the Albanian language. The government refused, however, to unite the four Albanian inhabited vilayets into one, Albanian vilayet.

Басқару

Осман империясы албандықтар қоныстанған жерлерді әкімшілік тұрғысынан бірнеше округке немесе вилайеттерге бөлді. Осман билігі ислам дініне көшуге мән бермеді, ал мұндай көшу 14-шы ғасырдың соңы мен 15-шы ғасырдың басында албандық ақсүйектер тарапынан басталып, халық арасында біртіндеп қабылдауға ие болды. 1479 жылға қарай, Дуррес, Ульцинж және Бар қалаларын қоспағанда, елдің барлық бөлігі Осман империясының бағыныштылығында болды. Көрнекті уәзірлер мен пашалар Албаниядан шыққан және албандардың көпшілігі ислам дінін қабылдағанға дейін өз қызметтеріне тағайындалған.

Салық салу

Тарихшы Зия Шкодраның айтуынша, Албания Балқан аймағының қалған бөлігімен бірдей деңгейде дамыған. Шкумбини өзенінің солтүстігіндегі тауларда гег малшылары кландар негізінде құрылған өздік басқару жүйесін сақтап келген. Кландардың бірлестігіне баджрак дейтін. Солтүстік тайпалардан салық жинау Осман империясы үшін қиын, тіпті мүмкін емес еді, себебі аймақ таулы және албандық тау халқының қайраттылығымен ерекшеленді. Кейбір тау тайпалары Осман билігінің ғасырлар бойына созылған кезеңінде тәуелсіздіктерін сақтап, Османдықтармен үдемелі партизандық соғыс жүргізді, Османдықтар оларды бағындыруды тиімді деп санамады. Соңғы уақыттарға дейін гег тайпаларының басшылары, яғни баджрактар, патриархалдық билік жүргізіп, некелерін ұйымдастырып, дау-жанжалдарды шешіп, жаза тағайындады. Солтүстік Албания тауларының тайпалары тек Леке Дукаджини кодексін (Kanuni i Lekë Dukagjinit) мойындады, ол 14 ғасырда католик дін қызметкері жазып алған тайпалық заңдар жинағы. Кодекс түрлі мәселелерді реттейді, соның ішінде қандық кек алуды да. Көптеген албандық тау халқы бүгінге дейін осы кодексті елдің жоғары заңы деп есептейді.

Дін

Төрт ғасыр бойы Осман билігі албан халқын діни, аймақтық және тайпалық белгілер бойынша топтастырды. 16-шы ғасыр мен 17-шы ғасырдың басында албандықтар көптеп ислам дінін қабылдады. Бір ғасырдың ішінде мұсылман албан қауымы елдегі ең ірі діни қауымға айналып, бұрынғы толығымен православиелік және католик діни үлгілерін жоғалтты. Осы кезеңде албандар екі ерекше тайпалық және диалектілік топқа бөлінді: Гегтер мен Тосктар (албан тіліне қараңыз). Солтүстік таулы аймақтарда Гег малшылары Осман билігінен толығымен тәуелсіз тайпалық қоғамда өмір сүрді. Оңтүстікте мұсылман және православиелік Тосктар мұсылман бектеріне, провинциялық билеушілерге жер жыртып, олардың билігіне жиі қарсылық көрсетті. 15-шы және әсіресе 16-шы және 17-шы ғасырларда көптеген албандықтар ислам дінін қабылдап, Осман империясынан қашып кетті. Олардың кейбіреулері Осман әкімшілігінде жоғары лауазымдарға ие болды, бұл католик қауымына зиян келтірді, себебі исламға кіру жоғары топтармен байланысқа мүмкіндік берді. Шамамен 48 албандық ұлы визир, сұлтанның бас көмекшісі лауазымына көтерілді. 17-шы ғасырдың екінші жартысында албандық Кёпрюли әулеті 6 ұлы визир берді, олар сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті, орталық үкіметтің провинциялық билеушілерге деген бақылауын уақытша нығайтты және Осман мемлекетін Вена қақпаларына дейін, тіпті орталық Украинаға дейін кеңейтіп, бірнеше әскери жеңіске жетті.

18-шы ғасырдың басында мистикалық ислам сектасы – Бекташи дервиштері империяның албан халқы шоғырланған жерлеріне тарады. Бекташизмнің Анатолияда 13-шы ғасырдың соңында пайда болғандығы айтылады және 16-шы ғасырдың соңында янышарлардың ресми дініне айналды. Бекташи сектасы исламның қалыпты ережелерінен ерекшеленетін ерекшеліктерді қамтиды және адамды Құдайдың көрінісі ретінде бағалайды. Әйелдер, беттерін жауып, Бекташи рәсімдеріне қатысады, ал дінбасылар шариғатта алкогольге тыйым салынғанға қарамастан шарап ішеді. 1826 жылы сұлтан янышарларды таратып жібергеннен кейін Бекташилер Оңтүстік Албаниядағы маргиналды діни топқа айналды. Бекташи басшылары 19-шы ғасырдың соңындағы албандық ұлттық қозғалысында маңызды рөл атқарды. 19-шы ғасырда Осман сұлтандары құлап бара жатқан империяларын нығайтуға тырысып, тәуелсіз жергілікті шенеуніктерді бақылауға алу және көптеген халықтары арасындағы ұлтшылдық отын сөндіруге бағытталған бірқатар реформалар жүргізді. Алайда ұлтшылдықтың күші оны жеңуге тым күшті болды. Бүгінгі күні албандықтардың діни нанымдарына байланысты айқын қатысы жоқ, себебі шамамен 50 жыл коммунистік билік (әсіресе Энвер Ходжа режимі кезінде) дінге тыйым салды.