Кіріспе

Француздық бір күндік велосипед жарысы, бес монументтің бірі, әйелдер жарысы. Париж-Рубе (pa.ʁi.ʁu.bɛ) – Францияның солтүстігінде өтетін, Париждің солтүстігінен басталып, Бельгия шекарасындағы Рубе қаласында аяқталатын бір күндік кәсіби велосипед жол жарысы. Бұл велосипед спортының ең көне жарыстарының бірі және Еуропа күнтізбесінің «Монументтерінің» бірі болып есептеледі, сонымен қатар UCI World Ranking жүйесіне ұпайлар қосады. Париж-Рубе өте қиын жол жағдайымен және жота тастармен (pavé) әйгілі, ол Фландрия айналымы, E3 Harelbeke және Gent–Wevelgem жарыстарымен бірге жота тасты классикалық жарыстардың бірі саналады. Оны «Солтүстіктің тозағы», «Тозақтағы жексенбі» (сондай-ақ 1976 жылғы жарыс туралы фильмнің атауы), «Классиканың патшайымы» немесе «Ла Паскаль»: Пасха жарысы деп те атайды. 1977 жылдан бері Париж-Рубе жеңімпазы сыйлық ретінде жота тас (көктерек) алады. Жолдың қиындығына байланысты арнайы рамалар, доңғалақтар мен шиналар жасалған. Тесілулер және басқа да техникалық ақаулар жиі кездеседі және нәтижеге әсер ете алады. Жарыстың жоғары беделіне қарамастан, кейбір велосипедшілер оның қиын жағдайларына байланысты оны бағаламайды. Жарыс тарихында бірнеше даулы жағдайлар болған, жеңімпаздар дисквалификацияланған. 1896 жылдан 1967 жылға дейін жарыс Париж қаласынан басталып, Рубеде аяқталған; 1966 жылы старт Шантильли қаласына көшірілді; ал 1977 жылдан бері Париждің солтүстік-шығысында орналасқан Компиень қаласынан басталады. 1943 жылдан бері финиш көбінесе Рубе велодромында өтеді. Жарысты жыл сайын сәуір айының ортасында Amaury Sport Organisation медиа тобы ұйымдастырады. Жарыстың жолын сақтау және оның қиындығын сақтап қалу үшін Les Amis de Paris–Roubaix тобы, 1983 жылы құрылған жанкүйерлер тобы күтіп ұстайды. Forçats du pavé велосипедшілер үшін жолды қауіпсіз және қиын етуге тырысады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 2020 жылы коронавирус пандемиясы (2021 жылғы сәуірдегі жарыс қазан айына кейінге жылдырылды) болғаннан басқа, жарыс басталысынан бері жыл сайын өткізіліп келеді.

Тарих

Париж-Рубай – кәсіби велосипед жарысының ең көне жарыстарының бірі. Ол алғаш рет 1896 жылы өткізілді және екі дүниежүзілік соғыс пен COVID-19 пандемиясынан басқа әрқашан өткізіліп келді. Жарысты екі Рубай тоқыма өндірушісі, Теодор Виенн (1864 жылдың 28 шілдесінде туған) және Морис Перес құрды. Олар 9 маусымда ашылған Вере көшесі мен Хемпонт жолының қиылысында 46 000 шаршы метрлік велодром салуды ұйымдастырған. Виенн мен Перес трассада бірнеше жарыс өткізді, соның ішінде Францияда алғаш рет американдық спринтер Майор Тейлор қатысқан жарыс, содан кейін одан әрі идеялар іздеді. 1896 жылдың ақпан айында олар Парижден өздерінің трассасына дейін жарыс ұйымдастыру туралы ой түйді. Бұл екі мәселе тудырды. Біріншісі – ең ірі жарыстар Парижде басталып, Парижде аяқталады, ал Рубай тым провинциалды мақсат болуы мүмкін. Екіншісі – олар стартты немесе финалды ұйымдастыра алады, бірақ екеуін де емес. Олар француз тіліндегі жалғыз спорт газетінің редакторы Луи Минартпен кеңесті. Минарт қуанды, бірақ газеттің стартты ұйымдастырып, жарнамалау шешімін директор Пол Руссо қабылдайды деді. Минарт сондай-ақ жанама тәсіл ұсынған болуы мүмкін, себебі диірмен иелері өз жарысын оның өзіндік ерекшеліктерімен емес, басқа жарысқа дайындық ретінде ұсынды. Олар былай деп жазды:

Құрметті мырза Руссо, Бордо-Париж жарысы жақындап келеді және жыл сайын өткізілетін осы үлкен шара велосипед спортын дамытуға үлкен үлес қосты. Сондықтан біз сіздерге Бордо-Париж жарысынан бір ай бұрын өткізілетін жаттығу жарысы туралы ойымызды білдіргіміз келеді. Париж мен Рубай арасындағы қашықтық шамамен 280 км, сондықтан бұл Бордо-Париж жарысына қатысатын болашақ спортшылар үшін оңай болады. Финиш бірнеше айналымнан кейін Рубай велодромында өтеді. Біз барлығын ынтамен қарсы аламыз, өйткені көптеген азаматтарымыз мұндай үлкен жарысты көрген емес және Рубайдың шынымен қонақжай қала екеніне сенетін достарымыз бар. Бірінші жүлде ретінде 1000 франк сыйлық қарастырылған, ол Рубай велодромының атынан табыс етіледі. Біз баршаға ұнайтын сыйлықтардың кең тізімін жасаумен айналысып жатырмыз. Бірақ қазір біз «Вело» журналының демеушілігіне және сіздің стартты ұйымдастыруға қолдау көрсетуіңізге үміттенсек бола ма? Сол кездегі шахтердің бір айлық жалақысы осы жүлдеге тең болатын. Руссо қуанды және жол іздеу үшін өзінің велосипед редакторы Виктор Брейерді жіберді. Брейер әріптесі Пол Мейан жүргізген Panhard көлігімен Амиенге барды. Келесі күні таңертең Брейер – кейіннен «Тур де Франс» жарысының ұйымдастырушысының орынбасары және Халықаралық Велосипедшілер одағының жетекші лауазымында болған – велосипедпен жолға шықты. Жел соқты, жаңбыр жауды және температура төмендеді. Брейер бір күндік сапардан кейін шоқтаймен келгеннен кейін Рубайға лас және шаршаған күйі жетті. Ол Минартқа бұл идеядан бас тартуды сұрап жеделхат жіберуге ант берді, өйткені ол өзінің жаңа ғана аттанған жолымен жарысқа жіберу қауіпті екенін айтты. Бірақ сол күні кешке Рубай командасымен бірге тамақтанып, ішімдік ішкеннен кейін оның ойы өзгерді.

Пасхалық құпия

Виенн мен Перес жарысты Пасха күніне жоспарлаған. Рим-католик шіркеуі литургиялық жылдың ең қасиетті күні оны өткізуге қарсылық білдірді, себебі жарысқа қатысушылардың миссаға баруға уақыты болмайды, ал көрермендер де қатысуға ынталанбауы мүмкін деп санайтын. Рубеде осы жобаға қарсы үнқатысулар таратылды. Содан кейін не болғаны белгісіз. Аңыз бойынша, Виенн мен Перес жарыс басталған жерден 200 метр қашықтықтағы Майо бульварындағы шағын ғибадатханада жарысшылар үшін мисса өткізуге уәде берген. Бұл оқиғаны жарыстың тарихшысы Паскаль Сержент және спорт тарихшысы Пьер Шани қайталайды. Сержент тіпті Виктор Брейердің оқиға куәгері болғанын, ол таңғы сағат 4-ке жоспарланған мисса тым ерте болғандықтан кейінге шегерілгенін айтады. Шани де, Сержент те жарыстың күні өзгертілгені туралы ештеңе айтпайды; алайда, Сержент айтуынша, алғашқы Париж-Рубе 1896 жылдың 19 сәуірінде өтті, ал 1896 жылғы Пасха күні екі апта бұрын, 5 сәуірде болған. Алғашқы Париж-Рубе Пасха күні келесі жылы, 1897 жылы өткізілді.

Бірінші жарыс

Брейердің Рубеге аттанғаны туралы хабар тараған болуы мүмкін. Жарысқа тіркелгендердің жартысы жарыс штабында, Brassérie de l'Espérance-те болған жоқ. Жарыс басталмас бұрын жарыстан бас тартқандардың ішінде «Тур де Франс» жарысын ұйымдастырған көрнекті велошабандоз Анри Дегранж та болды. Ал бастағандардың арасында Морис Гарин болды, ол Дегранжтың алғашқы «Туры»н жеңіп алды және Рубедегі жергілікті үміткер еді, себебі ол екі бауырымен бірге өткен жылы Париж бульварының бойында велосипед дүкенін ашқан болатын. Гарин үшінші орынды иеленді, жеңімпаз Йозеф Фишерден 15 минут қалып қойды, ол 2015 жылға дейін жарысты жеңіп алған жалғыз неміс еді. Жеңімпаздан бір сағат ішінде финиш сызығын кесіп өткен тек төртеу ғана болды. Гарин екінші орынға шығар еді, егер екі тандемнің соқтығысынан құлап қалмағанда, олардың бірін оның серіктері айдап келе жатқан еді. «Гарин шаршап қалды, ал доктор Бутрил екі машинаның астында қалған адамға көмек көрсетуге мәжбүр болды», - деді Сержант.

Екінші жарыс

Келесі жылы Гарин голландиялық Матье Кордангты Рубедегі велодромның соңғы екі километрінде жеңіп алды. Сержант былай деді:

Екі чемпион пайда болғанда, қызу қуаныш толқыны көтерілді, барлығы екі батырды құттықтау үшін тұрды. Оларды тану қиын болды. Бірінші Гарин, одан кейін лайға малданған Корданг. Кенеттен, бәрінің таңғалуына орай, Корданг тайғанып, велодромның цементті бетіне құлап түсті. Гарин өзінің бақытына сенбеді. Корданг велосипедіне отырғанша, 100 метрге дейін қалып қойды. Алты айналым қалды. Гаринді қуып жететін екі шақырымдық қашықтық. Көпшілік таңғажайып қуғын жекпе-жегін тынысымен қарайтын болды. Қоңырау соқты. Бір айналым, енді бір айналым ғана қалды. Батаваға 30 метр артықшылықпен 333 метр қалып, Гарин жеңіске жақын еді, бірақ қарсыласының тынысын мойнында сезіне алды. Гарин екі метрлік басымдылығын қалай болса солай сақтап қалды, екі метрлік шағын басымдық – аңызға айналған жеңіс. Трибуналар жарылып, екі батырға зор қошамет көрсетілді. Гарин көпшіліктің шуағында шаттанды. Корданг көңілі қалып, ащы жасқа бас батты.

Солтүстік тозақ

Жарысқа қатысушылар көбінесе солтүстік Францияның бұрынғы көмір өндіру аймағындағы тас жолдар мен жолдардың шөгіндісінен шыққан саз-тозаңға толы. Алайда, осы жарысқа «Солтүстік тозағы» деген ат осылай қойылған жоқ. Бұл термин Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін жарыс маршрутын сипаттау үшін пайдаланылды. 1919 жылы ұйымдастырушылар мен журналистер Парижден жолға шығып, төрт жылдық қанау мен окоп соғысынан қаншасы аман қалғанын көрді. Procycling баяндайды:

Олар соғыстың ұзақ мерзімді салдары туралы көп білмеді. Тоғыз миллион адам қаза тапты, Франция барлық елдерден көп шығынға ұшырады. Бірақ, басқа жерлердегідей, жаңалықтар аз болды. Рубеге дейін жол бар екенін кім білді? Рубе әлі де тұр ма? Ұйымдастырушылар мен журналистердің машинасы алғашқы жарысқа қатысушылардың өткен жолымен жүріп өтті. Алғашында бәрі жақсы болған сияқты. Бұзылыстар, кедейлік және еркектердің жетіспеушілігі байқалды. Бірақ Франция аман қалды. Солтүстікке жақындағанда, ауадан бұзылған дренаждардың, шикі канализацияның және шіріген малдың иісі сезіле бастады. Көктемді күткен ағаштар қара түске еніп, бұрмаланған бұтақтарымен аспанға созылған, өліп бара жатқан адамның мүгедек қолындай көрінді. Барлық жерде саз болды. Оны алғашқы болып «тозақ» деп атаған адамды ешкім білмейді, бірақ одан жақсы сөз табылмайды. Келесі күні газеттерде осылай жазылды: осы шағын топ «Солтүстік тозағын» көрді. Тікелей теледидардың пайда болуымен, маршрут бойындағы қала әкімдері өздерінің тас жолдарын жаңартқызуға мәжбүр болды, себебі Францияның қалған бөлігі оларды артта қалған және аймаққа инвестиция құймаған деп санайды деп қорқып. Ұйымдастырушы Альберт Буве: «Егер жағдай өзгермесе, жақын арада «Париж-Валансьен» деп атаймыз», - деді. Бұл жақсы жолдардағы жазық жарысқа сілтеме, ол көбінесе жаппай спринтпен аяқталады. L'Équipe газеті: «Жарысқа қатысушылар мұндай жағдайға лайық емес» деп жазды. Оның редакторы Жак Годде Париж-Рубайды «велосипед спортының соңғы үлкен ақымақтығы» деп атады. Буве мен Жан-Клод Валье «Париж-Рубайдың достары» қоғамын құрды (төменде қараңыз). Оның президенті Ален Бернар энтузиастерді қараңғы, тас төселген жолдарды іздеуге және кейде оларды сақтап қалуға шақырды. Ол былай деді:

«Соғысқа дейін Париж-Рубай ұлттық бағыттармен жүретін. Бірақ олардың көпшілігі таспен қапталған, бұл жарыстың рухы еді, және жарысқа қатысушылар велосипед жолдарымен жүруге тырысты, егер олар болса. Сондықтан Париж-Рубай әрқашан тас төсекте болды, өйткені жолдар осындай материалдан жасалған. 1967 жылы жағдай өзгерді. Бұрынғыдан гөрі тас төсеу аз болды. 1967 жылдан бастап, маршрут шығысқа қарай жылжып, сол жерде қалған тас төсеулерді пайдалануға берілді. Содан кейін бұл тас төсеулер де жоғала бастады, біз Буве болжамы орындалады деп қорқып қалдық. Сол кезде картада көрсетілмеген ескі жолдарды іздеуді бастадық. 1970 жылдары, жарысқа қатысушылар ауылды аралап өтіп, қала әкімі жолдың жаңаруын талап еткен. Пьер Морой Лилль қаласының әкімі болған кезде жарысқа қатысы жоқ екенін және оған көмектесу үшін ештеңе жасамайтынын айтқан. Бірнеше жыл бұрын бізбен байланысқа ниетті ауылдар мен аудандар болмады. Егер Париж-Рубай олардың жолына түсіп қалса, олар ұятқа қалды деп санайды, өйткені біз олардың жаман жолдарын әшкерелеп отырдық. Олар сыртқа шығып, оларды жаңартты, бізге кедергі келтіру үшін барлық мүмкіндікті пайдаланды. Енді олар бізден тойына алмайды. Менде әкімдер маған қоңырау шалып, тағы бір тас төсеу тапқандарын және біз оны пайдалануды қалайтынымызды сұрайды». Бернар былай деді:

blockquote|«Проблема сол, бельгиялықтар жарысты көруге келіп, әрқайсысы бір тас алып, естелік ретінде үйлеріне алып кетеді. Олар тіпті маңызды белгілерді де алып кетіп жатыр. Бұл - шынымен де бас ауыртпалығы. Бірақ қазір Париж-Рубайдың қауіпсіз екеніне сенімдімін, ол әрқашан болған жарыс болады».|Ален Бернар, «Париж-Рубайдың достары» қоғамының президенті, 2007 жыл. Кейбір тас төсеу бөліктері қауіпсіздік талаптарына сай емес және жөндеуге келмейді немесе жаңартылған, осылайша маңыздылығын жоғалтты. Басқа учаскелер алынып тасталды, өйткені жарыс маршруты шығысқа қарай жылды.

Бейімдеуші

Ертедегі жарыстар, сол дәуірдегі көптеген жарыстар сияқты, пейсерлердің артынан өткізілді. Алғашқы пейсерлер велосипед немесе тандемде жүретін басқа велосипедшілер болды. 1898 жылдан бастап автомобильдер мен мотоциклдерге де пейсерлік жасауға рұқсат берілді. Тарихшы Фер Шредерс былай дейді:

> 1898 жылы тіпті автомобильдер мен мотоциклдерге де жарысқа қатысушыларға жол ашуға рұқсат берілді. 1900 жылы жарысқа бар болғаны 19 шабандоз қатысты, жарыс тоқтауға жақын болды. Сондықтан келесі жылы ұйымдастырушылар тек велосипедтегі пейсерлерден ғана көмекке рұқсат берді. Ал 1910 жылы пейсерлерден көмек көрсету тоқтатылды. Бұл шешім Париж-Рубайды екінші планнан шығарды және оны қызығушылық тұрғысынан беделді Бордо-Париж жарысынан озыды. Компиеньнен бастап 260 шақырымдық қисық жолмен солтүстікке қарай Рубайға дейін жалғасады, алғашқы тас жол 100 шақырымнан кейін кездеседі. Соңғы 150 шақырымда тас жолдардың ұзындығы 50 шақырымнан астам. Жарыс Рубайдағы ірі ашық Vélodrome André Pétrieux велотрегінің бетонды жабынында 750 метрде аяқталады. Жарыс бағыты жыл сайын өзгеріп отырады, өйткені ескі жолдар жаңартылады және ұйымдастырушылар жарыстың ерекшелігін сақтау үшін көбірек тас жол іздейді. Мысалы, 2005 жылы жарыста 54,7 шақырым тас жол болды.

Негізгі тас төселген секторлар

Ұйымдастырушылар төсеніш тастарын ұзындығына, тегіссіздігіне, жалпы жағдайына және жарыстағы орналасуына қарай сараптайды.

Троисвилден Инчиге дейін

Бұл сектор қазір көбінесе жарыстың басындағы, шамамен 100 км-де орналасқан, бірінші тас төселген учаске болып табылады және алғаш рет 1987 жылы қолданылды. Бұл учаске барлық тас төселген учаскелердің ең биігі – 136 метр.

Уоллерс Хавелуй

1981 жылғы жеңімпаз Бернард Хиноның атымен аталатын 2,5 км-лік келешек, сонымен қатар Quatre Jours de Dunkerque жарысында да жиі кездеседі. Ол 31 метр биіктіктен басталып, 34 метр биіктікте аяқталады. Алғашқы бөлігі көлбеу көтеріліспен, ал соңы көлбеу төмендеумен аяқталады.

Аренбергтің астық қоры

Аренберг трауесі, Аренберг траншеясы, (Аренберг орқашы), Валерс Аренберг трауесі Париж-Рубай жарысының символына айналды. Ресми түрде "La Drève des Boules d'Herin" деп аталатын 2400 метрлік тас жол Наполеон I заманында Раисме орман арқылы, Уоллерс және Валенсиен қалаларына жақын жерде салынған. Бұл жолды Париж-Рубай жарысы үшін бұрынғы кәсіби велошабаншы Жан Стаблински ұсынған, ол Аренберг орманы астындағы шахтада жұмыс істеген. Шахта 1990 жылы жабылып, қазіргі таңда жол сақталған. Рубай қаласынан шамамен 100 км қашықтықта орналасқан бұл кезең әдетте шешуші болып табылады, және Стаблински айтқандай, жолдың бір шетінде Стаблинскиге арналған ескерткіш орнатылған. 1968 жылы пайдалануға енгізілген бұл кезең 1974 жылдан 1983 жылға дейін Office National des Fôrets ұйымы тарапынан жабылып тұрған. 1998 жылға дейін Аренберг тас жолына кіру көлбеу болып, ең жақсы позиция үшін спринтке мүмкіндік берді. 1999 жылы жылдамдықты төмендету мақсатында бағыт кері өзгертілді. Бұл 1998 жылы Әлем кубогының көшбасшысы Йохан Мюсеудің апатқа ұшырауының салдарынан болды, оның нәтижесінде дамыған гангрена соншалықты ауыр болды, тіпті оның аяғын ампутациялау туралы мәселе де қарастырылды. 2005 жылы Аренберг трауесі жарысқа енгізілмеді, өйткені ұйымдастырушылар жағдайдың қауіпсіздік талаптарына сай емес екенін мәлімдеді, себебі тасталған шахталардың салдарынан жолдың бөліктері құлап жатты. Аймақтық және жергілікті кеңестер жолдың бастапқы енін үш метрге қайтару үшін 50 см кеңдік қосып, 250 000 евро жұмсады, және жарыс бұл жолды пайдалануын жалғастырды. Жөндеуден кейін жолды сынаған итальяндық велошабаншы Филиппо Поццато: "Бұл тозақтың нағыз анықтамасы. Бұл өте қауіпті, әсіресе бірінші километрде 60 км/сағ жылдамдықпен кіргенде. Бұл сенбеуге тұрарлық нәрсе. Велосипед барлық бағытта қозғалады. Бұл керемет көрініс болғанымен, оны бізге міндетті етудің қажеті бар ма, жоқ па, менің ойымша, оны ойлану керек."

Монс-ан-Певель

Бес жұлдыздық қиындық деңгейімен бағаланатын үш сектордың екіншісі – бұл 3 км-лік кезең. Онда 16 метрлік көтеріліс және 2 тік бұрылыс бар. Алғаш рет 1978 жылы пайдаланылған, және 2016 жылға дейін, 2001 жылды қоспағанда, әр жыл сайын қолданылып келеді.

Каррефо де л'Арбре

Le Carrefour de l'Arbre (немесе Pavé de Luchin) – ең қиын деңгейдегі, бес жұлдызды төселген жолдың соңғы бөлігі. Бұл тоғысқақ (carrefour) Грусон мен Камфин-ан-Певель арасындағы ашық далада орналасқан. Маршрут Камфин-ан-Певельден батысқа қарай, Камфин-де-л'Арбрге қарай Рю де Сисуинг көшесі арқылы жүреді. Бірінші жартысы бұрыштар тізбегінен тұрады, содан кейін Люшинге қарай тегіс емес төселген жолмен жалғасады. Екінші жартысы Кафе де л'Арбр мейрамханасында аяқталады және төселген жолы тегіс болады. 2,1 км-лік бұл учаске Рубеге (15 км) жақындығы мен жиналған қиындықтарының арқасында көбінесе шешуші болып табылады. 2023 жылы Камфин-ан-Певель учаскесі үш мәрте жеңіске жеткен Эдди Меркстің құрметіне аталды, ол атымен аталатын алтыншы велошабаншы болды.

1907 Жаман жандарм

1907 жылы Жорж Пасьерье Дуайға жақындап келгенде, кішкентай жетекші топтан бөлініп кетті, себебі егер олардың бәрі бірге финишқа жетсе, оларды жеңе алмайтынын білді. Оны бельгиялық Сирил ван Хауверт Рубеге дейін қуып жетті, және велодромдағы шиеленіс күшті болды. Көпшілік Пасьерье стадионға жеткенін естіді, бірақ ешкім трекке кірмеді. Көшбасшы трекке кіруге асығып жатқанда, бір жандарм оның жолына шығып, велосипедінде міндетті салық табелкісі бар ма екенін тексерді. Пасьерье күні ауыр болғандықтан, оған рұқсат бермес бұрын, дау-жанжал болды.

1930 Қате команда

1930 жылы Жан Маршаль бельгиялық Жулиен Вервакеден 24 секундқа бұрын финиш сызығын кесті, бірақ екінші орынға түсірілді, себебі Маршаль Вервакеден өтуге тырысқанда, бельгиялық арыққа құлап кетті. Кейбір деректерге сәйкес, Маршаль Вервакеге иығынан соққы беріп, оның құлауына себеп болды. "Тур де Франс" тарихын зерттеуші Жак Огендренің сөзіне қарағанда, 20 жастағы Маршаль "Колин атты шағын велосипед жасаушының жеке өкілі ретінде Рубеге жеке келді. Бірақ оның қуанышы ұзаққа созылмады. Вервакемен бірге болып, одан алға шыққанда, оның құлауына қасақана себеп болды деп айыпталып, ешқандай сот отырысынсыз дисквалификацияланды. Маңызды дерек: Верваке өте күшті "Алькьон" командасының құрамында болды, оған Ludovic Feuillet басшылық етті."

1934 Орынсыз велосипед

1934 жылы Роджер Лапеби велосипед ауыстырғаны үшін дисквалификацияланды. Екінші орын алған Гэстон Ребри, шенеуніктер Лапебидің велосипедінен жарыс стикерінің жоқ екенін анықтағаннан кейін жеңісқа ие болды.

1936 Қате адам

1936 жылы бельгиялық Ромен Мейс жеңіске қол жеткізгендей болды, бірақ төрешілер француз Жорж Шпайхерді жеңімпаз деп жариялады, ал Мейс екінші орынды иеленді. Трибуналарда дау-шу көтерілді, бір сәтте төбелес басталатын сияқты болды, бірақ жағдай басылды және нәтиже күшінде қалды. Бельгиялық спортшы жеңіске жетпесе де, алғашқы ондыққа жеті бельгиялық енді.

1949 Қате жол

1949 жылғы нәтижеге бірнеше ай және екі халықаралық конференция қажет болды. Андре Маэ бірінші болды, бірақ оның жеңісі дұрыс бағытты таңдамағаны үшін күмәнданды. Маэ үш адамнан құралған топпен бірге Рубе велодромына көшбасшы ретінде келді, бірақ шенеуніктердің қате бағыттауы салдарынан дұрыс емес қақпадан кірді. Маэ жеңімпаз деп жарияланды, бірақ бірнеше минуттан кейін дұрыс бағытпен келген басқа шабандоздар, атақты Фаустоның інісі Серсе Коппи, екінші орынға таласты. Бірнеше айлық наразылықтан кейін Серсе Коппи Маэмен бірге жеңімпаз атанды. Маэ 2007 жылы: «Бұл туралы айтудың қандай мәні бар (It's too stupid to talk about).» деді. Үзіліс болды. Коппи шабуыл жасады. Ағасы Фаусто оны итеруге тырысты. Ол ағасының жеңгенін қалады. Мен біраз күттім, содан кейін шабуыл жасап, оны және үзілісті қуып жеттім. Содан кейін мен жалғыз кеттім. Мен Париж-Рубайды жеңемін деп ойладым. Велодромға кіре бергенде, жолды тосқан көп адам болды. Қайда бару керектігін білу үшін айналаға қарадым, мені трассаның сыртқы қабырғасынан, команда машиналары тұратын жерге бағыттады. Ол кезде қазіргідей теледидар мен басқа да мүмкіндіктер болмады. Бәрі хаостық болды, жол толығымен жабылды. Адамдар менің трассаға қалай кіруім керек екенін білуім керек деді. Бірақ күні бойы осындай жолдармен жарысқаннан кейін Париж-Рубайдың соңында мұны қалай білуге болады? Жандарм баруға болатын бағытты көрсетті, мен де сол бағытта бардым. Ол 1980 жылы төртінші орынды алғанда және 1982 жылы чемпион атанғанда ғана бұл жарысқа қатысты. Оны сынға алғанда ол: «Мен кеңселерге барып, адамдарға көбірек жұмыс істеңдер демеймін, бірақ адамдар мені тас жолдарда ең мықты болуды сұрайды» деді. Хинол бұл жарыста жеті рет құлап, 13 км жерде Грусон атты кішкентай қара иттің бұрылыста жолға шығып, доңғалағының астына түскен кезде құлады. Хинол Роджер Де Влемин, Хенни Куйпер және Марк Демейермен бірге көшбасшы болды. Осы оқиға Хинолды ашуландырды, ол басқаларына қайта қосылып, Рубеде жеңіске жетті. Ол бас тартқан алғашқы жұлдыз емес. Жак Анкетиль 1958 жылы финиш сызығына 13 км жеткенде тесік түскеннен кейін оны лотерея деп атады және одан кейін оны шындығында қабылдамады. Фабиан Канселлара жеңіске жетті, ал Том Бунен мен Алессандро Баллан подиумдағы қалған орындарды иеленді. «Мен ережелерді білемін, әрине, бірақ ешкім бізді тоқтатуға тырыспағанын және алдын ала 10 км бойы ештеңе айтылмағанын түсінбеймін. Барлығымызға подиумға шығуға екі минут қалғанда біздің дисквалификацияланғанымызды айтты. Канселлара жеңіске лайық еді, бірақ мен үшін, дисквалификацияланғаныммен, мен әрқашан екінші орында болып қаламын». – Лейф Хосте, L'Équipe, 2006 сәуір. Шон Келли, бұл жарыстың екі дүркін жеңімпазы, барлық уақыттағы ең ұлы классикалық шабандоздың бірі және өзінің қаталдығымен және сабырлылығымен танымал, «Солтүстіктің тозағымен» өзінің «махаббат-жеккөру» қарым-қатынасы туралы бірнеше рет айтты: «Жаңбырсыз Париж-Рубай – нағыз Париж-Рубай емес. Аз ғана қар да жауса, бұл маңызды емес». – Шон Келли. «Париж-Рубай – жүру үшін қорқынышты жарыс, бірақ жеңіске жету үшін ең әдемі жарыс». – Шон Келли.

Басқа ескертулер

Мен сізге айтайын, Фландрия туры мен Париж-Рубе арасында зор айырмашылық бар. Олар тіпті салыстыруға келмейді. Бірінде, көліктер күнделікті пайдаланатындықтан, тас жолдар күтіліп тұрады. Ал екіншісі – мүлдем басқаша. Мен оны осылай сипаттауға тырысамын: топырақ жолды жыртып, тікұшақпен ұшып өтіп, содан кейін тікұшақтан тас-дақтарды төгіп тастағандай! Міне, Париж-Рубе осылай. Ол қаншалықты қиын екенін айтудің қажеті жоқ – әбден абсурд. – Крис Хорнер

"Бұл жарыс маған күшім болғанда өте қолайлы. Ал егер күшің жетпесе, бұл болуға ең жаман орын." – Джо Планкарт, 2004

"Бұл цирк, мен оның клоуны болғым келмейді." – Крис Бордман (британдық Eurosport арнасында жарысқа дейін айтқан). "Жарыс барысында әркімнің өзінің әңгімесі болады. Автобусқа келгенде, командаластарымның айтқандарын тыңдаймын, кейбір әңгімелер бірігіп, не болғанын түсіне бастаймын. Міне, жарыстың сұлулығы осында." – Вут ван Аерт, 2022 жыл.

Париж достары (Рубай)

Les Amis de Paris–Roubaix – жарыстың "достары" – Жан-Клод Валье 1983 жылы құрған энтузиасттар тобы. Оның кеңсесі Францияда орналасқан, бірақ ол бүкіл әлемдегі мүшелерге ашық. Оның тамыры 1972 жылғы Париж–Рубай велотурында жатыр. 1982 жылы 7242 қатысушы болды. Онда және трассадағы басқа да шараларда, тас жолдарды сақтап қалуға шақыратын петицияға 10 000 қол жиналды. Жан-Клод Валье, Жан-Франсуа Песшо және Валье 1966 жылы құрған Vélo club de Roubaix, 1982 жылы Париждегі Maison du Nord Pas de Calais фотокөрмесінде Les Amis de Paris–Roubaix ұйымын құрды. Оның мақсаты – жарыстың мәнін сақтау үшін жеткілікті тас жолдарды табу болды. Көптеген жолдар қайта жабылып, ұйымдастырушы айтқандай, бұл жарыстың тозақтан өтудің орнына, жылдамдықпен жүретін спринтерлер жеңетін тегіс жолдардағы жарысқа айналу қаупін тудырды. Вальенің орнын баскан Ален Бернар былай деді: "Біз осы мақсатқа жеттік. Бүгінде қауымдастық осы аңыз жолдардың күтімін қадағалап, жергілікті әкімшіліктермен бірлесіп, оларды сақтау үшін жұмыс істейді. Сонымен қатар, біз жарыстың құндылығын сақтау үшін көптеген жұмыстар жасап жатырмыз: құжаттарды жинақтап, көрмелер ұйымдастырып, бұрынғы жеңімпаздарды құрметтеп, маршрут бойынша саяхаттар ұйымдастырамыз". Қауымдастық Wallers-тегі Pont Gibus, Mons en Pévèle, Ennevelin-дегі Pont Thibaut, Cysoing-тегі Duclos Lassalle бөлігінің тас жолы және Camphin en Pévèle-дегі жағдайдың қиын болып бара жатқанын айтады. "Олардың жоғалуы классиканың патшайымына қайырсымсыз соққы болар еді", - деді қауымдастық.

Ең жылдам нұсқалар

Жауынгер Орташа жылдамдық Жыл Қашықтық 2024 2023 2022 2017 1964 2013 1948 2016 2018 1960 2012 2015 2008 Питер Посттың рекорды 1968 жылға дейінгі трассада орнатылған, ол көптеген тостаған тастардан тұрған.

Басқа жазбалар

Ең көп жарысты аяқтаған – 16, Raymond Impanis (1947–1963), Servais Knaven (1995–2010) және Mathew Hayman (2000–2001, 2003, 2005–2006, 2008–2018). Ең жасы үлкен жеңімпаз – Гилберт Дюклос Лассалль, 1993 жылы 38 жыл мен 8 айда. Соғыстан кейінгі ең үлкен жеңіс айырмасы – 5 минут 21 секунд, Эдди Меркк 1970 жылы Роджер Де Влеминкті жеңгенде. Ең шамалы айырмамен жеңіске жеткендер – Эдди Планкарт пен Стив Бауэр, 1990 жылы.

Байланысты оқиғалар

U23 Paris-Roubaix немесе Paris-Roubaix Espoirs жарысы жаздың басында өткізіледі. Париж-Рубай велосипедтік жарысын Рубай вело клубы екі жылда бір маусым айында ұйымдастырады. Бұл әуесқойларға тасты жолдарды, велодромдағы соңғы шеңберлерді және душ қабылдауды бастан кешіруге мүмкіндік береді. Үш деңгейдің бірін таңдауға болады: 120 км, көбінесе тасты учаскелер; 190 км – барлық тасты учаскелер; немесе толық 261 км. Барлық финишерлер ағаш тұғырға орнатылған кішкентай тас алады. Париж-Рубай Skoda Classic Challenge кәсіби жарыстан бір күн бұрын, сәуір айында ұйымдастырылады. 2021 жылдан бастап Париж-Рубай Феммес – UCI әйелдер әлемдік турының кәсіби әйелдер жарысы – сенбі күні өткізіледі, ал ерлер жарысы жексенбі күні өтеді. Бұл жарыс ерлер жарысымен бірдей маршрутты ұстанады, бірақ қашықтығы шамалы қысқа.