Кіріспе

Рубэ (Roubaix) — Францияның солтүстігінде орналасқан қала. Лиль қалалық агломерациясында, Бельгия шекарасында жатыр. Бұл Норд департаментіндегі тарихи моноөнеркәсіптік коммуна, ол 19 ғасырда тоқыма өнеркәсібінің арқасында қарқынды дамыды, ағылшын және американдық дамыған қалалар сияқты ерекшеліктерімен көзге түседі. Бұл бұрынғы жаңа қала 1970 жылдардың ортасынан бастап өнеркәсіптік құлдырауға байланысты, қалалық құлдырау және оның экономикалық және әлеуметтік салдарлары сияқты көптеген қиындықтарға тап болды. Лильдің солтүстік-шығысында, Туркуэнге іргелес орналасқан Рубэ – екі кантонның орталығы және Францияның О-де-Франс аймағындағы халқы шамамен 99 000 адамды құрайтын үшінші ірі қала. Лиль, Туркуэн, Вильнёв-д'Аск және тағы 86 коммунамен бірге Рубэ 1,1 миллионнан астам адам тұратын төрт орталықтан тұратын Лиль Еурополисіне құрылым береді. Рубэ, көбінесе Бельгияның Мускрон, Кортрейк және Турнай қалаларымен бірігіп, үлкен агломерацияның орталығында орналасқан, ол 2008 жылдың қаңтарында құрылған алғашқы Еуропалық аумақтық ынтымақтастық тобына – Лиль-Кортрейк-Турнайға негіз болды, оның халқы 2 миллионнан астам адамды құрайды.

Орналасқан жері

Рубэ Лиль Еуропалық метрополиясының солтүстік-шығыс бөлігінде орталық жағдайда орналасқан: ол Лильдің шығыс жағында және Туркуэннің оңтүстік жағында, Бельгия шекарасына жақын. Қала шекаралары тұрғысынан, Рубэ оның тікелей көршілес аймасын құрайтын жеті қаламен шектеседі. Бұл муниципалитеттер: Туркуэн солтүстік және солтүстік-батысқа қарай, Уоттрелос солтүстік-шығысқа қарай, Лир шығысқа қарай, Лиз-ле-Ланной оңтүстік-шығысқа қарай, Хем оңтүстікке қарай, ал Круа оңтүстік-батыс және батысқа қарай. Рубэ, осы муниципалитеттермен және тағы жиырма бір коммунамен бірге, Лис және Шельда өзендері арасындағы бұрынғы Лиль кастелланиясының шағын Феррен аймағына жатады. Рубэ мен келесі қалалар арасындағы қашықтық шамамен былай: Турнайға, Кортрейкке, Брюссельге және Парижге.

Геология

Рубэ қаласы Фландрия жазығында орналасқан. Рубайзия аймағы шығыстан батысқа қарай созылған, көлбеу батқылық оспен, Мелантоис-Турнаис бұзылған антиклинінің палеозойлық әктасына қарай бағытталған. Ол негізінен голоцендік аллювиалды шөгінділерден тұрады. Бұл аймақ тегіс және аласа, биіктігінің айырмашылығы бар болғаны . Аймақтың ең төменгі нүктесі - , ал ең жоғары нүктесі теңіз деңгейінен метр биіктікте жатыр. Сол ғасырдан бастап, өнімдер мен суға үнемі қажеттілік туындағандықтан, өнеркәсіп дамыды. Бұл қажеттілікті қанағаттандыру үшін Дёльден басталып, Марк және Эспиер арқылы Шельдаға дейін жалғасатын ішкі су жолы салынды, ол Рубэні тікелей Лилль қаласымен байланыстырды. 1877 жылы ашылған Рубе каналы қаланың солтүстік аудандарынан шығысқа қарай өтеді және қала шекарасының бір бөлігімен ілеседі. Рубе каналы бір ғасырдан астам пайдаланғаннан кейін 1985 жылы жабылды. Бірақ, Еуропалық Одақтың "Blue Links" жобасының арқасында 2011 жылдан бері су жолы қайтадан кемелер қатынайтын болды.

Климат

Қаланың ауданы ерекше ауа райы құбылыстарына бейім емес. Қаланың географиялық орналасуы мен Météo France-тің Lille Lesquin метеостанциясының деректеріне сәйкес, Рубе орташа мұхиттық климат аймағында орналасқан: жаздағы температуралар қоңыл, ал қыста температура нөл градустан төмен түсуі мүмкін. Жауын-шашын сирек кездеседі, бірақ қарқынды болмайды.

Топонимика

Қазіргі қаланың атауы франк тіліндегі "rausa" – "қамыс" және "baki" – "кішкентай өзен" сөздерінен шыққан болуы мүмкін. Сондықтан, Рубай қаласының мағынасы, барлық ықтималдығымен, оның үш тарихи өзенінің – Эспиер, Трихон және Фаврей – жағалауында пайда болған. Бұл жер алғаш рет 9 ғасырда латын тілінде "Villa Rusbaci" деп тілге алынған. Содан кейін келесі атаулар қолданылды: 1047 және 1106 жылдары – Рубай, 1122 жылы – Росбай, 1166 жылы – Рубай, 1156 және 1202 жылдары – Робай, 1223 жылы – Рубай. Ғасырлар бойы бұл атау 1540 жылы Левенде жарияланған Меркатордың Фландрия картасында көрсетілгендей Рубайға айналды. Ресми және қалыпты атауы Рубаймен қатар, кейбір аудармаларды да атауға болады. Біріншіден, қала ешқашан фламанд тілінде сөйлейтін аймаққа жатпаса да, Рубай үшін Робеке және Роодебике деген сирек кездесетін аудармалар құжатталған. Сонымен қатар, Голланд тілінің одағы қаланың голландша атауын Робаис деп бекітті. Ақырында, 19 ғасырдан бері қолданылып келе жатқан Рубайдың латын транскрипциясы ретінде Росбакумды атауға болады, ол 1840 жылы салынған қалалық әкімдіктің және 1842 жылы салынған Нотр-Дам шіркеуінің іргетастарына орнатылған бағышталу мәлімдемелерінде көрсетілген.

Адамдар

Рубай тұрғындары ағылшын тілінде "Roubaisians" деп, ал француз тілінде Roubaisiens (ʁu.bɛ.zjɛ̃) немесе әйелдік түрінде Roubaisiennes (ʁu.bɛ.zjɛn) деп аталады. Сонымен қатар, оларды жергілікті тұрғындар Roubaignots (ʁu.bɛ.njo) немесе әйелдік түрінде Roubaignotes (ʁu.bɛ.njoz) деп те шақырады.

Демография

Тұрғындар санының өсу динамикасы 1793 жылдан бері қалада жүргізілген халық санақтары және 1844 жылы жарияланған қаланың бейбіт сот хатшысы Луи Эдмонд Мариссальдың зерттеуі арқылы белгілі. 19 ғасырдың бірінші жартысында Рубэ халық санының өсу қарқыны бойынша Франциядағы алғашқы қалалардың біріне айналып, бес есе өсті, ал осы ғасырдың қалған бөлігінде халқы екі есеге көбейді. Осы кезеңде бельгиялықтардың көшіп келуі халықтың айтарлықтай өсуін түсіндіретін маңызды факторлардың бірі болды, 1866 жылы 30 465 бельгиялық тұрғын, ал 1872 жылы 42 103 адам тіркелді. Дегенмен, табиғи өсімнің қарқыны осы кезеңде халық өсімінің басты құрауышы болып табылды. 20 ғасырдың басында Рубэ халқы 124 661 адамға жетті, содан кейін келесі онжылдықтарда халық саны біртіндеп азайды. 1914 жылдың қазанынан 1918 жылдың қазанына дейін неміс әскерлері басып алған Рубэ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майданның ұрыс аймағында болды. Осы оккупация кезеңінде рубаизиандар ашаршылықтан, мәжбүрлі еңбекке депортациядан және қалыпты жағдайдан тыс шығындардан зардап шекті, нәтижесінде 1911 және 1921 жылдардағы санақтар бойынша халық саны 122 723-тен 113 265-ке дейін азайды. 2019 жылдың қаңтарына қарай қала халқы 98 828 адамды құрады.

Тілдер

Рубе аймағы тарихында Фландрия билеушілерінің үстемдігіне көп рет ұшыраса да, рубеистер ғасырлар бойы күнделікті өмірде жергілікті пикард тілінің нұсқасын қолданды. Бұл ауызша тіл жергілікті жерде Рубайньот деп белгілі. 20-шы ғасырдың басына дейін осы диалект басым болды. Сондықтан француз тілінің жергілікті мәдениетке біртіндеп енуі ауданның индустриялануы мен урбанизациясының нәтижесі ретінде ғана емес, мемлекеттік білім беру саясаты тұрғысынан да талдануы керек.

Христиандық

Рубей қаласы алты католик приходқа бөлінген және Лилль архиепископтығындағы сол аттас деканатқа қарасты.

Иудаизм

Франко-Прус соғысы мен Германияның Эльзас-Лотарингияны аннексиялауынан кейін көптеген еврейлер үйлерін тастап, эмиграцияға кетті. Рубе қаласына еврейлердің келуі осы қатал тарихи кезеңмен байланысты. Жаңадан ашылған синагога тар "рю де Шамп" көшесіндегі 51-ші үйde орналасқан. Синагоганың жабылуына, оккупацияға және полицияның тінтуіне қарамастан, соғыстан кейін жергілікті еврей қауымының діни өмірі қайта жандана бастады, бұл 1990 жылдардың басына дейін жалғасты. Рубе еврей қауымы өзінің Сефер Торасын Лилль еврей қауымының қамқорлығына тапсырды. Алғашқы синагога салынған 123 жыл бұрынғы үй 2000 жылы қала жаңарту жобасы аясында бұзылып кетті.

Буддизм

XX ғасырдың екінші жартысында қалаға Оңтүстік-Шығыс Азия түбегіндегі Камбоджа, Лаос, Таиланд және Вьетнам сияқты, бастапқыда буддистік болған елдерден буддистік қауымдастықтар келіп қоныстанды. Осының нәтижесінде Рубей қаласы өз аумағында Махаяна және Тхеравада екі буддалық дәстүрін біріктірді, соның салдарынан қауымдастықтар арасында мәдени айырмашылықтар пайда болды: Махаяна дәстүрінің бір және Тхеравада дәстүрінің төрт құдайханасы бар.

Қалалық география

Орта ғасырларда қала өзінің алғашқы ядросы төңірегінде, Сент-Мартин шіркеуі мен бұрынғы бекінілген қамал аралығында жатқан аумақтың сыртында, солтүстікке қарай жартылай шеңбер пішінде өсті. Осы оңтүстік шекара 18 ғасырға дейін сақталды және қаланың негізінен батыс және солтүстік жақтарында болған қалалық кеңеюді көрSetі. Индустрияландырудың күшеюі, құрлықтағы көліктің жақсаруы, халық санының артуы және нәтижесінде, тұрғын үйлер мен өндіріс орналастыру үшін қолайлы, төмен бағалы жерлерге деген қажеттілік, бәрі бірге 19 ғасырда қаланың оңтүстікке қарай кеңеюіне әкелді.

Сайлау округтері мен кантондар

Рубэ 1988 жылдан 2012 жылға дейін төрт кантонды біріктірді. Содан бері бұл сан Roubaix 1 және Roubaix 2 болып екіге дейін азайды. 2010 жылы француздық парламенттік сайлау округтерінің соңғы қайта бөлінуінен кейін қала енді екі округке бөлінді: Норд облысының 7-ші сайлау округі, оған бұрынғы Рубей-Уэст кантоны кіреді, және Норд облысының 8-ші сайлау округі, ол келесі бұрынғы кантондардан құрылған: Рубей-Центр, Рубей-Норд және Рубей-Эст.

Мұражайлар

Рубэде 21-шы ғасырдың басынан бері Францияның Оңтүстік аймағындағы екі ірі мұражай орналасқан: Ла Писцин және Ла Мануфактура; екеуі де жергілікті әлеуметтік-экономикалық тарихты қамтиды. Ла Писцин, сондай-ақ Андре Дилигент атындағы Өнер және Индустрия мұражайы деп белгілі, Францияның солтүстігіндегі ең танымал мәдени орындардың бірі. Бұл мұражай Рубэ қаласының 19 және 20 ғасырлардағы коллекцияларын орналастыру және көрсету үшін 2000 жылы қайта жаңартылған, бұрынғы әсемдік стиліндегі бассейн ғимаратында орналасқан. Екі жылдық жөндеу және кеңейту жұмыстарынан кейін, ол 2018 жылдың қазан айында қайта ашылды және бұрынғыдан да табысты болды. Ла Мануфактура Францияның солтүстігіндегі тоқыма өнеркәсібіне арналған маңызды мұражай. Ол бұрынғы тоқу фабрикасының ғимаратында орналасқан.

Мода

Солтүстік Францияның тоқыма өнеркәсібінің беделін қайта жаңғыртуға тырысып, "Maisons de Mode" таңбасымен жұмыс істейтін Лилль және Рубай қалалары 2007 жылдан бері жаңа сәндік дизайнерлерге даму үшін жағдай жасап келеді. Рубайдағы, "La Piscine" мұражайының қасындағы орын "Le Vestiaire" деп аталады. Ескі өнеркәсіптік ғимаратта он бес бутик және сән студиясы орналасқан.

Спорт

Рубэ бай спорт тарихына ие және әлемдегі ең көне кәсіби велосипед жарыстарының бірі – Париж-Рубэ, «Солтүстік тозағы» деп белгілі жарысының велодромында аяқталады. Рубэ велодромымен ғана емес, басқа да көп нәрсемен танымал. Қаладағы жабық және ашық спорттық нысандардың салынуы өнеркәсіптік революция кезіндегі экономикалық өркендеу дәуірімен және жергілікті спорт клубтары мен ұйымдарының дамуымен байланысты. 2021 жылдың қазан айында Рубэде 2021 жылғы UCI тректік велосипедтен әлем чемпионаты өтті.

Экономика

XIX ғасырда Рубе текстиль өнеркәсібі және жүн өндірісі саласында халықаралық даңққа ие болды. 1970-ші және 1980-ші жылдары халықаралық бәсекелестік пен автоматтандыру өнеркәсіптік құлдырауға алып келді, нәтижесінде көптеген зауыттар жабылды. Осы сәттен бастап, және 1980-жылдардың басында француз қалалық саясаты іске асырыла бастағаннан бері, қаланың аумағының шамамен үштен екі бөлігіне тұрақты түрде нақты аймақтық белгілеулер, сондай-ақ денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыздандыру жоспарлары бекітілді. Рубедегі жоғары жұмыссыздық деңгейі деиндустриализацияның салдары. Қала Францияның ең кедей қалаларының біріне жатады. Кезекпен билікке келген жергілікті әкімдіктер жаңа өнеркәсіптерді тарту, қаланың мәдени жетістіктерін пайдалану және түрлі кампустарда студенттердің белсенді қатысуын ұйымдастыру арқылы деиндустриализациямен байланысты қиындықтарды шешуге тырысты. Жаңаруға ұмтылыс жасай отырып, қала жаңа үлгілермен тәжірибе жасап, онлайн сауда және ақпараттық технологиялар сияқты табысты экономикалық тәжірибелерді пайдаланады және ондаған жылдар бойы созылған құлдырауды тоқтатуға қадам басып жатқандай көрінеді.

Тоқыма өнеркәсібі

Қазіргі кезде жергілікті тоқыма компаниялары жоғары технологиялық тоқыма өнімдерін жасауға көшкен.

Сауда және қызмет көрсету

Халықаралық тұрақты даңққа ие La Redoute, Damart және 3 Suisses сияқты пошта арқылы тауар жеткізетін компаниялар Рубе қаласында негізделген тоқыма индустриясынан өркендеген. Showroomprive.com компаниясы 2016 жылдан бері онлайн-флеш-сатуға маманданған электрондық коммерция компаниясы ретінде жұмыс істеп келеді.

Ақпараттық технологиялар және электрондық бизнес

OVH 1999 жылы Рубе қаласында құрылды және қала мен айналасында мыңнан астам жұмыс орнын жасай отырып, әлемдік IT инфрақұрылымдық компанияға айналды. Оның бас кеңсесі әлі де Рубе қаласында орналасқан. Ankama Games 2007 жылдан бері Рубе қаласында өзінің бас кеңсесін құрды. EuraTechnologies инкубаторының қолдауымен құрылған Blanchemaille электрондық коммерция кластері 2014 жылдан бері Рубе қаласындағы бұрынғы La Redoute ғимаратында орналасқан.

Көлік

A22 автожолы, Бургундиядан Антверпенге дейінгі E17 еуропалық бағытының француз бөлігі, Парижден кейінгі Франциядағы ең тығыз автожол желісінде Рубай қаласынан өтетін жалғыз автожол. Рубай теміржол станциясы Антверпен, Лилль, Остенд, Париж және Туркуэн қалаларына қатынайтын пойызбен байланыс ұсынады. Қалаға Лилль метросы да қызмет көрсетеді.

Қоршаған ортаны қорғау перспективалары

1970 және 1980 жылдары деиндустриализация Лилль округінің ірі қалалық ландшафттарына күрт әсер етті. Рубе қаласында кең аумақтарда бұрынғы өнеркәсіптік жерлер пайда болды. Жергілікті және ұлттық үкіметтік бағдарламалардың қолдауымен бұл аумақтар сатып алынып, біртіндеп жаңадан құрылуда немесе қайта жаңартылуда. Рубе Франциядағы ең тиімді биомассалық аудандық жылу электр стансасына ие, сондықтан ол Францияның Жоғарғы Франция аймағындағы тұрақтылық бойынша ең дамыған қалалардың бірі болып табылады. 2014 жылдан бері қала айналма экономикаға және нөлдік қалдықтарға көшуге бағытталған бірнеше бастамаға қатысып келеді.