Кіріспе

Америка саясаткері (1930–2021)

Морис Роберт "Майк" Грэвел (/ɡ//r//ə/'/v//ɛ//l/ grəVELL; 13 мамыр 1930 – 26 маусым 2021) – американдық саясаткер және жазушы, 1969 жылдан 1981 жылға дейін Демократиялық партия мүшесі ретінде АҚШ Сенатында Аляска штатын өкілдік еткен. Ол екі рет президенттікке кандидат болды (АҚШ президенттік сайлаулары). Француз-канад иммигранттарының отбасында Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында туып өскен Грэвел 1950 жылдардың соңында Аляскаға көшіп, жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысып, саясатқа қатысты. 1963 жылдан 1967 жылға дейін Аляска штатының Өкілдер палатасында қызмет етті, сондай-ақ Аляска штатының Палата спикері болды. Грэвел 1968 жылы АҚШ Сенатына сайланды. Сенатор ретінде ол Вьетнам соғысы кезінде әскерге шақыруды тоқтатуға жасаған күшті, бірақ сәтсіз әрекеттерімен және 1971 жылы Пентагон құжаттарын жарияға шығарғанымен елге танылды. 1972 жылы АҚШ вице-президенті лауазымына Демократиялық партиядан кандидат болуға тырысты, бірақ сәтті болмады, содан кейін 1973 жылы «Транс-Аляска» құбыр желісіне Конгресс мақұлдауын алуда маңызды рөл атқарды. 1974 жылы Сенатқа қайта сайланды, бірақ 1980 жылы алғашқы сайлауда үшінші мерзімге сайлануға тырысқанда жеңіліске ұшырады. Тікелей демократия мен Ұлттық бастаманы қолдаушы Грэвел 2008 жылы АҚШ президенті лауазымына Демократиялық партиядан кандидат болды. Оның үміткерлігі қолдау таппады, 2008 жылдың наурыз айында Демократиялық партиядан шығып, Либертариандық партияға қосылды, бірақ оның президенттікке кандидаттығы сәтті болмады, сондай-ақ Либертариандық партия платформасына Ұлттық бастаманы енгізуге ұмтылды. 2020 жылғы сайлауда ол тағы да Демократиялық партиядан президенттікке кандидат болды, бірақ науқаны басталғаннан кейін төрт ай өткен соң тоқтатылды. Өлімінен екі жыл бұрын Грэвел және оның командасы прогрессивті ой-толғаныс орталығы – The Gravel Institute құрды.

Ерте өмір, әскери қызмет, білім

Грейл 1930 жылдың 13 мамырында Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында француз-канадтық иммигранттар Альфонс және Мари (құрметті аты Бурасса) Грейлдің бес баласының бірі болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Квебек диаспорасының бір бөлігі болды және ол Ұлы депрессия кезінде жұмысшы табының ауданында өсті. Оны ерте жасынан бастап "Майк" деп атады. Грейл Рим-католик дініндегі шіркеу мектептерінде білім алды және үшінші сыныпта қалып қойды. Ол 1945 жылы бастауыш мектепті бітірді, ал оның сыныптастары оны "ең тартымды тұлға" деп таныды. Грейлдің айтуынша, 1948 жылдың жазында ол 1947-1949 жылдардағы Палестина соғысы кезінде Израиль қорғаныс күштеріне ерікті болып тілмекші болған, бірақ Александра Толстая оған мектепке қайта оралуын кеңес берді. Оның қарындасы Маргарита Киелі Крест орденінің монахы болды. Ол бір жыл бойы Вустер қаласындағы католик колледжі Ассумпшн колледжінде оқыды, содан кейін екінші курсына Спрингфилдтегі Америка халықаралық колледжіне ауысты. 1951 жылдың мамыр айында Грейл әскерге шақырылатынын сезіп, оның орнына үш жылға АҚШ армиясына қатысты, осылайша ол Қарсы барлау корпусына ішке кіре алатын. Мэриленд штатындағы Форт Холаберд және Оңтүстік Каролинадағы негізгі оқудан және қарсы барлау мектебінен кейін ол Джорджия штатындағы Форт Беннингтегі офицерлік кандидаттар мектебіне барып оқыды. Армиядан босатылғаннан кейін Грейл Нью-Йорктегі Колумбия университетінің жалпы білім беру мектебіне түсіп, экономиканы оқыды және 1956 жылы ғылым бакалавры дәрежесін алды. Ол Нью-Йоркке "қаржысы жоқ" күйде келді және Банкерс Траст банкіндегі инвестициялық облигациялар бөлімінде жұмыс істеді. Содан кейін Грейл Аляска темір жолында тежегіш болып жұмыс істеді, Анкориджден Фэрбанкске дейінгі бағыттағы қарды тазалау пойызында жұмыс істеді. 1958 жылдың маусымында ол Аляска жас демократтар ұйымының президенті болды. Ол сонымен қатар АҚШ жас палатасында (Джейси) белсенді болды, ал 1958 жылдың басында оның міндеттеріне жылдың фермеріне сыйлықтар табыстау кірді. 1958 жылдың басында Грейл Демократиялық партиясының аумақтық заң шығарушы жиналысының үшінші бөліміне үміткер болды. (Бұл Аляска сол кезде бөлінген төрт әкімшілік бөлімнің бірі болды.) "Грейл – өркендеуге жол" деген ұранмен ол жеңіліске ұшырады. Сонымен қатар, ол Алясканың штат болуын қолдады. Саяхаттың әртүрлі аялдамаларында жергілікті газеттерде жақсы жарияланды, Грейлдің есімі кейде Майк, ал кейде Морис деп берілді. Саяхаттың басты хабары – "салықтарды төмендету, үкіметте тиімділікті арттыру және барлық деңгейдегі табысқа салық салу жүйесін орташа деңгейде ұстау" болды. Бірнеше аялдамада Грейл "социализмнің толқынына" тоқтау салу қажеттігін айтты. Ол басқа аялдамада: "Біздің Джейси кодексіміздің бір бөлігі – экономикалық әділдікке еркін адамдар еркін кәсіпкерлік арқылы қол жеткізуге болады. Біз еркін кәсіпкерлікті біздің мұрамызға айналдыруды қалаймыз". Саяхат 15 сәуірдегі Салық күнінде Вашингтон қаласында аяқталуы жоспарланған, жиналған қол қоюлар АҚШ заң шығарушыларына реформалар үшін ұсынылатын болды.

Саяхат аяқталғаннан кейін Грейл 1959 жылдың 29 сәуірінде Анкоридж қаласындағы Бірінші методист шіркеуінде Рита Жаннет Мартинге үйленді. Ол сондай-ақ 1958 жылы Анкоридждің "Мисс Пир Рендеву" атанды. Олардың екі баласы болды: Мартин Энтони Грейл және Линн Дениз Грейл. Бір серіктесі қаржылық қиындыққа тап болғаннан кейін, жоба 11-тарау бойынша банкротқа ұшырады және Грейл 1962 жылы жұмыстан шығарылды. Аляскада сол жылы өте көп кандидаттар болды: Грейл 33 демократтың және 21 республикашылдың арасында 8-ші округке бөлінген 14 палата орынына ие болуға үміткер болды. Грейл алғашқы сайлаудан өтті, ал қарашада сегіз республикашыл және алты демократ округтен Палатаға сайланды, Грейл жалпы есебінде сегізінші орынды және демократтар арасында үшінші орынды 8,174 дауыспен иеленді. Готштейн Грейлдің кейінгі науқандарының көп бөлігінде оның негізгі қаржылық қолдаушысы болды. Ол Аляска штатының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясын құрған заңның авторларының бірі және демеушісі болды. Готштейн мен Каррдың қолдауымен ол Кеней түбегінде жылжымайтын мүлік саласында сәттілікке жетті. 1965 және 1966 жылдары ол Палата спикері болып қызмет етті, бұл лауазымға ие болып, бақылаушыларды таң қалдырды. Грейл кейіннен басқа комитет төрағалықтарында уәде берген, бірақ орындамағандығы туралы баспасөз айыптарын жоққа шығарды. Ол 1966 жылдың соңында өзінің саяси кеңесшісі ретінде танылған Джозеф Наполитанды жалдады. Фильм Аляскадағы барлық телеарналарда күніне екі рет көрсетілді, сондай-ақ әуеде ұшып, жүздеген Алясканың жергілікті ауылдарында үй проекторларында көрсетілді. Грунинг Голф Тонкин резолюциясына қарсы дауыс берген екі сенатордың бірі болды және оның Президент Линдон Джонсонның соғыс саясатына қарсылығы демократиялық сайлаушылар арасында оның беделін түсірді. Науқан барысында ол Грунингке қарағанда "Вьетнам мәселесінде американдық ой-пікірдің бағытында" екенін мәлімдеді, тіпті төрт жыл бұрын оның соғысқа қарсы ұстанымын мақтаған хат жазған болатын. Он жылдардан кейін Грейл "Мен Вьетнам туралы айтқандарымды мансабымды ілгерілету үшін айттым" деп мойндады. Грунинг "күтпеген жеңіліске" қатты ренжіді және оның қарсыласының өмірбаяны туралы фильмтің кейбір аспектілері көрермендерді жаңылыстырған деп ойлады.

Сенат тапсырмалары мен стилі

1969 жылы қаңтарда Грейвел АҚШ Сенатына келген кезде ол Аляска мәселелеріне тікелей қатысы бар Ішкі істер және аралдық аумақтар комитетіне өтініш айтып, орын алды. Соңында ол Шағын бизнес жөніндегі таңдау комитетінің мүшесі болды. 1971 жылы ол Қоғамдық жұмыстар комитетінің Қоғамдық ғимараттар мен жерлер кіші комитетінің төрағасы болды, кейіннен қоршаған ортаның ластануы жөніндегі кіші комитетіне де жетекшілік етті. Грейвел бастапқыда Конгресс жұмысы жөніндегі бірлескен комитетке де енгізілді. 1973 жылға қарай ол құпия және құпия үкіметтік құжаттарды зерттеу үшін арнайы құрылған комитетте де жұмыс істеді.

Ядролық мәселелер мен "салқын соғыс"

1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында АҚШ Қорғаныс министрлігі Спартан зениттік-ракеталық жүйесі үшін ядролық оқ-дәрілерді сынақтан өткізіп жатты. "Милроу" және "Канникин" деп аталған екі сынақ жоспарланды, олар Аляска штатындағы Амчитка аралының астында ядролық бомбаларды жаруды көздеді. "Милроу" сынағы екінші, әрі ірі бес мегатондық "Канникин" сынағы үшін бір мегатондық калибрлеу репетициясы болды, ол оқ-дәрінің тиімділігін өлшеуге арналған. Грейвел бұл сынақтарға қарсы болды. 1969 жылғы қазанда "Милроу" сынағынан бұрын, ол жер сілкінісі және басқа да зиянды салдарлардың қаупі зор екенін жазды, сондай-ақ ядролық және сейсмикалық қауіпсіздік жөніндегі тәуелсіз ұлттық комиссия құруды ұсынды; содан кейін президент Ричард Никсонға сынақты тоқтатуға жеке өтініш жасады. "Милроу" сынағы өткеннен кейін, экологиялық ұйымдар "Канникин" сынағын өткізуге қарсы күшті қысым көрсетті, ал Америка Ғалымдарының Федерациясы сыналып жатқан оқ-дәрінің қажетсіз ескіргенін мәлімдеді. Ақырында, Грейвелдің қатысы жоқ топ бұл мәселені АҚШ Жоғарғы Сотына жеткізді, бірақ сот бұған қатысты шешім шығармай, сынақты тоқтатудан бас тартты, нәтижесінде "Канникин" сынағы 1971 жылғы қарашада жоспарланғандай өтті. 1971 жылы Грейвел Никсон әкімшілігі ұсынған зениттік-ракеталық қорғаныс жүйесі – "Сафгард" бағдарламасына қарсы дауыс берді, бұрын бұл мәселеде күмәнданып, Аляскадағы федералдық жерлерді жеке мұнай өндіруге ашуға келісетінін айтқан еді. Оның бұл дауысы Грейвелдің алғашқы сайлау кампаниясына қаржы жинаған сенатор Генри "Скуп" Джексонды ренжітті. Грейвел бұл саясатқа ашық қарсы болды; ядролық сынақтардың қаупінен бөлек, ол Атом Энергия Комиссиясын да сынады, тіпті 1975 жылы да осындай мораторийлерді ұсынды. 1974 жылы Грейвел ядролық энергияға қарсы күресте Ральф Нейдердің ұйымымен бірікті. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджердің 1971 жылғы шілдедегі Қытай Халық Республикасына (ҚХР) жасаған құпия сапарынан алты ай бұрын Грейвел ҚХР-мен қарым-қатынасты тану және қалыпқа келтіру туралы заң жобасын ұсынды, соның ішінде ҚХР мен Қытай Республикасы (Тайвань) арасындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіндегі Қытай орындығын бөлісу мәселесі бойынша келіссөздер ұсынылды. 1971 жылғы маусымда Сенатта өткен тыңдауларда ол өзінің ҚХР-ды тану қажеттігі туралы ұстанымын қайталады, оны төрт сенатор қолдады.

Вьетнам соғысы, әскери міндеттілік және Пентагон құжаттары

Ол өзінің алғашқы Сенат сайлау кампаниясында Вьетнам соғысына қарсы шықпағанмен, 1970 жылдың соңына қарай Грейвел Оңтүстік-Шығыс Азиядағы АҚШ саясатына қарсы айқын пікір білдірді: сол жылдың желтоқсан айында ол Уильям Фулбрайтты Камбоджаның Кхмер Республикасы үкіметіне Камбоджадағы Азамат соғысы үшін 155 миллион долларлық әскери көмек пакетіне қарсы спонтанды екі күндік филибүстерге қосылуға көндірді. Президент Ричард Никсон 1968 жылғы сайлау кампаниясында АҚШ әскерін шақыруды тоқтатуға уәде берген, бұл шешім 1970 жылдың ақпанында Гейтс комиссиясының баяндамасында қолдау тапты. Қолданыстағы заң жобасы 1971 жылдың маусым айының соңында күшінен шығуы тиіс болды, ал Сенат Вьетнам соғысы жалғасып жатқанда оны ұзарту мәселесі бойынша қызу пікірталасқа тап болды. Никсон әкімшілігі 1971 жылдың ақпанында екі жылға, 1973 жылдың маусымына дейін ұзартуды қалады, содан кейін шақыру тоқтатылады; Армия жоспарлаушылары екі жылдық ұзартуды күтіп, жұмыс істеп жатты, одан кейін толыққанды ерікті күштер құрылатын еді. Осы кезеңде ол соғысқа қарсы қоғамдық пікірді жұмылдыру және оған әсер етуге бағытталған күш-жігерді де қолдады, 1971 жылдың 24 сәуірінде Вашингтон мен Сан-Францискода өткен «Вьетнам соғысын тоқтату» митингілерін қолдады және «War No More» соғысқа қарсы топтың телеарналық науқанын жеке қарыз есебінен қаржыландырды. 1972 жылдың маусым айында ол 100-ден астам соғысқа қарсы наразылық білдірген топты, соның ішінде психиатр Роберт Джей Лифтонды, актриса Кэндис Бергенді, театр продюсері және режиссері Джозеф Паппты және педиатр доктор Бенджамин Спокты АҚШ Капитолий ғимаратына алып кірді; топ Сенат палатасының сыртындағы дәлізді жапқаннан кейін тұтқындалды. 1971 жылдың маусым айында соғысқа қарсы болған бірқатар демократ сенаторлар жаңаруды бір жылға шектеуге тырысты, ал басқалары оны дереу тоқтатуды ұсынды; олар оны азаматтық құқықтар заңнамасын тоқтатумен байланыстырғандарға қарсы шықты. Заң жобасы бойынша палаталар аралық келіссөздер ұзаққа созылды, олардың көп бөлігі Сенат көпшілік көшбасшысы Майк Мэнсфилдтің Вьетнамнан әскерлерді шығару графигіне байланысты жаңартуға жасаған сәтсіз түзетуіне байланысты болды; осы уақытқа дейін заң жобасының мерзімі бітті және жаңа шақырулар болған жоқ. 5 тамызда Никсон әкімшілігі Сенат демалысқа шығар алдында жаңаруды сұрады, бірақ Грейвел Стеннистің пікірталасты шектеу әрекетіне кедергі келтірді және дауыс беру өткізілмеді. Соңында, 1971 жылдың 21 қыркүйегінде Сенат Грейвелдің екінші филибүстерлік әрекетін бір дауыспен тоқтатуға келісті, содан кейін екі жылдық шақыруды ұзартты. Осы арада, 1971 жылдың 13 маусымында «Нью-Йорк Таймс» газеті «Пентагон құжаттарының» үлкен бөліктерін жариялай бастады. Бұл құжаттар Вьетнам соғысына қатысты құпия үкіметтік құжаттар мен зерттеулердің кең жиынтығы болды, бұрынғы Қорғаныс министрлігінің талдаушысы Дэниел Эллсберг рұқсатсыз көшірмелерін жасап, оларды жариялауға ниеттенген. Эллсберг бір жарым жыл бойы Конгресс мүшелеріне – Уильям Фулбрайт, Джордж Макговерн, Чарльз Матиас және Пит МакКлоскиге – Конституцияның сөз және пікір еркіндігі туралы ережесі конгресс мүшелерін қудалаудан қорғайды деген негізде құжаттарды жариялау туралы өтініш жасады, бірақ барлығы бас тартты. Оның орнына Эллсберг «Таймс» газетінің тілшісі Нил Шиханға құжаттарды жазуға рұқсат берді, бірақ Шихан бұған бағынбай, оларды көшіріп, Вашингтонға, содан кейін Нью-Йоркке ұйымдастыру және жариялау үшін көшірмелерін алып кетті. АҚШ Әділет министрлігі газеттерде жарияланған ақпарат ұлттық қауіпсіздікке зиян келтіреді деген негізде жариялануды тоқтатуға тырысты. Грейвел өзінің контр-барлау тәжірибесін пайдаланып, Вашингтонның орталығындағы Мейфлауэр қонақ үйінің алдында түн ортасында құжаттарды ауыстыруды ұйымдастырды. Келесі бірнеше күн ішінде Грейвелге (ол дислексиямен ауыратын) оның конгресс кеңсесінің қызметкерлері есепті оқып, талдауға көмектесті. Оның үйіне Федералдық Тергеу бюросы шабуыл жасауы мүмкін деп уайымдаған Грейвел есепті (екі үлкен чемоданды толтырған) конгресс кеңсесіне тымыздан әкелді, оны Вьетнамның мүгедек ардагерлері күзетті. Грейвел өзі төрағалық еткен Ғимараттар және жерлер жөніндегі кіші комитеттің отырысын шақырды. Ол баспасөз өкілдерінің қатысуымен құжаттардан оқып, «Халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ақпараттың еркін ағынын қамтамасыз ету – менің конституциялық міндетім, бұл олардың демократиялық шешімдер қабылдауы үшін өте маңызды» деп мәлімдеді. Грейвел оқыған құжаттардың бір бөлігін ресми жазбаға енгізуді де қалады, өйткені «осы құжаттардың мазмұнының дереу жариялануы соғысты қолдайтын саясатты өзгертеді» деп сендірді. Ол Unitarian Universalist Association баспа бөлімімен келісім жасады, оның мүшесі болды. «Грейвел басылымы» Ноам Хомский мен Ховард Зиннмен өңделді және түсіндірмелермен жабдықталды, сонымен қатар соғыстың пайда болуы мен дамуына арналған талдамалық мақалалардың қосымша томын қамтыды, оны да Хомский мен Зинн өңдеді. 1971 жылғы оқиғалар Грейвелді сол кездегі белгісіз жаңа сенатордан ұлттық деңгейде танымал саяси тұлғаға айналдырды. Ол колледждердегі және саяси жиналымдардағы сұранысқа ие спикерге айналды, Мускидің партияның сол қанатында және Жаңа Гэмпширдегі алғашқы сайлау кезеңінде этникалық француз канадтықтар арасында қолдау табуға үміттенеді. Грейвел зерттеуден алынған үзінділерді жариялады, бірақ сенаторлар Роберт П. Гриффин мен Уильям Б. Сэксбе NSSM 1-ді Конгресс журналына енгізуге жасаған әрекетіне кедергі келтірді. 1969 жылы Грейвел Оңтүстікке жатпайтын жалғыз демократ сенатор болды, ол Никсонның Жоғарғы сотқа үміткері Клемент Хейнсуортқа дауыс берді. Келесі жылы Грейвел Никсонның келесі үміткері, Г. Харролд Карсуэллге қарсы дауыс берді.

1972 жылы вице-президент лауазымына үміткер

Гравел 1972 жылғы президент сайлауы кезінде АҚШ вице-президенті лауазымына белсенді түрде үгіт жүргізді. 1972 жылғы Демократиялық ұлттық конвент басталғанға бір айдан астам уақыт бұрын, 1972 жылғы 2 маусымда, ол конвент делегаттарына таңдау ашық болған жағдайда, кандидатураға қызығушылық танытқандығын мәлімдеді. Осы мақсатта ол делегаттардың қолдауын іздеді. Бұл тыраныста ол жалғыз емес еді, өйткені Массачусетс штатының бұрынғы губернаторы Эндикотт Пибоди өткен жылдан бері сол лауазымға үміткер болып кихоттық науқан жүргізіп келді. Президенттікке кандидат ретінде қарастырылып жатқан Джордж Макговерн, үш немесе төрт қабылданатын вице-президенттік кандидатураны тағайындап, делегаттарға таңдау жасау мүмкіндігін берудің ерекше қадамын қарастырып жатқан болатын. Көптеген делегаттар Иглтонды білмеді, ал таңдау дәстүрлі билеттерді теңестіру есебінен жасалған сияқты көрінді. Содан кейін ол өзінің кандидатурасын қолдады, сөздерінің өзінен жылап, мүмкін, кандидатурасын қайтарып алуға тырысты, оның ішінде тағы бірнеше кандидаттар бар еді. Гравел өз күш-жігерімен қызығушылық тудырды: жазушы Норман Мейлер оның "қызығушылықты қамтамасыз еткенін" және "B фильмдерінде басты рөлдерде ойнауға лайықты көрінетінін" айтты, ал Rolling Stone тілшісі Хантер С. Томпсон Гравелдің "басқа жағдайларда естілуге тұрарлық бірнеше ой айтқанын" мәлімдеді. Бірақ бұл процесс демократтар үшін екі есе қайғылы аяқталды. Кандидаттарды ұсыну, қолдау көрсету және вице-президенттікке кандидаттардың сөздеріне кеткен уақыттың нәтижесінде, делегаттардың назары жоғалды, дауыс берудің 58 пайызын құрады. Оның республикалық қарсыласы, штат сенаторы К.Р. Льюис, Джон Берч қоғамының ұлттық лауазымын иеленді және дауыс берудің 42 пайызын алды.

Екінші мерзім

1975 жылы Грейл шетелдегі әскерлер санын 200 мыңға қысқарту туралы ұсыныс енгізді, бірақ ол дауыс беру нәтижесінде қабылданбады. 1975 жылдың қыркүйегінде Грейл Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының жетінші арнайы сессиясының бірнеше конгресс кеңесшілерінің бірі болып тағайындалды, ол экономикалық даму және халықаралық экономикалық ынтымақтастық мәселелерін талқылау үшін өткізілді. 1976 жылдың маусымында Грейл дауыс беру үшін жыныстық қатынасқа барған деген айыптаулар бойынша федералдық тергеуге қатысты. Конгресс қызметкері Элизабет Рей (бұрын Уэйн Хейс өкілінің құлдырауына себеп болған жыныстық скандалға қатысқан) 1972 жылдың тамызында Потомак өзеніндегі қайықта Грейлмен жыныстық қатынасқа түскенін мәлімдеді, бұл оның сол кездегі басшысы, өкіл Кеннет Дж. Грейдің тапсырмасы бойынша болған. Грей Грейлдің Вашингтондағы Ұлттық келушілер орталығының құрылысын қаржыландыруды жалғастыру үшін қолдауын алуды көздеген, бұл жоба екі мүшенің де төрағалық еткен кіші комитеттерінің қарауында болды. Тағы бір конгресс қызметкері қайықтағы кездесуді көргенін айтты, бірақ Грейл сол кезде екі әйелмен де таныс емес екенін мәлімдеді. Грейл мен Грей заңнама бойынша қандай да бір келісім жасағанын жоққа шығарды. Он жылдар өткен соң Грейл Раймен жыныстық қатынаста болғанын, бірақ бұл үшін дауысқа әсер етпегенін жазды. Грейл 2008 жылы Готштейн одан бір рет ғана қызмет сұрағанын және осы оқиға олардың ешқашан сөйлеспеуіне әкелгенін жазды.

Аляска мәселесі

1971 жылға қарай Грейвел көп талқыланған Транс-Аляска құбыржолының салынуын қадағалап, құбыржол салушылар мен операторлар экологиялық зиян үшін "толық және абсолютті" жауапкершілікке ие болуы керек десті, осылайша қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтарды шешуге тырысты. Екі жыл өткен соң, құбыржол мәселесі шешімді кезеңге жетті, «Нью-Йорк Таймс» газеті бұл жайтты «экологтардың ірі мұнай компанияларымен қасиетті соғысы» деп сипаттады. 1973 жылдың ақпанында АҚШ-тың апелляциялық соты құрылысқа рұқсат беруді тоқтатты; Грейвел және Аляска сенаторы Тед Стивенс Конгреске сот шешімін жоққа шығаратын заң қабылдауға шақырды. Экологтар, мысалы, Экологиялық қорғаныс қоры мен Сиерра клубы құбыржолға қарсы болды. Құбыржолды іске асыруға бағытталған заң жобасы оңай қабылданды, ол АҚШ-тың Теңіз құқығы бойынша келіссөздердегі беделін күйретеді және елдер балық аулау құқықтарын шектерін өзбетімен кеңейтсе «теңіздерде анархия тудырады» делінді. Кейін оның көзқарасы өзгерді; 1970-ші жылдардың басында Грейвел Аляска ауылдары мен Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Ұлттық денсаулық сақтау институты арасында медициналық диагностикалық байланыс орнатуды қамтамасыз ететін демонстрациялық жобаны қолдады. Грейвел 1977 жылы Аляска, Канада және Гренландиядан келген инуиттер өкілдері қатысқан алғашқы Инуит айналасындағы конференциясын өткізуге жеке грант алуға көмектесті. Қазір бұл конференцияларға Ресейден де өкілдер қатысады. 1977 жылы Грейвел АҚШ Ішкі істер департаментінің Маккинли тауының атын Денели деп өзгертуге көмектесті, нәтижесінде ұлттық парк осылай аталды. Кейіннен Грейвел таудың жанындағы Токоситна өзенінің үстінде ешқашан салынбаған «Денали Сити» құрылысын ұсынды, ол қонақүйлерді, гольф алаңдарын, пәтерлерді және коммерциялық ғимараттарды қоршаған алып тефлон күмбезінен тұруы керек еді. Оның Денелиге дейін жоғары жылдамдықты теміржол салу туралы идеясы да қолдау таппады. Сол кездегі штаттағы маңызды, эмоционалды мәселе – «Алясканы бекіту», яғни оның кең, көбінесе адам тұрмайтын жерлерін бөлу. Мысалы, ол жерді пайдалану саясаты бойынша келісімге келген күрделі заң жобасын талқылаудан бас тартты, ол Конгресс палатасы мен Сенаттың конференциялық комитеттерінде өтті. Заң жобасы Алясканың көптеген федералды жерлерін мемлекеттік бақылауға алып, қалған бөліктерін федералдық саябақтар мен қорықтар үшін сақтап қалар еді; Грейвел оны штаттың болашақ дамуын жеткілікті қамтамасыз етпейтіні үшін тоқтатты. Бұл штаттарға пайда табу мақсатындағы кәсіпорындарға инвестиция салатын корпорациялар құруға мүмкіндік берді, ал штаттың барлық азаматтары корпорациядағы акцияларға ие болды. Грейвелге қарсы науқанды басқарды, Грейвелдің 1978 және 1980 жылдардағы Аляска жерлері туралы заң жобаларына қатысты әрекеттері басты мәселе болды. Кейін Грейвел жеңілген кезде «Аляскадағы дерлік барлық сайлау округтерінен» алшақтағанын мойындады, ол партиялық шектеулерді жойған және көптеген тәуелсіздерге дауыс беруге мүмкіндік берген.

Сенаттан кеткеннен кейінгі мансап

1980 жылы жеңілгені туралы Грейвел кейін былай деп еске алады: "Мен мансабымды жоғалттым. Мен үйленгенімнен айырылдым. Жеңіліске ұшырағаннан кейін он жыл бойы депрессияда болдым" және "Ешкім маған маңызды жұмыс тапсырғысы келмеді. Өзімді ештеңеге жарамайтын сезіндім. Мен не істей алатынымды білмедім". Олар 1981 жылдың қыркүйегінде ажырасуға өтініш берді; кеңесші және қор брокері. Грейвел сондай-ақ бір кезде компьютерлік бағдарламалауды үйренген, бірақ оны тәжірибеде қолданған жоқ.

Саясатка оралу

1989 жылы Грейл саясатқа қайта оралды. Ол 1787 жылғы Конституциялық конвенцияны қайта жаңғырту және тікелей демократияны орнату үшін Екінші Конституциялық конвенцияны құруды көздеген «Филадельфия II» корпорациясын құрды. Ол американдықтардың жауапты түрде заң шығара алатынын, ал Ұлттық бастаманың заңы мен түзетулері американдық азаматтарға «заң шығарушылар» болуға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Бірақ бұл әрекеттер көп нәтиже бермеді. 2004 жылы Грейл институт төрағасы болды, ал Фосседал (өз кезегінде Демократия қорының директоры) Грейлдің президенттік үміткерлігін жариялау кезінде кіріспе сөз сөйледі. 2003 жылы Грейл «American Free Press» ұйымдастырған конференцияда тікелей демократия тақырыбында сөз сөйледі. Іс-шараға «The Barnes Review» да демеушілік етті. Оның қатысуына байланысты туған даулардан кейін Грейл топтың байланыстарын білмегенін айтып, кешірім сұрады. Грейл бірнеше рет Холокостқа қатысты топтың көзқарасын бөліспейтінін мәлімдеді: «Алты миллион еврейдің өлтірілгенін білетініме сеніңіз. Егер [The Barnes Review басылымдарын] шығарғандар бұл оқиғаға сенбесе, олар ақылдан асып кеткен». Топ Грейлді тағы да сөйлеуге шақырды, бірақ ол бас тартты. Олардың бірінші некеден туған екі ересек баласы – Мартин Грейл және Линн Грейл Мозиер, сондай-ақ төрт немересі бар. 1998 жылдан бастап Уитни Грейлдің табысы олардың отбасын қамтамасыз етті. Грейл 2008 жылғы президенттік сайлауда Демократиялық партиядан түңғыш үміткер болды және Вашингтондағы Ұлттық баспасөз клубында сөйлеген сөзінде сайлауға қатысатынын жариялады. (Грейл сайлауды мемлекеттік қаржыландыруды талап етті.) Грейлдің басқа да маңызды ұстанымдары – «FairTax» және 2006 жылы ол Ирактағы АҚШ әскерлерінің Вьетнамдағыдай «босқа өлгенін» айтты. Сенаттағы тәжірибесінің арқасында Грейл демократтардың президенттік пікірсайыстарының көпшілігіне шақырылды. 2007 жылдың 26 сәуірінде Оңтүстік Каролина мемлекеттік университетінде өткен алғашқы пікірсайыста ол президенттің Ирактан қылмыстық жазалаумен қорқытып кетуін талап ететін заң жобасын ұсынды. Ол сондай-ақ алдын ала ядролық соғысқа қарсы шығу сияқты ұстанымдарды жақтады. Ол Ирак соғысының террористерді көбейтуге әсер еткенін және «соғыс Джордж Буш Иракқа алаяқтық жолмен шабуыл жасаған күні ұтылды» деді. Бір сәтте Грейл: «Барак, кімді ядролық қарумен жоюды қалайсың?» – деп сұрады, ал Обама: «Мен қазір ешкімді ядролық қарумен жоюды жоспарламаймын, Майк, уәде беремін» – деп жауап берді. Грейл әдеттегі көп үміткерлік форматты бұзып, көп назар аударды; «The New York Times» медиа сыншысы Грейлдің «өте шайқаушылық және ашулы мәлімдемелермен пікірсайысты ұрлағанын» айтты. Интернетке де пайдасы болды: оның пікірсайыстағы жауаптарын көрсететін YouTube видеосы 225 892 рет қаралды, ол аптаның ең көп көрілген видеоларының он жетінші орнында, ал жаңалықтар мен саясат клиптері арасында бірінші орында тұрды; оның есімі блогтарда ең көп ізделген 15-ші орынға ие болды; ал оның веб-сайтына Хиллари Клинтон, Барак Обама немесе Джон Эдвардс веб-сайттарынан да көп трафик келді. Содан кейін ол 760 000 және 185 000 көруге ие болды. «Rock» Jon Stewart-пен «The Daily Show» эпизодында эфирге шықты. Ұлттық назарға ілінгеннен кейін отыз бес жыл өткен соң, ол оны қайтадан тапты. Бұл оның сайлаудағы көрсеткіштерін жақсартпады; 2007 жылдың мамыр айында CNN сауалнамасы демократтардың 0,5 пайыздан аз қолдауын көрсетті. Грейл келесі бірнеше пікірсайыста болды, бір жағдайда CNN оны алып тастау туралы шешімін кері қайтарғаннан кейін. Басқа екінші деңгейдегі үміткерлер сияқты Грейлге де көшбасшыларға қарағанда аз уақыт берілді; 2007 жылдың 2 маусымында Нью-Гэмпширде өткен екі сағаттық пікірсайыста оған 10 сұрақ қойылды және бес минут 37 секунд сөйлеуге рұқсат етілді. 2007 жылдың 23 шілдесінде CNN YouTube-дағы президенттік пікірсайыста Грейл эфир уақытының жетіспеушілігіне шағымданып, көрермендердің қолдауына жауап берді және: «Рахмет. Осы уақытқа дейін бәрі әділ болды ма?» – деді. Оны сынға алғандар оны «үйдің шатырында тұратын ашулы туысқа» немесе «тек ашулы болуды қалайтын ашулы қартқа» теңеді. Берклидегі саясаттанушы Дэвид Терр модератор Джордж Стефанопулос өзінің сұрақтарының шамамен бес пайызын Грейлге бағыттағанын анықтады; пікірсайыста кім жақсы болғанын сұраған сауалнамада Грейл сегіз үміткердің ішінде жетінші орынға ие болды. Демократиялық партияның президенттік үміткерлеріне қатысты ұлттық сауалнамалар Грейлдің бір немесе нөл пайыздық көрсеткішін көрсетті. 2007 жылдың үшінші тоқсанының соңында Грейлдің қолында шамамен 17 500 доллар ақша болды, 2008 жылғы сайлау кезеңінде барлығы шамамен 380 000 доллар жинады және минималды штатпен жұмыс істеп жатқан қарапайым науқанды жалғастырып жатты. «Филадельфиядан» шығарылуына Грейл демеушісінің иесі және әскери-өнеркәсіптік кешеннің мүшесі деп саналатын General Electric тарапынан корпоративтік цензураны айыптады және жақын жердегі видеоэкранға қарсы жиналыс және пікірсайыс ұйымдастырды, бірақ оның ең оңай танымалдығын жоғалтты. Жауап ретінде жақтастары науқанға қаржы жинау үшін «жаппай донорлық күндерін» ұйымдастырды, мысалы, 2007 жылдың 5 желтоқсанында, Құрғақ заңды жою күні. Грейл 2008 жылғы алғашқы дауыс беруде, Айова кокусында қатыспады, бірақ MSNBC оның жарыстан шыққаны туралы жалған хабар таратып, одан кейін оны жазды. Грейл екінші дауыс беруге, Нью-Гэмпшир праймеризіне көбірек назар аударды. Қаңтардың басында Mother Jones журналының тергеуші журналисі Джеймс Риджуэй Грейлді Нью-Гэмпширде сұхраттап, оның ізінен түсірді, онда Грейл NPR-дің «Talk of the Nation» бағдарламасы үшін Нил Конанмен телефон арқылы сұхбаттасты. Ол Нью-Гэмпширде шамамен 280 000 дауыстан 400 дауыс алды, бұл 0,14 пайызды құрады, содан кейін денсаулығын жақсарту үшін демалысқа шықты. Ол науқанды жалғастырды, бірақ келесі штаттарда жақсы нәтижелерге қол жеткізе алмады. 2008 жылдың қаңтар айтының соңында Хиллари Клинтон, Барак Обама және Грейл бастапқы пікірсайыстардан қалған жалғыз демократтар болды; Грейл қараша айына дейін президенттік науқанда қалуға уәде берді. 2008 жылдың 11 наурызында Грейл демократиялық жарыста қалуын жалғастырды, сонымен қатар Жасыл партиядан президенттік үміткер Джесси Джонсонды қолдады, ол Джонсонның Жасыл партиядағы бәсекелестері Синтия МакКинни мен Ральф Надерге қарсы жеңіске жеткенін қалады деді. Наурыздың соңында Грейлтің қаражат жинау мүмкіндігі болмады және ол келесі он демократиялық праймериздің біреуінде тіркелген жоқ.

Либертариандық партияға ауысу

2008 жылдың 25 наурызында Грэвел демократтар партиясын тастап, Либертариан партиясына қосылатынын мәлімдеді. Ол былай деді: «Менің либертариандық көзқарастарым, сондай-ақ соғысқа, әскери-өнеркәсіптік кешенге және американдық империализмге қарсы қатысты тұжырымдарым демократтар партиясының элиталарына ұнамайды. Олар қатардағы американдықтардан алыс, мен демократтар партиясына осы президенттік науқанның басында ұсынған «Демократия үшін ұлттық бастамамен» американдық азаматтарды күшейтуді қабылдамайды. Мен бастапқыда үшінші партиядан кандидат ретінде қатысуға ниеттенгенмін, бірақ бұрынғы демократтардың пікірсайысында алған жариялылығым маған қажет болды». Либертариан кандидат ретінде Грэвел бұрынғы үлкен мемлекеттік бастамаларды қолдауы мен тікелей демократияға қатысты бейәдетті ұстанымдарына қарсылықтарға тап болды. Дегенмен, ол демократ болған кездегіден көбірек қолдауға ие болды, 2008 жылдың сәуірінде өткен екі пікірсауалда екінші және үшінші орындарды иеленді. 2008 жылдың 25 мамырында Денверде өткен Либертариан ұлттық конвенциясында Грэвел алғашқы дауыс беруде сегіз кандидаттың арасында төртінші орынды алды, ол 618 дауыстың 71-ін жинады; ол бұрынғы конгрессмен және ақыры жеңімпаз атанған Боб Барр, автор Мэри Руварт және кәсіпкер Уэйн Аллин Руттан қалып қойды. Грэвелдің жағдайы одан әрі жақсармады және төртінші дауыс беру кезеңінде ол жарыстан шығарылды.

2008 2019 жылдың басында

2008 жылдың маусым айында Гравел Нью-Йорктегі 11 қыркүйекке қатысты сайлау бастамасын қолдап, бұл шараның "үкіметтік комиссияның орнына азаматтар комиссиясын" құратынын, сондай-ақ АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктерге қарсы сотқа шақыру құқығын беретінін мәлімдеді, бұл "11 қыркүйектегі шабуылдарға қатысты шын мәнінде тергеу жүргізуге" мүмкіндік береді. Кейін ол: "Үкіметтің ішінде де, сыртында да осы қорқынышты әрекеттің белгілі қылмыскерлерімен бірге әрекет еткен адамдар болуы мүмкін. Үкімет ұсынған талдауға қатысты күдіктер көп. Очевидно, үш соғысты – Ауғанстан, Ирак және үздіксіз жүріп жатқан Терроризмге қарсы соғысты – бастаған оқиға толыққанды зерттелуі керек, бірақ бұл жасалмады және үкімет бұл мәселеге ден қоймайды" деді. 2008 жылдың тамызында Гравел Сами Аль Арианның жақтастары алдында сөйлеген сөзінде (екі жыл бұрын кінәсін мойындап, "арнайы танылған террористік" ұйым – Палестиналық Исламдық Жиһадқа көмектесушілік қылды деген айыппен түрмеге кесілген) Аль Арианның прокурорына қатысты: "Оның қайда тұратынын, балаларының қайда оқитынын, кеңсесінің қайда екенін анықтаңыз: оны үнемі пикеттеңіз. Оны көрсеңіз, плакаттарда расист деп атаңыз. Оны әділетсіздік деп атаңыз. Оны қалай атағыңыз келсе, солай атаңыз, бірақ үнемі оның бетіне айтыңыз" деді. Грейвл прокурордың балаларын араластырғаны үшін сынға ұшырады, ал Аль Арианның отбасы бұл пікірлерді жоққа шығарды. 2008 жылдың қыркүйегінде Гравел республикалық партияның президенттік үміткері Джон Маккейннің кандидат ретінде таңдалғаннан кейін Аляска губернаторы Сара Пэйлинді қорғады. Ол Пэйлиннің Аляскадағы республикашылдардың арасындағы жемқорлыққа қарсы тұруын жоғары бағалады, оның ұлттық тәжірибесіздігі кемшілік емес, артықшылық деп ойлады және "Трупергейт" тергеуінің оны дұрыс емес түрде жұмыстан босатқаны туралы мәселе "оның пайдасына шешілетінін" болжады. Грейвл жалпы сайлауда Маккейн/Пэйлинге де, Обама/Байденге де қолдау көрспесе, дауыс бермейтінін айтты. Пэйлин қатыспады, бірақ Грейвлдің "Тропергейт" туралы болжамы расталды, өйткені Пэйлин этика заңдарын бұзбаған деп танылды. 2013 жылы Иранның Тегеран қаласында өткен Голливудқа қарсы үшінші халықаралық конференцияның халықаралық істер жөніндегі хатшысы Хамед Гашгавидің шақыруымен Грейвл Иран үкіметі ұйымдастырған бұл конференцияға қатысты. Грейвл конференцияға "әртүрлі экстремистік топтардың" қатысқанын атап өтті, бірақ екі ел арасындағы "ақылға сыймас соғыстың" алдын алу үшін АҚШ киноиндустриясының Иранды қалай бейнелейтінін талқылау қажет екенін айтты. 2013 жылдың мамырында Грейвл Конгрестің бірнеше бұрынғы мүшелерінің бірі болып, Paradigm Research Group ұйымынан 20 000 доллар қабылдады. Бұл ұйым НЛО ашу туралы азаматтық тыңдау өткізуді ұйымдастырды, ол Конгрестің тыңдауы үлгісінде жасалған және АҚШ үкіметі НЛО туралы дәлелдерді жасыруына қатысты. Грейвл: "Біздің планетаны біреу бақылап отыр, және олар оны өте сақтықпен бақылап отыр, өйткені біз өте соғысқұмар планетамыз" деді, сондай-ақ "Бұл мәселеде бұқаралық ақпарат құралдарында да, үкіметте де белгілі бір білімі бар адамдарды шеттету және мазақтау әрекеттеріне тап боламыз" деді. Ол Cannabis Sativa компаниясының тәуелсіз директоры да болды. 2016 жылғы Демократиялық партияның президенттік праймериз кезінде Грейвл Берни Сандерсті және оның науқанын жоғары бағалап, "Берни – мен көрген ең талантты саясаткерлердің бірі. Ол өте адал және өте ақылды адам" деді. Грейвл Сандерстің президент болып сайланатынын, бірақ оның негізгі реформаларын Конгресс арқылы өткізе алмайтынын болжады, сондықтан Сандерс пен оның жақтастары Ұлттық бастаманың кейбір ұсыныстарын қолдауы керек екенін айтты. 2016 жылы Грейвл 11 қыркүйекке қатысты: "Біз Вьетнам соғысында 58 000 американдық әскери қызметшіні өлтірдік, олардың бәрі бекер болды. Әскери-өнеркәсіптік кешенді шексіз күшейту үшін қажетті материалды дайындау үшін тағы 3000 адамды өлтірудің қандай ерекшелігі бар?" және "Менің ойымша, 11 қыркүйек оқиғасы – ішкі жұмыс екеніне күмән жоқ" деді. Кейіннен тіпті Грейвлдің жақтастары да бұл пікірлерді жоққа шығарды. 2019 жылы Грейвл Калифорния штатының Сисайд қаласында тұрды.

2020 жылғы президенттік науқан

2019 жылдың 19 наурызында Грейвел 2020 жылғы Демократиялық партиясының ішкі сайлауына қатысу мүмкіндігін қарастырып жатқанын мәлімдеді. Ол: "Мақсат жеңіске жету емес, американдық империализмді демократиялық пікірсайыстар алаңына әкелу" деді. Сол күні Федералды сайлау комиссиясына ұйымды тіркеу туралы мәлімдеме беріліп, зерттеу комитеті құрылды. Бұл бастама Дэвид Окс және Генри Уильямс басқаратын жасөспірімдер тобының идеясы болды, олар Chapo Trap House подкастынан шабыттанды және Грейвелдің келісімімен (оны идеяның пайдалылығына көндіруге бір апта уақыт кетті), бірақ оның тікелей қатысуынсыз іске асырылды. Топтың оның ұзақ жылдар бойы сақтап келген саяси мақсаттарын күшейтуге деген ықыласына риза болған Грейвел (2021 жылғы инаугурация күні қарт жасқа жетер еді), сәуір айында олармен кездесуді және әйелімен бірге 2020 жылғы Ақ үйге үміткерлігін талқылауды жоспарлап отырғанын айтты. 2019 жылдың 2 сәуірінде Грейвел ресми түрде үміткер ретінде тіркелді. Науқан өзін "#Gravelanche" деп атады. Грейвелдің бастапқы мақсаты – қажетті 65 000 шағын донорларды жинап, пікірсайыстарға қатысуға мүмкіндік алу болды. Бірақ 29 сәуірде Грейвелдің сайлауалды штабы оның жеңіске жету үшін күресіп жатқанын, жай ғана пікірсайыстарға қатысу үшін емес екенін мәлімдеді. Кейінгі сұхбатта Грейвел Сандерс пен Габбардты президенттікке үміткер ретінде бірге қарастырды. Мұндай мәлімдемелер Vox-ты Грейвелді "2020 жылғы демократиялық партияның ең ерекше үміткері" деп атауға итермеледі. The New York Times Magazine Грейвелді АҚШ-та демократиялық социализмнің өркендеуінің мысалы ретінде келтірді, бұл Сандерстің 2016 жылғы сайлау кампаниясымен және 2018 жылы Александрия Окасио Кортестің сайлануымен де көрсетілді: "[Грейвелдің] науқаны Демократиялық партияға көп жауапкершілік сезінбейтін солшыл қозғалыстың ең абсурдты түрін білдіреді". 2019 жылдың маусым айында Грейвел 2008 жылдың желтоқсанында АҚШ-тың Ирактағы соғысына наразылық білдіріп, президент Джордж Бушқа аяқ киім лақтырған ирак журналисі Мунтадер әл-Заидидің қолдауын алғанын мәлімдеді. Әл-Заиди Грейвелдің Ирак және Таяу Шығысқа қатысты Ақ үй саясатын жақсартуға берген уәдесіне орай оны қолдады. 2019 жылдың 13 маусымында Демократиялық партия сол айдың соңында өтетін алғашқы пікірсайыстарға қатысуға құқық алған 20 ірі үміткердің тізімін жариялады. Грейвел төрт үміткердің бірі болды (қалғандары – Монтана губернаторы Стив Буллок, АҚШ өкілі Сет Моултон және Флорида штатының Мирамар қаласының мэрі Уэйн Мессам). Грейвел қажетті донорлар санын жиная алмады және жеткілікті сауалнамаларда бір процент немесе одан да көп дауыс жинамады (көптеген сауалнамаларда оның кандидатурасы тіпті қарастырылмады). Дегенмен, Грейвел бұл жұмысты тоқтатпайтынын және шілдедегі пікірсайыстарға қатысуға тырысатынын мәлімдеді. Бірақ шілде айының басында Грейвелдің науқаны 65 000 донордың қатарына қосылу үшін әлі 10 000 жетіспейтінін және "науқан аяқталуға жақын" екенін хабарлады. Олар қалған 100-150 мың долларды қайырымдастыққа беру үшін қандай ұйымды таңдау керектігі туралы ұсыныстарды сұрады. Грейвел науқанды бастаған жасөспірімдер мектепке қайтқанға дейін оны аяқтауды жоспарлағанын қосты. Грейвелдің науқаны 2019 жылдың 12 шілдесінде 65 000 донордың шегінен өтіп, сол айдағы пікірсайыстарға қатысуға жарамдылық белгісін орындады. Бірақ 20 үміткердің барлығы, қатысуға рұқсат етілген ең көп санды үміткерлер, донорлық критерийден басымдық беретін дауыс беру критерийін орындағандықтан, Грейвел шақырылмады. Науқан ресми түрде 2019 жылдың 6 тамызында аяқталды, Грейвел Берни Сандерс пен Тулси Габбардты президенттікке қолдады. Грейвелдің штабы кейіннен Twitter-де олардың жеңіске жетуді көздемегенін, бірақ бұл науқанды "шынайы демократиялық" жоба ретінде қарастырғанын және Грейвелмен жұмыс істегені үшін мақтаныш сезінетінін мәлімдеді. Грейвел қалған қаржыны қайырымдастыққа және оның идеяларын қолдайтын жаңа зерттеу орталығына бөлетінін айтты. 2020 жылдың қыркүйегінде құрылған жаңа ұйым "бұрынғы АҚШ сенаторы Майк Грейвелдің әлемдік бейбітшілік пен демократия үшін күресін жалғастыратынын" мәлімдеді. Оның миссиясы – бейбіт және теңгерімді әлем туралы батыл және болашаққа бағытталған идеяларды насихаттау және оны жеңу үшін жастардың күшті қозғалысын құру. Институтқа Корнел Уэст және Славой Жижек үлес қосты. Сайт 2023 жылы төлем болмағандықтан жабылды.

Өлім

Грейвел 2021 жылғы 26 маусымда 91 жасында Калифорния штатының Сисайд қаласындағы үйінде көп миеломадан қайтыс болды. COVID-19 пандемиясынан АҚШ-та жерлеу рәсімдері кешіктірілгендіктен, Грейвел 2023 жылғы 20 маусымда Арлингтон ұлттық зиратына жерленді, онда оның күлдері жерленді. Әскери қабір рәсімі болғанымен, оның өтініші бойынша салют оқтары атылмады, себебі ол зорлыққа қарсы тұрысын қатаң сақтады. The New York Times газеті Грейвелдің некрологында оны "назарын аударуға ұмтылған адам" деп сипаттады, ол кейіннен "ұзақ әрі қиын президенттік сайлауға түсуімен" танымал болды. Оның "Демократиялық әрекет үшін американдықтар" ұйымының "Либералдық коэффициенті" 100-ден 81 (1971) дейін, 100-ден 39-ға дейін (1980) ауысқан. Оның Америка консервативтік одағының бағалары 100-ден 0 (бірнеше жыл, соның ішінде 1971 және 1972) дейін, 100-ден 38-ге дейін (1979) жеткен, орташа есеппен 14-ке тең. Абрамовиц пен Сегал Грейвелдің ең төменгі көрсеткіштерінің сенатқа қайта сайлануға түскен екі кезеңмен сәйкес келгенін атап көрсетеді.

Азаматтық құқық мәселесі

2007 жылы Грейвел есірткі саясаты жөніндегі пікір білдіріп, оны қылмыстық жазадан босатуды және есірткіге тәуелділікті қоғамдық денсаулық мәселесі ретінде қарастыруды жақтады. 2008 жылғы президенттік үміткерлігі кезінде ол есірткіге қарсы күресті сәтсіздік деп айыптап, оның "ішкі қалаларымызды қиратқанын және балаларымызды қауіпке ұшыратқанын" мәлімдеді. Ол аборт құқықтарын қолдады. 2008 жылғы сайлау науқанында Грейвел ЛГБТ құқықтарының белсенді жақтаушысы болды. Ол бір жынысты некелерді қолдап, Некеге қорғау туралы заңға және АҚШ әскерінің "сұрама, айтпа" саясатына қарсы болды. Грейвел халықаралық санкцияларды саяси құрал ретінде пайдалануға қарсы шығып, Саддам Хусейн тұсында Иракқа қатысты санкцияларды осы елдегі жарты миллион баланың өліміне кінәлі деп айыптады. 2008 жылғы үміткерлігі барысында Грейвел әскери шығындарды қысқартуды ұсынды, бұл көрсеткіш әртүрлі деректер бойынша 15 пайызды құрады. 2013 жылы ол президент Обамаға наразылық білдіріп, оны "толыққанды алаяқ" деп атады және Буш пен Обама екеуін де "олар жасаған қылмыстар мен кісі өлтірулер үшін" Халықаралық сотта сотталуы керек деді. Грейвел Обаманы Пәкістан және басқа да елдерде дронмен шабуыл жасағаны үшін айыптады. Грейвел FairTax жүйесін "прогрессивті" деп сипаттаса, басқалары оны "регрессивті" деп сынады, оның артықшылығы ең бай америкалықтарға тиесілі екенін айтты. Жаңа салықтарды өтеу мақсатында Грейвелдің жоспары жеке тұлғалар мен отбасыларға ай сайын мемлекеттік төлемдер жасауды көздеді. Грейвел 2008 жылғы үміткерлігі кезінде Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (NAFTA) келісіміне қарсы болды, оны әділетсіз және экономикалық зиянды деп бағалап, қайтадан келіссөздер жүргізу қажеттігін жеткізді. Грейвел сондай-ақ H1B визаларының санына шектеу қоймауды қолдады. Грейвел қазіргі жұмыс берушілер жүйесімен қамтамасыз етілген денсаулық сақтану жүйесін ауыстыру үшін мемлекеттік қаржыландырылатын, барлық азаматтарға қолжетімді медициналық көмек көрсетуді ұсынды.

Жазбалар

Қабыршақ, Майк. Жұмыс орындары және одан да көп жұмыс орындары. Mt. McKinley Publishers, 1968. Қабыршақ, Майк. Азаматтық билік: Халық платформасы. Holt, Rinehart and Winston, 1972. Өзгерістерге мандат: Азаматтық билік деп қайта қаралып, қайта басылған, AuthorHouse, 2008. Қабыршақ, Майк және Лория, Джо. Саяси саяхат: Америка милитаризмінің өрлеуі және оны тоқтатуға бір адамның күресі. Seven Stories Press, 2008. Қабыршақ, Майк және Айзенбах, Дэвид. "Патша жасайтындар": Медиа қауіпсіздігімізге және демократиямызға қалай қауіп төндіреді. Phoenix Books, 2008. Қабыршақ, Майк. "Маверик дауысы": Сенатор Майк Қабыршақтың сөздері мен жазбалары. Brandywine House, 2008. Қабыршақ, Майк. "Уланған билікке" алғысөз: Ядролық электр станцияларына қарсы іс. Джон В. Гоффман және Артур Р. Тамплин, Rodale Press, Inc., Эммаус, ПА, 1971 жылғы маусым. Қабыршақ, Майк. Өкілдік биліктің сәтсіздігі және шешімі: Халықтың заң шығару жиналысы. AuthorHouse, 2020.

Жалпы сілтемелер

Пентагон құжаттары сенатор Грейвл басылымы. 5-том: Сыни мақалалар. Бостон: Beacon Press, 1972 ж. 341 б. + 1-4 томдарға арналған 72 беттік көрсеткіш; Ноам Чомски, Говард Зинн, редакторлар.